Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghiên cứu khoa học trong xây dựng chính sách dân số: Bảo đảm tính thực thi của chính sách trong thực tiễn

Sỹ Hào - 09:58, 06/05/2020

Công tác dân số hiện đã chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ) sang dân số và phát triển. Tuy nhiên, việc xây dựng chính sách dân số trong tình hình mới không phải cứ “rập khuôn” máy móc, mà phải chủ động, linh hoạt để phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của từng vùng miền, địa phương.

Chính sách dân số ở vùng DTTS và miền núi vừa phải bảo đảm mục tiêu KHHGĐ, vừa phát triển. (Ảnh minh họa)
Chính sách dân số ở vùng DTTS và miền núi vừa phải bảo đảm mục tiêu KHHGĐ, vừa phát triển. (Ảnh minh họa)

Dân số phản ánh điều kiện KT-XH

Nguồn nhân lực là yếu tố cơ bản của tăng trưởng và phát triển KT-XH; nguồn nhân lực luôn luôn gắn liền sự biến đổi dân số cả về số lượng và chất lượng. Theo tính chất “bắc cầu” thì có thể hiểu thực trạng dân số là tấm gương phản ánh điều kiện KT-XH của từng vùng miền, địa phương.

Lấy vùng DTTS và miền núi làm dẫn chứng; dù đã được đầu tư nguồn lực không hề nhỏ, nhưng hiện đây vẫn là địa bàn có điều kiện KT-XH khó khăn nhất. Để tạo sự phát triển đột phá bền vững cho vùng là rất khó, khi thực trạng dân số ở địa bàn này vẫn còn những chỉ số đáng báo động.

Kết quả sơ bộ về điều tra dân số năm 2019 của Tổng cục Thống kê (TCTK) cho thấy, các địa phương vùng DTTS và miền núi có tỷ lệ dân số là nữ giới từ 15 tuổi trở lên đã từng kết hôn cao nhất trong cả nước. Trong đó, ở Trung du và miền núi phía Bắc (TDMNPB), cứ 100 nữ tuổi từ 15 tuổi trở lên thì có khoảng 87 người đã từng kết hôn; Tây Nguyên là 83 người, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là 82 người… Kết hôn sớm, sinh đẻ nhiều là nguyên nhân làm giảm chất lượng dân số ở vùng đồng bào DTTS.

Cùng với tình trạng hôn nhân, kết quả điều tra của TCTK cũng cho thấy, chất lượng dân số ở vùng DTTS và miền núi hiện khó đáp ứng được yêu cầu tạo nguồn nhân lực cho vùng. Cụ thể, ở TDMNPB vẫn còn 10,1% dân số chưa biết đọc biết viết, Tây Nguyên là 9,7%… Ngoài ra, ở ĐBSCL và Tây Nguyên có đến 13,3% dân số trong độ tuổi đi học nhưng không đi học.

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học

Tại Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 về công tác dân số trong tình hình mới; trong đó xác định đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển. Công tác dân số đã được chuyển trọng tâm từ KHHGĐ sang dân số và phát triển.

Tuy nhiên, việc chuyển trọng tâm này không phải là dễ dàng khi mà điều kiện KT-XH và thực trạng dân số ở các vùng, các địa phương rất khác nhau. Như vùng DTTS và miền núi, với thực trạng hôn nhân và trình độ học vấn của dân số như đã nêu trên, thì chưa thể chuyển ngay lập tức, mà phải thực hiện song song hai mục tiêu dân số; tức là vừa KHHGĐ, vừa tính tới phát triển.

Để thực hiện được đồng thời hai mục tiêu dân số này, thì công tác dân số ở vùng DTTS và miền núi cần được quan tâm một cách toàn diện nhất. Đó không chỉ là nguồn lực đầu tư phát triển dân số, mà quan trọng hơn, là có chiến lược nghiên cứu khoa học phù hợp về dân số ở địa bàn này.

