Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Âm nhạc dân tộc thiểu số: Góp phần làm giàu bản sắc âm nhạc Việt Nam

Hồng Minh - 09:16, 11/04/2020

Trong kho tàng âm nhạc truyền thống của các DTTS Việt Nam, âm nhạc của mỗi dân tộc lại mang một sắc thái riêng, gắn liền với đời sống tinh thần của mỗi dân tộc. Cùng với dòng chảy của thời gian, với sự sáng tạo của các nghệ sĩ, âm nhạc dân tộc cũng được làm mới để phù hợp với xu hướng hiện đại. Không chỉ bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, âm nhạc của các DTTS còn góp phần làm giàu thêm cho nền âm nhạc Việt Nam.

Âm nhạc luôn gắn liền với đời sống tinh thần của mỗi dân tộc. (Trong ảnh, một tiết mục nghệ thuật của sinh viên Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc)
Âm nhạc luôn gắn liền với đời sống tinh thần của mỗi dân tộc. (Trong ảnh, một tiết mục nghệ thuật của sinh viên Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc)

Là một quốc gia đa dân tộc, Việt Nam có sự đa dạng về văn hóa, phong tục, ngôn ngữ, tiếng nói… trong đó, âm nhạc mang sắc thái riêng, bao gồm kho tàng dân ca, nhạc cụ phong phú, đặc sắc gắn liền với đời sống tinh thần của mỗi dân tộc.

Nếu đồng bào dân tộc Thái có điệu khắp - một làn điệu dân ca đặc trưng, giàu bản sắc đã trở thành nét văn hóa không thể thiếu trong các lễ hội, đám cưới, lễ mừng nhà mới, mừng cơm mới, mừng năm mới… thì người Chăm lại tự hào với làn điệu H’ri gắn liền những câu hát ru sâu lắng, da diết...

Âm nhạc của mỗi dân tộc có những nét đặc trưng, đa dạng là thế, nhưng khi sống trong nền âm nhạc đương đại, chất liệu âm nhạc của mỗi dân tộc lại được chuyển hóa, được làm mới để phù hợp xu hướng và thị hiếu của người nghe. 

Là người con dân tộc Tày của mảnh đất xứ Tuyên, từ khi còn nhỏ nhạc sĩ Tân Điều đã được đắm mình trong những làn điệu sli, lượn, then… mượt mà, tha thiết của đồng bào Tày, Nùng. Để rồi những làn điệu ấy luôn ẩn hiện trong từng sáng tác của ông: “Đường về Tân Trào”, “Áo chàm đi hội”, “Vấn vương câu hát ới la”, “Mùa bông”, “Lời suối hát”, “Đánh yến”, “Con gái bản tôi”…

Trong ca khúc “Con gái bản tôi”, nhạc sĩ Tân Điều đã vận dụng một cách linh hoạt và nhuần nhuyễn các làn điệu dân ca, làm cho giai điệu, ca từ trở nên mượt mà: “Con gái bản tôi ai ai cũng khéo/Nắng gắt trên lưng chưa rời rẫy nương/Ríu ra ríu rít bên giàn khung cửi/Dệt nên cuộc sống với bao tiếng cười”. Ca khúc là bức tranh tái hiện không gian văn hóa miền núi khi tác giả khéo léo thêm ngữ điệu cảm thán của người Tày như “a lúi” sau mỗi câu hát.

Nếu nói đến kế thừa chất liệu âm nhạc dân tộc vào các sáng tác mới mà không nhắc tới dân ca Mường có lẽ là một thiếu sót. Đặc trưng của dân ca Mường thiên về tự sự, lấy ngôn ngữ văn học dân gian làm chủ đạo. Nhiều luyến láy là một trong những nét riêng của dân ca Mường. Sự luyến láy tạo ra âm điệu riêng để cùng chung một làn điệu mà mỗi vùng, thậm chí mỗi Mường lại có sự độc đáo khác nhau. 

Âm nhạc DTTS làm giàu kho tàng âm nhạc Việt Nam
Âm nhạc DTTS làm giàu kho tàng âm nhạc Việt Nam

Nhạc sĩ Huy Tâm, Ủy viên Ban Chấp hành Chi hội Nhạc sĩ tỉnh Hòa Bình cho biết: Mỗi thế hệ nhạc sĩ đều có những cách sử dụng chất liệu dân ca Mường rất riêng. Ví dụ, thế hệ các nhạc sĩ những năm 1960 cho đến khoảng trước năm 2010 thường sử dụng chất liệu dân ca Mường vào các sáng tác bằng cách giữ nguyên bản bài dân ca. Tuy nhiên, những năm gần đây, các nhạc sĩ mới họ không “bằng lòng” với kiểu sáng tác cổ điển mà đã mạnh dạn đưa hơi thở của cuộc sống hiện đại, đó là nhạc nhẹ vào các tác phẩm có sử dụng chất liệu dân ca Mường. Hướng khai thác này đã cho thấy hiệu ứng tốt ở một số ca khúc. 

