Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghiên cứu khoa học trong xây dựng chính sách dân số: Bảo đảm tính thực thi của chính sách trong thực tiễn

Sỹ Hào - 09:58, 06/05/2020

Công tác dân số hiện đã chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ) sang dân số và phát triển. Tuy nhiên, việc xây dựng chính sách dân số trong tình hình mới không phải cứ “rập khuôn” máy móc, mà phải chủ động, linh hoạt để phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của từng vùng miền, địa phương.

Chính sách dân số ở vùng DTTS và miền núi vừa phải bảo đảm mục tiêu KHHGĐ, vừa phát triển. (Ảnh minh họa)
Chính sách dân số ở vùng DTTS và miền núi vừa phải bảo đảm mục tiêu KHHGĐ, vừa phát triển. (Ảnh minh họa)

Dân số phản ánh điều kiện KT-XH

Nguồn nhân lực là yếu tố cơ bản của tăng trưởng và phát triển KT-XH; nguồn nhân lực luôn luôn gắn liền sự biến đổi dân số cả về số lượng và chất lượng. Theo tính chất “bắc cầu” thì có thể hiểu thực trạng dân số là tấm gương phản ánh điều kiện KT-XH của từng vùng miền, địa phương.

Lấy vùng DTTS và miền núi làm dẫn chứng; dù đã được đầu tư nguồn lực không hề nhỏ, nhưng hiện đây vẫn là địa bàn có điều kiện KT-XH khó khăn nhất. Để tạo sự phát triển đột phá bền vững cho vùng là rất khó, khi thực trạng dân số ở địa bàn này vẫn còn những chỉ số đáng báo động.

Kết quả sơ bộ về điều tra dân số năm 2019 của Tổng cục Thống kê (TCTK) cho thấy, các địa phương vùng DTTS và miền núi có tỷ lệ dân số là nữ giới từ 15 tuổi trở lên đã từng kết hôn cao nhất trong cả nước. Trong đó, ở Trung du và miền núi phía Bắc (TDMNPB), cứ 100 nữ tuổi từ 15 tuổi trở lên thì có khoảng 87 người đã từng kết hôn; Tây Nguyên là 83 người, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là 82 người… Kết hôn sớm, sinh đẻ nhiều là nguyên nhân làm giảm chất lượng dân số ở vùng đồng bào DTTS.

Cùng với tình trạng hôn nhân, kết quả điều tra của TCTK cũng cho thấy, chất lượng dân số ở vùng DTTS và miền núi hiện khó đáp ứng được yêu cầu tạo nguồn nhân lực cho vùng. Cụ thể, ở TDMNPB vẫn còn 10,1% dân số chưa biết đọc biết viết, Tây Nguyên là 9,7%… Ngoài ra, ở ĐBSCL và Tây Nguyên có đến 13,3% dân số trong độ tuổi đi học nhưng không đi học.

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học

Tại Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 về công tác dân số trong tình hình mới; trong đó xác định đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển. Công tác dân số đã được chuyển trọng tâm từ KHHGĐ sang dân số và phát triển.

Tuy nhiên, việc chuyển trọng tâm này không phải là dễ dàng khi mà điều kiện KT-XH và thực trạng dân số ở các vùng, các địa phương rất khác nhau. Như vùng DTTS và miền núi, với thực trạng hôn nhân và trình độ học vấn của dân số như đã nêu trên, thì chưa thể chuyển ngay lập tức, mà phải thực hiện song song hai mục tiêu dân số; tức là vừa KHHGĐ, vừa tính tới phát triển.

Để thực hiện được đồng thời hai mục tiêu dân số này, thì công tác dân số ở vùng DTTS và miền núi cần được quan tâm một cách toàn diện nhất. Đó không chỉ là nguồn lực đầu tư phát triển dân số, mà quan trọng hơn, là có chiến lược nghiên cứu khoa học phù hợp về dân số ở địa bàn này.

Các chuyên gia về dân số cho rằng, công tác nghiên cứu khoa học trong xây dựng chính sách về dân số giống như “người dẫn đường thầm lặng”, giúp công tác chỉ đạo, giám sát, thực thi và ban hành chính sách, pháp luật, sát với thực tế nhất. Vì thế, trong quá trình chuyển trọng tâm từ KHHGĐ sang dân số và phát triển, các cấp, ngành liên quan cần chú trọng công tác nghiên cứu khoa học, đi sâu vào những vấn đề cụ thể về công tác dân số tại từng địa phương, tránh làm ồ ạt, đại trà hoặc giống nhau giữa các tỉnh, sẽ khó thu được kết quả tốt nhất cho các địa phương.

Ngày 28/2/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 314/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch “Nâng cao năng lực nghiên cứu về dân số và phát triển đến năm 2030”. Đây được coi là nền móng quan trọng để thực hiện những công trình nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện các vấn đề về công tác dân số trong tình hình mới.


