Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mượt mà câu hát ru của đồng bào Thái Tây Bắc

Nguyễn Thế Lượng - 13:28, 12/03/2021

Trong hành trình mưu sinh đầy gian khó trên miền núi rừng hùng vĩ, đồng bào Thái ở vùng cao Tây Bắc đã sáng tác ra những câu hát ru mang đậm tính nhân văn để hát ru con. Mỗi lời ru đều chất chứa bao tâm tư tình cảm và những triết lý giáo dục với mong muốn con trẻ lớn lên sẽ trở thành người tốt của gia đình và xã hội.

Những bài hát ru của người Thái luôn gắn với quá trình phát triển của một đứa trẻ (Ảnh TL)
Những bài hát ru của người Thái luôn gắn với quá trình phát triển của một đứa trẻ (Ảnh TL)

Bài học đầu đời cho con trẻ

Đồng bào Thái ở Tây Bắc rất chú trọng đến việc sáng tác những câu hát ru phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ để gieo vào tâm hồn con trẻ những bài học đầu đời. Vì thế, những lời hát ru đi vào tâm hồn con trẻ một cách tự nhiên như mạch nguồn của dòng nước mát trên đại ngàn chảy về, mang nước cho những cánh đồng.

Khi trẻ mới sinh, thời gian đầu thóp của trẻ còn rõ, người Thái có lời ru Quán há phú sáư kamon (Lời hà hơi vào thóp), người mẹ thường vừa hà hơi vào thóp con vừa hát.

Khi trẻ bú mẹ bị sặc, người mẹ cầm tai rung nhè nhẹ để trẻ trở lại bình thường, rồi hát cho con yêu những lời ru rất đỗi yêu thương: “Con yêu của mẹ/Uống chớ sặc/Ăn chớ mắc/Uống cho xuôi. Những kinh nghiệm về nuôi con cũng dễ dàng đi vào lời ru một cách tự nhiên, ngọt ngào

Từ lúc còn nằm trong nôi, em bé đã được nghe nhiều giai điệu hát ru mượt mà, sâu lắng của mẹ và bàay bà hát ru những bài
Từ lúc còn nằm trong nôi, em bé đã được nghe nhiều giai điệu hát ru mượt mà, sâu lắng của mẹ và bà. (Ảnh TL)

 Qua những lời ru ngọt ngào, ấm áp, trẻ đã nhận được tình thương từ các thành viên trog gia đình : “Ru hờ thương ru hờ/Ngủ ngon bé ngủ ơ ngủ/Mẹ đi nương chưa về.../Em ta ngủ nôi May/Bà ngoại cào cỏ mía/Ngủ đi thương giấc dài - dài”. Ru hời thường ru hỡi …/Lớn theo cô đi nương/Lớn theo bố làm ruộng/Lớn theo mẹ xuống ruộng lấy bông/Ru hời thường ru hỡi... ”.

Bằng tình yêu thương của mình khi gội đầu cho bé, những người phụ nữ  cũng có những bài hát hết sức độc đáo để dạy con trẻ biết ăn ở sạch sẽ ngay từ khi còn nhỏ: “Gội ngửa ngửa-gội ngả ngả/Gội sạch ve bám đầu đầu.../Phủi sạch bọ gà bám mông mông.../Mượt mà như búp non non/Mập mạp lớn khoẻ nhanh nhanh”.

Những người mẹ dân tộc Thái thường địu con địu con trên lưng để tiện làm việc nhà
Những người mẹ dân tộc Thái thường địu con địu con trên lưng để tiện làm việc nhà

Gắn với phong tục, tập quán cổ truyền

Đồng bào Thái có tục gội đầu vào mỗi độ Xuân về. Phong tục gội đầu, chải đầu đã trở thành một nghi thức thiêng liêng, mang nhiều ý nghĩa giáo dục. Trong lời hát ru khi đứa trẻ còn nhỏ, người Thái truyền dạy cho đứa trẻ cách chải tóc làm sao để rũ bỏ mọi bụi bặm trên đầu giống như việc dạy bé tránh các thói hư, tậ xấu trong cuộc sống: “Chải chải - bảo bảo/Tóc bạc đầu chớ lười/Vào bản chớ trộm dưa.. ”. Hay có lời ru chải đầu dạy những đức tính tốt cho trẻ như: chăm làm, biết chủ động trong công việc, không trông chờ ỉ lại vào người khác: “Chải chải - bảo bảo/Tóc bạc đầu chớ lười/Đến bản đừng đùa chó/Muốn ăn cá đi xúc/Muốn ăn nhộng tằm trồng dâu...”.Đó là những triết lý giáo dục mà người Thái Tây Bắc gửi gắm qua những khúc hát ru, dành cho con trẻ.