Tiêu biểu như ca khúc “Hòa Bình tay trong tay” của nhạc sĩ Trần Ngọc Dũng. Hay nhạc sĩ Nguyễn Cường trong chuyến đi thực tế, sáng tác tại Hòa Bình với ca khúc “Đi gặp sông Đà” vừa mang âm hưởng dân ca Mường, vừa sử dụng chất liệu dân ca được khán giả đánh giá cao. 

Theo PGS. TS Nguyễn Bình Định, nguyên Viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam: Âm nhạc của các DTTS có vai trò quan trọng và là yếu tố quyết định tạo ra sự đa sắc, đa hương cho vườn hoa nghệ thuật âm nhạc truyền thống. Các DTTS có những tư duy về vấn đề giai điệu, điệu thức, điệu quãng, nhạc cụ và cách thể hiện riêng. Điều đó góp phần tạo nên bản sắc riêng từng dân tộc, tạo nên sự phong phú đa dạng của âm nhạc dân tộc Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Âm nhạc của các DTTS có vai trò quan trọng và là yếu tố quyết định tạo ra sự đa sắc, đa hương cho vườn hoa nghệ thuật âm nhạc truyền thống. Điều đó góp phần tạo nên bản sắc riêng từng dân tộc, tạo nên sự phong phú đa dạng của âm nhạc dân tộc Việt Nam trong khu vực và trên thế giới”.

PGS. TS Nguyễn Bình Định, nguyên Viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam.


Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Tin nổi bật trang chủ
Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Ngày 4/12/2020, Đại hội đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ II năm 2020 đã diễn ra trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, Trưởng Ban Tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II đã thông qua Quyết tâm thư của Đại hội. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng đăng toàn văn Quyết tâm thư!
Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Phương Hạ - Thùy Dung - 1 giờ trước
Hiện sinh sống tại phường Hội Thương, TP. Pleiku (Gia Lai), Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Đinh Xuân La là gương mặt thân quen của khán giả. Hơn 50 năm qua, người nghệ sĩ tài năng này đã có những đóng góp quan trọng cho việc giới thiệu, bảo tồn, phát triển nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên.
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 3 giờ trước
Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 5/12 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 66.031.477 ca nhiễm COVID-19, trong đó 1.520.196 ca tử vong và 45.701.069 ca phục hồi. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 505.938 ca mắc và 9.045 ca tử vong mới vì đại dịch.
Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Ngày 5/12, thông tin từ Bệnh viện Trung ương Huế (Thừa Thiên – Huế) cho biết, đơn vị vừa thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt cho nam bệnh nhân Trần Quang H. (34 tuổi, trú huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) bị bệnh cơ tim giãn, suy tim EF: 19-23% đã 7 năm nay. Sau hơn 2 ngày được ghép tim, đến nay bệnh nhân đã tự thở được, các chỉ số huyết động và sinh hóa ổn định, chức năng tim tốt.
Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Giáo dục - T.Hợp - 5 giờ trước
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa có công văn gửi các Phòng Giáo dục và Đào tạo, các trường học trên địa bàn yêu cầu cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh tiếp tục thực hiện thường xuyên đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà để phòng chống dịch Covid-19.
Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Sự kiện - Bình luận - PV - 7 giờ trước
Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Lào sang thăm Việt Nam và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào từ ngày 4-6/12/2020.
Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Dân tộc - Miền núi - Lê Hường - 8 giờ trước
Những năm qua, tỉnh Đăk Lăk luôn chú trọng đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số (DTTS) giúp nhiều người có việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, ở một số địa phương việc đào tạo nghề cho đồng bào DTTS chưa phù hợp với thực tế nên không mang lại hiệu quả như mong đợi.
Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Dân tộc - Miền núi - Hồng Phúc - 8 giờ trước
Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II vừa khép lại nhưng dư âm của Đại hội vẫn lắng đọng trong trái tim, tâm khảm của tất cả 1592 đại biểu ưu tú là những “bông hoa ngát hương” trong vườn hoa rực rỡ sắc màu của 54 dân tộc Việt Nam. Những cảm xúc, niềm vinh dự, tự hào, sự kỳ vọng và cả những suy nghĩ, trăn trở về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng dân tộc mình, với quê hương, đất nước mình… đã được các đại biểu chia sẻ tâm huyết tại Đại hội. Phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã ghi lại những cảm nhận của một số đại biểu tại Đại hội.
TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Liên quan đến 4 ca bệnh Covid – 19, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết tất cả các mẫu F1, F2 xét nghiệm đều âm tính.
Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Chiều ngày 04/12, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy, bà Ine Marie Eriksen Soreide đã điện đàm theo hình thức trực tuyến về quan hệ hai nước và các cơ hội hợp tác tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) trong năm 2021 khi Na Uy bắt đầu đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ.