Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người đàn bà làng Lía vừa đan võng vừa hát dân ca

Hồng Phúc - Văn Sơn - 05:54, 01/11/2022

Vượt 40km từ thị trấn Trà My (huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam) đến chân đập chính của thủy điện Sông Tranh, rồi men theo hữu ngạn của sông trên những triền núi cao để về xã Trà Bui trên con đường đầy ổ gà, quanh co- một quãng đường không dễ dàng với chúng tôi. Thế nhưng, khi gặp bà Hồ Thị Don, lắng nghe tiếng hát dân ca trong trẻo của người phụ nữ 71 tuổi chúng tôi biết rằng, đây thực sự là một hành trình đáng giá khi được gặp nhân vật đặc biệt này.

Người đàn bà làng Lía vừa đan võng vừa hát dân ca
Bà Hồ Thị Đơn vừa đan võng vừa kể chuyện cho cháu nghe

Dừng chân giữa làng Lía (thôn 6, xã Trà Bui), hình ảnh một phụ nữ Ca Dong, với dáng người thấp và nước da sạm nắng trong ngôi nhà sàn mặt hướng về dòng sông Bui; đôi tay bà thoăn thoắt chẻ từng chiếc nan từ cây sa ri đan võng...miệng thì lầm rầm câu hát: "con ngủ cho ngoan. Gà gáy sáng rồi. Mẹ dậy nổi lửa, nấu cơm. Rồi lên nương, đi rẫy. Kiếm cái ăn cho con…". Lời bài hát ru dù ngắn, nhịp điệu đơn giản, nhưng tiếng hát mượt mà ấy, hình ảnh ấy khiến cho chúng tôi được sống lại với thời thơ ấu yên bình bên mẹ, bên bà.

Thấy khách tới thăm, bà Hồ Thị Dôn nở nụ cười thân thiện, tươi cuời mời chúng tôi lên nhà uống nước. Bà chậm rãi kể chuyện về kho tàng văn hóa của người Ca Dong, tình yêu của bà với dân ca, với nghề đan võng truyền thống của đồng bào mình, như là hơi thở, chưa bao giờ ngơi nghỉ.

Kể về cơ duyên đến với dân ca Ca Dong, bà Dôn tâm sự, bà tiếp xúc với dân ca của dân tộc mình khá muộn so với bạn bè trong làng. Dân ca của người Ca Dong mang một đặc trưng so với các dân tộc khác trong vùng. Đó là ở cách hát, nhịp điệu và ca từ vì ảnh hưởng của môi trường sống ngày xưa. Từ những làn điệu dân ca truyền thống như điệu: Kalêu, ra ngêq, ru con, plét, ahội, dê ôdê, đến làn điệu k’cheo trong những đêm lửa rừng bập bùng của mùa lễ hội, thể hiện tâm tư tình cảm của người Ca Dong với ý nghĩa cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi để đồng bào no cái bụng, sống gắn bó, hài hòa với thiên nhiên, núi rừng. Không chỉ bằng lời, những điệu múa xoang nhẹ nhàng, uyển chuyển của phụ nữ Ca Dong cũng đều thấm đẫm tinh thần ấy.

Dân làng đã quen với hình ảnh bà vừa đan võng, vừa hát mỗi ngày. Bà Dôn bảo chắc chỉ tới khi tàn hơi miệng mới không hát, tay run không cầm được cây sa ri thì mới thôi đan võng. “Biết yêu văn hoá đồng bào mình là biết tiếc, biết giữ. Nhưng tôi cũng lo lắm, bởi vì bây giờ cái gì cũng nhanh chóng, vội vã nên đã có những giá trị gần mai một. Nhất là thế hệ trẻ, nhiều cháu cũng bắt đầu lạnh nhạt với văn hoá người Ca Dong”.

