Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Về miền giới tuyến: Đặc khu Vĩnh Linh (Bài 1)

Thanh Hải - 08:29, 26/04/2022

LTS: Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 đã lấy vĩ tuyến 17 chạy dọc sông Bến Hải (Quảng Trị) làm ranh giới phân định tạm thời hai miền Nam - Bắc Việt Nam. Hai năm hẹn ngày đoàn tụ đã biến thành hơn 20 năm mịt mù khói lửa chiến tranh chỉ bởi, chính quyền Ngô Đình Diệm phá bỏ Hiệp định… Sau gần nửa thế kỉ non sông thống nhất, đất nước trọn niềm vui; người dân “đất lửa” đang viết tiếp câu chuyện anh dũng, kiên cường năm xưa để làm nên những kì tích trong thời đại mới.

Vĩnh Linh (Quảng Trị), một thời là tiền tiêu của hậu phương miền Bắc, một thời hứng chịu những khốc liệt nhất của cuộc chiến hủy diệt mà Mỹ-Diệm trút xuống. Có lẽ vì thế mà kí ức thời lửa đạn vẫn rõ ràng, mồn một, theo suốt cuộc đời bao người về những ngày gùi đạn, tải thương… bên dòng vĩ tuyến.

Cầu Hiền Lương năm xưa và nỗi đau chia cắt
Cầu Hiền Lương năm xưa và nỗi đau chia cắt

Đánh địch trên đồng đất quê hương

Đầu năm 1955, một vùng phi quân sự được thành lập hai bên dòng Bến Hải, kiểm soát việc thông thương, đi lại của Nhân dân hai miền. Bên này bờ Bắc là huyện Vĩnh Linh, còn bên kia bờ Nam là huyện Gio Linh thuộc tỉnh Quảng Trị. Sẽ chẳng có gì để nói nếu bờ Nam không trở mặt, bắt đầu chuỗi hành động chống phá hiệp định. Từ đây, một cuộc đấu tranh đòi chính nghĩa, yêu chuộng hòa bình giữa những chiến sĩ cách mạng ở bờ Bắc, bờ Nam đã diễn ra dai dẳng, quyết liệt…

Ngồi kể lại quãng thời gian cùng đội dân quân xã Vĩnh Giang (Vĩnh Linh), làm nhiệm vụ vận chuyển đạn dược, chở bộ đội vượt sông trên dòng Bến Hải, bà Nguyễn Thị Dậu đã vẽ nên trong trí tưởng tượng chúng tôi, về một thời  khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh.

Thuở ấy, Mỹ-Diệm với dã tâm biến Vĩnh Linh và miền Bắc trở lại thời kì đồ đá, nên đã ra sức ném bom đạn với tần suất hủy diệt. Bà Dậu bấm ngón tay: Hơn nửa thế kỉ rồi còn gì. Bất chấp hiểm nguy vì bom đạn trút xuống như vãi trấu, đêm đêm chúng tôi vẫn cùng bộ đội, dân quân lặng lẽ vượt sông trên những con thuyền nhỏ sang bờ Nam, trà trộn vào lòng địch để đánh địch. Đầu đêm xuất quân, gần sáng lại trở về, rồi cho chìm thuyền xuống sông để ngụy trang; cứ thế suốt nhiều năm liền.

Thuở ấy, dòng Bến Hải không lúc nào yên tĩnh. Hàng triệu tấn đạn bom Mỹ-Diệm đã trút xuống vùng đất giới tuyến khiến khúc sông quặn thắt. Đêm xuống, dòng sông trở nên sục sôi khí thế đánh Mỹ trên những chuyến đò nhỏ chở quân, chở đạn hối hả vượt sông.

Cựu chiến binh Lê Đa Kiểu ở làng Linh Hải, xã Vĩnh Thủy (Vĩnh Linh) kể lại những ngày tháng khốc liệt bên bờ vĩ tuyến 17
Cựu chiến binh Lê Đa Kiểu ở làng Linh Hải, xã Vĩnh Thủy (Vĩnh Linh) kể lại những ngày tháng khốc liệt bên bờ vĩ tuyến 17

Tham gia du kích địa phương từ những ngày đầu Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, ông Lê Đa Kiểu ở làng Linh Hải, xã Vĩnh Thủy (Vĩnh Linh) không bao giờ quên kí ức ngày Mỹ-Diệm phá làng, đánh xóm.

