Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Đời phu đá

Thanh Hải - 13:09, 17/12/2020

Tảng sáng, từng tốp công nhân lại hì hục vào mỏ, vào xưởng. Người tứ xứ, kẻ bản địa, họ trở dậy sau một ngày nhọc nhằn bán sức mưu sinh. Trong đoàn người ra đi ấy, đã có và sẽ còn những người không bao giờ về nữa. Bởi, những bụi đá vừa kịp lắng xuống hôm qua, thì lại có một lớp bụi mới hình thành từ khoan đá, nổ mìn hôm nay...

Một điểm khai thác đá ở Quỳ Hợp
Một điểm khai thác đá ở Quỳ Hợp

Về đến nhà mới là bình an!

Vượt qua thị trấn Quỳ Hợp (huyện Quỳ Hợp, Nghệ An) mười cây số, “thủ phủ” của đá trắng, quặng thiếc đã lộ ra. Cả những dãy núi dài kéo từ Châu Quang, Châu Thành, Châu Hồng… đã bị cạo trọc, xẻ nham nhở để lấy đá, lấy quặng. Vùng mỏ Quỳ Hợp như một đại công trường hỗn tạp.

Ban đầu mới vào nghề, nghe tiếng cưa rẹt trên phiến đá đã ớn lạnh. Riết rồi giờ cũng quen. Nghề làm đá bạc lắm, lại rất vất vả

Thợ đá Vi Văn Nguyên - Bản Tiệng, xã Châu Thái

Chúng tôi đã có nguyên cả một ngày “quần thảo” ở nhiều khu vực khai thác, chế biến đá của Quỳ Hợp. Không thể hỏi han, giới thiệu, bởi cả một khu rừng náo loạn với thứ âm thanh hỗn tạp, kinh dị từ tiếng máy, tiếng xe rồi tiếng người. Thỉnh thoảng trong bản nhạc hổ lốn ấy lại được điểm thêm những tiếng ùng oàng do nổ mìn phá đá.

“Cẩn thận, đá văng nguy hiểm”, tiếng chủ xưởng xẻ đá Vi Văn Minh ở bản Tiệng, xã Châu Thái thất thanh khi chúng tôi ghé thăm. Tôi giật mình bấm vội mấy kiểu ảnh trước khi lùi xa. Còn thanh niên 9X Vi Văn Nguyên (cùng bản với chủ xưởng) tay trần, mũ vải, không kính đang hì hục đưa lưỡi cưa xẻ phiến đá vuông vức. Tiếng cưa máy xoèn xoẹt lẫn bụi đá bắn tứ tung khiến chúng tôi rùng mình. 

Một lát, Nguyên ngừng tiếng cưa uống nước, khuôn mặt cậu giờ như được hóa trang bởi lớp phấn trắng. “Ban đầu mới vào nghề, nghe tiếng cưa rẹt trên phiến đá đã ớn lạnh. Riết rồi giờ cũng quen. Nghề làm đá bạc lắm, lại rất vất vả”, Nguyên nói nhỏ.

Trong rất nhiều vị trí đã đến, tôi chú ý nhất những công nhân khoan đá tại các mỏ. Ở độ cao hàng chục mét, họ như lọt thỏm giữa nham nhở, cheo leo của núi đá khổng lồ. Có thâm niên gần 10 năm bán sức tại các mỏ đá, Lô Văn Điệp ở xóm Quang Thịnh xã Châu Quang rất thấm thía đủ mùi vị của nghề phu đá. Điệp bộc bạch: Về đến nhà mới hết hồi hộp, lo sợ. Công việc khoan đá khổ cực lắm, nguy hiểm nhiều nhưng thu nhập thì rất thấp.

Lao động Vi Văn Nguyên ở bản Tiệng xã Châu Thái tay trần, mũ vải, không kính đang hì hục đưa lưỡi cưa xẻ phiến đá vuông vức.
Lao động Vi Văn Nguyên ở bản Tiệng xã Châu Thái tay trần, mũ vải, không kính đang hì hục đưa lưỡi cưa xẻ phiến đá vuông vức.

Nghe tiếng xe quen thuộc của Nguyên sau một ngày xa cách, người mẹ già Lô Thị Châu tất tả chạy sang, như thể đó là việc mà bà đã thực hiện kể từ ngày người con trai “gắn bó” với nghề xẻ đá. Bà Châu trải lòng: Nhà tui có 3 thằng theo nghề đá. Quần quật cả ngày mà chỉ đủ ăn thôi. Vừa rồi, đá lăn giữa trưa gây chết người, dù biết con mình không làm chỗ đó nhưng vẫn không tài nào bình tĩnh được. Ngày mô con đi làm là ngày nớ lòng mình chẳng yên.