Càng ngày càng ít những người nhớ những điệu hát, lời ru. Nhu cầu nằm võng của người Ca Dong trong làng, trong xã cũng dần ít đi. Bà kể chuyện, dù đã được làm quen với chiếc võng đan bằng cây sa ri và được mẹ truyền dạy nghề đan võng từ nhỏ nhưng cũng phải mất vài năm sau, bà mới có thể đan thành thạo một chiếc võng.

Người đàn bà làng Lía vừa đan võng vừa hát dân ca 1
Bà Hồ Thị Dôn, trong một chuyến đi về xã tham gia hoạt động văn hóa văn nghệ do địa phương tổ chức.

Võng sa ri được người Ca Dong đan theo kỹ thuật riêng biệt và hoàn toàn thủ công. Quy trình đan võng này rất công phu, đòi hỏi người đan không những khéo léo, mà còn phải kiên trì, bền bỉ. Học đan võng phải bắt đầu chăm chú từ khi lột vỏ cây sa ri để lấy sợi. Đến quan sát người đan, khi đã cảm thấy đủ háo hức và muốn học thì người già mới chỉ.

Từ rất lâu, bà không còn đan võng để bán, mà chỉ đan để phục vụ nhu cầu sinh hoạt trong gia đình, họ hàng. Trong điều kiện khó khăn đó, bà Dôn vẫn chưa bao giờ có ý định từ bỏ nghề đan võng thủ công từ cây sa ri. Bà vẫn luôn kiên trì, dồn tâm sức gìn giữ, lan tỏa nghề truyền thống này của người Ca Dong. Tình yêu văn hoá cũng như trồng một cái cây, phải vun xới, tưới tắm, chăm sóc và nỗ lực trước mọi điều kiện thời tiết thì mới mong nhận được quả ngọt. Đã có những đứa trẻ, những phụ nữ tìm đến bà Dôn để học nghề, để tìm lại, hiểu thêm về văn hoá.

Như một sứ giả văn hoá, người đàn bà ở tuổi thất thập này vẫn lặng lẽ, ngày qua ngày gìn giữ bản sắc truyền thống của người Ca Dong. Anh Hồ Thanh Cường, Chánh Văn phòng UBND xã Trà Bui cho biết: Hơn 20 năm qua, bà Hồ Thị Dôn đã tham gia rất nhiều lễ hội, hoạt động văn hóa, văn nghệ do xã tổ chức và tham gia Ngày hội văn hóa các dân tộc do huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam tổ chức. Bà Dôn đã được các cấp trong huyện và tỉnh tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen về các hoạt động trong việc gìn giữ văn hóa tại địa phương.

Nay dù tuổi đã cao, bà Dôn vẫn giữ được ngọn lửa đam mê với văn hóa truyền thống và hát dân ca, đan võng của dân tộc mình. Hiện tại, xã đã hoàn tất việc lập hồ sơ gửi lên các cơ quan ở huyện Bắc Trà My và ngành văn hóa tỉnh Quảng Nam, đề nghị tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho bà Hồ Thị Dôn.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Vai trò của Người có uy tín trong giữ gìn sự bình yên của bản làng

Vai trò của Người có uy tín trong giữ gìn sự bình yên của bản làng

Trong những năm qua, đội ngũ Người có uy tín trong đồng bào DTTS là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, đảm bảo an ninh trật tự, góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở khu dân cư.
Tin nổi bật trang chủ
Sơn La: Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý từ Chương trình MTQG

Sơn La: Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý từ Chương trình MTQG

Công tác Dân tộc - V.Minh - 1 giờ trước
Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và khả năng tiếp cận và thụ hưởng trợ giúp pháp lý (TGPL), là những mục tiêu của Tiểu dự án 1, thuộc Dự án 10 của Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: 2021 - 2025. Để đạt mục tiêu này, tỉnh Sơn La đã và đang tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền đưa kiến thức pháp luật đến với đồng bào; đồng thời giúp đồng bào nắm được quyền lợi của mình, vừa góp phần thực hiện thắng lợi Chương trình MTQG.
Thủ tướng định hướng

