Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn bản sắc văn hoá DTTS trong dòng chảy hiện đại: Giải pháp căn cơ cần đến từ chính sách (Bài 3)

PV - 16:35, 27/06/2022

Từ các chủ trương, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự nỗ lực của các cấp chính quyền, đã khuyến khích, tạo động lực cho đồng bào phát huy khả năng gìn giữ, trao truyền những bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc. Song để bảo tồn văn hoá các DTTS một cách bền vững, cần giải quyết những bấp cập, vướng mắc, nhất là việc điều chỉnh chính sách đãi ngộ; đồng thời tăng cường các giải pháp thích ứng với tình hình mới .

Nghệ nhân ưu tú Hà Mai Ven truyền dạy hát then cho các em nhỏ
Nghệ nhân ưu tú Hà Mai Ven truyền dạy hát then cho các em nhỏ

Vai trò của nghệ nhân

Thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng, nhất là Đề án “Bảo tồn, phát triển văn hóa các DTTS Việt Nam đến năm 2020”, bản sắc văn hóa truyền thống các DTTS luôn được bảo tồn, gìn giữ. Đặc biệt từ năm 2011, chủ trương Nhà nước xét tặng danh hiệu nghệ nhân dân gian, nghệ nhân ưu tú... đã khích lệ, động viên “những báu vật sống” trao truyền những di sản văn hoá các DTTS cho thế hệ trẻ. Bằng tình yêu, trách nhiệm của mình, các nghệ nhân đã khơi gợi “mạch nguồn” tạo nên sức sống bền bỉ của các di sản văn hóa. Bởi “nghệ nhân chính là hạt nhân của bảo tồn di sản”.

Đơn cử như tại Tuyên Quang, các nghệ nhân dân gian là những người kế tục, đưa Then phát triển trong cộng đồng. Bằng tình yêu Then, các nghệ nhân đã thổi bùng lên phong trào Then của thôn, rồi lan rộng ra xã, huyện, tỉnh, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người Tày, Nùng. Đến nay, toàn tỉnh Tuyên Quang đã có hơn 100 câu lạc bộ Then, góp phần giáo dục thế hệ trẻ bản sắc văn hóa dân tộc.

Nghệ nhân Nhân dân Hà Thuấn (xã Tân An, Chiêm Hoá, Tuyên Quang), được ví như cây đại thụ, một "bảo tàng sống" về văn hoá hát Then, ông tâm sự: "Trời còn cho sức khoẻ thì tôi sẽ vẫn tiếp tục đi sưu tầm và truyền dạy lại những điệu Then cổ. Đời người Tày không biết Then như chim không tiếng hót, như cây xanh không hoa lá, như cá không suối sông…"

Cần có chế độ đãi ngộ phù hợp cho nghệ nhân
Cần có chế độ đãi ngộ phù hợp cho nghệ nhân

Còn đối với ông Y Bhiông Niê (Ama H’ Loan) TP. Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk được phong tặng Nghệ nhân Ưu tú trong năm 2019 cho biết: Tôi rất vui và cảm động khi được nhận phần thưởng cao quý. “Đây là niềm vinh hạnh trong cuộc đời của tôi. Với danh hiệu này, quãng đời còn lại, tôi sẽ tiếp tục chỉnh chiêng, dạy chiêng, chế tác nhạc cụ và kêu gọi mọi người cùng giữ gìn văn hóa truyền thống của dân tộc” ông Y Bhiông chia sẻ.

Việc công nhận danh hiệu Nghệ nhân ưu tú không chỉ là vinh dự cho bản thân các nghệ nhân, mà còn là niềm tự hào của cộng đồng. Danh hiệu Nghệ nhân ưu tú không chỉ thể hiện sự ghi nhận của Nhà nước, với những công hiến của các nghệ nhân, nó còn giúp cho các nghệ nhận nhận thức đúng vai trò, trọng trách của mình để xứng đáng với danh hiệu.

Chính sách đãi ngộ chưa phù hợp

Mặc dù các nghệ nhân đã được Nhà nước vinh danh, có chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích, tạo động lực cho các nghệ nhân bảo tồn và trao truyền bản sắc văn hoá cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, khi triển khai chính sách đãi ngộ vào thực tế phát sinh nhiều bất cập, chưa phù hợp.