Ở vùng mỏ Quỳ Hợp, đã bao gia đình tan nát vì đá lở, sập hầm; rất nhiều người đã chẳng còn lành lặn vì nghề; biết bao người mới sáng còn chào nhau đi làm, tối đã chẳng trở về. Bà Đinh Thị Hải Lý, Chủ tịch Liên đoàn lao động huyện Quỳ Hợp thông tin: Năm mô cũng có trường hợp chết người hoặc bị thương vì đá. Nhiều vụ việc, chủ mỏ dấu kĩ, tự thương lượng với bị hại nên chính quyền không biết hết được.

Canh cánh mưu sinh

Có người từng thốt lên rằng, ở Quỳ Hợp, cả làng đi đào đá, một thời cả xã đi bới thiếc. Dẫu hiểm nguy, vất vả nhưng những lao động nơi đây chẳng thể bỏ nghề. Ngày tiếp ngày, từ những vùng mỏ, công xưởng ngập đầy đá và bụi, những phu đá trở về mang theo tiền công kiếm được của một ngày nhọc nhằn; nhen lên niềm hi vọng về một tương lai tươi sáng hơn cho những đứa con, đứa cháu.

Trước hiên nhà, anh Lê Viết Quang, Xóm trưởng xóm Quang Thịnh, xã Châu Quang kể rành rẽ về hoàn cảnh của 80 phu đá trên địa bàn. Mỗi người một số phận, hoàn cảnh nhưng theo anh Quang thì: “Ở đây, không làm phu đá thì làm nghề gì để sống. Ruộng nước mỗi hộ 1 sào, năm hai vụ lúa chỉ đủ thóc ăn. Tất cả chi tiêu học hành của con cái, đau ốm, sắm sanh… đều trông nhờ những ngày làm thuê ở các mỏ, xưởng”.

Phóng viên báo DT&PT trò chuyện cùng phu đá Lô Văn Điệp ở xóm Quang Thịnh xã Châu Quang
Phóng viên báo DT&PT trò chuyện cùng phu đá Lô Văn Điệp ở xóm Quang Thịnh xã Châu Quang

Tôi đã để ý suốt những cuộc vào, ra nơi điểm mỏ, ngoài một màu bạc thếch phủ kín cành cây, mái nhà; cuộc đời của những phu đá ở “miền khoáng sản” hầu như không mấy khấm khá. Lô Văn Điệp ở xóm Quang Thịnh, xã Châu Quang có lẽ là điển hình cho số đó. Dù đã ngót 10 năm theo nghề, nhưng tổ ấm của Điệp chỉ là hai gian nhỏ, thấp tè, mái lợp phiboroximang và con Wave tàu cũ rích. Điệp trầm tư: nghề này là nghề bán sức ăn dần. Muốn có việc làm tốt hơn nhưng kiếm đâu ra, mình chỉ là lao động phổ thông mà. Rồi Điệp kể: nhiều người vì chủ mỏ bể nợ, phải chạy khắp nơi tìm việc mà chưa có đấy.

Theo một thông tin sơ bộ, toàn huyện Quỳ Hợp có khoảng 7.000 lao động phổ thông làm việc tại các mỏ, xưởng khai thác và chế biến đá, thiếc. Đáng chú ý, trong số đó có rất nhiều lao động thời vụ, không được kí hợp đồng và không hề được đóng bảo hiểm xã hội. Chủ tịch Liên đoàn lao động huyện Quỳ Hợp Đinh Thị Hải Lý chia sẻ: Chúng tôi cũng đã thường xuyên phối hợp tuyên truyền, tập huấn cho chủ mỏ, người lao động đảm bảo an toàn khi làm việc. Nhiều cuộc kiểm tra, chúng tôi phát hiện mất an toàn và đề nghị đình chỉ làm việc nhưng một số chủ mỏ đối phó, chống đối, thiếu hợp tác.

Với tôi bây giờ, khi ngồi bên trang viết và xem lại tấm ảnh vừa chụp được, lòng vẫn không thôi thấp thỏm. Cuộc mưu sinh của những phu đá ở Quỳ Hợp đang được đánh đổi bằng sức khỏe, tính mạng mỗi ngày. Nếu không được quản lý chặt chẽ thì hiểm họa nổ mìn, sập lèn, sập mỏ và tang thương sẽ còn tiếp diễn. 

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Người cất giữ "âm vọng" ngàn năm của làng cổ

Người cất giữ "âm vọng" ngàn năm của làng cổ

Già làng A Thuih đặt tay lên ngực trái của mình, nơi có những nhịp đập thổn thức của trái tim mấy mươi năm vẫn đăm đắm với văn hóa của người Rơ Ngao. Già nói, đây là nơi già cất giữ "âm vọng" ngàn năm tiếng chiêng của làng cổ để trao lại cho các thế hệ con cháu lũ làng giữ mãi cho mai sau...
Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Cận cảnh bộ cửa rồng tuyệt mỹ còn được lưu giữ từ thời Trần

