Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mượt mà câu hát ru của đồng bào Thái Tây Bắc

Nguyễn Thế Lượng - 13:28, 12/03/2021

Trong hành trình mưu sinh đầy gian khó trên miền núi rừng hùng vĩ, đồng bào Thái ở vùng cao Tây Bắc đã sáng tác ra những câu hát ru mang đậm tính nhân văn để hát ru con. Mỗi lời ru đều chất chứa bao tâm tư tình cảm và những triết lý giáo dục với mong muốn con trẻ lớn lên sẽ trở thành người tốt của gia đình và xã hội.

Những bài hát ru của người Thái luôn gắn với quá trình phát triển của một đứa trẻ (Ảnh TL)
Những bài hát ru của người Thái luôn gắn với quá trình phát triển của một đứa trẻ (Ảnh TL)

Bài học đầu đời cho con trẻ

Đồng bào Thái ở Tây Bắc rất chú trọng đến việc sáng tác những câu hát ru phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ để gieo vào tâm hồn con trẻ những bài học đầu đời. Vì thế, những lời hát ru đi vào tâm hồn con trẻ một cách tự nhiên như mạch nguồn của dòng nước mát trên đại ngàn chảy về, mang nước cho những cánh đồng.

Khi trẻ mới sinh, thời gian đầu thóp của trẻ còn rõ, người Thái có lời ru Quán há phú sáư kamon (Lời hà hơi vào thóp), người mẹ thường vừa hà hơi vào thóp con vừa hát.

Khi trẻ bú mẹ bị sặc, người mẹ cầm tai rung nhè nhẹ để trẻ trở lại bình thường, rồi hát cho con yêu những lời ru rất đỗi yêu thương: “Con yêu của mẹ/Uống chớ sặc/Ăn chớ mắc/Uống cho xuôi. Những kinh nghiệm về nuôi con cũng dễ dàng đi vào lời ru một cách tự nhiên, ngọt ngào

Từ lúc còn nằm trong nôi, em bé đã được nghe nhiều giai điệu hát ru mượt mà, sâu lắng của mẹ và bàay bà hát ru những bài
Từ lúc còn nằm trong nôi, em bé đã được nghe nhiều giai điệu hát ru mượt mà, sâu lắng của mẹ và bà. (Ảnh TL)

 Qua những lời ru ngọt ngào, ấm áp, trẻ đã nhận được tình thương từ các thành viên trog gia đình : “Ru hờ thương ru hờ/Ngủ ngon bé ngủ ơ ngủ/Mẹ đi nương chưa về.../Em ta ngủ nôi May/Bà ngoại cào cỏ mía/Ngủ đi thương giấc dài - dài”. Ru hời thường ru hỡi …/Lớn theo cô đi nương/Lớn theo bố làm ruộng/Lớn theo mẹ xuống ruộng lấy bông/Ru hời thường ru hỡi... ”.

Bằng tình yêu thương của mình khi gội đầu cho bé, những người phụ nữ  cũng có những bài hát hết sức độc đáo để dạy con trẻ biết ăn ở sạch sẽ ngay từ khi còn nhỏ: “Gội ngửa ngửa-gội ngả ngả/Gội sạch ve bám đầu đầu.../Phủi sạch bọ gà bám mông mông.../Mượt mà như búp non non/Mập mạp lớn khoẻ nhanh nhanh”.

Những người mẹ dân tộc Thái thường địu con địu con trên lưng để tiện làm việc nhà
Những người mẹ dân tộc Thái thường địu con địu con trên lưng để tiện làm việc nhà

Gắn với phong tục, tập quán cổ truyền

Đồng bào Thái có tục gội đầu vào mỗi độ Xuân về. Phong tục gội đầu, chải đầu đã trở thành một nghi thức thiêng liêng, mang nhiều ý nghĩa giáo dục. Trong lời hát ru khi đứa trẻ còn nhỏ, người Thái truyền dạy cho đứa trẻ cách chải tóc làm sao để rũ bỏ mọi bụi bặm trên đầu giống như việc dạy bé tránh các thói hư, tậ xấu trong cuộc sống: “Chải chải - bảo bảo/Tóc bạc đầu chớ lười/Vào bản chớ trộm dưa.. ”. Hay có lời ru chải đầu dạy những đức tính tốt cho trẻ như: chăm làm, biết chủ động trong công việc, không trông chờ ỉ lại vào người khác: “Chải chải - bảo bảo/Tóc bạc đầu chớ lười/Đến bản đừng đùa chó/Muốn ăn cá đi xúc/Muốn ăn nhộng tằm trồng dâu...”.Đó là những triết lý giáo dục mà người Thái Tây Bắc gửi gắm qua những khúc hát ru, dành cho con trẻ.

