Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tết A Za của đồng bào Pa Kô

PV - 13:48, 14/12/2017

Lên huyện vùng cao A Lưới (Thừa Thiên-Huế) những ngày này, khắp nơi trên các bản làng của đồng bào dân tộc Pa Kô đang rộn ràng chuẩn bị đón Tết A Za-tết truyền thống của đồng bào trên đỉnh Trường Sơn.

Những lễ vật dâng lên Giàng

Tết A Za được bắt đầu từ ngày 27/12 (tức mùng 6/11 âm lịch) kéo dài cho đến hết ngày 24/12 (âm lịch) khoảng thời gian này, mỗi làng sẽ chọn một ngày đẹp nhất để tổ chức Tết A Za. Theo quan niệm của đồng bào Pa Kô hai ngày tốt nhất để đón A Za đó là ngày mùng 6/11 và ngày 24/12 (âm lịch), đó là thời điểm mặt trăng đẹp nhất.

Già làng Hồ Văn Hạnh (thôn Lê Treeng 1, xã Hồng Trung , huyện A Lưới) đang mời Giàng về ăn A Za Già làng Hồ Văn Hạnh (thôn Lê Treeng 1, xã Hồng Trung , huyện A Lưới) đang mời Giàng về ăn A Za

 

Tết A Za trong tiếng nói của đồng bào Pa Kô chính là Tết cơm mới, hay lễ hội tri ân cây lúa. Bởi cây lúa là đại diện cho tất cả các giống cây trồng khác đã cho bà con cái bụng no ấm. Nên trong phần nghi thức cúng, dâng lễ vật lên Giàng thì không thể thiếu cây lúa và một đĩa cơm trắng, được lấy từ những hạt lúa ngon nhất trong thửa ruộng của mỗi gia đình của đồng bào Pa Kô.

Chúng tôi có mặt ở nhà già làng Hồ Văn Hạnh, thôn Lê Treeng 1, xã Hồng Trung, huyện A Lưới để trực tiếp chứng kiến nghi thức linh thiêng mà đồng bào Pa Kô chờ đợi.

Các thành viên trong gia đình, mỗi người một tay chuẩn bị cho ngày Tết. Vợ của già làng Hạnh ra ngoài vườn chọn những nải chuối xanh đẹp nhất, những cây mía to, cao nhất chặt mang vào trong nhà, rửa sạch và sắp lên mâm lễ. Già Hạnh loay hoay với những tấm zèng mới và treo lên quanh nhà, với quan niệm: “Những tấm zèng không thể thiếu trong Tết A Za, bởi nó tượng trưng cho sự đùm bọc, gắn kết, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình”.

Những lễ vật được chuẩn bị để cúng Giàng như: chuột hang, thịt (hươu, nai, lợn… săn được trong rừng), cá trắng suối, gà trống luộc, cơm nếp được nướng trong ống tre, cơm trắng, những bát tiết canh, bánh a quát, rượu, nước trắng, chuối xanh, mía... Đặc biệt, trong những lễ vật không thể thiếu trong Tết A Za là những bát tiết canh (có thể là tiết canh lợn, dê, vịt…) cũng theo già làng Hạnh giải thích: “Những bát tiết canh sẽ làm kích thích thần linh hơn, họ sẽ nhanh chóng trở về với bản làng, với mỗi gia đình khi bắt đầu vào lễ cúng”.

Say đắm với những điệu nhảy, tiếng khèn

Sau khi đã chuẩn bị xong các lễ vật, Tết A Za được bắt đầu khi tiếng pháo ở trong bếp. Pháo mà đồng bào Pa Kô sử dụng đó là những thanh tre còn có ngố ở hai đầu, không khí không thể vào được. Thường là người phụ nữ sẽ ngồi trong bếp, nung nóng những thanh tre đó lên và khi người chồng ở trên nhà báo hiệu thì người vợ sẽ đập mạnh những thanh tre này phát ra âm thanh như pháo nổ.

Với ba tiếng nổ liên tục ở dưới bếp là lúc nghi lễ cúng Giàng được bắt đầu.

Những điệu nhảy, tiếng khèn, tiếng chiêng trống, tiếng hát của đồng bào Pa Kô luôn làm sôi động miền sơn cước Những điệu nhảy, tiếng khèn, tiếng chiêng trống, tiếng hát của đồng bào Pa Kô luôn làm sôi động miền sơn cước

 

Người chủ lễ thường là đàn ông lớn tuổi nhất trong gia đình, khi pháo nổ thì chủ lễ hú to để mời Giàng về nhà. Những tiếng trống, chiêng được vang lên từ đầu buổi lễ cho đến khi kết thúc.

Đặc biệt, khi cúng Giàng phải có một người đại diện cho họ đến chứng kiến buổi lễ đó. Năm nay, già Quỳnh Nghìn (67 tuổi, thôn Lê Treeng 1, xã Hồng Trung) đã tới dự Tết A Za ở nhà già làng Hồ Văn Hạnh. Già Quỳnh Nghìn cho biết: Theo quan niệm từ xa xưa của đồng bào, mỗi khi mời Giàng về thì phải có sự chứng kiến của một người khác nữa trong họ, thể hiện sự đoàn kết, vui vẻ. Nếu không có người đến dự là một điều “cữ” (kiêng kị), bởi chủ lễ nếu làm không đúng thì sẽ bị Giàng “phạt”.

Khoảng 10h trưa, khi làm xong lễ cúng ở mỗi nhà thì đại diện các dòng họ sẽ mang mâm lễ vật tới nhà Rông để tổ chức A Za cho cả bản mình. Già làng sẽ là người đại diện cho các dòng họ trong bản tiến hành nghi lễ cúng Giàng, cũng tương tự như cúng trong mỗi gia đình. Và sau đó là phần hội, bà con ăn uống chúc tụng nhau, họ nhảy múa ca hát cho đến tận sáng ngày hôm sau. Dịp A Za là lúc gắn kết sự bền chặt, thân thiết giữa các bản làng này với bản làng khác cùng chung sống trên dải Trường Sơn.

Những điệu nhảy vui tươi, những tiếng vỗ tay reo hò và những nụ cười rạng rỡ trên môi của đồng bào Pa Kô trên đỉnh Trường Sơn khi đang đắm chìm trong tiết trời ấm áp của mùa xuân. Những lời cầu nguyện lên Giàng với mong ước một năm mới, mùa màng bội thu, nhà nhà no ấp, người đi buôn cầu mua may bán đắt, người đi săn thì cầu gặp nhiều: hươu, nai…

Đặc biệt, tiếng khèn, tiếng tù và, tiếng trống chiêng làm say đắm người nghe và vọng vang cả đỉnh Trường Sơn khiến những vị khách “không nỡ rời xa”…

Mai Vy - Tiến Cường

Tin cùng chuyên mục
Hòa cùng điệu dân ca "K'cheo"

Hòa cùng điệu dân ca "K'cheo"

Tháng 8 này, đến với núi rừng Bắc Trà My, bạn sẽ được thưởng thức các đội cồng chiêng tranh tài qua lễ hội cồng chiêng. Đây cũng là một trong những cách mà huyện Bắc Trà My khuyến khích đồng bào lưu giữ văn hóa truyền thống.
Tin nổi bật trang chủ
Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Không để xã Pờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) mãi là điểm nóng về ma túy, các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng chức năng luôn trong tâm thế quyết liệt và bằng nhiều giải pháp để xóa bỏ những câu chuyện buồn, mang lại bình an cho Nhân dân.
Phát hiện loại

Phát hiện loại "gene nhảy" kỳ lạ ở chuột có thể giúp con người điều trị bệnh nghiêm trọng

Khoa học - Công nghệ - PV - 12 phút trước
Chuột được cho là có một “gene nhảy” giúp hệ miễn dịch của chúng chống lại các loại virus. Phát hiện này vừa được các nhà khoa học thuộc Đại học New South Wales (UNSW) của Australia đưa ra trong báo cáo đăng trên tạp chí Nature.
U20 Việt Nam tiếp tục hành trình chuẩn bị cho vòng loại Cúp bóng đá U20 châu Á 2023

U20 Việt Nam tiếp tục hành trình chuẩn bị cho vòng loại Cúp bóng đá U20 châu Á 2023

Thể thao - Hoàng Minh - 21 phút trước
Tối 12/8, đội tuyển U20 Việt Nam lên đường sang Nhật Bản tập huấn để hoàn thiện những bước chuẩn bị cuối cùng cho vòng loại Cúp bóng đá U20 châu Á 2023.
Trải nghiệm Trà Vinh

