Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

“Thần lửa” mang sức khỏe cho cộng đồng người Dao

Hà Minh Hưng - 19:15, 30/05/2024

Người Dao xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường (Lai Châu) coi lễ “Nhảy lửa” là một nghi thức quan trọng trong Lễ cúng Bàn Vương (ông tổ của người Dao). Với quan niệm “Nhảy lửa” không phải để biểu diễn, đây là nghi thức chứa đựng giá trị tâm linh sâu sắc như: Xua vận xui, mong cầu sức khỏe cho cộng đồng, mùa màng ấm no…

Với vẻ đẹp khá vẹn nguyên, bản Sì Thâu Chải, xã Hồ Thầu đang là điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn du khách
Với vẻ đẹp khá vẹn nguyên, bản Sì Thâu Chải, xã Hồ Thầu đang là điểm du lịch cộng đồng hấp dẫn du khách

Người Dao (nhóm Dao Đầu bằng) sống tập trung ở 7 bản của xã Hồ Thầu gồm: Sì Thâu Chải, Chù Lìn, Gia Khâu, Tà Chải, Nhiều Sang, Phô Hồ Thầu, Rừng ổi Khèo thầu, với dân số hơn 3.000 nhân khẩu. Cũng giống như các dân tộc khác ở miền núi, nghề lao động chính của người Dao Hồ Thầu là làm nương rẫy. Ngoài những công việc hằng ngày vất vả, người Dao nơi này vẫn tự hào với kho tàng văn hóa dân gian phong phú như: Lễ Cấp sắc, Lễ Cúng rừng, Lễ Cầu mùa…; một trong những nghi lễ huyền bí, mang bản sắc riêng có, độc đáo là lễ “Nhảy lửa”.

Trưởng bản Sì Thâu Chải - Lù A Nghi cho biết, theo kế hoạch Lễ “Nhảy lửa” năm nay sẽ được tổ chức tại bản Sì Thâu Chải, là bản du lịch cộng đồng của xã Hồ Thầu. Người được cộng đồng người Dao ở Sì Thâu Chải chọn làm chủ lễ  năm nay là thầy Tẩn A Diu. Nghe bà con người Dao kể, thầy Tẩn A Diu là Người có uy tín, là ông thầy cao tay đã làm chủ nhiều nghi lễ quan trọng của đồng bào người Dao ở Hồ Thầu.

Thầy cúng trước ban thờ, chuẩn bị lễ vật để dâng lên “Thần lửa”
Thầy cúng trước ban thờ, chuẩn bị lễ vật để dâng lên “Thần lửa”

Thầy Tẩn A Diu chia sẻ, Lễ “Nhảy lửa” năm nay sẽ được tổ chức đơn giản hơn so với nghi lễ truyền thống, vừa đảm bảo tiết kiệm, chống lãng phí mà vẫn giữ nét văn hóa cổ truyển. Lễ “Nhảy lửa” thường diễn ra vào cuối năm, khi thời vụ đã xong, bắt đầu từ tháng 10 âm lịch đến hết tháng giêng năm sau. Theo tục lệ, việc chọn lễ “Nhảy lửa” diễn ra theo dòng họ, phải là dòng họ tiêu biểu, tham gia tích cực các hoạt động của cộng đồng, có nhiều gương tiên tiến, điển hình trong học tập và lao động sản xuất. Lễ “Nhảy lửa” diễn ra ở không gian rộng, thường sẽ ở trung tâm của bản.

Năm nay, 7 chàng trai có sức khỏe, phẩm hạnh tốt, sẽ được xét chọn vào hành lễ “Nhảy lửa”, đó không chỉ là niềm kiêu hãnh cho những gia đình có con em được chọn mà còn là vinh dự cho những dòng họ có thành viên tham dự lễ. Lù A Man 20 tuổi, bản Sì Thâu Chải cho biết: “Em phấn đấu năm nay sẽ được bản chọn là thành viên trong lễ "Nhảy lửa". Từ nhỏ, em đã được ông, bà truyền dạy, là người đàn ông Dao phải biết nhảy lửa. Nhảy lửa sẽ tăng thêm sức mạnh, sự bền bỉ để vượt lên sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Khi vượt qua lửa, con người trở nên thông minh, sáng suốt hơn trong cuốc sống...”