Bản của đồng bào Thái Tây Bắc, không gian sinh thành và diễn xướng những bài hát ru.
Bản của đồng bào Thái Tây Bắc, không gian sinh thành và diễn xướng những bài hát ru.

Trong mỗi bài hát ru ẩn chứa biết bao điều về đời sống, văn hóa và phẩm chất con người. Ru trẻ nhưng thực chất là truyền vào tâm hồn đứa trẻ những điều tốt đẹp để khi lớn lên, chúng sẽ sống thuận với thiên nhiên, con người và bản làng. Đó là những ước mơ về sự no ấm, sung túc và hạnh phúc khi mang thai đứa trẻ và khi đứa trẻ chào đời: “Ngủ đêm mơ thấy sao/Đêm ngủ mơ đeo nén bạc vào sườn/Mơ mẹ đeo vòng bạc vào tay”.

Khi trẻ lớn hơn, sự tiếp xúc với tự nhiên, xã hội của trẻ càng nhiều, theo đó, người mẹ lại nâng nội dung truyền dạy cho trẻ lên tầm cao hơn. Đó là những bài hát ru nhắc nhở về mối quan hệ máu mủ ruột già với gia đình, làng bản hay giáo dục đức tính biết kính trên nhường dưới cho trẻ: “Chiều tối không có gì ăn/Mổ gà nhỏ teo teo ăn thôi/Đoạn này phần ông/Đoạn này phần bà/Đây phần bố/Đây phần mẹ/Đây phần anh/Đây phần chị..”.

Những câu hát ru với câu từ mộc mạc, hình ảnh thân thuộc, giản dị đã hình thành trong trẻ những đức tính quý báu từ kỹ năng sống, nghị lực sống đến việc biết ơn những người thân trong gia đình, những người đã nuôi dưỡng, che chở cho chúng. Những câu hát ru chính là cầu nối tốt nhất để đưa trẻ đến những giá trị truyền thống tốt đẹp từ bao đời nay của đồng bào Thái vùng Tây Bắc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Sắc mới trên vùng tái định cư ở Thanh Chương

Sắc mới trên vùng tái định cư ở Thanh Chương

Nhường đất cho công trình thủy điện Bản Vẽ, hàng ngàn hộ đồng bào Thái, Khơ Mú đã di dời từ huyện Tương Dương về định cư ở vùng đất mới Thanh Chương (Nghệ An). 18 năm trên vùng đất mới, dẫu vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, tuy nhiên nhìn vào kết quả thực hiện Quyết tâm thư Đại hội đại biểu DTTS lần thứ III của huyện cho thấy, giai đoạn 2019-2024, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân mỗi năm 5%, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2024 tăng gần gấp đôi so với năm 2019...
Sắc mới trên vùng tái định cư ở Thanh Chương

Sắc mới trên vùng tái định cư ở Thanh Chương

Xã hội - Nguyễn Thanh - 5 giờ trước
Nhường đất cho công trình thủy điện Bản Vẽ, hàng ngàn hộ đồng bào Thái, Khơ Mú đã di dời từ huyện Tương Dương về định cư ở vùng đất mới Thanh Chương (Nghệ An). 18 năm trên vùng đất mới, dẫu vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, tuy nhiên nhìn vào kết quả thực hiện Quyết tâm thư Đại hội đại biểu DTTS lần thứ III của huyện cho thấy, giai đoạn 2019-2024, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân mỗi năm 5%, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2024 tăng gần gấp đôi so với năm 2019...
Người có uy tín Trần Văn Hoàn: Vận động vì lợi ích chung thì ai cũng đồng thuận

Người có uy tín Trần Văn Hoàn: Vận động vì lợi ích chung thì ai cũng đồng thuận

Người có uy tín - Văn Hoa - 5 giờ trước
Thôn Ba Luồn, xã Vũ Linh, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái có 5 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó đồng bào DTTS chiếm gần 56%. Mặc dù thuộc địa bàn còn nhiều khó khăn, nhưng với nhiều cách làm hay, vận động khéo của Người có uy tín Trần Văn Hoàn nên bản ngày càng có nhiều đổi mới.
Sửa đổi, bổ sung mức hưởng trợ cấp đối với Người có công

