Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giáp Sơn-Vùng đất nuôi dưỡng những làn điệu soọng cô

Đông Khánh - 18:03, 03/12/2020

Soọng cô là loại hình dân ca truyền thống có từ rất lâu đời của dân tộc Sán Dìu. Trong kho tàng cổ tích của đồng bào Sán Dìu còn lưu truyền nhiều huyền thoại, truyện kể dân gian liên quan đến soọng cô. Tại huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, đồng bào Sán Dìu vẫn còn duy trì, phát triển phong trào hát soọng cô rất sôi nổi.

Một buổi giao lưu của CLB hát dân ca Sán Dìu xã Giáp Sơn, huyện Lục Ngạn
Một buổi giao lưu của CLB hát dân ca Sán Dìu xã Giáp Sơn, huyện Lục Ngạn

Xã Giáp Sơn (Lục Ngạn) là nơi có CLB hát dân ca Sán Dìu đầu tiên trên địa bàn huyện và nhiều nghệ nhân tâm huyết với là điệu soọng cô như Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn An hay Trần Văn Ba... Nơi đây còn có hàng chục thành viên khác góp sức sưu tầm, truyền dạy dân ca cho giới trẻ, tổ chức các buổi hát giao lưu dân ca trong và ngoài địa phương... 

Đến nay lớp truyền dạy cho thanh - thiếu niên vẫn được duy trì vào các ngày cuối tuần. Các thành viên trong CLB tích cực sưu tầm các bài hát cổ và tổ chức sáng tác đặt lời mới cho hàng trăm bài hát, làm phong phú thêm cho kho tàng dân ca dân tộc mình. Trong đó có nhiều bài ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương, đất nước, vận động Nhân dân thực hiện tốt các nhiệm vụ của địa phương, xây dựng đời sống mới, lên án hủ tục,... rồi kỳ công phiên dịch từ tiếng dân tộc sang tiếng Việt để nhiều người cùng hiểu, cùng hát.

Nghệ nhân Nguyễn Văn An ở thôn Trại Bèo, xã Giáp Sơn chia sẻ: Đồng bào rất yêu văn nghệ, hễ gặp nhau là hát, thậm chí có những cuộc hát bên vệ đường, trên sườn đồi, dưới chợ hay trong ngày hội .. Đồng bào hát không cần sân khấu, không có nhạc đệm. Soọng cô có những sắc thái riêng, theo nhịp điệu, vần vè, làm cho người hát lẫn người nghe rất tình cảm, lưu luyến, có khi muốn hát thâu đêm đến suốt sáng không muốn về. Giọng ca nhỏ nhẹ, êm dịu, dễ nghe và đòi hỏi người hát phải luyến láy lên xống trầm bổng theo từng từ, từng câu. Đặc biệt, hát soọng cô chỉ có song ca, đơn ca mà không có tốp ca. Soọng cô có các thể loại: Hát đám cưới, hát giao duyên, hát mừng nhà mới, chúc tụng...

Trẻ em dân tộc Sán Dìu ở huyện Lục Ngạn hát soọng cô.
Trẻ em dân tộc Sán Dìu ở huyện Lục Ngạn hát soọng cô.

Trai gái người Sán Dìu thường quen nhau trong mùa hội, mến nhau qua câu hát và đến với nhau bằng sự rung động của con tim. Mỗi điệu hát vang lên là niềm cảm xúc khó tả đối với đồng bào, nó gợi nhớ về một thời trẻ hào hoa, háo hức trước những mùa hội, những đêm trăng hẹn hò và cả những mối tình tha thiết.

Theo các nghệ nhân nơi đây, đối với hình thức hát giao duyên ban đêm thường có một bên nam và bên nữ ngồi hoặc đứng đối diện nhau, hai bên hát ăn nhịp theo từng bước chuyển tiếp như: Hát mở đầu (Pát cô thói), mời gọi cùng hát (soi cô). Tiếp đến là hát tỏ tình trai gái (long hói cô), hát mời ăn đêm (sêch phan cô), hát gà gáy năm canh (cay tháy cô), hát sáng bình minh (then song cô) và cuối cùng là hát chia tay hẹn gặp lại (hun lý cô). 

Cũng theo nghệ nhân Nguyễn Văn An, dân ca Sán Dìu chủ yếu được truyền khẩu trong dân gian, lớp trước truyền cho lớp sau. Có người vừa hát vừa sáng tác bài hát từ đó mà dân ca ngày càng phát triển phong phú. Ngoài ra, đối với hát đám cưới, soọng cô có những sắc thái và các bước riêng như hát xin được vào dâng lễ tổ tiên, hát khai hoa tửu, hát chúc tổ tiên và đố vui với trưởng đoàn đón dâu. Tiếp đó mới đến hát giao duyên trai gái hai họ. Khi hát, mọi người luôn bắt nhịp một cách tự nhiên, đều, ứng tác nhanh trong từng hoàn cảnh.

