Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Điểm nghẽn trong phục dựng lễ hội

Hồng Minh - 10:53, 12/04/2021

Câu chuyện thiếu kinh phí để bảo tồn, phục dựng lễ hội không mới, bởi trên thực tế bao năm qua, vấn đề này đã được đề cập đến rất nhiều nhưng hầu như vẫn chưa có được một giải pháp thỏa đáng. Trong khi đó, nhiều lễ hội truyền thống của đồng bào các DTTS đứng trước nguy cơ bị mai một hoặc “xóa sổ”, việc bảo tồn, phục dựng đang là yêu cầu bắt buộc.

Việc phục dựng lễ hội có ý nghĩa quan trọng trong đời sống của đồng bào các DTTS (Trong ảnh: Nghi lễ cúng thần Rừng đầu nguồn của dân tộc Mông đến từ huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang được tái hiện)
Việc phục dựng lễ hội có ý nghĩa quan trọng trong đời sống của đồng bào các DTTS (Trong ảnh: Nghi lễ cúng thần Rừng đầu nguồn của dân tộc Mông huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang )

Nan giải kinh phí phục dựng

Theo chia sẻ của Nhà nghiên cứu Văn hóa dân gian dân tộcThái- Lương Thị Đại, trước kia, lễ hội Xên Mường- Mường Thanh, tỉnh Điện Biên được tổ chức thường xuyên vào tháng 3, tháng 4 âm lịch. Nhưng theo thời gian, Lễ hội Xên Mường- Mường Thanh dần bị lãng quên. Cho đến khoảng chục năm trở lại đây, ngành Văn hóa tỉnh Điện Biên đã phối hợp với chính quyền địa phương, tổ chức phục dựng lễ hội Xên bản tại một số bản văn hóa, song chỉ giới hạn trong phạm vi hành chính của một bản, mà không quy tụ người dân toàn vùng như Xên Mường ngày trước. Ở các dân tộc khác, lễ hội truyền thống cũng dần mai một, thậm chí có nguy cơ mất hẳn.

Còn vài năm gần đây, khi Chương trình mục tiêu Phát triển văn hóa giai đoạn 2016-2020 được triển khai, tỉnh Điện Biên được hỗ trợ 100 đến 200 triệu đồng/năm để tổ chức, phục dựng trình diễn lễ hội. Tuy nhiên, do kinh phí hạn hẹp nên mỗi năm chỉ tổ chức được 1-2 lễ hội.

Ông Đặng Trọng Hà, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Điện Biên cho biết: Theo thời gian, đội ngũ nghệ nhân am hiểu về văn hóa dân tộc ngày một ít, vì thế việc bảo tồn phục dựng các lễ hội truyền thống là điều vô cùng quan trọng. Thế nhưng, phục dựng được hay không, là do yếu tố kinh phí quyết định rất lớn. Kinh phí để hỗ trợ đồng bào mua đạo cụ, trang phục dân tộc để tiến hành nghi lễ; hỗ các nghệ nhân cao tuổi truyền dạy cho lớp trẻ các nghi thức hành lễ, các điệu múa, bài hát dân gian có sử dụng trong lễ hội… Đồng thời, nguồn kinh phí hạn hẹp sẽ chỉ tổ chức lễ hội ở quy mô nhỏ.

Còn tại tỉnh Hà Giang, câu chuyện thiếu kinh phí để phục dựng, tổ chức lễ hội cũng không tránh khỏi khi “tài sản” các lễ hội vô cùng phong phú, nhưng số lượng lễ hội sống được trong đời sống hằng ngày, thì lại rất khiêm tốn.

Hiện nay, Hà Giang có khoảng gần 60 lễ hội lớn nhỏ khác nhau. Nhưng, thực tế chỉ phục dựng được gần 20 nghi lễ và lễ hội truyền thống như: Lễ Cấp sắc, Nhảy lửa của dân tộc Dao, Lễ Gầu Tào của dân tộc Mông, Lễ Nhảy lửa của dân tộc Pà Thẻn, Lễ cúng bản của dân tộc Bố Y, Nghi lễ cúng rừng của dân tộc Phù Lá, Lễ cúng cơm mới của dân tộc La Chí, Múa trống của đồng bào dân tộc Giáy…

Với thực tế trên, có thể thấy, nguồn kinh phí để tổ chức, phục dựng lễ hội chính là một trong những yếu tố quyết định.Điều này đã được chứng minh không chỉ ở Điện Biên hay Hà Giang mà có lẽ còn ở nhiều bản làng khác.

Đừng để cái đẹp chỉ sống trong hoài niệm 

Việc kinh phí hạn hẹp tác động đến công tác bảo tồn, phục dựng lễ hội đã được các cơ quan quản lý nhìn ra từ lâu. Nói đi thì cũng nói lại, nguồn kinh phí tuy hạn hẹp nhưng còn hơn là không có.