Sửa đổi, bổ sung mức hưởng trợ cấp đối với Người có công

Tin tức - T.H - 22:43, 13/07/2024
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 77/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2021/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và chế độ ưu đãi người có công với cách mạng đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị định số 55/2023/NĐ-CP.
BIDV - Chung tay nâng cao vai trò của phụ nữ trong chuyển đổi xanh

BIDV - Chung tay nâng cao vai trò của phụ nữ trong chuyển đổi xanh

Kinh tế - Sơn Khánh - 22:42, 13/07/2024
Vừa qua, Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) long trọng tổ chức hội thảo với chủ đề “Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ và doanh nghiệp do nữ làm chủ trong quá trình chuyển đổi xanh” được tổ chức tại Hà Nội. Đại diện Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã tham gia hội thảo và chia sẻ nhiều kinh nghiệm, giải pháp thiết thực.
Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm Thủ tướng Campuchia Hun Manet

Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm Thủ tướng Campuchia Hun Manet

Thời sự - PV - 16:30, 13/07/2024
Tại cuộc hội đàm diễn ra sáng 13/7, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Campuchia Hun Manet thống nhất cao về những định hướng lớn, nổi bật là tiếp tục duy trì và củng cố tin cậy chính trị; hợp tác chặt chẽ để gìn giữ và phát huy đoàn kết hai nước.
Tin trong ngày - 12/7/2024

Tin trong ngày - 12/7/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 12/7, có những thông tin đáng chú ý sau: Ngày 12/7, cảnh báo mưa lớn cục bộ gây lũ quét, sạt lở ở nhiều khu vực. Phẫu thuật cứu sống bệnh nhân người DTTS trong tình trạng nguy kịch. Hút khách bằng nhạc điệu dân gian Chăm bên tháp cổ nghìn tuổi. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Hiệu quả tín dụng chính sách xã hội ở Tây Ninh

Hiệu quả tín dụng chính sách xã hội ở Tây Ninh

Kinh tế - Hoàng Bửu - Đông Dư - 16:24, 13/07/2024
Những năm qua, nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội đã góp phần quan trọng trong thực hiện công cuộc giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội ở tỉnh Tây Ninh. Nguồn vốn tín dụng chính sách đã giúp hơn 18.700 lượt hộ dân vượt qua ngưỡng nghèo, gần 19.000 lượt học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn học tập và hơn 67.000 lao động có việc làm
Thủ tướng: Quyết tâm hoàn thành khoảng 1.200 km cao tốc cho ĐBSCL

Thủ tướng: Quyết tâm hoàn thành khoảng 1.200 km cao tốc cho ĐBSCL

Thời sự - PV - 15:13, 13/07/2024
Kiểm tra công trường tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh quyết tâm trong nhiệm kỳ này hoàn thành khoảng 600 km cao tốc tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và nhiệm kỳ sau tiếp tục hoàn thành khoảng 600 km, để ĐBSCL có khoảng 1.200 km cao tốc theo quy hoạch và cơ bản giải quyết vấn đề giao thông cho vùng.
Vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang: Thêm nạn nhân tử vong, nguy cơ sạt lở vẫn hiện hữu

Vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang: Thêm nạn nhân tử vong, nguy cơ sạt lở vẫn hiện hữu

Tin tức - Vũ Mừng - 15:06, 13/07/2024
Tới 15h ngày 13/7, đã ghi nhận 11 người tử vong trong vụ sạt lở thương tâm tại thôn Tả Mò, xã Yên Định, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang. Tại hiện trường xuất hiện nhiều vết nứt mới, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục sạt lở, gây nguy hiểm cho lực lượng cứu hộ.
Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Chủ tịch Quốc hội Campuchia Khuon Sudary

Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Chủ tịch Quốc hội Campuchia Khuon Sudary

Thời sự - PV - 14:55, 13/07/2024
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Vương quốc Campuchia, sáng 13/7, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội kiến Chủ tịch Quốc hội Campuchia Khuon Sudary.
Vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang: Nỗ lực tìm kiếm người bị nạn nhanh nhất có thể

Vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang: Nỗ lực tìm kiếm người bị nạn nhanh nhất có thể

Thời sự - Vũ Mừng - Hoàng Tuyến - 11:12, 13/07/2024
Tại hiện trường vụ sạt lở vùi lấp xe khách thuộc địa phận thôn Tả Mò, xã Yên Định, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh Hà Giang cùng các lực lượng cứu hộ khác đang chạy đua từng giờ, từng phút để tìm kiếm và giải cứu các nạn nhân.