Trải nghiệm Trà Vinh

Media - Kim Anh-Duy Ly - 1 giờ trước
Trong bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp của đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Trà Vinh là một gam mầu xanh mát bởi những cánh đồng lúa, vườn cây hoa trái, cùng hệ thống kênh, rạch và bãi biển trải dài thơ mộng. Đến với Trà Vinh bạn còn được được thưởng lãm kiến trúc độc đáo của 150 ngôi chùa Khmer và lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc diễn ra quanh năm vô cùng hấp dẫn.
Giáo dục vùng cao có nhiều khởi sắc trong năm học 2021 - 2022

Giáo dục vùng cao có nhiều khởi sắc trong năm học 2021 - 2022

Tin tức - Hồng Minh - 3 giờ trước
Sáng 12/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị tổng kết năm học 2021 - 2022, triển khai nhiệm vụ năm học 2022 - 2023. Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tham dự và có ý kiến chỉ đạo tại Hội nghị. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến với 64 điểm cầu trên cả nước.
Trao kinh phí đỡ đầu trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Trao kinh phí đỡ đầu trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Nhịp cầu nhân ái - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Từ cuối tháng 7 đến nay, Hội Phụ nữ Công an tỉnh Thanh Hóa đã kết nối với các đơn vị, nhà hảo tâm trao kinh phí đỡ đầu 6 trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh. Mỗi trẻ được hỗ trợ 500.000 đồng trở lên/tháng và trao 1 lần đến tháng 8/2023.
Trải nghiệm Trà Vinh

Trải nghiệm Trà Vinh

Trong bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp của đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Trà Vinh là một gam mầu xanh mát bởi những cánh đồng lúa, vườn cây hoa trái, cùng hệ thống kênh, rạch và bãi biển trải dài thơ mộng. Đến với Trà Vinh bạn còn được được thưởng lãm kiến trúc độc đáo của 150 ngôi chùa Khmer và lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc diễn ra quanh năm vô cùng hấp dẫn.
Gia Lai tổ chức Hội thi sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu lần thứ I/2022

Gia Lai tổ chức Hội thi sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu lần thứ I/2022

Tin địa phương - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Sáng 12/8, tại Quảng trường Đại Đoàn Kết, Tp. Pleiku (tỉnh Gia Lai), Hội Nông dân tỉnh Gia Lai đã tổ chức Hội thi sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu tỉnh Gia Lai lần thứ I năm 2022. Tham dự, có 17 Hội Nông dân huyện, thị xã, thành phố với hơn 100 sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của địa phương.
Đắk Lắk: Liên tiếp ghi nhận các ca tử vong do sốt xuất huyết

Đắk Lắk: Liên tiếp ghi nhận các ca tử vong do sốt xuất huyết

Sức khỏe - Lê Hường - 3 giờ trước
Ngày 12/8, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk thông tin, trên địa bàn tỉnh vừa ghi nhận thêm 1 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết (SXH), nâng tổng số lên 4 trường hợp tử vong do SXH.
Thanh Hóa thiếu giáo viên nghiêm trọng

Thanh Hóa thiếu giáo viên nghiêm trọng

Giáo dục - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Trong 63 tỉnh, thành cả nước, Thanh Hóa là một trong những địa phương thiếu giáo viên nhiếu nhất. Trong đó, số giáo viên mầm non, tiểu học, THCS đang thiếu là 6.341 người. Còn ở cấp THPT, số giáo viên đang thiếu là 384 người.
Vụ chặt phá cây rừng ở huyện biên giới Chư Prông: UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu xác minh đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm

Vụ chặt phá cây rừng ở huyện biên giới Chư Prông: UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu xác minh đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm

Tiếng nói từ cơ sở - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Sau khi nắm bắt thông tin phản ánh của báo chí, UBND tỉnh Gia Lai vừa có văn bản về việc tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng, xác minh đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm các vụ chặt phá cây rừng ở huyện Chư Prông.
Công dụng và bài thuốc chữa bệnh tuyệt vời từ cây nho

Công dụng và bài thuốc chữa bệnh tuyệt vời từ cây nho

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 4 giờ trước
Quả nho có chứa nhiều chất dinh dưỡng, ngoài để ăn tươi, giải khát, nho còn có tác dụng phòng chữa nhiều bệnh. Theo y học cổ truyền, quả nho có vị ngọt, hơi chua và có tính bình. Nếu thường xuyên ăn nho với liều lượng phù hợp (khoảng 200g mỗi ngày), công dụng của quả nho sẽ mang lại các lợi ích đáng quý cho sức khỏe. Sau đây là một số bài thuốc từ nho mời bà con tham khảo.