Tìm trong di sản - Vũ Mừng - 3 giờ trước
Là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng nhất Việt Nam, chùa Phổ Minh (phường Lộc Vượng, Tp. Nam Định, tỉnh Nam ĐỊnh) được xây dựng từ thời Lý và trùng tu lớn vào thời Trần. Chùa còn lưu giữ bộ cánh cửa gồm 4 tấm chạm khắc hình rồng ở gian giữa nhà Tiền đường, được phục dựng theo tỷ lệ 1:1 so với bản gốc đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia và Bảo tàng tỉnh Nam Định, có niên đại từ thời Trần.
Miền biên viễn vào Xuân

Miền biên viễn vào Xuân

Công tác Dân tộc - Thùy Như - 3 giờ trước
Là tỉnh miền núi, biên giới, khép lại năm 2023, Cao Bằng trở thành một trong những địa phương đạt thành tựu giảm nghèo ấn tượng, cao hơn mức bình quân chung của vùng đồng bào DTTS và miền núi. Cùng với các chính sách khác thì Chương trình MTQG 1719 là “đòn bẩy” để Cao Bằng giảm nghèo bền vững, giúp đồng bào các dân tộc trên địa bàn nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.
Xứ Tuyên vươn tầm cao mới

Xứ Tuyên vươn tầm cao mới

Công tác Dân tộc - Lê Anh - 3 giờ trước
Những ngày này, từ thành thị đến nông thôn hay những bản làng xa xôi trên quê hương cách mạng Tuyên Quang đều bừng lên một không khí vui Xuân, đón Tết phơi phới. Toàn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân của “Thủ đô kháng chiến” đang vững niềm tin, bứt phá đi lên, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững trong khu vực miền núi phía Bắc.
Kon Plông triển khai thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Kon Plông triển khai thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Ngọc Chí - 3 giờ trước
Là một trong những huyện nghèo, với 98% dân số là đồng bào DTTS, những năm qua, huyện Kon Plông (Kon Tum) đã tập trung triển khai thực hiện kịp thời các chương trình, chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Qua đó, từng bước làm thay đổi diện mạo thôn, làng và nâng cao đời sống của đồng bào DTTS.
Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Độc đáo Lễ hội Trò Trám

Sắc màu 54 - Minh Nhật - 3 giờ trước
Trong hai ngày 20, 21/2 (tức ngày 11, 12 tháng Giêng), tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, người dân khắp nơi lại nô nức về tham dự lễ hội Trò Trám, hay còn gọi là “Linh tinh tình phộc”. Đây là lễ hội độc đáo bậc nhất, được tổ chức nhằm tôn vinh tín ngưỡng phồn thực cổ xưa của người Việt.
Tin trong ngày - 21/2/2024

Tin trong ngày - 21/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 21/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Độc đáo Lễ hội Trò Trám. Nam Định: Chấn chỉnh việc “đóng ấn, thu tiền” ở đền Bảo Lộc. Những người giữ hồn dân tộc ở buôn Mghí. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Giá trị chuyển nhượng của Công Phượng bất ngờ tăng cao tại Yokohama FC

Giá trị chuyển nhượng của Công Phượng bất ngờ tăng cao tại Yokohama FC

Thể thao - Hoàng Minh - 3 giờ trước
Công Phương hiện đang là một trong những cái tên có giá trị chuyển nhượng Top đầu của Yokohama FC (Nhật Bản). Anh hiện đang được định giá 40 triệu yên (tương đương khoảng 6,5 tỷ đồng).
Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đưa ra lời xin lỗi vì vô kỷ luật

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đưa ra lời xin lỗi vì vô kỷ luật

Thể thao - Hoàng Minh - 3 giờ trước
Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc vừa bị Câu lạc bộ (CLB) Quảng Nam chuyển xuống đội trẻ và không được đăng ký thi đấu trận Quảng Nam gặp Hoàng Anh Gia Lai ở vòng 10 V-League vì... vô kỷ luật.
Bình Định: Tín hiệu vui từ du lịch

Bình Định: Tín hiệu vui từ du lịch

Du lịch - T.Nhân - H.Trường - 3 giờ trước
Theo thống kê từ Sở Du lịch tỉnh Bình Định, trong dịp Tết Nguyên đán, doanh thu du lịch đạt khoảng 146 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm 2023. Đây là tín hiệu vui, là tiền đề cho ngành Du lịch Bình Định đạt được mục tiêu đề ra trong năm 2024.
Bình Định: Gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024

Bình Định: Gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024

Trang địa phương - T.Nhân - H.Trường - 3 giờ trước
Ngày 21/2, Tỉnh ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Định tổ chức gặp mặt đại diện nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín và kiều bào tiêu biểu nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Quảng Nam: Năm 2024 phấn đấu 70% sản phẩm tham gia Chương trình OCOP đạt 3 sao trở lên

Quảng Nam: Năm 2024 phấn đấu 70% sản phẩm tham gia Chương trình OCOP đạt 3 sao trở lên

Trang địa phương - T.Nhân-H.Trường - 4 giờ trước
UBND tỉnh Quảng Nam vừa ban hành Kế hoạch 973 triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) năm 2024 với mục tiêu có ít nhất 70% số sản phẩm đăng ký tham gia Chương trình OCOP đạt hạng 3 sao trở lên.