Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Văn hóa Raglai trước nguy cơ mai một

Thành Nhân-V. Thành - 10:34, 06/12/2019

Những năm qua, tỉnh Khánh Hòa đã có nhiều nỗ lực trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS. Tuy nhiên, chỉ có người già tâm huyết, còn giới trẻ bây giờ chỉ thích nhạc trẻ, nhạc ngoại, để cho những bậc cao niên phải thở dài và giấu nỗi buồn vào những cánh rừng xa…

Hương rượu cần đang dần phai nhạt trong cộng đồng người Raglai. (Ảnh minh họa)
Hương rượu cần đang dần phai nhạt trong cộng đồng người Raglai. (Ảnh minh họa)

Mất dần bản sắc

Với người Raglai, nhà dài là hồn cốt, là không gian văn hóa không thể thiếu bao đời. Ở nơi đó từng ghi dấu bao nghi lễ, bao đêm hát Ma Diêng thâu đêm, suốt sáng. Vậy mà giờ đây, cả huyện miền núi Khánh Vĩnh, hầu như đã vắng bóng nhà dài truyền thống, thay vào đó là những căn nhà cấp 4 mái tôn. Không còn nhà dài, đời sống tinh thần của người Raglai dường như cũng bị nghèo đi.

Theo anh Pi năng Lydin, cán bộ văn hóa xã Khánh Thượng, cả xã có hơn 2.000 người Raglai nhưng không còn một căn nhà dài nào cả. Bản thân người dân từ lâu cũng chẳng mặn mà với những nếp nhà sàn được làm từ lồ ô và lá cọ. Giờ muốn tổ chức lễ hội, muốn được nghe hát Ma Diêng cũng làm gì có không gian. “Lâu lắm rồi không còn thấy ama, away quây quần bên bếp than hồng kể chuyện xưa cho các cháu. Muốn lưu giữ những gì của cha ông để lại lắm nhưng lực bất tòng tâm”, anh Pi năng Lydin ngậm ngùi.

Không chỉ mất đi nếp nhà dài mà vị tapai (rượu cần) của người Raglai cũng dần phai nhạt. Nếu lúa rẫy được xem là “hạt ngọc” của trời, thì tapai chính là hiện thân của sự kết tinh trời đất.

Trong cộng đồng người Raglai hiện nay không còn nhiều gia đình giữ được nhạc cụ mã la
Trong cộng đồng người Raglai hiện nay không còn nhiều gia đình giữ được nhạc cụ mã la

Theo thông lệ, khi những hạt lúa đầu tiên chín vàng, người Raglai thu hoạch về để ủ rượu cần chia vui cùng bà con thôn làng và dâng lên tổ tiên. Thế nhưng hiện nay, hầu như không thấy ai làm tapai. Một vị già làng ở Khánh Thượng chia sẻ, mấy năm nay, già không làm nhiều rượu nữa. Bọn trẻ nó có thèm uống đâu. Ngày Tết đứa nào cũng mua bia uống cho mát, ngày thường thì mua rượu uống cho tiện. Chắc năm nay chỉ làm một ché để dâng tổ tiên thôi.

Nỗi lo của người già...

Không chỉ lo về nhà dài, không chỉ sợ nhạt hồn tapai, những người già còn trăn trở mãi về tiếng mã la. Ngày xưa, gia đình có điều kiện đều có một bộ, nhưng bây giờ cả vùng chỉ còn vài bộ đạt âm vực chuẩn theo truyền thống. Tiếng mã la giờ cũng thưa dần trong cuộc sống. Chỉ những dịp lễ, Tết, những người lớn tuổi mới tụ họp, ngân lên điệu mã la, nhấp môi ché rượu cần nhưng dường như mã la cũng hiểu được lòng người già, không còn vui tươi như ngày xưa nữa.

Ama Xà Nga (thôn Giang Biên, xã Sơn Thái) bộc bạch: Giờ tụi trẻ nó không thích nghe cái này nữa, đi khắp nơi chỉ thấy nhạc trẻ, nhạc nước ngoài. Hầu như chẳng ai chơi ngoài chúng tôi. Tục lệ, nghi thức xưa cũng mai một nhiều rồi.

Uống rượu cần là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Raglai. Ảnh TL
Uống rượu cần là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Raglai. Ảnh TL

Còn away Pi Năng Thị Thi ở thôn Tà Gộc, xã Khánh Thượng đang lo lắng mai này không còn ai biết hát Ma Diêng. Away Thi tâm sự: Có lẽ, những điệu hát này, sau này sẽ không ai hát nữa, khi lứa con cháu không mấy mặn mà với lời hát xưa.