Nhằm khuyến khích phong trào ca hát, bảo tồn bản sắc dân tộc, hằng năm UBND xã hỗ trợ kinh phí cho CLB hát dân ca và đều đặn tổ chức Ngày hội Văn hóa, thể thao các dân tộc tạo sân chơi cho đồng bào. Từ hạt nhân là các thành viên CLB, hiện cơ bản trẻ em ở đây biết hát soọng cô, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa Sán Dìu.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân người Tày “bắt” gà đất gáy

Nghệ nhân người Tày “bắt” gà đất gáy

Gà đất biết gáy, là loại đồ chơi truyền thống vào loại “độc nhất vô nhị” của đồng bào dân tộc Tày. Để làm ra một chú gà đất kêu được như gà thật, nghệ nhân phải trải qua gần chục công đoạn chế tác với cấu tạo âm thanh cực kỳ phức tạp... Hiện, trong cộng đồng người Tày ở khu vực phía Bắc chỉ còn một người duy nhất làm được những đồ chơi độc đáo này, đó là ông Hoàng Chóong ở Xã Hoàng Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
Tin nổi bật trang chủ
Chương trình phối hợp công tác giữa Ủy ban Dân tộc và Liên minh Hợp tác xã giai đoạn 2021-2030

Chương trình phối hợp công tác giữa Ủy ban Dân tộc và Liên minh Hợp tác xã giai đoạn 2021-2030

Dân tộc - Miền núi - Ngọc Ánh - 34 phút trước
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến và Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Nguyễn Ngọc Bảo vừa ký kết Chương trình phối hợp công tác giữa Ủy ban Dân tộc và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2021-2030
Những món quà Tết mang tâm tình của người cán bộ “áo hồng”

Những món quà Tết mang tâm tình của người cán bộ “áo hồng”

Xã hội - Việt Hải - 1 giờ trước
Để chuẩn bị đón Tết cổ truyền Tân Sửu 2021, Đoàn Công tác của Công đoàn Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã đến Bắc Giang khởi động chương trình trao quà cho các gia đình có công với cách mạng, gia đình chính sách và hộ nghèo.
Người có uy tín tích cực tham gia phòng, chống dịch Covid-19

Người có uy tín tích cực tham gia phòng, chống dịch Covid-19

Người có uy tín - Minh Thu - 1 giờ trước
Thời gian qua, Người có uy tín trên địa bàn huyện Bảo Lạc (Cao Bằng) đã tích cực tham gia cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng tổ chức tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao nhận thức về các biện pháp phòng chống đại dịch Covid-19, ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép, giữ gìn biên giới, thôn xóm bình yên.
Nghiệm thu đề tài cấp quốc gia: Các giải pháp cơ bản, cấp bách nhằm phát triển thị trường ở vùng DTTS và miền núi Việt Nam

Nghiệm thu đề tài cấp quốc gia: Các giải pháp cơ bản, cấp bách nhằm phát triển thị trường ở vùng DTTS và miền núi Việt Nam

Thời sự - Việt Cường - 1 giờ trước
Vừa qua, tại Trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), đã diễn ra phiên họp nghiệm thu đề tài cấp quốc gia: “Các giải pháp cơ bản, cấp bách nhằm phát triển thị trường ở vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi Việt Nam” thuộc Chương trình KH&CN trọng điểm cấp quốc gia giai đoạn 2016-2020 (CTDT/16-20).
Ban Dân tộc tỉnh An Giang: Triển khai công tác dân tộc năm 2021

Ban Dân tộc tỉnh An Giang: Triển khai công tác dân tộc năm 2021

Tin tức - N.Tâm - 2 giờ trước
Ngày 27/1/2021, Tại TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang, Ban Dân tộc tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác dân tộc năm 2020, triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2021.
Nhân sự giới thiệu ra Đại hội XIII đủ điều kiện, có năng lực, uy tín và triển vọng phát triển

Nhân sự giới thiệu ra Đại hội XIII đủ điều kiện, có năng lực, uy tín và triển vọng phát triển

Sự kiện - Bình luận - PV - 2 giờ trước
Bên lề Đại hội XIII của Đảng, sáng 27/1, ông Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, công tác nhân sự Đại hội lần thứ XIII đã được Ban Chấp hành Trung ương khóa XII chuẩn bị một cách nghiêm túc.
Những cung đường mừng Đảng, đón Xuân

Những cung đường mừng Đảng, đón Xuân

Sự kiện - Bình luận - PV - 2 giờ trước
Hòa chung không khí chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, người dân tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Gia Lai phấn khởi, tổ chức lễ ăn mừng những con đường mới, những cung đường mùa Xuân do chính quyền địa phương, lực lượng quân đội đứng chân trên địa bàn góp công sức hoàn thành.

"Xuân trao yêu thương 2021"

Tin tức - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Mới đây, tại Hà Nội, Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội (PT- TH) đã tổ chức họp báo giới thiệu Chương trình “Xuân trao yêu thương 2021” với chủ đề “Về nhà ăn Tết” do Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội phối hợp cùng Công ty Deco Nam Việt tổ chức.
Huyện Tuy Đức ( Đăk Nông): Gặp mặt, biểu dương Người có uy tín

Huyện Tuy Đức ( Đăk Nông): Gặp mặt, biểu dương Người có uy tín

Tin tức - Điểu Mưu-L.Hường - 3 giờ trước
Ngày 27/1, UBND huyện Tuy Đức (Đăk Nông) tổ chức Hội nghị gặp mặt, biểu dương già làng; Người có uy tín; trưởng thôn, bon, bản; chức sắc tôn giáo trên địa bàn huyện.
Công bố Ngày thanh niên hành động chào mừng thành công Đại hội XIII

Công bố Ngày thanh niên hành động chào mừng thành công Đại hội XIII

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Ngày thanh niên cùng hành động sẽ được tổ chức trong ngày 3/2 tại 91 điểm hoạt động, trong đó có 90 điểm trong nước và một điểm tại Lào.