Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

“Giữ lửa” nghề truyền thống trong thời dịch

PV - 11:48, 17/08/2021

Trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống đại dịch Covid-19, đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Đồng Nai tranh thủ vừa sản xuất nông nghiệp, vừa đan lát và dệt thổ cẩm tại nhà. Không chỉ tạo niềm vui trong những ngày thực hiện giãn cách xã hội, đồng bào Mạ, Xtiêng còn “giữ lửa” nghề truyền thống và gìn giữ nhiều sản phẩm mang giá trị văn hóa, lịch sử của cộng đồng.

Đồng bào Mạ ở xã Tà Lài, huyện Tân Phú dệt thổ cẩm tại nhà
Đồng bào Mạ ở xã Tà Lài, huyện Tân Phú dệt thổ cẩm tại nhà

Đợt giãn cách xã hội kéo dài do đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, hoạt động đi lại, tiếp xúc bị hạn chế. Bà Ka Điều và các con gái (ấp 4, xã Tà Lài, huyện Tân Phú) tranh thủ quãng thời gian này để gia đình cùng nhau duy trì làm nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Mạ.

Bà Ka Điều cho biết, trong thời điểm Đồng Nai giãn cách xã hội, người giữ khoảng cách với người thì việc ở nhà dệt thổ cẩm vừa tiết kiệm thời gian, vừa giúp các con “giữ lửa” nghề truyền thống, để thổ cẩm của người Mạ được lưu giữ trong cộng đồng. Không chỉ gia đình bà, mà rất nhiều gia đình ở xã Tà Lài cũng dùng khoảng thời gian giãn cách để dệt vải hoặc đan lát.

Theo chị Ka Ngân - con gái bà Ka Điều, khi chưa có dịch Covid-19, sản phẩm thổ cẩm làm ra được giới thiệu và bán tại nhà truyền thống các dân tộc xã Tà Lài, khách hàng chủ yếu là du khách đến Vườn quốc gia Cát Tiên. Hiện nay, chị chuyển sang bán online. Đối với những đơn hàng khách đặt trong đợt dịch bệnh bùng phát, chờ khi dịch cơ bản được kiểm soát, các hoạt động trở lại bình thường chị sẽ gửi sản phẩm cho khách. Dù khách mua sỉ hay mua lẻ từng đôi dép, chiếc khăn, cái váy, cái áo... chị cũng sẵn sàng đáp ứng.

Ngoài dệt thổ cẩm, thời gian này đồng bào Mạ, Xtiêng ở Tà Lài cũng tích cực đan lát sản phẩm thủ công và hướng dẫn con cháu học theo. Đã ở vào cái tuổi “thất thập cổ lai hy” nhưng đôi mắt của ông K’Sổi vẫn tinh tường và đôi bàn tay vẫn khéo léo chuốt từng sợi tre, nứa để đan chiếc gùi truyền thống. Theo ông K’Sổi, để hoàn thành một chiếc gùi giao cho khách phải mất nhiều thời gian, có khi cả tháng mới hoàn thành. Công đoạn khó nhất là tạo dáng và hoa văn sao cho gùi mang đặc trưng của dân tộc mình.

Chị Ka Tuyền (hướng dẫn viên ở Vườn quốc gia Cát Tiên) cho hay, bản thân chị mang 2 dòng máu Mạ - Xtiêng, sinh ra và lớn lên ở Tà Lài nên ngay từ khi còn nhỏ đã được cha mẹ và bà ngoại hướng dẫn dệt vải, đan lát. Thời dịch bệnh, công việc hướng dẫn viên tạm ngưng, chị trở về nhà và nhận làm thêm các sản phẩm truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số để bán cho khách trong và ngoài tỉnh. Mặc dù các đơn hàng còn lẻ tẻ nhưng chị cảm thấy rất vui và hạnh phúc khi làm ra các sản phẩm truyền thống.

“Do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên dịp này tôi chưa thể gửi sản phẩm cho khách hàng ở Hà Nội, TP. Hồn Chí Minh... Hiện tại, rất nhiều sản phẩm thổ cẩm của người Mạ và 11 chiếc gùi của đồng bào Xtiêng đã hoàn thành. Đây là những sản phẩm do chính tay bà con ở địa phương thực hiện dựa theo yêu cầu của khách trên cơ sở hiểu biết và tay nghề sẵn có”, chị Ka Tuyền nói.

