Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Chăm với các lễ nghi nông nghiệp

Nguyệt Anh - 11:30, 06/06/2022

Các nghi lễ dân gian của người Chăm xoay quanh chu kỳ sinh trưởng và phát triển của cây lúa. Có lễ khai mương, đắp đập, lễ cầu an, lễ hạ điền, lễ dựng chòi cày, lễ mừng các thời kỳ sinh trưởng của cây lúa... Tất cả nói lên khát vọng về một vụ mùa tốt tươi với mưa thuận gió hòa và một cuộc sống đủ đầy.

Đồng bào Chăm múa bên Tháp (Ảnh minh họa)
Đồng bào Chăm múa bên Tháp (Ảnh minh họa)

Ông Quảng Văn Đại, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Chăm ở xã Phước Hậu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận cho biết, trước khi người Chăm tiến hành canh tác thì công việc đầu tiên phải làm là chọn ngày tốt, ngày may mắn. Có như thế mùa màng mới “thuận buồm xuôi gió”. Thường là vào hai ngày thứ Tư và thứ Bảy, nhưng phải là ngày chẵn, ngày không kỵ thì mới cúng được.

Đồng bào Chăm Hroi thực hiện Lễ cúng Cầu mưa
Đồng bào Chăm Hroi thực hiện Lễ cúng Cầu mưa

Khi đã chọn được ngày lành tháng tốt thì công việc tiếp theo là xin các vị thần linh được cày cấy trên thửa ruộng của gia đình, họ tộc. Theo quan niệm của người Chăm, ở thửa ruộng đó còn có thần linh cai quản, do vậy trước khi cày bừa thì họ phải thực hiện nghi lễ xin phép thần linh, thổ công của khu đất đó. Gọi là nghi lễ xuống cày.

Sau khi xin các vị thần linh, người cai quản khoảnh ruộng xong, thì việc tiếp theo là làm lễ trộm cày. Nghe nói đến từ “trộm”, người ta có thể nghĩ ngay đến một hành động xấu, nhưng theo ông Đại thì không phải như vậy. Nghi lễ này để mà xin Yang phù hộ độ trì để xuống cày, gieo hạt.

Ông Quảng Văn Đại cho biết, trong toàn bộ các lễ nghi nông nghiệp đều phải có sự tham gia của các vị chức sắc và thầy cúng. Lễ vật không thể thiếu là dê, rượu và hoa quả.

Trong chu kỳ sinh trưởng và phát triển của cây lúa thì khi lúa ra đòng là giai đoạn quan trọng nhất, tác động đến năng suất thu hoạch. Do vậy, ở thời điểm này, người Chăm chú ý đến việc cầu cúng. Đồng bào quan niệm: Hồn lúa cũng như hồn người. Lễ vật cúng là 1 con dê, 5 mâm cơm, rượu, trứng, trầu cau… Chủ tế lễ là thầy kadhar kéo đàn Rabap, tương tự như đàn nhị của người Kinh, ông Cai mương (Hamu Ia) hoặc ông Camưney. Các vị thần linh được mời về dự lễ. Thầy Kadhar vừa kéo đàn rabap vừa mời các vị thần và hát về những bài thánh ca, ca ngợi công đức của các vị thần mẹ (Po Inư Nưgar) đã dạy người trồng lúa, cày cấy đem lại lúa gạo cho người Chăm và hát ngợi ca các vị thần thuỷ lợi như Po Kluang Garai, Po Rame đã đem nước về cho dân làng tưới tiêu, trồng lúa. Đến khi chuẩn bị thu hoạch, người Chăm lại tiến hành nghi lễ chặn nguồn nước.

Thầy cúng đang thưucj hiện nghi lễ cúng rẫy (Ảnh Kiều Maily)
Thầy cúng đang thực hiện nghi lễ cúng rẫy (Ảnh Kiều Maily)

Ngày thu hoạch lúa, bà con lại tiếp tục lễ cúng lúa mới. Cứ đến tháng 9, tháng 10 những bông lúa bắt đầu uốn cần câu, lác đác có vài bông lúa chín vàng, các cụ ông, cụ bà hoặc chủ gia đình đi chọn gặt những bông lúa đó, cho các cô gái mang về chòi đập, sẩy, đảo khô, giã làm gạo chuẩn bị lễ cúng lúa mới. Nhà nào tổ chức cúng lúa mới phải mời cả làng cùng dự để lấy may cho năm sau.