Nguồn kinh phí quyết định đến quy mô, thời gian, số lượng người tham gia…khi phục dựng lễ hội (Trong ảnh: tái hiện nghi thức Mừng lúa mới đồng bào dân tộc Ba Na huyện K'Bang, tỉnh Gia Lai)
Nguồn kinh phí quyết định đến quy mô, thời gian, số lượng người tham gia…khi phục dựng lễ hội (Trong ảnh: Tái hiện nghi thức Mừng lúa mới đồng bào dân tộc Ba Na huyện K'Bang, tỉnh Gia Lai)

Cụ thể, trong năm 2020, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã lựa chọn 7 lễ hội truyền thống các dân tộc thiểu số để phục dựng, bảo tồn gồm: Lễ hội truyền thống dân tộc Lào, tỉnh Điện Biên; Lễ hội truyền thống dân tộc La Chí, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang; Lễ hội truyền thống dân tộc Nùng, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang; Lễ hội truyền thống dân tộc Thái, tỉnh Yên Bái; Lễ hội truyền thống dân tộc Stiêng tỉnh Bình Phước; Lễ hội truyền thống dân tộc Si La, tỉnh Lai Châu; Lễ hội truyền thống dân tộc Gia Rai, tỉnh Kon Tum. Đây là tiêu chí thuộc Chương trình mục tiêu Phát triển văn hóa giai đoạn 2016-2020.

Thông qua lễ hội, các giá trị văn hóa tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc được phát huy, các yếu tố văn hóa mới, tiến bộ được lồng ghép nhằm tăng cường giao lưu quảng bá, giới thiệu, phù hợp với nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tâm linh của đồng bào các dân tộc. Hoạt động này, cũng góp phần thúc đẩy phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở vùng đồng bào DTTS, loại bỏ yếu tố lạc hậu, hủ tục không phù hợp trong đời sống cộng đồng.

Trong quá trình triển khai, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng lưu ý rằng, các lễ hội phục dựng phải được diễn ra một cách dân dã, tự nhiên, phản ánh sinh hoạt văn hóa cộng đồng, do đồng bào chủ động tham gia mở hội và thụ hưởng những giá trị văn hóa do lễ hội mang lại một cách thiết thực, vui tươi, lành mạnh, tiết kiệm.

Tính đến thời điểm hiện tại, Chương trình mục tiêu Phát triển văn hóa giai đoạn 2016-2020 đã kết thúc, thế nhưng vẫn còn nhiều lễ hội chưa được "sống dậy" cùng đồng bào hay vẫn còn đang trong ký ức của những bậc cao niên. Câu hỏi đặt ra lúc này chính là, đến bao giờ, câu chuyện kinh phí mới không còn là yếu tố quyết định. Thiết nghĩ, nếu không phục dựng lễ hội vào lúc này, thì liệu trong tương lai những nghệ nhân, những già làng hiểu về lễ hội còn sống để thực hành lễ hội hay không?.

Hi vọng rằng, trong thời gian tới, khi Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030 triển khai thực hiện, thì những lễ hội của đồng bào các dân tộc thiểu số sẽ được quan tâm, đầu tư đúng mức. Cùng với đó là những nét văn hóa đặc trưng của mỗi dân tộc cũng sẽ được sống cùng thời gian.


Tin cùng chuyên mục
Bức tranh Panorama - tái hiện toàn cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ

Bức tranh Panorama - tái hiện toàn cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ

Sau hơn 18 tháng nỗ lực thi công, đến nay bức tranh Panorama tái hiện toàn cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ đã cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng phục vụ du khách vào dịp Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2021). Bức tranh không chỉ mang giá trị về lịch sử, là thông điệp về khát vọng hòa bình mà còn là nguồn tư liệu quý, góp phần bảo tồn, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm việc với Vụ Tuyên truyền

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm việc với Vụ Tuyên truyền

Ngày 7/5, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh đã chủ trì buổi làm việc với Vụ Tuyên truyền. Tham dự buổi làm việc còn có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị thuộc UBDT.
Bộ Y tế thông tin về trường hợp tử vong do sốc phản vệ sau tiêm chủng vaccine phòng COVID-19

Bộ Y tế thông tin về trường hợp tử vong do sốc phản vệ sau tiêm chủng vaccine phòng COVID-19

Tin tức - PV - 21:53, 07/05/2021
Tối 7/5, thông tin từ Bộ Y tế cho biết vừa ghi nhận một trường hợp tử vong do sốc phản vệ sau tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 của AstraZeneca. Đây là trường hợp rất hiếm gặp trong thực tế tiêm chủng vaccine phòng COVID-19.
Công an Yên Bái bắt 3 đối tượng vận chuyển 7 bánh heroin

Công an Yên Bái bắt 3 đối tượng vận chuyển 7 bánh heroin

Pháp luật - PV - 19:47, 07/05/2021
Công an tỉnh Yên Bái vừa bắt quả tang 3 đối tượng về hành vi mua bán trái phép 7 bánh heroin.
Chiều 7/5: Thêm 40 ca mắc COVID-19 trong nước, riêng Bệnh viện K là 11 ca