Bản của đồng bào Thái Tây Bắc, không gian sinh thành và diễn xướng những bài hát ru.
Bản của đồng bào Thái Tây Bắc, không gian sinh thành và diễn xướng những bài hát ru.

Trong mỗi bài hát ru ẩn chứa biết bao điều về đời sống, văn hóa và phẩm chất con người. Ru trẻ nhưng thực chất là truyền vào tâm hồn đứa trẻ những điều tốt đẹp để khi lớn lên, chúng sẽ sống thuận với thiên nhiên, con người và bản làng. Đó là những ước mơ về sự no ấm, sung túc và hạnh phúc khi mang thai đứa trẻ và khi đứa trẻ chào đời: “Ngủ đêm mơ thấy sao/Đêm ngủ mơ đeo nén bạc vào sườn/Mơ mẹ đeo vòng bạc vào tay”.

Khi trẻ lớn hơn, sự tiếp xúc với tự nhiên, xã hội của trẻ càng nhiều, theo đó, người mẹ lại nâng nội dung truyền dạy cho trẻ lên tầm cao hơn. Đó là những bài hát ru nhắc nhở về mối quan hệ máu mủ ruột già với gia đình, làng bản hay giáo dục đức tính biết kính trên nhường dưới cho trẻ: “Chiều tối không có gì ăn/Mổ gà nhỏ teo teo ăn thôi/Đoạn này phần ông/Đoạn này phần bà/Đây phần bố/Đây phần mẹ/Đây phần anh/Đây phần chị..”.

Những câu hát ru với câu từ mộc mạc, hình ảnh thân thuộc, giản dị đã hình thành trong trẻ những đức tính quý báu từ kỹ năng sống, nghị lực sống đến việc biết ơn những người thân trong gia đình, những người đã nuôi dưỡng, che chở cho chúng. Những câu hát ru chính là cầu nối tốt nhất để đưa trẻ đến những giá trị truyền thống tốt đẹp từ bao đời nay của đồng bào Thái vùng Tây Bắc.

Tin nổi bật trang chủ
“Cần xây dựng, tái hiện được những bản làng văn hóa, giàu bản sắc”

“Cần xây dựng, tái hiện được những bản làng văn hóa, giàu bản sắc”

Đó là phát biểu của đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) tại buổi làm việc với Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), sau khi Bộ trưởng cùng đoàn công tác UBDT đi kiểm tra thực tế về thực địa chuẩn bị cho việc xây dựng Học viện Dân tộc (thuộc Ủy ban Dân tộc), tại Làng Văn hóa.
Báo chí là cầu nối giữa Quốc hội với cử tri

Báo chí là cầu nối giữa Quốc hội với cử tri

Thời sự - PV - 22:12, 15/06/2021
Chiều 15/6, tại Nhà Quốc hội, đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, dự gặp mặt và làm việc với các cơ quan báo chí nhân Kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2021).
Tinh thần thi đấu và thể lực bển bỉ của đội tuyển Việt Nam, sẵn sàng tranh ngôi đầu bảng ở trận cuối

Tinh thần thi đấu và thể lực bển bỉ của đội tuyển Việt Nam, sẵn sàng tranh ngôi đầu bảng ở trận cuối

Xã hội - PVCĐ - 19:47, 15/06/2021
Hai chiến thắng liên tiếp trên sân UAE không có chỗ cho đối thủ có thể vượt lên, các tuyển thủ Việt Nam đã giúp lá cờ Tổ quốc vươn cao, làm hàng triệu con người Việt Nam thổn thức và hòa cùng nhịp đập tự hào.
Trên đường tác nghiệp

