Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo phong tục ngày Tết của các DTTS Việt Nam

PV - 15:33, 22/01/2023

Tục gọi hồn của người Thái; tục vỗ mông của người Mông, tục “bắt chồng” ở Tây Nguyên hay đi ăn trộm lấy may của người Lô Lô... là một số phong tục ngày Tết của các DTTS Việt Nam.

Tục "vỗ mông" tỏ tình của đồng bào Mông
Tục "vỗ mông" tỏ tình của đồng bào Mông

Lễ Tết ra đời và tồn tại cùng với lịch sử phát triển của các cộng đồng dân tộc, góp phần tạo nên sự phong phú và đa dạng trong đời sống xã hội. Việt Nam có 54 dân tộc cùng chung sống, mỗi dân tộc lại có một nền văn hóa với các phong tục tập quán riêng biệt.

Không chỉ đặc sắc về ngôn ngữ, trang phục, ẩm thực, lối sống, sinh hoạt, những phong tục độc đáo để chào đón Tết Nguyên đán của các DTTS ở Việt Nam còn mang nhiều ý nghĩa, góp phần làm phong phú thêm nét đẹp văn hóa dân tộc, được lưu truyền qua nhiều thế hệ mà vẫn giữ nguyên được bản sắc. Chính những nét riêng độc đáo đó đã làm nên một trong bức tranh toàn cảnh Tết của Việt Nam.

Đặc sắc tục gọi hồn của người Thái

Mặc dù cùng là Tết Nguyên đán nhưng người Thái lại có cả một mùa lễ hội kéo dài từ ngày 25 tháng Chạp cho đến mùng 10 tháng Giêng.

Nhắc đến phong tục ngày Tết của người Thái, không thể không nhắc đến phong tục gọi hồn. Diễn ra vào tối ngày 29 và 30, mỗi gia đình thịt 2 con gà, một để cúng tổ tiên, một là để gọi hồn cho mọi người trong nhà.

Để gọi hồn, thầy cúng lấy một cái áo của mỗi người trong gia đình, bó lại một đầu với nhau, vắt lên vai, tay thầy cầm một cây củi đang cháy, rồi mang ra đầu làng gọi hồn hai ba lần, sau đó về chân cầu thang lại gọi một lần nữa.

Xong việc, thầy cúng đích thân buộc một sợi chỉ đen vào tay mỗi thành viên gia đình để trừ tà, sợi chỉ đó phải để tự đứt, nếu đứt thì chủ nhân dễ bị ốm. Vào đêm ngày 30, sau lễ cúng giao thừa bằng thịt, bánh, các đồ thổ cẩm, bạc..., gia đình nào có chiêng hay cồng thì mang ra gõ tại nhà.

Người Thái còn có tục “Pông Chay” vào đêm giao thừa, tức là mọi người sẽ không ngủ mà cùng quây quần bên bếp lửa, chuẩn bị một món ăn nào đó hoặc đơn giản là chuyện trò với nhau để trải qua khoảnh khắc thiêng liêng ấy.

Vào đêm giao thừa, cả nhà thường không ai ngủ, đèn luôn thắp sáng, hương nhang không được tàn. Các thành viên trong gia đình ngồi quanh bếp lửa, làm các loại bánh trái như bánh ít, bánh rán, đồ cá... Thỉnh thoảng chủ nhà sẽ đánh ba tiếng chiêng báo hiệu giờ giao thừa sắp đến.

Đúng thời khắc giao thừa, các loại bánh trái, xôi đồ, cá khô, xôi cốm..., 2 cơi trầu (mỗi cơi 8 miếng); 1 ấm trà xanh, rót 8 chén rượu, tất cả được xếp vào thúng. Người vợ mở hòm lấy các loại vải thổ cẩm, khăn váy, quần áo mới, vòng tay, bạc nén... Những thứ đồ đó được đem đặt tại bàn thờ ma nhà. Khăn mũ chỉnh tề, chủ nhà kính cẩn đọc bài cúng "chào đón tổ tiên xuống tề tựu".

Sáng mùng 1, các gia đình sẽ ra suối để lấy nước mát về mong may mắn cả năm. Và đến chiều, tất thảy già trẻ gái trai đều gội đầu để gột trôi hết mọi xui xẻo, vất vả của năm cũ, đón chờ những điều tốt đẹp sẽ đến trong năm mới.