Ngày cúng lúa mới, gia đình nào có điều kiện thì thịt một con heo, một con gà cồ, một con gà mái cúng Yàng dẫn đường cho lúa về kho. Lễ cúng còn có một ché rượu cần, một chai rượu trắng. Những hạt lúa mẩy nhất, đẹp nhất, thơm nhất được lựa chọn để dâng cúng các vị thần, thể hiện sự biết ơn các vị thần đã giúp đỡ con người làm nên những mùa vụ tốt tươi.

Thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng rẫy (Ảnh Kiều Maily)
Thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng rẫy (Ảnh Kiều Maily)

Người Chăm có quy định không cho phép lúa bị thấm nước, bị rơi đổ khi gánh qua sông, suối, nếu những rủi ro đó không may xảy ra, họ cho là những dấu hiệu mất mùa, phải giết gà, heo, nhắc rượu cúng Yàng xin tha tội.

Lúc cất lúa vào kho, vào bồ to, bồ nhỏ, người Chăm lại có lễ cúng riêng. Đồng bào làm thịt con gà cúng mời hồn lúa từ ruộng về kho. Nếu trên đường vào làng mà lúa phải qua suối, sông thì phải thịt con gà luộc chín hoặc trứng gà cúng bằng cách giăng sợi chỉ trắng qua sông, suối dẫn hồn lúa đi. Đến tháng Giêng, tháng Hai bắt đầu đập lúa, người Chăm lại thịt một con heo cúng. Yàng lúa mở cửa kho lấy lúa xay gạo cũng cúng một con gà, một chén rượu. Tục cúng lúa vào kho là dịp dân làng bày tỏ những tình cảm của mình với núi rừng, với ruộng rẫy đã tạo ra của cải , vật chất để dân làng có cuộc sống ấm no, đầy đủ lúa ăn quanh năm, cũng là dịp để dân làng lấy kho đựng lúa mới. Mặt khác ăn mừng lúa vào kho là tín hiệu đầu tiên báo hiệu những điều tốt lành sẽ tới.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Ba Tơ (Quảng Ngãi): Khai thác giá trị văn hóa, lịch sử trong phát triển kinh tế du lịch

Ba Tơ (Quảng Ngãi): Khai thác giá trị văn hóa, lịch sử trong phát triển kinh tế du lịch

Ba Tơ là huyện miền núi của tỉnh Quảng Ngãi với phần lớn đồng bào dân tộc Hrê sinh sống. Nơi đây, có nhiều di tích lịch sử, văn hóa và thắng cảnh đẹp làm say đắm lòng người. Vì thế, các ngành chức năng của huyện đã xây dựng và triển khai nhiều chương trình, kế hoạch, trong đó, tranh thủ nguồn lực từ các chương trình MTQG và mới đây nhất, là Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 để bảo tồn phát huy giá trị văn hóa, lịch sử gắn với phát triển du lịch, nâng cao đời sống cho người dân.
Tin nổi bật trang chủ
Khó đoán định trận mở màn vòng 1/8 World Cup 2022

Khó đoán định trận mở màn vòng 1/8 World Cup 2022

Thể thao - Giải trí - PV - 18:11, 03/12/2022
Trận đấu đầu tiên của vòng 16 đội World Cup 2022 giữa Hà Lan và Mỹ sẽ diễn ra đêm 3/12. Về đẳng cấp, kinh nghiệm, “Cơn lốc màu cam” được đánh giá cao hơn đối thủ, nhưng việc quá nhiều “cú sốc” từ đầu giải, trận đấu hứa hẹn sẽ có nhiều bất ngờ.
Hợp tác xã Laba Banana Đạ K’Nàng: Đưa chuối “tiến vua” ra

Hợp tác xã Laba Banana Đạ K’Nàng: Đưa chuối “tiến vua” ra "biển lớn"

Kinh tế - Phan Minh Đạo - 16:48, 03/12/2022
Đó là giống chuối Laba di thực từ nước Pháp sang vùng Nam Tây Nguyên gần thế kỷ trước. Loại trái cây này chứa nhiều dinh dưỡng và các khoáng chất, đậu hương thơm, kết vị dẻo ngọt, được cung tiến vua Bảo Đại nên vinh danh “chuối tiến vua”. Sau trăm năm, sản phẩm chuối Laba từ một Hợp tác xã ở Lâm Đồng đã xuất khẩu đến các nước trên thế giới…
11 tháng năm 2022: Khách quốc tế đến Việt Nam tăng hơn 21 lần