So với người Mạ ở các địa phương khác, người Mạ ở Đồng Nai dù dân số không đông nhưng lại có vốn văn hóa độc đáo, nổi bật và thể hiện bản sắc đặc trưng trong cộng đồng. Cùng với dệt thổ cẩm, người Mạ còn lưu giữ các trang sức truyền thống khá đa dạng và phong phú.

Có thời gian nghiên cứu trang sức người Mạ ở Đồng Nai, Ths. Trương Thị Nguyên Hiền, Phòng Nghiệp vụ Bảo tàng tỉnh cho biết, trang sức của người Mạ chủ yếu tập trung ở nữ giới như: Khuyên tai, dây đeo cổ bằng hạt cườm, vòng đeo cổ… Nam giới đeo trang sức đơn giản hơn, thường mang tính chất mạnh mẽ, thể hiện sức mạnh cá nhân. Họa tiết trên trang sức không quá sặc sỡ mà hài hòa, phù hợp với môi trường và điều kiện sống.

“Ngoài làm đẹp, trang sức của người Mạ còn liên quan đến văn hóa, lễ hội, phong tục tập quán. Do đó, việc giữ gìn và phát huy rất cần được các cấp, ban, ngành, địa phương quan tâm. Đồng thời, khuyến khích đồng bào mặc trang phục, đeo trang sức truyền thống trong các ngày lễ, tết của dân tộc. Chú trọng công tác sưu tầm hiện vật trang sức nhằm tạo thành bộ sưu tập mang đậm dấu ấn cội nguồn văn hóa các dân tộc thiểu số Đồng Nai”, chị Hiền chia sẻ.

Trong đời sống của người Xtiêng ở Tà Lài, một vật dụng không thể thiếu đó là những chiếc vò (còn gọi là ché) được làm bằng gốm. Hiện tại, trong nhiều gia đình vẫn còn lưu giữ khá nhiều bộ sưu tập ché.

Theo anh Nguyễn Bá Tâm, Phòng Nghiệp vụ Bảo tàng tỉnh, qua khảo sát bộ sưu tập ché của đồng bào Xtiêng ở Tà Lài có khoảng 15 loại hình ché khác nhau như: Đu pang, pa pang, pei pan, ta pang, tanco… Đây là bộ sưu tập phong phú về số lượng, nguồn gốc, chức năng sử dụng và cả niên đại. “Trong các loại ché mà đồng bào Xtiêng ở Tà Lài đang lưu giữ, loại ché klung, tanco, tanrang có giá trị hơn hẳn các loại khác. Những loại ché này đều là vật gia truyền cách nay từ 1 - 2 đời, thậm chí là 3 đời (khoảng 100 năm trở lại đây). Ché mà người Xtiêng đang sử dụng được sản xuất từ các lò gốm: Biên Hòa, Lái Thiêu (Bình Dương)…”, anh Tâm cho hay.

Với đôi bàn tay khéo léo, đồng bào các dân tộc thiểu số đã làm ra nhiều mẫu trang sức, váy áo có hoa văn độc đáo, những chiếc gùi hay lưu giữ các bộ sưu tập trang sức, ché… đặc trưng gắn với văn hóa truyền thống dân tộc. Nét đẹp trong văn hóa của các dân tộc với nỗ lực bảo tồn và phát huy nghề truyền thống đã tạo cảm hứng để nhiều nghệ sĩ sáng tác những tác phẩm nghệ thuật mang đặc trưng riêng của dân tộc thiểu số ở Đồng Nai. Trong đó, biên đạo múa Nguyễn Việt Bắc, Phó giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai đã xây dựng thành công tác phẩm múa Truyền nghề (đoạt giải B cuộc thi Múa chuyên nghiệp các dân tộc thiểu số năm 2017)./.

(Tít bài do Báo Dân tộc và Phát triển đặt)

Tin cùng chuyên mục
Nước mắt làng biển

Nước mắt làng biển

Bám biển mưu sinh, là nghề truyền nối bao đời của ngư dân vùng biển xứ Nghệ. Sinh nghề tử nghiệp! Những giọt nước mắt đợi chờ cũng vì thế mà đã khiến những mái đầu “vọng phu” thêm bạc trắng, để bao gia đình chia lìa, nát tan…
Tin nổi bật trang chủ
Thắng 2-0 Lào, đội tuyển Việt Nam khởi đầu thuận lợi tại AFF Cup 2020