Chiều 7/5: Thêm 40 ca mắc COVID-19 trong nước, riêng Bệnh viện K là 11 ca

Tin tức - PV - 19:24, 07/05/2021
Bản tin chiều ngày 7/5 của Bộ Y tế cho biết có thêm 46 ca mắc COVID-19, trong đó 6 ca nhập cảnh được cách ly ngay, 40 ca cộng đồng, trong đó riêng Bệnh viện K có 11 ca. Đến nay, Việt Nam ghi nhận tổng cộng 3.137 bệnh nhân.
Yên Bái: Căng mình phòng chống Covid - 19 tại các chốt kiểm dịch

Yên Bái: Căng mình phòng chống Covid - 19 tại các chốt kiểm dịch

Xã hội - Trọng Bảo - 19:23, 07/05/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid - 19, để tăng cường công tác phòng, chống dịch, kiểm soát chặt chẽ người ra vào địa bàn, tỉnh Yên Bái đã thành lập 9 chốt kiểm dịch. Tại đây, lực lượng chức năng đang ngày đêm căng mình thực hiện nhiệm vụ, góp phần ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.
Mường Lát (Thanh Hóa):

Mường Lát (Thanh Hóa): "Vỡ mộng" với cây thoát nghèo!

Kinh tế - Quỳnh Trâm - 19:12, 07/05/2021
Thực hiện dự án trồng rừng, từ cuối 2011 đến 2019, đồng bào vùng biên Mường Lát đã trồng, chăm sóc lên đến 17.000 ha cây xoan, lát; trong đó chủ yếu là cây xoan. Cây xoan được trồng không chỉ nhằm phủ xanh đất trống đồi trọc, mà còn mang kỳ vọng trở thành cây thoát nghèo cho người dân nơi đây. Song, gần 10 năm qua, cây trồng này gần như không phát triển.
Chương trình hành động của ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV người DTTS: Tập trung hướng về cơ sở

Chương trình hành động của ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV người DTTS: Tập trung hướng về cơ sở

Sự kiện - Bình luận - Hiếu Anh - 18:43, 07/05/2021
Vừa qua, Hội đồng bầu cử Quốc gia đã công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV. Trong danh sách này có nhiều ứng cử viên (UCV) người DTTS đến từ các địa phương, đơn vị, lĩnh vực công việc nhau. Tuy nhiên, trong Chương trình hành động họ có chung một điểm là hướng về cơ sở, nhất là vùng đồng bào DTTS và miền núi. Dưới đây là ghi nhận của phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển về chia sẻ của một số ứng cử viên đại biểu Quốc hội người DTTS.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu tăng cường công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu tăng cường công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ

Giáo dục - Phương Ngọc (t/h) - 15:09, 07/05/2021
Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo, các đại học, trường đại học, học viện, các trường cao đẳng sư phạm, Cục Nhà trường - Bộ Quốc phòng, Cục Đào tạo - Bộ Công an về việc tăng cường công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ.
Chủ tịch UBND TP. Hà Nội:

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội: "Phong tỏa bệnh viện K, nội bất xuất, ngoại bất nhập"

Tin tức - PV - 11:34, 07/05/2021
"Từ giờ phút này, bắt đầu thực hiện nội bất xuất, ngoại bất nhập. Chỉ bệnh nhân đặc biệt mới tiếp nhận", Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nói khi đến kiểm tra tại bệnh viện K cơ sở Tân Triều.
Châu Á tiếp tục là tâm dịch COVID-19 của thế giới

Châu Á tiếp tục là tâm dịch COVID-19 của thế giới

Tin tức - PV - 11:00, 07/05/2021
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 7/5/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 156.672.834 ca nhiễm COVID-19, trong đó 3.269.034 ca tử vong và 134.036.491 ca bình phục. Châu Á hiện là tâm dịch của thế giới khi đã có tổng cộng 42.485.041 ca nhiễm và 552.512 ca tử vong.
Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu): Sai lầm trong công tác cán bộ hay “nâng đỡ không trong sáng”? (Bài 2)

Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu): Sai lầm trong công tác cán bộ hay “nâng đỡ không trong sáng”? (Bài 2)

Bạn đọc - Sỹ Hào - 10:30, 07/05/2021
Báo Dân tộc và Phát triển ra ngày 23/4/2021 đăng tải bài viết: “Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu) – Tiền hậu bất nhất”. Bài viết phản ánh, các cơ quan chức năng của Mường Tè dù đã có kết luận về những sai phạm của bà Lý Thị Yên, Hiệu trưởng Trường Mầm non Vàng San nhưng lại xử lý rất nửa vời. Trong khi đó, những sai phạm của bà Yên, nhất là sai phạm trong công tác quản lý tài chính, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc tổ chức thực hiện chế độ, chính sách của Nhà nước.