Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ nhân Y K’Rang với văn hóa M’nông

PV - 15:34, 04/06/2018

Say mê các loại nhạc cụ dân tộc M’nông từ nhỏ, những năm gần đây, dù tuổi đã cao nghệ nhân Y K’Rang (bon Pi Nao, thuộc thôn 5, xã Nhân Đạo, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông) vẫn dành thời gian, tâm huyết của mình để trình diễn, phổ biến các loại kèn, sáo trong những buổi lễ hội, sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Không chỉ đam mê thổi kèn, sáo mà già Y K’Rang còn là một nghệ nhân có biệt tài thẩm âm, chỉnh sửa, chế tác các loại kèn, sáo từng bị mai một, thất truyền, góp phần lưu giữ, phổ biến loại nhạc cụ truyền thống độc đáo này.

"Cha đẻ” của hàng trăm chiếc kèn, sáo

Nghệ nhân Y K’Rang may mắn được sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu âm nhạc. Cha của ông là một nghệ nhân nổi tiếng trong bon về sử dụng thuần thục các loại kèn, sáo M’nông. Chính vì thế, ngay từ nhỏ, ông đã được truyền dạy những kiến thức cơ bản về âm nhạc, cách sử dụng cũng như tự chế tác nhạc cụ, trong đó nổi bật nhất là các loại kèn, sáo mang đậm bản sắc truyền thống M’nông như kèn M’buăt, sáo N’hôm…

Nghệ nhân Y K’Rang trình diễn các loại kèn, sáo M’nông. Nghệ nhân Y K’Rang trình diễn các loại kèn, sáo M’nông.

Ông Y K’Rang cho biết, do nhiều loại kèn, sáo đã bị mai một thất truyền, nên ban đầu công việc mô phỏng chế tác nhạc cụ dân tộc gặp rất nhiều khó khăn, âm thanh không chuẩn. Ông phải đi khắp các bon của người M’nông sưu tầm, tìm hiểu và qua nhiều lần chỉnh sửa mới chế tác ra được những chiếc kèn, sáo có âm thanh chuẩn và tinh xảo. Theo thời gian từng mùa rẫy, từng mùa lễ hội ăn trâu, cúng tế thần lửa, thần rừng, thần sông, thần suối…, các loại kèn, sáo như: Rlẹt, Nung, M’buăt, Ting, N’hôm, Rtông, Rket, Wao kleng, Mbló… do ông chế tác nối nhau ra đời và được lưu truyền khắp các bon của người M’nông.

Còn nhớ, năm 2012 trong một chuyến đi thực tế sáng tác, do Hội Văn học Nghệ thuật các DTTS Việt Nam tổ chức tại Đăk Nông, chúng tôi có mặt tại bon Pi Nao và được nghe nghệ nhân Y K’Rang trình diễn các loại kèn, sáo M’nông do chính ông chế tác. Lần ấy, ông trình diễn say mê và thăng hoa bằng rất nhiều loại kèn, sáo M’nông truyền thống-khi réo rắt, lúc du dương như suối reo, như gió ngàn, như chim hót.

Nghệ nhân Y K’Rang không chỉ có sự am hiểu tường tận các loại kèn, sáo của dân tộc mình, mà còn rất đam mê và có khả năng trình diễn một cách thuần thục điêu luyện những nhạc cụ ấy.

Trao truyền di sản văn hóa

Với niềm đam mê và luôn đau đáu nỗi lo các loại nhạc cụ của dân tộc mình sẽ bị mai một thất truyền, mấy chục năm qua, nghệ nhân Y K’Rang đã dồn hết tâm huyết, lòng nhiệt tình, những kinh nghiệm tích lũy được của mình truyền dạy cho các thế hệ trẻ ở bon Pi Nao về nghệ thuật trình diễn các loại nhạc cụ: chiêng, kèn sừng trâu, kèn bầu, nhiều loại sáo… Ông đã giúp cho bon Pi Nao phát triển được 3 đội cồng chiêng, trong đó có 2 đội là các cháu thanh thiếu niên. Hằng tuần các đội cồng chiêng của bon đều luyện tập vào hai ngày cuối tuần và tích cực tham gia biểu diễn trong các dịp lễ hội cũng như sinh hoạt văn hóa cộng đồng ở địa phương.