11 tháng năm 2022: Khách quốc tế đến Việt Nam tăng hơn 21 lần

Du lịch - PV - 16:10, 03/12/2022
Trong 11 tháng năm 2022, khách quốc tế đến Việt Nam đạt 2,95 triệu lượt người, gấp 21,1 lần so với cùng kỳ năm 2021 nhưng vẫn giảm 81,9% so với cùng kỳ năm 2019, năm chưa xảy ra dịch COVID-19
Công ty Cổ phần Thăng Long và những việc làm trách nhiệm với cộng đồng

Công ty Cổ phần Thăng Long và những việc làm trách nhiệm với cộng đồng

Xã hội - PV - 15:28, 03/12/2022
Với phương châm hoạt động kinh doanh không chỉ vì lợi nhuận, mà phải có trách nhiệm với cộng đồng, hơn 20 năm đứng chân trên địa bàn tỉnh Gia lai, Công ty Cổ phần Thăng Long đã có những đóng góp thiết thực cho cộng đồng, giúp đỡ nhiều gia đình người đồng bào DTTS có được chỗ ở ổn định.
Tăng cường công tác bảo vệ rừng

Tăng cường công tác bảo vệ rừng

Pháp luật - PV - 13:12, 03/12/2022
Những tháng cuối năm, đặc biệt là dịp Tết Nguyên đán, tình trạng phá rừng thường diễn biến phức tạp. Vì thế, Công ty TNHH Một thành viên Lâm sản Khánh Hòa (Công ty Lâm sản Khánh Hòa) đã tăng cường công tác tuần tra, bảo vệ rừng vào những tháng cuối năm, nhằm hạn chế việc khai thác lâm sản trái phép, lấn chiếm đất rừng.
Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Những năm qua tỉnh Quảng Ninh đã dành nhiều nguồn lực đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa đồng bộ thực hiện các Đề án bảo tồn bản sắc văn hóa các DTTS và đạt được nhiều kết quả tích cực. Là dân tộc có dân số đông nhất trong các DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cộng đồng người Dao luôn giữ gìn và phát huy tốt bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Qua đó góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa, tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Tập huấn tuyên truyền, truyền thông, vận động triển khai thực hiện Đề án tổng thể và Chương trình mục tiêu quốc gia

Tập huấn tuyên truyền, truyền thông, vận động triển khai thực hiện Đề án tổng thể và Chương trình mục tiêu quốc gia

Công tác Dân tộc - Trọng Tấn - 12:29, 03/12/2022
Trong hai ngày 1, 2/12/2022, tại tỉnh Điện Biên, Ủy ban Dân tộc phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị tập huấn tuyên truyền, vận động triển khai thực hiện Đề án tổng thể và Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2022.
Thanh Hóa: Gặp mặt giao lưu với các lưu học sinh Lào

Thanh Hóa: Gặp mặt giao lưu với các lưu học sinh Lào

Tin tức - Quỳnh Trâm - 12:28, 03/12/2022
Hội Hữu nghị Việt - Lào tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức buổi gặp mặt giao lưu với các lưu học sinh Lào tại Thanh Hóa nhân dịp Kỷ niệm lần thứ 47 Quốc khánh nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (2/12/1975 - 2/12/2022).
Thủ tướng khảo sát một số dự án hạ tầng giao thông trọng điểm tại Bình Dương

Thủ tướng khảo sát một số dự án hạ tầng giao thông trọng điểm tại Bình Dương

Thời sự - PV - 12:22, 03/12/2022
Sáng 3/12, trong chương trình chuyến công tác tại Bình Dương, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã khảo sát, kiểm tra, đôn đốc một số dự án hạ tầng giao thông trọng điểm trên địa bàn.
Gần 900 người tử vong do COVID-19 trong ngày qua

Gần 900 người tử vong do COVID-19 trong ngày qua

Nhìn ra thế giới - PV - 10:15, 03/12/2022
Theo trang web thống kê worldometers.info, đến sáng 3/12, thế giới có tổng số 649.005.835 ca nhiễm và 6.643.871 ca tử vong vì dịch COVID-19. Trong một ngày qua, thế giới có thêm 379.439 ca nhiễm và 881 ca tử vong mới vì COVID-19.
Quảng Nam: “Tiếp sức” để phát triển kinh tế tập thể hiệu quả

Quảng Nam: “Tiếp sức” để phát triển kinh tế tập thể hiệu quả

Kinh tế - Minh Ngọc - 10:07, 03/12/2022
Trong những năm qua tại Quảng Nam, với sự hỗ trợ của các ban ngành đoàn thể, các hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác không chỉ khôi phục, phát triển sản phẩm truyền thống, tạo ra sản phẩm mới, mà còn mở ra hướng tiếp cận những kỹ năng quản lý, điều hành, ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất kinh doanh.