Nỗi buồn của các ama, away cũng là lo lắng chung của nhiều người Raglai và ngành Văn hóa huyện Khánh Vĩnh. Ông Lê Văn Cường, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Khánh Vĩnh cho hay: Công tác bảo tồn nền văn hóa Raglai vẫn còn nhiều khó khăn, dù các kế hoạch, đề án bảo tồn đã được xây dựng. Số lượng nghệ nhân dân gian không còn nhiều; cán bộ phụ trách văn hóa các địa phương thường điều động vị trí khác khi đủ thời gian công tác... Việc tổ chức các lễ hội, nghi lễ hiện chỉ mang tính tự phát trong người dân, cơ quan chức năng chỉ có thể tôn tạo, khuyến khích thêm. Khi thế hệ kế cận không còn muốn tiếp nối nữa, e rằng những nỗ lực bảo tồn cũng “lực bất tòng tâm”.

Công tác bảo tồn nền văn hóa Raglai vẫn còn nhiều khó khăn, dù các kế hoạch, đề án bảo tồn đã được xây dựng. Số lượng nghệ nhân dân gian không còn nhiều; cán bộ phụ trách văn hóa các địa phương thường điều động vị trí khác khi đủ thời gian công tác... Việc tổ chức các lễ hội, nghi lễ hiện chỉ mang tính tự phát trong người dân, cơ quan chức năng chỉ có thể tôn tạo, khuyến khích thêm. Khi thế hệ kế cận không còn muốn tiếp nối nữa, e rằng những nỗ lực bảo tồn cũng “lực bất tòng tâm”.

Ông Lê Văn Cường, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Khánh Vĩnh

Tin cùng chuyên mục
Tổ hợp “0 đồng”: Từ thiện vì một chữ duyên

Tổ hợp “0 đồng”: Từ thiện vì một chữ duyên

Giữa phố thị ồn ào náo nhiệt, nhưng có một không gian thật trầm lắng dành cho người nghèo, người DTTS khi về học tập, làm việc tại Thủ đô. Đó chính là Tổ hợp mang tên “0 đồng” nằm tại địa chỉ 66, phố Chùa Láng, quận Đống Đa (Hà Nội).
Tin nổi bật trang chủ
Mai một điệu tơm

Mai một điệu tơm

Sắc màu 54 - Đào Thọ - 1 giờ trước
Những câu hát tơm hòa vào trong tiếng pí là một trong những làn điệu dân ca của người Khơ mú ở vùng miền núi tỉnh Nghệ An. Mỗi câu hát cất lên chất chứa bao tâm tình của lòng người muốn gửi gắm. Tuy nhiên hiện nay, những người biết hát tơm ở các bản làng của người Khơ mú chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.
Nữ Giám đốc người Thái và thương hiệu sản phẩm OCOP 4 sao

Nữ Giám đốc người Thái và thương hiệu sản phẩm OCOP 4 sao

Nghề nghiệp - Việc làm - Nghĩa Hiệp - 1 giờ trước
Những năm gần đây, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào các DTTS ở Hòa Bình đã có những phát triển tích cực. Các sản phẩm thổ cẩm của người Thái và người Mông ở Mai Châu được du khách trong và ngoài nước ưa chuộng. Không những thế, sản phẩm dệt thổ cẩm Mai Châu còn là 1 trong những sản phẩm OCOP 4 sao của tỉnh Hòa Bình.
Tổ hợp “0 đồng”: Từ thiện vì một chữ duyên

Tổ hợp “0 đồng”: Từ thiện vì một chữ duyên

Đời sống - Xã hội - Thiên Đức - 1 giờ trước
Giữa phố thị ồn ào náo nhiệt, nhưng có một không gian thật trầm lắng dành cho người nghèo, người DTTS khi về học tập, làm việc tại Thủ đô. Đó chính là Tổ hợp mang tên “0 đồng” nằm tại địa chỉ 66, phố Chùa Láng, quận Đống Đa (Hà Nội).
Ngành Y tế Đăk Lăk: Quyết tâm dập dịch

Ngành Y tế Đăk Lăk: Quyết tâm dập dịch

Sức khỏe - Lê Hường - 1 giờ trước
Ngay khi dịch Covid-19 xuất hiện, trong 1 tuần đã ghi nhận 3 ca dương tính với VirusSARS-CoV-2. Cùng lúc tỉnh Đăk Lăk cũng đang tập trung dập dịch bạch hầu với diễn biến phức tạp. Theo đó, Sở Y tế Đăk Lăk đã nhanh chóng đưa ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn để phòng, chống dịch đạt hiệu quả tích cực. Trong đó, kêu gọi cán bộ, giảng viên, sinh viên ngành Y tình nguyện tham gia công tác phòng, chống dịch Covid-19.
Chữa bệnh bằng hoa nhài