Các chuyên gia về dân số cho rằng, công tác nghiên cứu khoa học trong xây dựng chính sách về dân số giống như “người dẫn đường thầm lặng”, giúp công tác chỉ đạo, giám sát, thực thi và ban hành chính sách, pháp luật, sát với thực tế nhất. Vì thế, trong quá trình chuyển trọng tâm từ KHHGĐ sang dân số và phát triển, các cấp, ngành liên quan cần chú trọng công tác nghiên cứu khoa học, đi sâu vào những vấn đề cụ thể về công tác dân số tại từng địa phương, tránh làm ồ ạt, đại trà hoặc giống nhau giữa các tỉnh, sẽ khó thu được kết quả tốt nhất cho các địa phương.

Ngày 28/2/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 314/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch “Nâng cao năng lực nghiên cứu về dân số và phát triển đến năm 2030”. Đây được coi là nền móng quan trọng để thực hiện những công trình nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện các vấn đề về công tác dân số trong tình hình mới.


Tin cùng chuyên mục
Học tiếng của đồng bào để nói đồng bào hiểu, làm đồng bào tin

Học tiếng của đồng bào để nói đồng bào hiểu, làm đồng bào tin

Một buổi tuyên truyền, ký cam kết về bảo vệ rừng tại Bản Giáng, xã Trung Sơn, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) trở nên rôm rả khi người dân trao đổi, trình bày nguyện vọng của mình bằng tiếng Nùng, tiếng Dao, tiếng Kinh. Nhưng anh Đặng Phúc Trường, cán bộ xã vẫn trả lời một cách lưu loát mọi ý kiến của người dân bằng các thứ tiếng. Cũng như anh Trường, nhiều cán bộ ở cơ sở nhờ thông thạo tiếng DTTS mà làm tốt công tác tuyên truyền và được bà con tin yêu.
Tin nổi bật trang chủ
Triển khai thực hiện nhiệm vụ bằng quyết tâm cao nhất

Triển khai thực hiện nhiệm vụ bằng quyết tâm cao nhất

Đó là kết luận của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh trong buổi Hội ý Lãnh đạo UBDT ngày 27/9, tại Hà Nội. Tham dự buổi làm việc còn có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Nông Quốc Tuấn, Hoàng Thị Hạnh, Y Thông, cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Tăng cường kiểm soát dịch bệnh, khôi phục vững chắc các hoạt động

Tăng cường kiểm soát dịch bệnh, khôi phục vững chắc các hoạt động

Tin tức - PV - 22:11, 27/09/2021
Thời gian tới, TP.HCM cần tăng cường kiểm soát dịch bệnh, điều chỉnh tích cực, từng bước khôi phục vững chắc hoạt động sản xuất kinh doanh, sớm đưa cuộc sống của người dân trở lại trạng thái bình thường mới.
Ngày Việt Nam tại Thụy Sĩ 2021 sẽ được tổ chức trực tuyến

Ngày Việt Nam tại Thụy Sĩ 2021 sẽ được tổ chức trực tuyến

Tin tức - T.Hợp - 22:01, 27/09/2021
Nhân dịp Kỷ niệm 50 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thuỵ Sĩ (11/10/1971 - 11/10/2021), chương trình Ngày Việt Nam tại Thụy Sĩ năm 2021 lần đầu tiên sẽ được tổ chức trực tuyến và phát sóng trên các nền tảng mạng xã hội từ 15h00 - 18h00 (giờ Việt Nam) ngày 9/10/2021.
Nâng cao chất lượng, đẩy nhanh tiến độ lập các quy hoạch thời kỳ 2021-2030

Nâng cao chất lượng, đẩy nhanh tiến độ lập các quy hoạch thời kỳ 2021-2030

Tin tức - T.Hợp - 21:24, 27/09/2021
Ngày 27/9/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 119/NQ-CP về các nhiệm vụ và giải pháp để nâng cao chất lượng và đẩy nhanh tiến độ lập các quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030.
Bộ Ngoại giao tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 từ Chính phủ Đức