Trong câu chuyện với chàng dũng sĩ bắn rơi máy bay F4H của không quân Mỹ, những ngày trận mạc đã hiện lên không chỉ khốc liệt mà còn thấm đẫm niềm tự hào.

Cựu binh Lê Đa Kiểu ở làng Linh Hải, xã Vĩnh Thủy (Vĩnh Linh) giờ vui thú với ruộng vườn
Cựu binh Lê Đa Kiểu ở làng Linh Hải, xã Vĩnh Thủy (Vĩnh Linh) giờ vui thú với ruộng vườn

Ông Kiểu nhớ rành rẽ: Tôi nhập ngũ, tham gia dân quân du kích tháng 7/1955. Đến năm 1966 thì chuyển sang đại đội pháo 12 li 7 đóng quân tại địa phương. Chúng tôi vừa lao động sản xuất, vừa cầm súng đánh giặc ngay  chính trên quê hương mình. Hỏa lực của địch rất mạnh, có máy bay, pháo, ca nô yểm trợ; còn chúng tôi thì dựa vào núi rừng, xóm làng để đánh địch.

Nay đã ở tuổi 96, sức khỏe của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trương Văn Đo ở thôn Phan Hiền, xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Linh) đã yếu đi nhiều. Nhưng khi được chúng tôi hỏi về những tháng ngày tham gia dân quân, du kích đánh Mỹ ngay chính trên đồng đất quê hương, ông Đo trở nên hoạt bát hơn.

Cuộc chuyện trò giữa hai thế hệ vẫn sôi nổi, như thể thuở đôi mươi ông Đo tòng quân đánh Mỹ. Ông Đo hào hứng: Thời ấy, ai cũng là dân quân, du kích cả. Còn người già và trẻ nhỏ thì đã sơ tán ra Bắc cả. Giai đoạn ấy khốc liệt đến mức, chẳng ai nghĩ mình có thể sống sót cho đến hôm nay.

Không thể nhớ hết, kể hết bao câu chuyện bền gan, vững chí về những đội quân “ăn cơm Bắc, đánh giặc Nam” thuở ấy. Nay, những con người của những đội quân ấy đã kẻ mất người còn. Dẫu vậy thì kí ức những ngày đất nước chia cắt và những câu chuyện gùi đạn, tải thương… dọc theo sông Bến Hải thì vẫn vẹn nguyên, neo đậu vững chắc trong tâm khảm bao người.

Anh hùng LLVTND Trương Văn Đo ở thôn Phan Hiền, xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Linh) hồi tưởng lại những ngày chiến đấu trên đồng đất quê hương
Anh hùng LLVTND Trương Văn Đo ở thôn Phan Hiền, xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Linh) hồi tưởng lại những ngày chiến đấu trên đồng đất quê hương

Những cuộc đấu “kì lạ”

Trước tình hình chiến sự vùng giới tuyến ngày càng phức tạp, Chính phủ đã ra Nghị định số 551 ngày 16/6/1955 thành lập Đặc khu Vĩnh Linh. Vùng đất giới tuyến thời ấy, không chỉ là những cuộc đấu súng; mà còn là cuộc đấu cờ, đấu loa, đấu màu sơn… hay là những cuộc đấu trí của những chiến sĩ công an bờ Bắc với lực lượng bờ Nam.

Thời ấy, tình hình vùng giới tuyến rất căng thẳng. Mỹ Diệm cho quân quấy nhiễu, phá hoại hiệp định bằng nhiều chiêu trò. Những cuộc địch vận, đấu trí của những chiến sĩ bờ Bắc diễn ra đầy khôn khéo, cương quyết. Người chiến sĩ giới tuyến được tuyển chọn phải có lập trường chính trị vững vàng, không những tinh thông nghiệp vụ mà còn có lí luận sắc bén, khả năng ứng đối nhanh nhạy, kịp thời.