Tục vỗ mông của người Mông

Người Mông luôn giữ cho mình những phong tục tập quán riêng trong dịp Tết Âm lịch. Đáng chú ý nhất là lễ hội cầu phúc Sải Sán diễn ra vào mùng 2 tết. Trong đó tục “vỗ mông” cũng được coi là nét văn hóa tiêu biểu của người Mông.

Vào ngày này, trai gái khắp thôn bản tìm đến nhau hay chọn bạn đời cũng đều bằng tục kỳ lạ này.

Theo tập tục này, khi đi du Xuân tại chợ hay dưới chân núi, nếu chàng trai nào ưng ý một cô gái, anh ta sẽ tiến tức vỗ vào mông người đó. Cô gái được chọn nếu cũng vừa lòng thì sẽ vỗ lại vào mông “đối tác” lần nữa. Cứ thế, cả hai sẽ vỗ qua vỗ lại cho đủ 9 lần tức là cả hai bên đã chấp thuận và chỉ còn đợi ngày kết duyên thành vợ chồng.

Tục “bắt chồng” ở Tây Nguyên

Nếu như các dân tộc vùng núi phía Bắc có tục “bắt vợ” thì các dân tộc ở Tây Nguyên có tục “bắt chồng." Khi Tết Nguyên đán đến, đồng bào các dân tộc Chu Ru, Cơ Ho và người Cil... ở Tây Nguyên vào mùa lễ hội bắt chồng.

Theo tục lệ của buôn làng, khi đã thích một chàng trai nào đó, cô gái sẽ bày tỏ nguyện vọng với gia đình. Khi màn đêm buông xuống, cô gái cùng 10 người thân trong gia đình sẽ mang theo lễ vật đến nhà chàng trai. Lễ vật sẽ tùy vào gia cảnh của nhà gái. Khi tới nhà trai, cậu ruột của cô gái sẽ đại diện đoàn thưa gửi tâm nguyện với bên nhà trai. Nếu cha mẹ chàng trai đồng ý thì sẽ gọi con trai đến và hỏi ý kiến trước khi gả cho nhà gái.

Khi đã nhận được sự đồng thuận của cả 2 bên, cô gái sẽ tặng khăn mình tự đan cho chàng trai và hai người chính thức thành vợ chồng. Lễ kết hôn sẽ diễn ra ngay sau đó, trong khi diễn ra lễ, chàng trai và cô gái sẽ trùm chung một chiếc khăn. Cuối cùng, khoảng từ 1 - 2 giờ sáng, cặp vợ chồng sẽ được đưa về nhà gái và nên duyên từ đây.

Trong trường hợp chàng trai không đồng ý cô gái từ lần đầu tiên hỏi cưới thì cô gái sẽ quay lại nhà chàng trai 7 ngày sau đó đến khi nào lấy được mới thôi.

Người Lô Lô đi ăn trộm lấy may

Người dân tộc Lô Lô quan niệm rằng thời khắc bước sang năm mới, nếu ai đó mang về nhà được một chút gì cho năm mới sẽ gặp nhiều may mắn, ăn nên làm ra. Do đó, họ đi lấy trộm cầu may nhưng không lấy nhiều hay lấy những vật có giá trị.

Các cô gái Lô Lô đen trong trang phục truyền thống
Các cô gái Lô Lô đen trong trang phục truyền thống

Người Lô Lô sống ở huyện Đồng Văn thường sẽ lấy trộm mỗi thứ 12 cái, tượng trưng cho 12 tháng trong năm. Còn người Lô Lô ở Mèo Vạc thì số may mắn là số 3, có thể lấy trộm 3 củ tỏi, 3 lá rau.

Điều thú vị là khi đi lấy trộm vào đêm giao thừa, họ sẽ không rủ nhau mà lặng lẽ không để chủ nhà bắt được.

Người Pà Thẻn và phong tục thờ bát nước lã

Pà Thẻn là một DTTS sinh sống chủ yếu ở vùng núi của Hà Giang. Điểm độc đáo trong bàn thờ của người Pà Thẻn là luôn xuất hiện một bát nước lã luôn đầy, được đậy kín để thờ cúng trong năm. Nếu nước vơi đi thì phải đợi đến tháng 6 chủ gia đình mới mở bát và chế thêm nước cho đầy.

Đêm giao thừa tất cả các cửa trong nhà đều được đóng kín và bịt hết lỗ thoáng rồi chủ nhà sẽ dùng nước trong bát đó để lau chùi sạch sẽ và thay lượt nước khác để đón chào năm mới. Mọi hành động trên đều diễn ra bí mật, nếu trót bị lọt ra ngoài thì cả nhà sẽ gặp xui xẻo, vận hạn trong năm tới.