Đàn ông dân tộc Dao, xã Hồ Thầu trình diễn kĩ năng “tắm lửa” của dân tộc mình
Đàn ông dân tộc Dao, xã Hồ Thầu trình diễn kĩ năng “tắm lửa” của dân tộc mình

Ông Phàn A Xảo, bản Chu Lìn, người có nhiều năm thực hành lễ “Nhảy lửa” cho biết: Thời gian tổ chức lễ "Nhảy lửa" diễn ra bắt đầu khi chiều tà, lúc mặt trời chưa lặn. Khi ấy, thầy cúng chính sẽ mời các vị thần về dự, với mong cầu, ban phát sức mạnh cho những thành viên tham gia nhảy lửa. Khi lửa đã cháy, lời mời của thầy cúng được chấp nhận, các chàng trai bắt đầu nhảy, họ cứ nhảy cho đến khi lửa tắt, than tàn. Có một điểm đặc biệt, mặc dù họ nhảy vào giữa đống lửa đang cháy rừng rực bằng đôi chân trần, hoa than đỏ rực, các chàng trai như “tắm” trong lửa nhưng không ai bị bỏng hay phồng rộp. Họ như chơi đùa với lửa, mà không hề có cảm giác bỏng rát hay sợ hãi. Trong tiếng hò reo và tán thưởng của người đứng xem, các chàng trai dường như càng được truyền thêm nguồn sức mạnh kỳ lạ.

Niềm kiêu hãnh của những người đàn ông Dao Hồ Thầu khi múa cùng lửa
Niềm kiêu hãnh của những người đàn ông Dao ở Hồ Thầu khi múa cùng lửa

Có một luật tục quy định bắt buộc với người Dao ở Hồ Thầu khi tham gia nghi lễ linh thiêng này: Đó là những người đàn ông được chọn trong lễ chinh phục thần lửa phải là người có tâm hồn trong sáng, có đạo đức tốt, như thế khi nhảy vào lửa sẽ được thần linh che chở an toàn. Người Dao Đầu bằng ở Hồ Thầu cho rằng: Đến với lễ “Nhảy lửa” phải có niềm tin để vượt qua. Khi nhảy vào lửa, họ như thấy được chung quanh mình là những vị thần giúp họ vượt qua những nguy hiểm để tồn tại và mưu sinh; trong đó, vị thần tối cao là “Thần lửa” và lửa mang đến sự may mắn, sự ấm no cho bản mường. Một người có thể tham gia nhảy lửa nhiều lần, qua đó thể hiện sức mạnh, sự khéo léo và nhanh nhẹn. Nhảy lửa chỉ dành cho nam giới, điều đó như khẳng định sức mạnh của người đàn ông dân tộc Dao không có trở ngại nào là không thể vượt qua.

Sau khi lửa tàn, thầy cúng sẽ tập hợp các chàng trai về phía sau để kết thúc lễ. Họ bái lạy, cảm ơn các vị thần đã tới chung vui với dân bản và cầu mong các vị thần ban cho dân làng được ấm no, mùa màng bội thu, con người khỏe mạnh. Kết thúc lễ, thầy cúng phải giải lễ để các chàng trai trở về trạng thái ban đầu. Tương truyền, nếu thầy cúng mà không giải lễ để các chàng trai ra về, thì hễ gặp ở đâu có lửa họ cũng muốn nhảy vào.

Mỗi khi nông nhàn phụ nữ Dao ở Hồ Thầu lại trao truyền nghề thủ công tới thế hệ kế cận
Mỗi khi nông nhàn phụ nữ Dao ở Hồ Thầu lại trao truyền nghề thủ công tới thế hệ kế cận

Trải qua bao thăng trầm biến thiên của lịch sử, nhưng với người Dao Hồ Thầu, lễ “Nhảy lửa” là nét sinh hoạt văn hóa tâm linh sâu sắc, là “sợi dây” cố kết cộng đồng. Qua đó, với khao khát thể hiện sức mạnh chinh phục thiên nhiên, làm chủ cuộc sống của người Dao nơi rẻo cao Tây Bắc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Lễ hội Hết chá - Di sản văn hóa của người Thái trắng ở Sơn La

Lễ hội Hết chá - Di sản văn hóa của người Thái trắng ở Sơn La

Vào dịp tháng 3 hằng năm, khi hoa mạ nở vàng, hoa ban nở trắng núi rừng, người Thái trắng ở xã Đông Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La lại rộn ràng vui Lễ hội Hết Chá. Lễ hội Hết Chá là phong tục tín ngưỡng tâm linh độc đáo, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống của người Thái trắng nơi rẻo cao Tây Bắc.
Tin nổi bật trang chủ
Bắc Hà (Lào Cai) quyết tâm hoàn thành xóa nhà tạm đúng hẹn

Bắc Hà (Lào Cai) quyết tâm hoàn thành xóa nhà tạm đúng hẹn

Xã hội - Trọng Bảo - 21 phút trước
Là huyện 30a của tỉnh, Bắc Hà là 1 trong 5 huyện của Lào Cai chưa hoàn thành xóa nhà tạm. Với mục tiêu phải hoàn thành trước ngày 31/5, huyện đang quyết tâm, quyết liệt đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn.
Tuyên Quang chú trọng tuyên truyền giảm thiểu tảo hôn trong vùng đồng bào DTTS

Tuyên Quang chú trọng tuyên truyền giảm thiểu tảo hôn trong vùng đồng bào DTTS

Dân tộc - Tôn giáo - Minh Thu - 22 phút trước
Những năm gần đây, công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức, giảm thiểu nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS. Đặc biệt, nguồn lực đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: từ năm 2021 đến 2025 (Chương trình MTQG 1719) đã tạo điều kiện đáng kể để Tuyên Quang thực hiện có hiệu quả nội dung này.
Tạo chuyển biến về bình đẳng giới từ Chương trình MTQG 1719

