Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mượt mà câu hát ru của đồng bào Thái Tây Bắc

Nguyễn Thế Lượng - 13:28, 12/03/2021

Trong hành trình mưu sinh đầy gian khó trên miền núi rừng hùng vĩ, đồng bào Thái ở vùng cao Tây Bắc đã sáng tác ra những câu hát ru mang đậm tính nhân văn để hát ru con. Mỗi lời ru đều chất chứa bao tâm tư tình cảm và những triết lý giáo dục với mong muốn con trẻ lớn lên sẽ trở thành người tốt của gia đình và xã hội.

Những bài hát ru của người Thái luôn gắn với quá trình phát triển của một đứa trẻ (Ảnh TL)
Những bài hát ru của người Thái luôn gắn với quá trình phát triển của một đứa trẻ (Ảnh TL)

Bài học đầu đời cho con trẻ

Đồng bào Thái ở Tây Bắc rất chú trọng đến việc sáng tác những câu hát ru phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ để gieo vào tâm hồn con trẻ những bài học đầu đời. Vì thế, những lời hát ru đi vào tâm hồn con trẻ một cách tự nhiên như mạch nguồn của dòng nước mát trên đại ngàn chảy về, mang nước cho những cánh đồng.

Khi trẻ mới sinh, thời gian đầu thóp của trẻ còn rõ, người Thái có lời ru Quán há phú sáư kamon (Lời hà hơi vào thóp), người mẹ thường vừa hà hơi vào thóp con vừa hát.

Khi trẻ bú mẹ bị sặc, người mẹ cầm tai rung nhè nhẹ để trẻ trở lại bình thường, rồi hát cho con yêu những lời ru rất đỗi yêu thương: “Con yêu của mẹ/Uống chớ sặc/Ăn chớ mắc/Uống cho xuôi. Những kinh nghiệm về nuôi con cũng dễ dàng đi vào lời ru một cách tự nhiên, ngọt ngào

Từ lúc còn nằm trong nôi, em bé đã được nghe nhiều giai điệu hát ru mượt mà, sâu lắng của mẹ và bàay bà hát ru những bài
Từ lúc còn nằm trong nôi, em bé đã được nghe nhiều giai điệu hát ru mượt mà, sâu lắng của mẹ và bà. (Ảnh TL)

 Qua những lời ru ngọt ngào, ấm áp, trẻ đã nhận được tình thương từ các thành viên trog gia đình : “Ru hờ thương ru hờ/Ngủ ngon bé ngủ ơ ngủ/Mẹ đi nương chưa về.../Em ta ngủ nôi May/Bà ngoại cào cỏ mía/Ngủ đi thương giấc dài - dài”. Ru hời thường ru hỡi …/Lớn theo cô đi nương/Lớn theo bố làm ruộng/Lớn theo mẹ xuống ruộng lấy bông/Ru hời thường ru hỡi... ”.

Bằng tình yêu thương của mình khi gội đầu cho bé, những người phụ nữ  cũng có những bài hát hết sức độc đáo để dạy con trẻ biết ăn ở sạch sẽ ngay từ khi còn nhỏ: “Gội ngửa ngửa-gội ngả ngả/Gội sạch ve bám đầu đầu.../Phủi sạch bọ gà bám mông mông.../Mượt mà như búp non non/Mập mạp lớn khoẻ nhanh nhanh”.

Những người mẹ dân tộc Thái thường địu con địu con trên lưng để tiện làm việc nhà
Những người mẹ dân tộc Thái thường địu con địu con trên lưng để tiện làm việc nhà

Gắn với phong tục, tập quán cổ truyền

Đồng bào Thái có tục gội đầu vào mỗi độ Xuân về. Phong tục gội đầu, chải đầu đã trở thành một nghi thức thiêng liêng, mang nhiều ý nghĩa giáo dục. Trong lời hát ru khi đứa trẻ còn nhỏ, người Thái truyền dạy cho đứa trẻ cách chải tóc làm sao để rũ bỏ mọi bụi bặm trên đầu giống như việc dạy bé tránh các thói hư, tậ xấu trong cuộc sống: “Chải chải - bảo bảo/Tóc bạc đầu chớ lười/Vào bản chớ trộm dưa.. ”. Hay có lời ru chải đầu dạy những đức tính tốt cho trẻ như: chăm làm, biết chủ động trong công việc, không trông chờ ỉ lại vào người khác: “Chải chải - bảo bảo/Tóc bạc đầu chớ lười/Đến bản đừng đùa chó/Muốn ăn cá đi xúc/Muốn ăn nhộng tằm trồng dâu...”.Đó là những triết lý giáo dục mà người Thái Tây Bắc gửi gắm qua những khúc hát ru, dành cho con trẻ.