Bộ Ngoại giao tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 từ Chính phủ Đức

Tin tức - PV - 20:34, 27/09/2021
Ngày 27/9, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Lễ tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 do Chính phủ Đức viện trợ cho Việt Nam.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ quản lý chất lượng năm học 2021-2022

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ quản lý chất lượng năm học 2021-2022

Giáo dục - P. Ngọc - 20:01, 27/09/2021
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành văn bản số 4237/BGDĐT-QLCL ngày 27/9/2021 về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ quản lý chất lượng năm học 2021-2022.
Sắp xếp, kiện toàn bộ máy cán bộ Ủy ban Dân tộc tinh gọn, hiệu quả

Sắp xếp, kiện toàn bộ máy cán bộ Ủy ban Dân tộc tinh gọn, hiệu quả

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh và Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Nông Quốc Tuấn vừa chủ trì Hội nghị gặp mặt, triển khai phương án sắp xếp cơ cấu tổ chức cấp phòng và tương đương thuộc các Vụ, đơn vị của UBDT.
Ủy ban Dân tộc: Đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ đồng bào DTTS vượt qua đại dịch

Ủy ban Dân tộc: Đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ đồng bào DTTS vượt qua đại dịch

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 19:48, 27/09/2021
Thời gian qua, để động viên, chia sẻ những khó khăn của đồng bào DTTS trước đại dịch Covid-19, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã và đang tiếp tục có nhiều hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ trực tiếp đồng bào DTTS bị nhiễm Covid-19 tại các địa phương.
Tín ngưỡng thờ cúng của người Hoa ở Chợ Lớn

Tín ngưỡng thờ cúng của người Hoa ở Chợ Lớn

Văn hóa tâm linh của người Hoa ở Chợ Lớn (TP. Hồ Chí Minh) rất phong phú, đa dạng với tín ngưỡng tục thờ cúng hai hệ thống thần linh nhân thần và nhiên thần gồm ba cõi Thiên - Địa – Nhân. Tín ngưỡng thờ cúng của người Hoa thể hiện vũ trụ quan, nhân sinh quan mang đậm dấu ấn bản sắc văn hóa truyền thống của một trong 54 dân tộc Việt Nam.
Nam sinh người Mông ở làng trẻ SOS trở thành tân sinh viên Đại Học Y Hà Nội

Nam sinh người Mông ở làng trẻ SOS trở thành tân sinh viên Đại Học Y Hà Nội

Giáo dục - Khánh Ngân - 19:01, 27/09/2021
Kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia vừa qua, với tổng 26,9 điểm, nam sinh người Mông Xồng Bà Hùa đã trúng tuyển vào Đại Học Y Hà Nội. Đây được xem là một kỳ tích, sau hơn 30 Làng trẻ SOS Vinh được thành lập để đón những đứa trẻ có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt về nuôi dưỡng và là niềm vui lớn cho người Mông ở bản làng vùng cao Mường Lống, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An).
Ngày 27/9: Việt Nam có 9.362 ca mắc mới COVID-19 và 10.528 ca khỏi bệnh

Ngày 27/9: Việt Nam có 9.362 ca mắc mới COVID-19 và 10.528 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:55, 27/09/2021
Ngày 27/9, Việt Nam ghi nhận 9.362 ca nhiễm mới COVID-19, trong đó có 4.453 ca trong cộng đồng. TP HCM nhiều nhất với 4.134 ca. Trong ngày có 10.528 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Hà Nội tiếp tục dạy và học trực tuyến

Hà Nội tiếp tục dạy và học trực tuyến

Giáo dục - Cát Tường - 18:52, 27/09/2021
Ngày 27/9, Sở Giáo dục Đào tạo (GD&ĐT) TP. Hà Nội có văn bản về việc tiếp tục triển khai các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19; Theo đó các cơ sở giáo dục tiếp tục duy trì dạy và học bằng hình thức trực tuyến.