Ngay cuộc “đấu cờ”, cũng có bao điều li kì. Sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ ký kết, ngày 20/7/1954, Vĩnh Linh dựng một cột cờ bằng cây phi lao, cao 12 mét. Bên kia, ngụy quyền Sài Gòn cắm cờ ba que lên nóc lô cốt Xuân Hòa, cao 15 mét. Công an vũ trang Vĩnh Linh chặt từ Rú Lịnh một cây gỗ 15 mét thay thế. Tức khí, ngụy quyền lại dựng cột cờ sắt cao 25 mét. Ngày 17/7, ta lại dựng cột cờ khác, cũng bằng sắt, cao 34,5 mét. Địch lại hò hét lính xây cột cờ cao 35 mét, gắn thêm mấy bóng đèn nê-on xanh lét như trêu ngươi.

Năm 1962, Chính phủ cử một đơn vị xây dựng vào Vĩnh Linh, xây nên một kỳ đài cao 38,6 mét, treo lá cờ rộng 108 mét vuông, trên đỉnh gắn ngôi sao vàng bằng đồng, mỗi đỉnh ngôi sao gắn chùm bóng đèn 3 cái công suất 500w. Cuộc chiến “chiều cao cột cờ” đến đây ngã ngũ. Địch cay cú mà đành chịu. Cuối cùng chúng dùng đến hạ sách hèn hạ nhất, là dội bom để đánh sập kỳ đài.

Các di tích ở bờ Bắc sông Bến Hải gồm: Đồn công an Hiền Lương và cột cờ
Các di tích ở bờ Bắc sông Bến Hải gồm: Đồn công an Hiền Lương và cột cờ

Từ năm 1965 - 1967, 11 lần bom Mỹ đánh trúng kỳ đài, khiến cột cờ gãy, thì 11 lần ta lại dựng lên. Với 42 lần thay lá cờ. gần 2.000 lá cờ Tổ quốc bị bom đạn địch và gió bão xé rách, nhưng chưa một ngày nào chiến sĩ ta để lá cờ ngưng bay trên đỉnh cột, chưa một lần vắng bóng cờ Tổ quốc ở đầu cầu giới tuyến.

Rồi cách sơn màu trên cầu Hiền Lương cũng vậy. Địch muốn màu sơn rạch ròi khác biệt nhưng ta không chịu. Địch sơn nửa cầu Nam màu xanh, ta cũng sơn nửa Bắc màu xanh, địch sơn màu vàng, ta lại sơn vàng. Cầu Hiền Lương phải một màu, như Nam - Bắc Việt Nam phải một nhà.

Cuộc “truy đuổi” màu sắc cây cầu cứ thế diễn ra năm này qua năm khác. Cuối cùng, lại cái cách hèn hạ của kẻ đuối lý nhưng ỷ mạnh, năm 1967, địch mang bom đánh sập cầu.

Hay câu chuyện “đấu loa” cũng không kém phần căng thẳng. Ngụy quyền lập một hệ thống phát thanh lớn ở bờ Nam, trong đó trọng điểm là 6 chiếc xe truyền thanh lưu động, đêm ngày nói xấu chế độ Xã hội chủ nghĩa.

Đáp trả, với sự giúp đỡ của Liên Xô, ta xây dựng một hệ thống loa hiện đại nhất miền Bắc lúc ấy chạy dọc 10 km bờ Bắc sông, từ Cửa Tùng lên Hói Cụ, trong đó có 4 cụm loa lớn đặt ở Cổ Trai (Vĩnh Giang), Hiền Lương (Vĩnh Thành), Huỳnh Thượng và Tiên An (Vĩnh Sơn).

Ngoài ra, còn có một xe lưu động gắn chiếc loa cực đại 500W. Qua hệ thống loa giới tuyến truyền đạt rành rọt, tạo nên nguồn cổ vũ động viên lớn lao đối với hàng ngàn đồng bào bờ Nam ngày đêm đang khổ cực trong vùng kìm kẹp tàn bạo của địch.