Thắng 2-0 Lào, đội tuyển Việt Nam khởi đầu thuận lợi tại AFF Cup 2020

Thể thao - Giải trí - PV - 21:55, 06/12/2021
Tối ngày 6/12, đội tuyển Việt Nam giành chiến thắng chung cuộc 2-0 trước đội tuyển Lào trong trận đấu đầu tiên tại vòng loại AFF Suzuki Cup 2020. Với thế trận áp đảo, Công Phượng và Phan Văn Đức là những cầu thủ xuất sắc mang về bàn thắng.
Việt Nam - Hà Lan hợp tác thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn

Việt Nam - Hà Lan hợp tác thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn

Thời sự - PV - 20:33, 06/12/2021
Chiều 6/12/2021, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte đã có cuộc điện đàm, trao đổi các biện pháp thúc đẩy hơn nữa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Hà Lan trong thời gian tới.
Ngày 6/12: Việt Nam có 14.591 ca mắc COVID-19 và 1.130 ca khỏi bệnh

Ngày 6/12: Việt Nam có 14.591 ca mắc COVID-19 và 1.130 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:38, 06/12/2021
Ngày 6/12: Việt Nam có 14.591 ca mắc mới COVID-19 tại 59 tỉnh, thành phố trong đó có 8.227 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 1.130 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Chủ tịch Quốc hội Lào

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Chủ tịch Quốc hội Lào

Thời sự - PV - 18:35, 06/12/2021
Chiều 6/12/2021, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp xã giao đồng chí Saysomphone Phomvihane, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội CHDCND Lào nhân dịp đồng chí dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Lào thăm chính thức Việt Nam.
Hình ảnh đất nước Việt Nam bất ngờ xuất hiện tại Quảng trường Thời Đại danh tiếng của Mỹ

Hình ảnh đất nước Việt Nam bất ngờ xuất hiện tại Quảng trường Thời Đại danh tiếng của Mỹ

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 16:52, 06/12/2021
Mới đây, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam trong một đoạn phim quảng cáo đã bất ngờ xuất hiện trên màn hình LED bên ngoài tòa nhà Thompson Reuters tại Quảng trường Thời Đại danh tiếng.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Trong Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 5/12 sẽ tiếp tục cập nhật hoạt động của Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc; các tin tức, vấn đề nổi bật liên quan đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi tuần qua. Phần đọc báo sẽ giới thiệu tới quý vị và các bạn 2 bài viết: “Chuyện giữ đất của người Hà Nhì” của tác giả Trọng Bảo và “Vó ngựa cao nguyên” của tác giả Mai Văn Bảo.
Những thức quà mùa Đông Hà Nội

Những thức quà mùa Đông Hà Nội

Ẩm thực - Nguyệt Anh (T/h) - 15:20, 06/12/2021
Thủ đô Hà Nội mùa nào cũng có món ngon. Đặc biệt là khi gió mùa Đông Bắc tràn về, tiết trời lạnh lẽo, thật thú vị và ấm áp khi được ghé vào một quán vỉa hè để thưởng thức những thức quà của mùa Đông Hà Nội.
Nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công

Nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công

Tin tức - PV - 15:09, 06/12/2021
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh yêu cầu nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu, phân cấp, phân quyền phù hợp với năng lực, gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong việc giải ngân vốn đầu tư công.
Công tác phối hợp giữa Ủy ban Dân tộc - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Hiệu quả nhìn từ cơ sở

Công tác phối hợp giữa Ủy ban Dân tộc - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Hiệu quả nhìn từ cơ sở

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 15:04, 06/12/2021
Ngày 1/10 vừa qua, Ủy ban Dân tộc (UBDT) cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đã ký Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2021 -2025 với nhiều nội dung quan trọng. Chương trình được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa hai cơ quan trong giai đoạn mới.
Dòng phim chuyển thể: Những cú hích ấn tượng cho điện ảnh Việt

Dòng phim chuyển thể: Những cú hích ấn tượng cho điện ảnh Việt

Thể thao - Giải trí - PV - 15:02, 06/12/2021
Sau thành công vang dội của bộ phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh), nhiều tác phẩm của ông đã được các nhà làm phim “săn lùng”. Và mới đây, một lần nữa dòng phim này lại chứng tỏ “sức mạnh” khi Mắt biếc được xướng tên với giải thưởng Bông sen Vàng danh giá tại LHP Việt Nam lần thứ XXII.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì hội đàm cấp cao với Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì hội đàm cấp cao với Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane

Thời sự - PV - 15:00, 06/12/2021
Sáng ngày 06/12/2021, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã chủ trì Lễ đón chính thức, tiếp và hội đàm với Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Xaysomphone Phomvihane cùng Đoàn đại biểu cấp cao.