Trên đường tác nghiệp

Sự kiện - Bình luận - Hiếu Anh - 19:37, 15/06/2021
Trong suốt hành trình công tác của mình, phóng viên các cơ quan báo chí tác nghiệp ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS nói chung, Báo Dân tộc và Phát triển nói riêng luôn gắn bó với cơ sở. Chúng tôi cảm thấy vinh dự và tự hào khi được góp phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp báo chí cách mạng, góp phần vào phát triển chung của vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Chiều 15/6, Việt Nam có thêm 213 ca mắc mới COVID-19

Chiều 15/6, Việt Nam có thêm 213 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 19:27, 15/06/2021
Từ 12 giờ đến 18 giờ ngày 15/6, Việt Nam có thêm 213 ca mắc mới COVID-19; trong đó riêng Bắc Giang có 138 ca.
Vàng Vui đã vui trở lại

Vàng Vui đã vui trở lại

Phóng sự - Ký sự - Việt Thắng - 19:13, 15/06/2021
Cắm Muộn, tiếng Thái có nghĩa là vàng vui. Nơi đây, thuở chưa lâu, cả bản Cắm, xã Cắm Muộn này như một đại công trường, nham nhở với nạn khai thác vàng trái phép. Giờ đây, bản Cắm đã thay da đổi thịt, dòng khe Quẹ đã xanh trong trở lại, bà con lại háo hức ra đồng để có những mùa vàng bội thu…
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Từ ngày 18/4/2021 đến ngày 1/6/2021, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã làm việc với 21 Vụ, đơn vị trực thuộc Ủy ban Dân tộc để nắm bắt tình hình, kết quả, tiến độ triển khai thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm và phương hướng, giải pháp triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2021 của các Vụ, đơn vị. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã có những chỉ đạo kịp thời đối với các Vụ, đơn vị nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả công tác của các Vụ, đơn vị nói riêng, của UBDT nói chung.
Bắt quả tang đối tượng tàng trữ 1 kg thuốc phiện

Bắt quả tang đối tượng tàng trữ 1 kg thuốc phiện

Tin tức - PV - 18:10, 15/06/2021
Chiều 15/6, Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên cho biết, Đồn Biên phòng A Pa Chải (Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên) chủ trì phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh Điện Biên) vừa bắt quả tang một nam giới có hành vi mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy, tang vật thu giữ gồm 1 kg thuốc phiện và nhiều vật chứng liên quan.
EVN khuyến cáo khách hàng sử dụng tiết kiệm điện trong đợt nắng nóng mới

EVN khuyến cáo khách hàng sử dụng tiết kiệm điện trong đợt nắng nóng mới

Tin tức - P. Ngọc - 17:55, 15/06/2021
Trước đợt nắng nóng mới sẽ diễn ra từ ngày 16/6 tại miền Bắc và miền Trung, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khuyến cáo tới khách hàng sử dụng tiết kiệm điện, hiệu quả.
Thanh tra Chính phủ điểm mặt sai phạm hàng loạt dự án nhà ở tại TP.HCM

Thanh tra Chính phủ điểm mặt sai phạm hàng loạt dự án nhà ở tại TP.HCM

Bất động sản - PV - 17:48, 15/06/2021
Thanh tra Chính phủ vừa kiến nghị UBND TP. HCM chủ trì, xem xét xử lý các sai phạm trong công tác quản lý xây dựng, quy hoạch, đất đai.
Hà Nội phát động cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật trong phòng, chống dịch Covid-19”

Hà Nội phát động cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật trong phòng, chống dịch Covid-19”

Tin tức - PV-CĐ - 17:07, 15/06/2021
Ngày 14/6, UBND TP Hà Nội ban hành Công văn số 1839/UBND-NC về phát động, triển khai cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật trong phòng, chống dịch Covid-19” trên địa bàn Thành phố.
Chuẩn bị mọi mặt để tổ chức tốt nhất kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XV

Chuẩn bị mọi mặt để tổ chức tốt nhất kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XV

Thời sự - PV - 17:04, 15/06/2021
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh yêu cầu này khi phát biểu bế mạc phiên họp thứ 57 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào trưa 15/6.