Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ấn tượng Lễ Mát nhà của dân tộc Mường

Kim Anh - 12:18, 02/12/2021

Trong đời sống văn hóa tâm linh, tín ngưỡng dân gian phong phú, đồng bào Mường còn bảo tồn và thực hiện một phong tục truyền thống rất đặc sắc, đó là lễ mát nhà. Lễ Mát nhà có ý nghĩa mang lại sự may mắn, bình an...

Nghi lễ Mát nhà của đồng bào dân tộc Mường được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
Nghi lễ Mát nhà của đồng bào dân tộc Mường được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Phong tục ngàn đời

Trong một dịp đến thăm Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), chúng tôi có cơ hội được hòa mình vào “Không gian văn hóa Mường”, tham dự Lễ mát nhà truyền thống của đồng bào.

Đây là nghi lễ cúng tế được người Mường thực hiện để xua đuổi, hóa giải những điều xấu, cầu cho mọi người trong gia đình luôn luôn mạnh khỏe, may mắn; cầu cho mưa thuận gió hòa, cây trồng, vật nuôi phát triển tốt tươi.

Theo quan niệm của người Mường, Lễ mát nhà được tổ chức 2 - 3 lần trong năm, thường vào đầu năm và cuối năm. Ngày nay, tùy theo hoàn cảnh và điều kiện kinh tế của từng gia đình, mà tổ chức lễ cúng, bày biện sao cho phù hợp.

Mâm lễ cúng chuẩn bị đầy đủ các món ăn truyền thống của đồng bào Mường
Mâm lễ cúng chuẩn bị đầy đủ các món ăn truyền thống của đồng bào Mường

Chị Bùi Thị Huyền, dân tộc Mường, 24 tuổi, ở xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình)  hào hứng chia sẻ với du khách tại Làng Văn hóa về lễ hội đặc sắc của đồng bào mình. Chị kể, để thực hiện nghi lễ, bà con trong làng chuẩn bị những vật dụng, lễ vật như rượu, xôi, thịt lợn, gà, rau, quả đu đủ, hoa dâm bụt, trầu cau… Đặc biệt, trong mâm cỗ thực hiện lễ mát nhà phải có cá làm lễ vật. Bởi theo quan niệm, con cá sống ở dưới nước. Nước tượng trưng cho sự mát mẻ, nên trong nghi lễ này cá không thể thiếu.

Cùng chung tâm trạng háo hức, chị Bùi Thị Mơ, dân tộc Mường chia sẻ: "Gia đình tôi thường tổ chức Lễ mát nhà vào đầu năm mới. Trong Lễ mát nhà của người Mường, vai trò của thầy mo rất quan trọng. Thầy mo là cầu nối giữa thần linh với con người. Khi được gia chủ mời về làm lễ, thầy mo sẽ chuẩn bị các đồ vật cần thiết sử dụng trong nghi lễ gồm túi khót, quạt…”.

Đồ vật trong túi khót của thầy mo
Đồ vật trong túi khót của thầy mo

Khi lễ vật đã được bày biện đầy đủ trên các mâm cúng, để bắt đầu cho buổi Lễ mát nhà, đầu tiên thầy mo sẽ dâng cúng mâm thánh thư để lên trời, đi bốn phương tám hướng thỉnh mời các vị thần linh, các bậc siêu nhiên về chứng giám cho lễ.

Tiếp đến, thầy mo dùng nước vẩy mát quanh nhà. Sau khi đồ vật trong nhà đều được làm mát, thầy mo tiếp tục thực hiện nghi lễ buộc chỉ cổ tay, cầu phúc cho gia chủ và mọi người. Sợi chỉ đỏ được thầy mo đọc chú và buộc vào cổ tay, nam tay trái, nữ tay phải, giúp cho mọi người luôn gặp may mắn bình an, tai qua nạn khỏi, ấm no hạnh phúc...

Thầy mo thực hiện các nghi thức trong lễ Mát nhà
Thầy mo thực hiện các nghi thức trong Lễ Mát nhà

Giữ gìn, phát huy bản sắc 

Nghệ nhân, thầy mo Bùi Văn Minh (huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình) cho biết, trong nghi Lễ Mát nhà, các câu mo, bài khấn thầy mo sẽ kể về sự tích người Mường, có các đấng bề trên chia đôi không gian thành trời và đất, sinh ra vạn vật, thời gian, sinh ra cái thiện - cái ác.