Bon Pi Nao nay đã thành lập Câu lạc bộ cồng, chiêng, kèn, sáo của bon. Các thành viên đều có khả năng trình diễn được tất cả những bài cồng, chiêng, kèn, sáo cổ nhất của dân tộc M’nông.

Không những vậy, là một nghệ nhân rất am tường và còn lưu giữ được nhiều bài hát cổ truyền, ông Y K’Rang có nhiều thuận lợi trong việc chuyển các bài ca ấy thành nhạc để thể hiện diễn tấu qua các nhạc cụ một cách nhuần nhuyễn, tinh tế. Chính những nhạc cụ diễn tấu với những bản nhạc cổ truyền thống mang đậm bản sắc độc đáo của dân tộc M’nông đã đem về cho ông rất nhiều huy chương Vàng, Bạc tại các hội diễn văn nghệ quần chúng do tỉnh Đăk Nông cũng như khu vực Tây Nguyên tổ chức.

Ông là một trong những nghệ nhân đã có nhiều đóng góp vào công việc triển khai thực hiện Đề án “Bảo tồn lễ hội, hoa văn, cồng chiêng và các nhạc cụ dân tộc” ở Đăk Nông trong những năm qua.

LƯƠNG ĐỊNH - NGỌC ÁNH

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bản sắc văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuần lễ Văn hóa, Du lịch và Ẩm thực

Bản sắc văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuần lễ Văn hóa, Du lịch và Ẩm thực

Nhằm tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc, quảng bá ẩm thực truyền thống, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương đến với Nhân dân và du khách, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Tuần lễ Văn hóa, Du lịch và Ẩm thực Đắk Lắk 2025 với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn.
Tin nổi bật trang chủ
Giao lưu với nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung tại Triển lãm A80

Giao lưu với nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung tại Triển lãm A80

Văn hóa dân tộc - Tuấn Ninh - Hồng Phúc - 22:46, 30/08/2025
Chiều 30/8/2025, tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Đông Anh, Hà Nội), Nhà xuất bản Đại học Sư phạm tổ chức chương trình ra mắt ấn phẩm Viết tiếp câu chuyện Hòa bình - dự án đặc biệt của nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung.
Đội mưa xem duyệt nghi thức Đội

Đội mưa xem duyệt nghi thức Đội

Thời sự - Thanh Hải - 21:17, 30/08/2025
Bất chấp màn mưa nặng hạt do ảnh hưởng của bão số 6, hàng nghìn người dân các xã Bình Minh, Yên Thành (Nghệ An)… vẫn tập trung, cổ vũ các cháu thiếu niên, nhi đồng tham gia duyệt nghi thức Đội. Tất cả đã tạo nên một không khí rộn ràng, phấn chấn trong những ngày cả đất nước đón chào 80 năm Quốc khánh.
Đà Nẵng: Hơn 312 tỷ đồng tặng quà cho Nhân dân dịp lễ Quốc khánh

Đà Nẵng: Hơn 312 tỷ đồng tặng quà cho Nhân dân dịp lễ Quốc khánh

Xã hội - T.Nhân - H.Trường - 20:59, 30/08/2025
Đà Nẵng bổ sung kinh phí hơn 312 tỉ đồng để chi trả quà tặng 100.000 đồng cho toàn dân nhân dịp Quốc khánh 2/9.
Tết Độc lập trên “cổng trời” Mường Lống

Tết Độc lập trên “cổng trời” Mường Lống

Thời sự - Thanh Hải - 20:48, 30/08/2025
Với người Mông trên “cổng Trời” Mường Lống xứ Nghệ, Tết Độc lập vẫn luôn thiêng liêng, tự hào theo một cách rất riêng. Dẫu không vui hội chọi bò, ném pao, hát cự xia, múa khèn như mọi năm… nhưng tết Độc lập là thời khắc thiêng liêng để họ nghĩ về Đảng về Bác Hồ mà nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế, xây dựng bản làng no ấm hơn.
Người con của buôn làng

