Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người “đãi cát tìm vàng” trên vùng sông nước Cửu Long

PV - 10:09, 01/10/2018

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trần Phước Thuận (dân tộc Hoa) sinh ra và lớn lên ở Bạc Liêu, quê hương của bản đờn ca tài tử bất hủ “Dạ cổ hoài lang”. Ông vốn khởi nghiệp bằng nghề Đông y nhưng lại rất say mê nghiên cứu văn hóa dân gian Nam bộ và đờn ca tài tử. Nhiều công trình nghiên cứu của ông đã công bố, xuất bản, được đánh giá cao về giá trị khoa học xã hội và nhân văn. Hiện, ông là Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Bạc Liêu, hội viên Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.

Biết tên tuổi ông đã lâu, nhưng lần dự Trại sáng tác văn học nghệ thuật tại TP. Vũng Tàu mới đây, tôi mới được gặp và trò chuyện cùng nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trần Phước Thuận.

Các “nghệ sĩ chân đất” biểu diễn đờn ca tài tử tại một điểm du lịch ở TP. Bạc Liêu. (Ảnh TL). Các “nghệ sĩ chân đất” biểu diễn đờn ca tài tử tại một điểm du lịch ở TP. Bạc Liêu. (Ảnh TL).

Là người mê văn chương, ông đã theo học khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh nhưng sau khi tốt nghiệp, ông không đi dạy học mà về làm việc ở Phòng Chẩn trị Đông y tại thị xã Bạc Liêu. Ông Thuận cho biết, Đông y là nghề gia truyền mấy đời của gia đình nên cho tới giờ, dù say mê nghiên cứu văn hóa dân gian, ông vẫn giữ nghề “cha truyền con nối”.

Cuốn sách đầu tiên nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận cho ra đời, là đi sâu nghiên cứu về “Đặc điểm văn hóa Khmer Nam bộ”, gồm văn hóa vật thể và phi vật thể. Đối với phần văn hóa vật thể, ông có nhiều đóng góp khi nghiên cứu về đặc trưng nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc chùa chiền của người Khmer ở Nam bộ. Qua đó, người đọc hiểu được, đối với người Khmer Nam bộ, dù ở một phum, sóc nhỏ nhưng ngôi chùa bao giờ cũng được xây dựng lớn, uy nghi, trang trí các đường nét chạm khắc hoa văn thật tinh xảo, kỳ công. Trong đó, mỗi hoa văn, họa tiết đều mang một ý nghĩa tượng trưng riêng, rất đặc biệt. Chùa Khmer thờ duy nhất Đức Phật Thích Ca ở chính điện, chứ không thờ các tượng Phật, Bồ Tát… như các chùa phái Bắc Tông khác.

Phần nghiên cứu về văn hóa phi vật thể, nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận nhận định, nổi bật nhất là 3 lễ hội chính trong năm gồm: Chôl-Chnăm Thmây, Sen Đolta và Óc-om-booc. Mỗi dịp diễn ra lễ hội, tất cả cộng đồng Khmer đều dành thời gian trọn vẹn ở trong chùa để hành lễ, biểu diễn các loại hình nghệ thuật đàn, hát dân gian truyền thống, đó là nét đặc thù của người Khmer Nam bộ.

Một trong những công trình nghiên cứu công phu và đáng chú ý nhất, có sự đóng góp đáng kể nhất của nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận, chính là cuốn “Bước đầu tìm hiểu về tác giả, tác phẩm cổ nhạc Bạc Liêu”. Công trình này được NXB Thanh Niên xuất bản lần đầu năm 2012, sau đó được tác giả bổ sung thêm và đổi tên là “Tìm hiểu cổ nhạc Bạc Liêu”, Nhà xuất bản Âm Nhạc tái xuất bản 3.000 bản phục vụ Festival Đờn ca tài tử lần thứ nhất, tổ chức tại Bạc Liêu năm 2014.

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trần Phước Thuận luôn tâm huyết nghiên cứu văn hóa dân tộc Khmer (Trong ảnh: Hội đua ghe ngo trong dịp Lễ Sen Đolta của đồng bào Khmer-Nam Bộ). (Ảnh TL). Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trần Phước Thuận luôn tâm huyết nghiên cứu văn hóa dân tộc Khmer (Trong ảnh: Hội đua ghe ngo trong dịp Lễ Sen Đolta của đồng bào Khmer-Nam Bộ). (Ảnh TL).

Để giới thiệu được khá đầy đủ những tác giả nổi danh trong làng cổ nhạc Bạc Liêu, ông Trần Phước Thuận đã bỏ ra rất nhiều thời gian, công sức và tâm huyết để sưu tầm, ghi chép. Nhờ đó, những tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác, các tác phẩm tiêu biểu, những đóng góp quan trọng của từng nghệ nhân đối với nghệ thuật cải lương và đờn ca tài tử được ghi nhận một cách thật công tâm và chính xác.