Gọi trâu về ăn Tết của người Mường

Từ mấy ngày trước Tết, người Mường ở Hòa Bình chuẩn bị sẵn mõ để qua giao thừa đốt đuốc đi gọi vía trâu. Họ tin rằng, đó là cách trả ơn vật nuôi trung thành đã vất vả giúp gia chủ cấy cày.

Ngoài ra, người Mường ở đây cũng treo bánh ống lên các dụng cụ sản xuất như cày, bừa, đòn gánh để mời “những người bạn đồng hành” này về ăn Tết với gia đình, về hưởng lộc vì đã có công giúp gia chủ trong công việc đồng áng, làm ra lúa gạo trong suốt một năm qua. Họ quan niệm con trâu hay cái cày cũng cần được nghỉ Tết sau một năm vất vả trên đồng ruộng.

Người Dao với phong tục Tết nhảy

Với quan niệm ngày Tết, mùa Xuân là dịp để bà con buôn làng vui chơi, thăm hỏi và chúc nhau một năm mới tốt lành nên ở các tộc người Dao đã xuất hiện tục Tết Nhảy để thể hiện hết những mong ước trên.

Các chàng trai, cô gái người Dao Thanh Y hát giao duyên
Các chàng trai, cô gái người Dao Thanh Y hát giao duyên

Không chỉ mang đến một năm mới tràn ngập sức sống, Tết Nhảy còn giúp người Dao được dịp rèn luyện thể chất dẻo dai, cơ thể săn chắc để chuẩn bị cho những vụ mùa mới đang chờ đợi ở phía trước.

Những người tham gia Tết Nhảy sẽ tham gia hết mình không kể ngày đêm, ai kiệt sức thì nghỉ ngơi để hồi lại và tiếp tục cuộc vui. Mỗi dịp Tết Nhảy, mọi người sẽ múa, nhảy lần lượt hàng trăm điệu khác nhau trên nền tiếng chuông, trống rộn rã sức Xuân…/.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bạc Liêu: Sớm xây dựng sản phẩm du lịch từ​ bản sắc văn hóa Khmer

Bạc Liêu: Sớm xây dựng sản phẩm du lịch từ​ bản sắc văn hóa Khmer

Sau khi Chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, Tp. Bạc Liêu) được công nhận là điểm du lịch tiêu biểu của Đồng bằng sông Cửu Long, không ít ý kiến cho rằng, Bạc Liêu có nhiều lợi thế để xây dựng sản phẩm du lịch từ văn hóa Khmer. Sớm làm được điều này sẽ góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh cho du lịch của tỉnh Bạc Liêu, cũng như bảo tồn và phát huy hiệu quả những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer.
Tin nổi bật trang chủ
Triển khai Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2023

Triển khai Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2023

Ngày 1/2, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, đã chủ trì Hội nghị với các ban đảng, đảng đoàn, ban cán sự đảng, các đảng ủy trực thuộc Trung ương về tình hình thực hiện Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2021, năm 2022 và việc xây dựng, tổ chức thực hiện Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2023.
Phát động Cuộc thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 3

Phát động Cuộc thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 3

Tin tức - PV - 21:12, 01/02/2023
Sáng 1/2, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Báo Nhân dân, Đài Truyền hình Việt Nam và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức họp báo phát động Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 3, năm 2023.
Tháng 1/2023, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 46,56 tỷ USD

Tháng 1/2023, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 46,56 tỷ USD

Kinh tế - Hoàng Minh - 19:24, 01/02/2023
Theo số liệu Tổng cục Hải quan vừa công bố, trong tháng 1/2023, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 46,56 tỷ USD, giảm 17,3% so với tháng trước (tương ứng giảm 9,77 tỷ USD).
Công an tỉnh Lạng Sơn bảo đảm ANTT dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu Xuân 2023

Công an tỉnh Lạng Sơn bảo đảm ANTT dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu Xuân 2023

Pháp luật - Tuấn Trình - 19:10, 01/02/2023
Nhằm chủ động phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với các loại tội phạm, tệ nạn xã hội, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội để người dân vui Xuân, đón Tết an toàn, lực lượng Công an Lạng Sơn đã thực hiện cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, tăng cường triển khai các biện pháp nghiệp vụ bảo đảm an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán Quý Mão và các lễ hội đầu Xuân năm 2023.
51 nghìn tỷ đồng chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp tháng 1 - 2/2023