Người con của buôn làng

Xã hội - Ngọc Thu - 20:35, 30/08/2025
Cùng với việc ngày đêm canh giữ biên giới, các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Púch (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai) luôn quan tâm, chăm lo cuộc sống cho người dân và được bà con xem như người thân trong gia đình. Trong đó có Thiếu tá Puih Đức, Đội trưởng Đội vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Ia Púch.
Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Hà Nội: Mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng, nhiều tuyến đường ở Tây Mỗ và Đại lộ Thăng Long tê liệt

Cơn mưa lớn kéo dài suốt hai ngày qua đã khiến nhiều khu vực tại Hà Nội chìm trong biển nước. Tính đến 15h ngày 27/8, các tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 70 và Đại lộ Thăng Long đoạn qua phường Tây Mỗ (quận Nam Từ Liêm cũ) bị ngập sâu nghiêm trọng, gây tê liệt giao thông và ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân.
Khám phá nét văn hóa trong “Tết Độc lập Miền Sán Cố”

Khám phá nét văn hóa trong “Tết Độc lập Miền Sán Cố”

Trang địa phương - Mỹ Dung - 20:30, 30/08/2025
Không chỉ là lễ hội chào mừng Quốc khánh 2/9, “Tết Độc lập Miền Sán Cố” ở xã Quảng Tân (Quảng Ninh) còn trở thành điểm hẹn văn hóa độc đáo, nơi cộng đồng 13 dân tộc cùng chung vui trong không khí đoàn kết, hân hoan.
Niềm vui trước ngày Tết Độc lập

Niềm vui trước ngày Tết Độc lập

Xã hội - Thanh Hải - 19:30, 30/08/2025
Hàng trăm hộ dân chịu ảnh hưởng mưa bão số 3 ở Nghệ An đón nhận tin vui trước Tết Độc lập khi lãnh đạo địa phương này đã thống nhất vị trí xây dựng các khu tái định cư. Điều đó đã nhen lên niềm tin yêu, động lực sống cho bà con vùng thiên tai trước bài toán an cư, ổn định cuộc sống.
Cần Thơ hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng cho cán bộ đi làm xa

Cần Thơ hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng cho cán bộ đi làm xa

Tin tức - Tào Đạt - 19:08, 30/08/2025
Các cán bộ, người lao động từ tỉnh Sóc Trăng (cũ), Hậu Giang (cũ) không được bố trí nhà ở công vụ, xe đưa rước đến làm việc tại Trung tâm hành chính TP. Cần Thơ sau sắp xếp đơn vị hành chính, được hỗ trợ 5 triệu đồng/người/tháng.
Quảng Trị: Trích gần 185 tỉ đồng tặng quà Nhân dân trong dịp lễ Quốc khánh

Quảng Trị: Trích gần 185 tỉ đồng tặng quà Nhân dân trong dịp lễ Quốc khánh

Tin tức - Khánh Ngân - 17:40, 30/08/2025
UBND tỉnh Quảng Trị vừa có quyết định trích kinh phí gần 185 tỉ đồng tặng quà cho Nhân dân trong dịp đại lễ Quốc khánh 2/9. Số tiền trên sẽ được chuyển về các xã, phường và đặc khu để thực hiện việc tặng quà cho Nhân dân.
Từ phố biển đến bản làng, rộn ràng Quốc khánh

Từ phố biển đến bản làng, rộn ràng Quốc khánh

Trang địa phương - Mỹ Dung - 17:17, 30/08/2025
Cờ đỏ sao vàng tung bay từ quảng trường trung tâm Hạ Long đến nóc nhà vùng cao Kỳ Thượng, hòa cùng sắc hoa, tiếng trống, tiếng hát. Không khí kỷ niệm 80 năm Quốc khánh lan tỏa khắp miền ngược, miền xuôi Quảng Ninh, trở thành sợi dây gắn kết niềm tự hào dân tộc.