Theo quy định của Nghị định số 109/2015/NĐ-CP của Chính phủ, nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân Nhân dân được Nhà nước phong tặng thuộc hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người hàng tháng thấp hơn mức lương cơ sở do Chính phủ quy định (tại thời điểm ban hành Nghị định này là 1.150.000 đồng). Tuy nhiên, rất nhiều nghệ nhân sống không có nguồn thu nhập, hoặc thu nhập bấp bênh nên không thể chứng minh được nguồn thu so sánh để hưởng chính sách.

Bên cạnh đó, Nghị định 109 quy định, chỉ những Nghệ nhân ưu tú đủ 55 tuổi trở lên (đối với nữ), đủ 60 tuổi trở lên (đối với nam) không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng; khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng; mắc một trong các bệnh cần chữa trị dài ngày theo danh mục do Bộ Y tế quy định, mới được hưởng chính sách đãi ngộ. 

Ứng dụng cộng nghệ để bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc là việc cần làm ngay
Ứng dụng cộng nghệ để bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc là một trong những giải pháp hiệu quả

Nghệ nhân ưu tú Hà Mai Ven, dân tộc Tày, thôn Tam Lung, xã Thụy Hùng, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, Chủ nhiệm Câu lạc bộ điếp sli then xã Thuỵ Hùng cho biết: Từ năm 2015, bà được công nhận là Nghệ nhân ưu tú, nhưng bà vẫn chưa hề được nhận chế độ trợ cấp do trước đó, bà chưa đủ 55 tuổi theo quy định của Nghị định 109.

Bà Ven chia sẻ: Là nông dân lao động tự do, thu nhập bấp bênh nên bà mong Đảng, Nhà nước các cấp chính quyền có chế độ, chính sách đãi ngộ cho nghệ nhân thiết thực hơn, để lớp nghệ nhân như bà, và những người tâm huyết có thêm điều kiện sống, yên tâm bảo tồn, phát huy và trao truyền di sản văn hóa phi vật thể cho thế hệ kế cận.

Ý kiến của người trong cuộc

Bà Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa  thừa nhận, việc triển khai thực hiện Nghị định 109 ở địa phương còn phát sinh nhiều bất cập, vướng mắc trong việc xác định đối tượng được hưởng chế độ đãi ngộ.  Về vấn đề này, Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch cũng đã có những kiến nghị đề xuất sửa đổi, bổ sung chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế.

“Thời gian tới, khi triển khai Dự án 6, bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch (Quyết định 1719), sẽ có các chính sách hỗ trợ nghệ nhân trong việc bồi dưỡng, truyền dạy cho những người kế cận. Dự án kỳ vọng giải quyết được những vướng mắc, bất cập trong giai đoạn trước”, bà Hiền cho biết.

Cũng theo bà Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa, các địa phương cũng cần quan tâm, xây dựng chính sách riêng hỗ trợ cho nghệ nhân. Hiện một số địa phương đã có chính sách hỗ trợ riêng như Bắc Ninh, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Nghệ An… ; Qua tìm hiểu thực tế, hoạt động bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống đồng bào DTTS ở các địa phương này, đang thu hút được các nghệ nhân, những người yêu bản sắc văn hóa dân tộc và lớp trẻ, học đường tham gia...

Bên cạnh chính sách đầu tư, hỗ trợ, thì việc ứng dụng công nghệ trong hoạt động bảo tồn và phát huy văn hóa các DTTS, cũng chính là một giải pháp quan trọng, để mạch nguồn văn hoá DTTS lan tỏa, không chỉ sống mãi trong đời sống xã hội trong nước, mà còn để bạn bè các nước trên thế giới biết đến nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam. 

Trên thực tế, thời gian qua, một số dự án ứng dụng công nghệ trong bảo tồn văn hoá đang được triển khai như “Số hóa dữ liệu lễ hội tại Việt Nam” giai đoạn 2021 - 2025; hay dự án Số hóa ngôn ngữ các DTTS tại Việt Nam…được kỳ vọng sẽ góp phần quảng bá về giá trị văn hóa của các DTTS Việt Nam.