Thủ tướng định hướng "tư duy mới, đột phá mới, giá trị mới" cho phát triển Đông Nam Bộ

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Định hướng nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã dành nhiều thời gian phân tích sâu về "tư duy mới, đột phá mới, giá trị mới" giúp khu vực Đông Nam Bộ phát triển mạnh mẽ.
7 dự báo xu hướng du lịch cho năm 2023

7 dự báo xu hướng du lịch cho năm 2023

Du lịch - PV - 4 giờ trước
Mọi người trên khắp thế giới đang cảm thấy lạc quan hơn rất nhiều về du lịch năm 2023 so với 2022, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Mới đây Booking.com đã ủy nhiệm thực hiện một nghiên cứu chuyên ngành và đưa ra 7 dự đoán về xu hướng du lịch cho 2023.
Hội sách Quảng Ninh năm 2022: “Khai mỏ trí thức - Tiếp lửa tương lai”

Hội sách Quảng Ninh năm 2022: “Khai mỏ trí thức - Tiếp lửa tương lai”

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 5 giờ trước
Từ ngày 24 - 27/11, tại hai không gian Thư viện tỉnh và Quảng trường 30/10 đã diễn ra Hội sách Quảng Ninh năm 2022 với chủ đề “Khai mỏ tri thức - Tiếp lửa tương lai”. Hội sách đã thu hút đông đảo bạn đọc tham gia góp phần thúc đẩy văn hóa đọc ở Quảng Ninh.
Gia Lai: Trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai lớp học cồng chiêng và múa xoang

Gia Lai: Trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai lớp học cồng chiêng và múa xoang

Tin địa phương - Ngọc Thu - 5 giờ trước
Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện Đak Đoa (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện đã tổng kết lớp học cồng chiêng và múa xoang, trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai của Trường Tiểu học số 1 xã Ia Băng.
Bánh uôi – hương vị tình yêu của người Mường Hoà Bình

Bánh uôi – hương vị tình yêu của người Mường Hoà Bình

Bánh uôi là đặc sản của người Mường ở Hòa Bình. Bánh có rất nhiều tên gọi khá hay, ý nghĩa và mĩ miều khác như bánh tình yêu, bánh cặp, bánh vợ chồng hay bánh đoàn kết... Bánh uôi chính là niềm tự hào của người Mường, là một nét độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực của một miền sơn cước mỗi dịp Tết đến Xuân về.
Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 26/11/2022

Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 26/11/2022

Thể thao - B. Ngân - 6 giờ trước
Ngày 26/11/2022, vòng bảng World Cup 2022 diễn ra 4 trận đấu ở các bảng B, C và D.
GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới

GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới

Kinh tế - PV - 7 giờ trước
Trong giai đoạn 2006-2021, GDP bình quân đầu người của Việt Nam theo USD giá hiện hành đã tăng gần 371% (tăng gần 5 lần).

"Chuyện tình Pha Dua" ở vùng cao xứ Thanh

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm - 8 giờ trước
Tối 25/11, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa phối hợp với huyện Quan Sơn tổ chức Lễ khai mạc Liên hoan văn nghệ dân gian “Chuyện tình Pha Dua” - Phiên chợ vùng cao của đồng bào DTTS 11 huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa năm 2022.
Đắk Lắk: Liên hoan văn hóa cồng chiêng để lại những ấn tượng đẹp

Đắk Lắk: Liên hoan văn hóa cồng chiêng để lại những ấn tượng đẹp

Sắc màu 54 - Lê Hường - 8 giờ trước
Tối 25/11 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Bế mạc Liên hoan văn hóa cồng chiêng lần thứ II, năm 2022 tại Trung tâm văn hóa tỉnh.
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới

Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Ðảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9/11/2022, Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Nghị quyết.