Tạo chuyển biến về bình đẳng giới từ Chương trình MTQG 1719

Công tác Dân tộc - Ngọc Thu - 24 phút trước
Việc thực hiện có hiệu quả nguồn lực từ Dự án 8 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn 1 từ 2021-2025 (Chương trình MTQG 1719) đã giúp phụ nữ và trẻ em vùng đồng bào DTTS vươn lên, khẳng định vai trò của mình trong xây dựng và phát triển cộng đồng.
Du lịch Lào Cai hứa hẹn tiếp tục bứt phá, tăng tốc

Du lịch Lào Cai hứa hẹn tiếp tục bứt phá, tăng tốc

Du lịch - Minh Nhật - 25 phút trước
Tổng lượng khách đến Lào Cai trong 3 tháng đầu năm nay đạt hơn 3 triệu lượt, tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái; trong đó, khách quốc tế đạt 257.717 lượt; tổng thu đạt khoảng 10.235 tỷ đồng, tăng 60%.
Đoàn kiều bào dâng hương Giỗ tổ Hùng Vương

Đoàn kiều bào dâng hương Giỗ tổ Hùng Vương

Tin tức - Minh Nhật - 25 phút trước
Sáng 3/4 (tức ngày 6/3 âm lịch), Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao, tổ chức Đoàn kiều bào gồm gần 50 đại biểu trở về từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, dâng hương tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, Quảng trường Hùng Vương, thành phố Việt Trì. Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Nguyễn Trung Kiên dẫn đầu.
Lễ hội bắt cá Nặm Đăm

Lễ hội bắt cá Nặm Đăm

Bản tin tổng hợp của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin chiều nay ngày 1/4, có những thông tin đáng chú ý sau: Tái hiện không gian Chợ phiên vùng cao tại Hà Nội. Lễ hội bắt cá Nặm Đăm. Tâm huyết giữ nghề truyền thống. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Tạo sinh kế bền vững cho đồng bào DTTS từ Chương trình MTQG 1719

Tạo sinh kế bền vững cho đồng bào DTTS từ Chương trình MTQG 1719

Dân tộc - Tôn giáo - Minh Thu - 28 phút trước
Từ nguồn lực của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I; từ năm 2021 đến 2025 (Chương trình MTQG 1719), nhiều địa phương trên cả nước đã xây dựng, nhân rộng mô hình sinh kế bền vững với hiệu quả kinh tế cao.
Giải đua ngựa truyền thống Cao nguyên trắng Bắc Hà lần thứ 18 diễn ra vào tháng 6

Giải đua ngựa truyền thống Cao nguyên trắng Bắc Hà lần thứ 18 diễn ra vào tháng 6

Tin tức - Ngọc Vân - 30 phút trước
Giải đua ngựa truyền thống huyện Bắc Hà (Lào Cai) mở rộng lần thứ 18 năm 2025 với chủ đề "Nghiêng say Vó Ngựa cao nguyên" sẽ diễn ra trong tháng 6. Hoạt động này góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia; đồng thời làm phong phú thêm sản phẩm du lịch của địa phương, thu hút du khách đến với Bắc Hà.
Giữ vững và phát huy thành quả phổ cập giáo dục mầm non ở vùng đồng bào DTTS

Giữ vững và phát huy thành quả phổ cập giáo dục mầm non ở vùng đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Tùng Nguyên - 1 giờ trước
Nghị định số 66/2025/NĐ-CP đã bổ sung chính sách hỗ trợ trẻ em nhà trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non. Sự bổ sung này không chỉ góp phần giữ vững và phát huy thành quả xoá mù chữ, phổ cập giáo dục mầm non ở vùng đồng bào DTTS và miền núi mà còn bảo đảm công bằng trong thụ hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Lý Sơn - Sôi động mùa du lịch

Lý Sơn - Sôi động mùa du lịch

Du lịch - Đình Quang - 1 giờ trước
Tháng Ba, mùa trời êm biển lặng, mùa cá chuồn bay giỡn nước, mùa ngư dân huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi tổ chức Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa, cũng là mùa du lịch đẹp nhất trong năm.
Rà soát một số nội dung điều chỉnh Chương trình MTQG 1719

Rà soát một số nội dung điều chỉnh Chương trình MTQG 1719

Công tác Dân tộc - Thúy Hồng - 1 giờ trước
Sáng 3/4, tại Hà Nội, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổ chức họp rà soát một số nội dung liên quan đến điều chỉnh Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I: Từ năm 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719). Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr chủ trì cuộc họp. Tham dự cuộc họp có đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài Chính, Ngân hàng Nhà nước, đại diện các bộ, ngành liên quan triển khai thực hiện các dự án của Chương trình.