Tin cùng chuyên mục
Bộ đội vượt rừng, tiếp cận làng Aur bị cô lập

Bộ đội vượt rừng, tiếp cận làng Aur bị cô lập

Sau nhiều ngày bị cô lập, các chiến sĩ Ban Chỉ huy (BCH) Quân sự huyện Tây Giang (Quảng Nam) đã tiếp cận được người dân làng Aur, xã A Vương, huyện Tây Giang. Kể từ sau đợt mưa lũ do ảnh hưởng cơn bão số 5 vừa qua, Aur bị cô lập hoàn toàn, con đường độc đạo xuyên núi cũng xảy ra sạt lở hàng chục điểm.
Tin nổi bật trang chủ
Hà Nội: Tổ chức quảng bá sản phẩm OCOP gắn với văn hóa miền Trung và Tây Nguyên

Hà Nội: Tổ chức quảng bá sản phẩm OCOP gắn với văn hóa miền Trung và Tây Nguyên

Tin tức - Hoàng Quý - 19:28, 20/10/2020
Ngày 20/10, tại Hà Nội, UBND thành phố Hà Nội đã tổ chức Hội nghị thống nhất và thông báo các nội dung triển khai sự kiện giới thiệu, quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên; Tổ chức đấu giá, quyên góp ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng lũ lụt miền Trung.
Đội chiêng nữ làng Leng

Đội chiêng nữ làng Leng

Sắc màu 54 - Thuỳ Dung - 17:52, 20/10/2020
Nhằm giữ gìn văn hóa cồng chiêng của dân tộc, người Ba Na ở làng Leng, xã Tơ Tung, huyện Kbang (Gia Lai) đã thành lập các đội chiêng để phục vụ đời sống tinh thần và bảo tồn cồng chiêng để không bị mai một. Đặc biệt, người làng Leng không chỉ gìn giữ cồng chiêng bằng cách truyền lại cho đàn ông trong làng, họ còn truyền dạy cho phụ nữ, các thế hệ trẻ em, thanh, thiếu niên để lưu giữ âm nhạc Tây Nguyên.
Y tế cơ sở thị xã Sa Pa: Giúp Nhân dân không phải vượt tuyến chữa bệnh

Y tế cơ sở thị xã Sa Pa: Giúp Nhân dân không phải vượt tuyến chữa bệnh

Sức khỏe - Trọng Bảo - 16:58, 20/10/2020
Mạng lưới y tế cơ sở (y tế thôn, bản, xã, phường, thị trấn…) là tuyến y tế trực tiếp gần dân nhất, bảo đảm cho mọi người dân được chăm sóc sức khỏe ban đầu với chi phí thấp. Xác định vai trò quan trọng này, thời gian qua, hệ thống y tế cơ sở trên địa bàn thị xã Sa Pa (Lào Cai) đã nỗ lực để thực hiện “sứ mệnh” này một cách hiệu quả nhất…
Thủ tướng: Thành công của Việt Nam có ý nghĩa với các nước đang phát triển

Thủ tướng: Thành công của Việt Nam có ý nghĩa với các nước đang phát triển

Tin tức - PV - 16:29, 20/10/2020
“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã nhận định, đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”.
Phước Quới vào mùa quết cốm dẹp

Phước Quới vào mùa quết cốm dẹp

Nghề nghiệp - Việc làm - Phương Nghi - 16:15, 20/10/2020
Khi ngoài đồng mùi hương thơm lúa nếp mới, bay phảng phất tỏa khắp các phum sóc, cũng là lúc đồng bào Khmer chuẩn bị quết (giã) cốm dẹp làm lễ vật cúng trăng, đón mừng Lễ hội Ooc Om Bok - một Lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer.
Đề nghị xử lý nghiêm đối tượng đăng thông tin giả về bão số 8

Đề nghị xử lý nghiêm đối tượng đăng thông tin giả về bão số 8

Tin tức - PV - 15:36, 20/10/2020
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn quốc gia đề nghị xử lý các đối tượng đăng tải thông tin dự báo thời tiết không chính xác trên mạng xã hội gây hoang mang dư luận.
Những người nặng lòng với vùng cao

Những người nặng lòng với vùng cao

Nhịp cầu nhân ái - Văn Hoa - 14:51, 20/10/2020
Thấu hiểu những khó khăn, thiếu thốn của học sinh và người dân vùng DTTS còn nhiều khó khăn, những trái tim đầy tình yêu thương của Câu lạc bộ (CLB) “Vì trái tim trẻ thơ Hà Nội” đã vượt qua mọi khoảng cách về địa lý để mang những yêu thương từ miền xuôi tới miền ngược.
Mở đường đến tương lai cho nữ sinh DTTS

Mở đường đến tương lai cho nữ sinh DTTS

Giáo dục - Hồng Minh - 14:13, 20/10/2020
Hỗ trợ kinh phí trong 7 năm học (gồm 3 năm THPT và 4 năm đại học) dành cho các nữ sinh DTTS có thành tích học tập xuất sắc và hoàn cảnh khó khăn, là nội dung của Dự án “Mở đường đến tương lai” thuộc Quỹ học bổng Vừ A Dính và Tổ chức VinaCapital Foundation (VCF) thực hiện. Triển khai từ năm 2010, qua 2 giai đoạn, Dự án là minh chứng cho kết quả hỗ trợ y tế và giáo dục cho nữ giới, tác động tích cực đến sự phát triển của cộng đồng và xã hội.
Xã Cư M’gar bứt phá trong giảm nghèo

Xã Cư M’gar bứt phá trong giảm nghèo

Công tác Dân tộc - PV - 10:37, 20/10/2020
Những năm gần đây, công tác xóa đói, giảm nghèo ở xã Cư M’gar, huyện Cư M’gar (Đăk Lăk) đã đạt được những kết quả tích cực. Đặc biệt là, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo đã giảm mạnh.
48 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc mới COVID-19 trong cộng đồng

48 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc mới COVID-19 trong cộng đồng

Tin tức - PV - 10:37, 20/10/2020
Sáng 20/10/2020, Việt Nam không ghi nhận ca mắc mới COVID-19 trong cộng đồng. Tổng số ca mắc COVID-19 tại Việt Nam hiện là 1.140 ca