Đó là những tên tuổi một thời vang danh không chỉ ở xứ Bạc Liêu mà khắp Nam bộ như Nhạc Khị (tên thật là Lê Tài Khí), Sư Nguyệt Chiếu, Bảy Kiên, Cao Văn Lầu, Nguyễn Văn Bình, Ba Chột, Trịnh Thiên Tư, Mộng Vân, Lư Hòa Nghĩa, Bảy Cao, Lý Khị, Thái Đắc Hàng…

Nhà nghiên cứu Trần Phước Thuận cho biết, trong số hơn 30 nghệ nhân được đánh giá là đại thụ trong nghệ thuật dân gian truyền thống ở Bạc Liêu, thì Nhạc Khị (1870-1948) là người ông bỏ công sức, thời gian nhiều nhất để đi điền dã, sưu tầm, ghi chép tư liệu. Ông đã mất khoảng 5 năm tìm hiểu, nhưng chỉ viết được khoảng 2.000 chữ về tác giả này. Nhưng bù lại, đây là những thông tin vô cùng quý giá và là nguồn tư liệu chuẩn cho những ai muốn nghiên cứu tìm hiểu về một bậc tài danh trong làng đờn ca tài tử.

Đặc biệt, trong phần ghi chép lại các bản xưa của đờn ca tài tử nói chung, của Bạc Liêu nói riêng, Trần Phước Thuận đã dày công tỉ mỉ ghi một cách chính xác, đầy đủ cả 20 bản, tổ gồm cả nhạc và lời, từ bản thảo của hai cụ Ba Chột, Trịnh Thiên Tư.

Ông ghi lại hầu hết các bài nổi tiếng, được phổ biến rộng khắp trong làng đờn ca tài tử Nam bộ như: “Dạ cổ hoài lang” (Cao Văn Lầu); “Liêu giang” (Ba Chột); “Hưng trung thịnh” (Tư Bình); “Sương chiều” (Mộng Vân) và 6 câu vọng cổ của Trần Tấn Hưng…

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam bộ đánh giá, đây là một nỗ lực rất lớn mà ông Trần Phước Thuận đã sưu tầm, biên soạn một cách có hệ thống và đầy đủ hơn so với các công trình của các tác giả đi trước trong nghiên cứu về nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ nói chung, xứ Bạc Liêu nói riêng. Chính vì thế, dịp Festival Đờn ca tài tử lần thứ nhất, tổ chức tại Bạc Liêu, ông đã vinh dự được nhận Giải thưởng Cao Văn Lầu.

LƯƠNG ĐỊNH

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Trong khuôn khổ các hoạt động chuỗi sự kiện Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam, sáng 20/4/2024, ngày hội Văn hóa - Du lịch lần thứ I của Sóc Trăng được tổ chức tại Làng văn hoá các dân tộc Việt Nam. Đây là dịp để giao lưu văn hóa Nghệ thuật dân ca, dân vũ, ẩm thực, quảng bá du lịch…các vùng miền.
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Ngãi: Bảo tồn ngôn ngữ các DTTS bằng cơ sở dữ liệu điện tử

Quảng Ngãi: Bảo tồn ngôn ngữ các DTTS bằng cơ sở dữ liệu điện tử

Công tác Dân tộc - T.Nhân-H.Trường - 4 giờ trước
Có thể nói, ngôn ngữ là “hồn cốt” của mỗi dân tộc. Hầu hết các dân tộc đều có ngôn ngữ riêng, nhiều dân tộc có chữ viết riêng. Tuy nhiên, một vấn đề đáng lo ngại là ngôn ngữ của DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang có nguy cơ bị mai một. Vì vậy, việc bảo tồn, gìn giữ ngôn ngữ các DTTS là vấn đề cấp thiết.
Đắk Lắk: Khám, chữa bệnh và tư vấn miễn phí cho 40 trẻ bại não

Đắk Lắk: Khám, chữa bệnh và tư vấn miễn phí cho 40 trẻ bại não

Sức khỏe - Lê Hường - 4 giờ trước
Ngày 19/4, Bệnh viện Đại học Y dược Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp với Hội Gia đình trẻ bại não Việt Nam tổ chức chương trình nhân đạo “Khám, chữa bệnh và tư vấn chăm sóc răng miệng cho trẻ bại não năm 2024”.
Hậu Giang: Hưởng ứng, tôn vinh “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”

Hậu Giang: Hưởng ứng, tôn vinh “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”

Tin tức - Như Tâm - 4 giờ trước
Tối 19/4, tại Trung tâm Văn hóa tỉnh, Ban Dân tộc phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hậu Giang đã tổ chức Liên hoan Nghệ thuật các dân tộc tỉnh Hậu Giang năm 2024 và Hưởng ứng “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”.
Sôi nổi Hội thao chào mừng Kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc

Sôi nổi Hội thao chào mừng Kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc

Công tác Dân tộc - T.Nhân-N.Triều - 5 giờ trước
Ngày 20/4, tại sân vận động Tp.Quy Nhơn (Bình Định), sau khi diễn ra Lễ khai mạc Hội thao chào mừng Kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống các cơ quan công tác dân tộc lần thứ XI năm 2024, các vận động viên của 15 Ban Dân tộc các tỉnh khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ đã bước vào các cuộc tranh tài, thi đấu thể thao sôi nổi.
Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 5 giờ trước
Trong khuôn khổ các hoạt động chuỗi sự kiện Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam, sáng 20/4/2024, ngày hội Văn hóa - Du lịch lần thứ I của Sóc Trăng được tổ chức tại Làng văn hoá các dân tộc Việt Nam. Đây là dịp để giao lưu văn hóa Nghệ thuật dân ca, dân vũ, ẩm thực, quảng bá du lịch…các vùng miền.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 16): Biến tướng trào lưu chữa lành

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 16): Biến tướng trào lưu chữa lành

Xuất phát từ những tổn thương về mặt tâm lý, áp lực trong cuộc sống, học tập, gia đình... mong muốn tìm một “điểm tựa”, nhiều người đã chọn các biện pháp để “chữa lành”. Hiểu đơn giản, đây là thuật ngữ chỉ các biện pháp giúp phục hồi về mặt cảm xúc, cải thiện về tâm hồn lẫn thể chất theo hướng tích cực hơn dựa vào các phương pháp khác nhau. Khái niệm này đã có từ lâu trong ghi chép của các tôn giáo, trong thời gian gần đây, đang phổ biến do sự ưa chuộng của giới trẻ. Tuy nhiên, nhiều người đã lợi dụng việc chữa lành này để trục lợi, khiến nạn nhân tiền mất tật mang. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển hôm nay sẽ bàn về Biến tướng trào lưu chữa lành.
Giông lốc tại các tỉnh miền núi phía Bắc gây thiệt hại về nhà ở và hoa màu

Giông lốc tại các tỉnh miền núi phía Bắc gây thiệt hại về nhà ở và hoa màu

Trang địa phương - T.Hợp - 5 giờ trước
Trận mưa to kèm theo giông lốc đêm 19/4 rạng sáng 20/4 tại các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Yên Bái, Tuyên Quang đã gây thiệt hại về nhà ở và hoa màu của nhân dân.
Phú Yên: Tổ chức 12 Hội nghị tập huấn tuyên truyền giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Phú Yên: Tổ chức 12 Hội nghị tập huấn tuyên truyền giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Công tác Dân tộc - T.Nhân - 5 giờ trước
Nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT) trong vùng đồng bào DTTS và miền núi, thời gian qua, Ban Dân tộc tỉnh Phú Yên đã có nhiều hoạt động phối hợp với UBND các xã vùng đồng bào DTTS và miền núi đặc biệt khó khăn trên địa bàn 3 huyện Sông Hinh, Sơn Hòa, Đồng Xuân của tỉnh, bước đầu đã mang lại hiệu quả thiết thực.
U23 châu Á: Chiến thắng Malaysia, U23 Việt Nam mở rộng cửa vào vòng trong

U23 châu Á: Chiến thắng Malaysia, U23 Việt Nam mở rộng cửa vào vòng trong

Thể thao - Hoàng Quý - 5 giờ trước
Trong lượt trận thứ 2 bảng D vòng chung kết U23 châu Á, U23 Việt Nam đã có chiến thắng dễ dàng trước U23 Malaysia với tỷ số 2-0. Đội tuyển U23 Việt Nam có được 6 điểm sau 2 lượt trận, ghi được 5 bàn và để thủng lưới 1 bàn.
Bế mạc và trao giải Hội thao kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc

Bế mạc và trao giải Hội thao kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc

Công tác Dân tộc - T.Nhân-H.Trường - 5 giờ trước
Sau một ngày tham gia tranh tài sôi nổi, tối 20/4, tại Tp.Quy Nhơn, tỉnh Bình Định đã diễn ra Lễ bế mạc và trao giải cho các đoàn tham gia Hội thao kỷ niệm 78 năm ngày truyền thống cơ quan công tác dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2024). Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh tham dự Lễ bế mạc Hội thao và trao giải cho các đoàn vận động viên.
Hà Giang: Mưa lớn khiến nhà bị sập, bé gái 5 tuổi tử vong

Hà Giang: Mưa lớn khiến nhà bị sập, bé gái 5 tuổi tử vong

Tin tức - Vũ Mừng - 5 giờ trước
Một bé gái 5 tuổi tại Hà Giang đã tử vong sau vụ sập nhà do mưa to và gió lớn.