“Các câu mo trong Lễ Mát nhà đều phản ánh thế giới quan, kinh nghiệm sống, tri thức, đậm đặc đời sống tâm linh, tinh thần của người Mường. Người Mường có 5 làn điệu mo, trong tiếng Mường gọi là “Ò hoi”, “Dà đôông”, “Dà dê”, “Hâm mo” và “Hệu kệu”, dựa trên những từ ngữ đầu tiên trong bài mo đó để xin vía cho trẻ mới sinh, trừ tà ma cho người bệnh đau ốm, làm đám cưới, mừng nhà mới, làm mát nhà...”, thầy mo Bùi Văn Minh cho biết thêm.

Ông Đinh Ngọc Lương, Trưởng làng Mường tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam cho biết, làm mát nhà là 1 trong 23 nghi lễ truyền thống của người Mường. Trải qua bao thế hệ, đến nay nghi lễ vẫn được các thế hệ gìn giữ và lưu truyền, trở thành nét đẹp văn hóa của người Mường, mang tính nhân văn cao cả.

Thầy mo buộc sợi chỉ đỏ may mắn cho mọi người trong buổi lễ
Thầy mo buộc sợi chỉ đỏ may mắn cho mọi người trong buổi lễ

Là một trong những du khách được trải nghiệm những nét văn hóa dân tộc Mường, cũng như quan sát nghi lễ mát nhà, bà Nguyễn Thanh Bình (Hoàng Mai, Hà Nội) tỏ ra vô cùng hào hứng và thích thú với những nghi lễ của đồng bào Mường.

“Chứng kiến nghi lễ mát nhà của người Mường, đã giúp tôi có thêm nhiều trải nghiệm về văn hóa của đồng bào DTTS. Nghi lễ diễn ra trong khoảng thời gian hơn 1 giờ đồng hồ, được thầy mo buộc chỉ đỏ vào tay với hy vọng về sự may mắn, qua đó giúp tôi hiểu thêm hơn về nếp sống văn hóa tín ngưỡng nơi đây”, bà Bình nói.

Người Mường có nhiều nét văn hóa đặc sắc, từ lễ hội đến những phong tục tập quán, nếp ăn ở hàng ngày, tạo nên nét đặc trưng riêng biệt của dân tộc. Đối với mỗi người con dân tộc Mường, Lễ Mát nhà là một nét đặc trưng riêng biệt, mang lại sự bình yên, may mắn, tai qua nạn khỏi, ấm no hạnh phúc.

Video tái hiện nghi lễ Mát nhà:

Tin nổi bật trang chủ
Cao Bằng: Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc

Cao Bằng: Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 1 giờ trước
Trong những năm qua, tỉnh Cao Bằng đã tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức Đảng về công tác dân tộc, nhất là ở vùng đồng bào DTTS và miền núi trong tình hình mới. Nhiều chương trình chính sách dân tộc, cùng các chương trình MTQG được quan tâm triển khai thực hiện có hiệu quả. Nhờ đó, tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực.
Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Đã sắp xếp nhưng chưa đổi mới (Bài 1)

Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Đã sắp xếp nhưng chưa đổi mới (Bài 1)

Công tác Dân tộc - Tùng Nguyên - 1 giờ trước
LTS: Các nông, lâm trường quốc doanh (nay là các công ty nông, lâm nghiệp) đang quản lý hàng triệu ha đất, nhưng hiệu quả sử dụng đất không cao. Trong khi đó, mục tiêu giải quyết đất sản xuất cho đồng bào DTTS đã triển khai hàng chục năm nay nhưng vẫn không thể thực hiện triệt để do thiếu quỹ đất. Giải phóng nguồn lực đất đai từ các nông, lâm trường quốc doanh sẽ là lời giải để thực hiện mục tiêu hỗ trợ đất sản xuất cho Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Bước tiến trong xây dựng nông thôn mới ở vùng khó Nam Trà My

Bước tiến trong xây dựng nông thôn mới ở vùng khó Nam Trà My

Trang địa phương - Minh Ngọc - Văn Thọ - 1 giờ trước
Trong những năm qua, công tác xây dựng nông thôn mới tại huyện vùng cao Nam Trà My (Quảng Nam) luôn có sự đồng hành, hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, đặc biệt là Ngân hàng Chính sách xã hội (CSXH). Cùng với nguồn vốn vay chính sách cũng như ý thức tự vươn lên của đồng bào mà nhiều hộ gia đình nghèo nay đã thoát nghèo, hộ trung bình trở nên khá giả, góp phần cùng địa phương sớm hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước - Nơi gửi gắm niềm tin của đồng bào, phật tử: Những Người có uy tín khoác áo cà sa (Bài 2)

Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước - Nơi gửi gắm niềm tin của đồng bào, phật tử: Những Người có uy tín khoác áo cà sa (Bài 2)

Dân tộc- Tôn giáo - Như Tâm - 1 giờ trước
Đối với đồng bào Khmer, chùa là nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần, các vị sư sãi là tấm gương đạo đức để phật tử noi theo. Những giáo huấn, răn dạy phật tử, Nhân dân chấp hành chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước và thực hiện các phong trào thi đua yêu nước của địa phương tại các chùa, luôn được phật tử, người dân nghe theo và thực hiện nghiêm túc. Do vậy, trong các phum sóc, các vị sư sãi luôn được người dân bầu chọn, tôn vinh là Người có uy tín. Ghi nhận tại tỉnh Trà Vinh.
Sách về xứ đạo: Khai mở văn hóa đọc (Bài 2)

Sách về xứ đạo: Khai mở văn hóa đọc (Bài 2)

Dân tộc- Tôn giáo - Phạm Việt Thắng - 1 giờ trước
Ra đời từ năm 2018, thư viện giáo xứ Phú Linh (xã Diễn Tân, huyện Diễn Châu, Nghệ An) đã trở thành điểm đến thú vị và góp phần khai mở văn hóa đọc cho giới trẻ vùng nông thôn.
Dân tộc Giáy

Dân tộc Giáy

Dân tộc Giáy hay Nhắng, Dắng, Pâu Thìn, Pù Nà, Cùi Chu hay Xạ đều là một, nhưng phổ biến gọi là dân tộc Giáy. Tiếng Giáy thuộc ngữ chi Thái trong hệ ngôn ngữ Tai - Ka đai. Người Giáy cư chú chủ yếu ở Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu và Yên Bái với tổng số hơn 57.000 người. Hiện nay, do yêu cầu đời sống và làm việc, người Giáy cư trú tại 39 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam.
Làng kiểu mẫu dưới đỉnh núi U Sầu: Người Ca Dong dựng làng kiểu mẫu (Bài 2)

Làng kiểu mẫu dưới đỉnh núi U Sầu: Người Ca Dong dựng làng kiểu mẫu (Bài 2)

Trên đường phát triển - Minh Ngọc - Phạm Nữ - 2 giờ trước
Ở Ra Manh, xã Sơn Long, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi bây giờ, không còn là “điểm nóng”, nhiều gia đình Ca Dong đã phát triển kinh tế, gương mẫu tích cực tham gia các phong trào xây dựng nông thôn mới, xây dựng mô hình nhà sạch, vườn đẹp, phong trào “5 không 3 sạch”…tại địa phương.
Báo chí với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Báo chí với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Tin tức - Ngọc Ánh - 2 giờ trước
Chiều 30/9, tại thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức Tọa đàm "Báo chí với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch - Thực tiễn và giải pháp." Buổi Tọa đàm có sự tham gia của 25 Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố miền Bắc, 20 Liên chi hội và 40 Chi hội trực thuộc Trung ương.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ thay đổi từ năm 2025

Kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ thay đổi từ năm 2025

Giáo dục - T.Hợp - 2 giờ trước
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đưa ra định hướng tổ chức thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn 2023 - 2024 và đổi mới kỳ thi vào năm 2025.
Thế giới ghi nhận hơn 6,5 triệu ca tử vong vì COVID-19

Thế giới ghi nhận hơn 6,5 triệu ca tử vong vì COVID-19

Nhìn ra thế giới - BĐT - 3 giờ trước
Số liệu thống kê cụ thể trên worldometers.info, tính đến sáng ngày 1/10, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 622.747.900 ca nhiễm và 6.548.385 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 330.187 ca nhiễm mới, trong đó, châu Âu đứng đầu với 161.221 ca.
Đánh bại Saudi Arabia 3 - 1, Việt Nam tiến gần tấm vé tứ kết

Đánh bại Saudi Arabia 3 - 1, Việt Nam tiến gần tấm vé tứ kết

Thể thao - Giải trí - PV - 3 giờ trước
Giành chiến thắng trước Saudi Arabia ở lượt trận thứ 2 bảng D VCK futsal châu Á 2022 diễn ra ở Kuwait. Việt Nam tiếp tục dẫn đầu bảng đang chiếm ưu thế trong việc giành quyền vào tứ kết.