51 nghìn tỷ đồng chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp tháng 1 - 2/2023

Xã hội - Hồng Phúc - 19:05, 01/02/2023
Tính đến ngày 30/1/2023, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã cấp số tiền trên 51 nghìn tỷ đồng để cơ quan BHXH 63 tỉnh, thành phố chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người tham gia.
BAC A BANK tiếp tục chào bán hơn 25 triệu trái phiếu phát hành ra công chúng đợt 2

BAC A BANK tiếp tục chào bán hơn 25 triệu trái phiếu phát hành ra công chúng đợt 2

Tài chính - Kinh doanh - Hồng Phúc - 18:58, 01/02/2023
Được sự ủng hộ của quý khách hàng, vào tháng 9/2022, BAC A BANK đã phát hành thành công trái phiếu đợt 1. Với mục tiêu đa dạng danh mục đầu tư và tối ưu lợi ích Khách hàng, Ngân hàng TMCP Bắc Á (BAC A BANK) tiếp tục chào bán 25.646.000 trái phiếu từ ngày 30/1/2023 đến ngày 27/2/2023.
Lễ cúng rừng đầu năm mới của đồng bào Dao ở Lào Cai

Lễ cúng rừng đầu năm mới của đồng bào Dao ở Lào Cai

Từ lâu, Lễ cúng thần rừng đã trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Dao ở Lào Cai. Lễ cúng diễn ra trong những ngày đầu năm, với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân bản khỏe mạnh, cây rừng xanh tươi. Với người Dao, đây là nghi lễ hết sức linh thiêng.
Tăng mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa từ 1/7/2023

Tăng mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa từ 1/7/2023

Xã hội - BĐT - 18:01, 01/02/2023
Từ ngày 1/7/2023 thực hiện tăng lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức lên mức 1,8 triệu đồng/tháng, do vậy mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa cũng sẽ tăng.
Sơn Động (Bắc Giang): Khai mạc Hội trại Văn hóa - Du lịch

Sơn Động (Bắc Giang): Khai mạc Hội trại Văn hóa - Du lịch

Tin địa phương - Mỹ Dung - 17:33, 01/02/2023
Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Xuân Tây Yên Tử và Tuần Văn hóa - Du lịch tỉnh Bắc Giang năm 2023, ngày 1/2/2023 (tức 11 tháng Giêng năm Quý Mão), UBND huyện Sơn Động tổ chức khai mạc Hội trại Văn hóa - Du lịch huyện năm 2023.
Bảng lương công chức, viên chức áp dụng từ ngày 1/7/2023

Bảng lương công chức, viên chức áp dụng từ ngày 1/7/2023

Xã hội - BĐT - 17:16, 01/02/2023
Ngày 11/11/2022, Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2023. Theo đó, từ ngày 1/7/2023 thực hiện tăng lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức lên mức 1,8 triệu đồng/tháng, tương đương tăng 20,8% so với mức lương cơ sở hiện hành. Hiện nay, mức lương cơ sở đang áp dụng là 1,49 triệu đồng/tháng.
Sân khấu Cải lương: Tín hiệu khả quan cho năm mới

Sân khấu Cải lương: Tín hiệu khả quan cho năm mới

Giải trí - PV - 16:31, 01/02/2023
Đó là nhận định của hầu hết giới nghệ sĩ, đạo diễn, người làm sân khấu khi dự báo về “diện mạo” của Cải lương trong năm 2023. Thực tế cho thấy, năm qua, sân khấu Cải lương đang trên đà khởi sắc trở lại, đặc biệt là sau các kỳ liên hoan, hội diễn rầm rộ, tạo nên luồng sinh khí mới…
Kon Tum: Để cồng chiêng ngân mãi

Kon Tum: Để cồng chiêng ngân mãi

Tìm trong di sản - PV - 15:59, 01/02/2023
Khi tiết trời dần se lạnh, những cơn gió hanh hao thi nhau mơn trớn, lay động những bụi hoa cúc quỳ vàng rực rỡ, ấy cũng là dấu hiệu của một mùa Xuân mới đã đến với mọi người, mọi nhà. Ở thôn Tê Rông, xã Văn Lem, huyện Đắk Tô, tỉnh Kon Tum, trong thời điểm chộn rộn, háo hức ấy, dưới mái nhà rông của làng, hàng chục bạn trẻ vẫn say sưa tập luyện. Tiếng cồng, tiếng chiêng rộn rã, ngân vang.