Tin nổi bật trang chủ
Coober Pedy- Thị trấn dưới lòng đất ở miền Nam nước Úc

Coober Pedy- Thị trấn dưới lòng đất ở miền Nam nước Úc

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 12 phút trước
Ở một vùng hẻo lánh của miền Nam nước Úc (Australia) có một thị trấn ngầm nằm dưới lòng đất. Thị trấn đặc biệt này có những ngôi nhà dưới lòng đất, nhà thờ, cửa hàng sách, bảo tàng và khoảng 1.000 người dân sinh sống.
Nhật Bản tiếp tục đứng đầu thế giới về số ca nhiễm COVID-19 mới

Nhật Bản tiếp tục đứng đầu thế giới về số ca nhiễm COVID-19 mới

Nhìn ra thế giới - PV - 1 giờ trước
Tính đến sáng 16/8, thế giới ghi nhận 595.541.461 ca nhiễm COVID-19 và 6.455.452 ca tử vong do dịch bệnh này. Trong 24 giờ qua, Nhật Bản là quốc gia ghi nhận thêm số ca mắc và tử vong vì COVID-19 nhiều nhất thế giới (lần lượt +169.972 và 155 trường hợp).
Năm học 2022 - 2023: Triển khai thí điểm Chương trình Giáo dục mầm non mới

Năm học 2022 - 2023: Triển khai thí điểm Chương trình Giáo dục mầm non mới

Giáo dục - PV - 1 giờ trước
Năm học 2022 - 2023, ngành giáo dục tổ chức nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mầm non trong điều kiện mới và triển khai thí điểm Chương trình Giáo dục mầm non mới; Nâng cao chất lượng thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2025” và Đề án “Tăng cường chuẩn bị tiếng Việt cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến 2025”...
Châu Á nỗ lực phục hồi kinh tế

Châu Á nỗ lực phục hồi kinh tế

Nhìn ra thế giới - PV - 1 giờ trước
Trong khi Thái Lan nới lỏng phòng dịch để kích thích du lịch thì Nhật Bản và mới đây là Trung Quốc tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ
Giá cà phê hôm nay 16/8: Giá cà phê Robusta tăng mạnh

Giá cà phê hôm nay 16/8: Giá cà phê Robusta tăng mạnh

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 2 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 16/8 tại thị trường thế giới biến động trái chiều, giá cà phê Robusta tăng mạnh. Tại các vùng trọng điểm trong nước, giá cà phê dao đồng khoảng 48.500 - 49.000 đồng/kg.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo UBDT, trọng tâm là công tác chỉ đạo về chuyển đổi số; chuẩn bị tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên xuất sắc, tiêu biểu năm 2022, gặp mặt người có uy tín; các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại cơ sở. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến với văn hóa Pú Nả” của tác giả Hà Minh Hưng.
Công nhận huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng đạt chuẩn nông thôn mới

Công nhận huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng đạt chuẩn nông thôn mới

Tin tức - T.Hợp - 2 giờ trước
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh vừa ký quyết định 982/QĐ-TTg công nhận huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng đạt chuẩn nông thôn mới năm 2020. Theo đó, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng phấn đấu đến năm 2025 sẽ trở thành huyện nông thôn mới kiểu mẫu, đạt mức thu nhập 80 triệu đồng/người/năm, không còn hộ nghèo.
Cách tra cứu điểm chuẩn đại học năm 2022 nhanh và chính xác nhất

Cách tra cứu điểm chuẩn đại học năm 2022 nhanh và chính xác nhất

Giáo dục - Như Ý - 3 giờ trước
Thí sinh muốn biết mình đỗ đại học hay không cần nắm rõ công thức tính điểm xét tuyển đại học, mốc thời gian các trường đại học công bố điểm chuẩn, cách tra cứu điểm chuẩn đại học năm 2022 nhanh và chính xác nhất.
Sáng 16/8: Cả nước có 124 ca COVID-19 nặng đang điều trị

Sáng 16/8: Cả nước có 124 ca COVID-19 nặng đang điều trị

Tin tức - BĐT - 5 giờ trước
Đến sáng 16/9, tính từ đầu dịch, cả nước có 11.367.479 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 10.029.826 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh. Trong số các ca đang điều trị, cả nước còn 124 ca COVID-19 nặng đang thở oxy và máy.
Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Tin tức - PV - 21:20, 15/08/2022
Ngày 15/8, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam chính thức phát hành bộ tem “Thác nước Việt Nam” nhằm góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người và danh lam thắng cảnh của Việt Nam.
Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Nhìn ra thế giới - PV - 21:14, 15/08/2022
Trong nghiên cứu công bố mới đây, các nhà khoa học cảnh báo các đợt nắng nóng có khả năng diễn ra với tần suất thường xuyên và nghiêm trọng hơn, gia tăng rủi ro đối với sức khỏe con người, cũng như hoạt động sản xuất nông nghiệp.