Chữa bệnh bằng hoa nhài

Vườn thuốc quanh ta - TK - 1 giờ trước
Hoa và lá nhài có vị cay và ngọt, tính mát. Hoa nhài được trồng làm cảnh ở khắp nước ta. Ngoài công dụng để ướp trà, hoa nhài còn là vị thuốc chữa một số bệnh thông thường.
Hồ thủy lợi Mậu Lâm cạn trơ đáy: Không lo nạo vét, chỉ tận thu cát sỏi!

Hồ thủy lợi Mậu Lâm cạn trơ đáy: Không lo nạo vét, chỉ tận thu cát sỏi!

Bạn đọc - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Hồ Mậu Lâm ở huyện Như Thanh (Thanh Hóa) là hồ thủy lợi, cung cấp nước cho hàng trăm ha đất nông nghiệp. Nhưng do dự án nạo vét chậm tiến độ, cùng với đó là nắng nóng kéo dài khiến hồ cạn trơ đáy, người dân thiếu nước sản xuất nghiêm trọng.
“Vành đai sống” ngăn dịch trên biên cương Tây Bắc

“Vành đai sống” ngăn dịch trên biên cương Tây Bắc

Pháp luật - Vũ Lợi - 2 giờ trước
Sau khi dịch Covid-19 bùng phát ở Đà Nẵng và lan rộng sang nhiều tỉnh, thành trong cả nước, tỉnh Điện Biên đã nhanh chóng kích hoạt lại các tổ chốt chặn trên tuyến biên giới. Tại đây, những cán bộ, chiến sĩ quân hàm xanh ngày đêm “căng mình” vượt nắng thắng mưa, ăn rừng ngủ lán, hình thành lên “vành đai sống” kiên cố, giữ vững an ninh trật tự và ngăn dịch bệnh xâm nhập vào nội địa.
Học sinh, sinh viên mặc trang phục dân tộc chụp ảnh kỷ yếu: Tín hiệu vui từ giới trẻ

Học sinh, sinh viên mặc trang phục dân tộc chụp ảnh kỷ yếu: Tín hiệu vui từ giới trẻ

Đời sống - Xã hội - Hoài Dương - 2 giờ trước
Theo sự phát triển của xã hội và sự giao lưu tiếp biến văn hóa, phần đông đồng bào DTTS đã và đang thay đổi thói quen mặc trang phục truyền thống bằng những bộ trang phục phổ thông. Thế nhưng, thời gian gần đây, một tín hiệu đáng mừng là nhiều học sinh, sinh viên đã thể hiện sự yêu thích trang phục DTTS bằng những bộ ảnh kỷ yếu trong trang phục dân tộc đầy màu sắc. Hình ảnh này đang có sức hấp dẫn, lan tỏa về cái đẹp trong những bộ trang phục DTTS.
Thực hiện Chương trình 135 ở Long Phú (Sóc Trăng): Thúc đẩy xã nghèo đạt chuẩn nông thôn mới

Thực hiện Chương trình 135 ở Long Phú (Sóc Trăng): Thúc đẩy xã nghèo đạt chuẩn nông thôn mới

Chính sách dân tộc - H. Nguyên - 2 giờ trước
Trong 9 xã và 2 thị trấn của huyện Long Phú (Sóc Trăng) thì có 3 xã và 1 thị trấn có đông đồng bào Khmer sinh sống. Hiện, xã Trường Khánh đã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2016 - 2020, các xã còn lại phấn đấu “về đích” cuối năm nay. Một trong những nguồn lực quan trọng thúc đẩy các địa phương hoàn thiện các tiêu chí NTM chính là nhờ Chương trình 135.
Thầy thuốc Ưu tú Cứ A Hồng: “Bác sĩ tốt của người Mông”

Thầy thuốc Ưu tú Cứ A Hồng: “Bác sĩ tốt của người Mông”

Gương sáng giữa cộng đồng - Hoài Dương - 2 giờ trước
“Bác sĩ tốt của người Mông ta đấy…”, đó là cách mà đồng bào xã vùng cao Kim Nọi, huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) nói về bác sĩ Cứ A Hồng, dân tộc Mông, người đang dành hết thời gian, tâm huyết của mình cho việc chăm sóc sức khỏe cho bà con.