Tôi cứ nhớ mãi lời cụ ông Lê Đa Kiểu ở làng Linh Hải, xã Vĩnh Thủy (Vĩnh Linh). Lời ấy, hẳn đã là mệnh lệnh một thời của quân và dân bên bờ giới tuyến: kẻ địch hèn hạ lắm, giở đủ trò để chia cắt lâu dài hai miền. Nhưng quân, dân đã một lòng một dạ theo Đảng, quyết tâm đánh đuổi địch để mỗi nhà, mỗi người được sum vầy, đoàn tụ. Thế nên, bao chiêu trò của Mỹ-Diệm đã thất bại cay đắng.

Bài 2: Dòng sông giới tuyến

Tin cùng chuyên mục
Khi những “ông trẻ” về xã: Phong cách mới, tinh thần mới (Bài 1)

Khi những “ông trẻ” về xã: Phong cách mới, tinh thần mới (Bài 1)

Trong công tác luân chuyển, bổ nhiệm cán bộ, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) đã rất chú trọng đến cán bộ trẻ. Theo ông Xã Văn Lương, Trưởng Ban Tổ chức Huyện uỷ, thì với nhiệt huyết của tuổi trẻ và tinh thần đam mê cống hiến, những “ông, bà trẻ” đã, đang và sẽ góp phần làm thay da đổi thịt bộ mặt của các địa phương.
Tin nổi bật trang chủ
Bảo tồn bản sắc văn hoá DTTS trong dòng chảy hiện đại: Giải pháp căn cơ cần đến từ chính sách (Bài 3)

Bảo tồn bản sắc văn hoá DTTS trong dòng chảy hiện đại: Giải pháp căn cơ cần đến từ chính sách (Bài 3)

Từ các chủ trương, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự nỗ lực của các cấp chính quyền, đã khuyến khích, tạo động lực cho đồng bào phát huy khả năng gìn giữ, trao truyền những bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc. Song để bảo tồn văn hoá các DTTS một cách bền vững, cần giải quyết những bấp cập, vướng mắc, nhất là việc điều chỉnh chính sách đãi ngộ; đồng thời tăng cường các giải pháp thích ứng với tình hình mới .
Các địa phương trên cả nước kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6)

Các địa phương trên cả nước kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6)

Tin tức - Thành Nam - 2 phút trước
Hưởng ứng Ngày Gia đình Việt Nam năm 2022 với chủ đề “Gia đình bình an - xã hội hạnh phúc”, tại nhiều địa phương trên cả nước đã diễn ra nhiều hoạt động kỷ niệm sôi nổi.
Quảng diễn nghệ thuật tuồng trên đường phố Huế

Quảng diễn nghệ thuật tuồng trên đường phố Huế

Sắc màu 54 - NA (T/h) - 18 phút trước
Trong khuôn khổ Tuần lễ Festival Huế 2022, sáng 28/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình quảng diễn tuồng “Ngàn xưa âm vọng”.
VEC sử dụng hóa đơn điện tử trên các tuyến cao tốc từ 1/7

VEC sử dụng hóa đơn điện tử trên các tuyến cao tốc từ 1/7

Tin tức - Hoàng Minh - 31 phút trước
Kể từ 0h00 ngày 1/7/2022, các trạm thu phí trên 4 tuyến cao tốc do Tổng Công ty Phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) quản lý, khai thác sẽ không phát hành hóa đơn tự in (hoặc hóa đơn in sẵn) khi lái xe, chủ phương tiện thanh toán phí dịch vụ sử dụng đường bộ cao tốc, thay vào đó là hóa đơn điện tử.
Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 7/2022

Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 7/2022

Văn bản chính sách mới - Cát Tường - 1 giờ trước
Tăng mức lương tối thiểu vùng; cấp hộ chiếu phổ thông gắn chíp; năm học 2023, điểm thi đại học càng cao được cộng điểm ưu tiên càng ít… là những chính sách có hiệu lực từ tháng 7/2022.
Quang Hải có nhiều cơ hội ra sân tại Pau FC

Quang Hải có nhiều cơ hội ra sân tại Pau FC

Thể thao - Hoàng Minh - 1 giờ trước
Trong bối cảnh các tiền vệ tấn công của Pau FC đều đã và sắp chia tay câu lạc bộ, huấn luyện viên Didier Tholot đang khá thiếu sự lựa chọn chất lượng ở vị trí này. Đầu quân cho Pau FC, Quang Hải sẽ có nhiều cơ hội ra sân thi đấu, khi tính cạnh tranh ở vị trí này là không cao.
Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Là điểm nhấn độc đáo có một không hai, khu phức hợp Jewel được ví như một viên đá quý toạ lạc tại sân bay quốc tế Changi (Singapore) - một trong những sân bay tốt nhất trên thế giới. Tại đây, bạn sẽ được chiêm ngưỡng thác nước trong nhà lớn nhất thế giới, khu vườn với hơn 900 loài cây khác nhau và rất nhiều điều thú vị nữa. Hãy xem video để khám phá có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới này nhé!
Cách tính điểm ưu tiên trong tuyển sinh đại học 2022 theo Quy chế mới

Cách tính điểm ưu tiên trong tuyển sinh đại học 2022 theo Quy chế mới

Giáo dục - Như Ý - 1 giờ trước
Theo Quy chế tuyển sinh 2022, mức cộng điểm ưu tiên để xét tuyển đại học theo khu vực cao nhất là 0,75 điểm. Từ năm 2023, thí sinh chỉ được hưởng chính sách ưu tiên khu vực theo quy định trong năm tốt nghiệp và một năm kế tiếp.
Trao tặng 53 sổ tiết kiệm, tri ân các Mẹ Việt Nam Anh hùng, người có công với đất nước

Trao tặng 53 sổ tiết kiệm, tri ân các Mẹ Việt Nam Anh hùng, người có công với đất nước

Tin tức - T.Hợp - 1 giờ trước
Nhân kỷ niệm 75 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2022), ngày 28/6, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Lễ Linh thiêng dòng máu Lạc Hồng “Nâng bước chân Mẹ” tại Hà Nội, Ban tổ chức đã trao tặng sổ tiết kiệm tới 53 Mẹ Việt Nam Anh hùng, các cựu tù chính trị, thương bệnh binh và các gia đình có công với đất nước trên địa bàn thành phố Hà Nội, với tổng giá trị là 265 triệu đồng.
Những bữa tiệc âm nhạc sôi động tại Festival Huế 2022

Những bữa tiệc âm nhạc sôi động tại Festival Huế 2022

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Tại Festival Huế 2022, các đoàn nghệ thuật trong nước như Nhà hát Ca múa Nhạc dân gian Việt Bắc, Liên đoàn Xiếc Việt Nam, tỉnh Thừa Thiên Huế, Lào Cai, Đăk Lăk cùng các nhóm nhảy Unity Crew… đã mang đến cho người dân Huế những bữa tiệc âm nhạc sôi động, ấn tượng, độc đáo.
Người trẻ “đua nhau” làm mới nhạc Trịnh

Người trẻ “đua nhau” làm mới nhạc Trịnh

Thể thao - Giải trí - PV - 3 giờ trước
Không đợi đến khi bộ phim Em và Trịnh tạo thành cú hích, mà từ trước đó, các ca sĩ trẻ đã liên tục thể hiện, làm mới ca khúc nổi tiếng của Trịnh Công Sơn. Giai âm, ca từ quen thuộc được tái hiện một cách lạ lẫm nhưng đặc sắc, cá tính và hơn thế nữa là lưu giữ, lan tỏa giá trị những ca khúc bất hủ qua thời gian…
81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị: Khúc tráng ca bất tử

81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị: Khúc tráng ca bất tử

Sự kiện - Bình luận - PV - 4 giờ trước
Cuộc chiến đấu anh dũng trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị (từ ngày 28/6 đến 16/9/1972) đã đi vào lịch sử như bản tráng ca hào hùng của quân và dân Quảng Trị nói riêng và cả nước nói chung.