Bản của đồng bào Thái Tây Bắc, không gian sinh thành và diễn xướng những bài hát ru.
Bản của đồng bào Thái Tây Bắc, không gian sinh thành và diễn xướng những bài hát ru.

Trong mỗi bài hát ru ẩn chứa biết bao điều về đời sống, văn hóa và phẩm chất con người. Ru trẻ nhưng thực chất là truyền vào tâm hồn đứa trẻ những điều tốt đẹp để khi lớn lên, chúng sẽ sống thuận với thiên nhiên, con người và bản làng. Đó là những ước mơ về sự no ấm, sung túc và hạnh phúc khi mang thai đứa trẻ và khi đứa trẻ chào đời: “Ngủ đêm mơ thấy sao/Đêm ngủ mơ đeo nén bạc vào sườn/Mơ mẹ đeo vòng bạc vào tay”.

Khi trẻ lớn hơn, sự tiếp xúc với tự nhiên, xã hội của trẻ càng nhiều, theo đó, người mẹ lại nâng nội dung truyền dạy cho trẻ lên tầm cao hơn. Đó là những bài hát ru nhắc nhở về mối quan hệ máu mủ ruột già với gia đình, làng bản hay giáo dục đức tính biết kính trên nhường dưới cho trẻ: “Chiều tối không có gì ăn/Mổ gà nhỏ teo teo ăn thôi/Đoạn này phần ông/Đoạn này phần bà/Đây phần bố/Đây phần mẹ/Đây phần anh/Đây phần chị..”.

Những câu hát ru với câu từ mộc mạc, hình ảnh thân thuộc, giản dị đã hình thành trong trẻ những đức tính quý báu từ kỹ năng sống, nghị lực sống đến việc biết ơn những người thân trong gia đình, những người đã nuôi dưỡng, che chở cho chúng. Những câu hát ru chính là cầu nối tốt nhất để đưa trẻ đến những giá trị truyền thống tốt đẹp từ bao đời nay của đồng bào Thái vùng Tây Bắc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Sự thật về thông tin ruộng lúa tự bốc cháy tại Gia Lai?

Sự thật về thông tin ruộng lúa tự bốc cháy tại Gia Lai?

Liên quan đến hiện tượng mặt ruộng tự bốc khói, cháy ở xã Bar Măih, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, lãnh đạo xã cho biết đây là hiện tượng bình thường, không như những thông tin về "ngày tận thế" lan truyền trên mạng xã hội, gây hoang mang cho người dân.
Tin nổi bật trang chủ
Hội LHPN Việt Nam: Tuyên truyền kiến thức về sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em

Hội LHPN Việt Nam: Tuyên truyền kiến thức về sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em

Trang địa phương - Thu Hiên-Thúy Hồng - 21:05, 24/06/2024
Trong khuôn khổ Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” thuộc Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong 2 ngày 23 - 24/6, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế tổ chức chuỗi sự kiện truyền thông vận động phụ nữ sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em tại huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Tham dự sự kiện có khoảng 300 hội viên, phụ nữ, cộng tác viên dân số, cô đỡ thôn bản các xã có tỷ lệ sinh con tại nhà cao.
Sự thật về thông tin ruộng lúa tự bốc cháy tại Gia Lai?

Sự thật về thông tin ruộng lúa tự bốc cháy tại Gia Lai?

Tin tức - T.H - 21:01, 24/06/2024
Liên quan đến hiện tượng mặt ruộng tự bốc khói, cháy ở xã Bar Măih, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, lãnh đạo xã cho biết đây là hiện tượng bình thường, không như những thông tin về "ngày tận thế" lan truyền trên mạng xã hội, gây hoang mang cho người dân.
Kiên Giang: Xuất quân thực hiện các hoạt động Tết quân - dân năm 2025

Kiên Giang: Xuất quân thực hiện các hoạt động Tết quân - dân năm 2025

Tin tức - Tào Đạt - Phương Vũ - 20:54, 24/06/2024
Sáng 24/6, Ban Chỉ đạo các hoạt động Tết quân - dân giai đoạn 2021 - 2025 tổ chức lễ xuất quân thực hiện các hoạt động Tết quân - dân năm 2025 tại xã Phú Lợi, huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang. Đến dự và chỉ đạo buổi lễ có ông Nguyễn Lưu Trung - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang, Trưởng Ban Chỉ đạo các hoạt động Tết quân - dân giai đoạn 2021 - 2025.
Mẹ không tắt bếp gas khi ra ngoài, 3 cháu nhỏ tử vong thương tâm

Mẹ không tắt bếp gas khi ra ngoài, 3 cháu nhỏ tử vong thương tâm

Tin tức - T.H - 20:50, 24/06/2024
Ngày 24/6, Đại tá Trần Vĩnh Phú - Trưởng Công an Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng), thông tin chính thức về vụ cháy nhà làm 3 cháu nhỏ tử vong.
Hữu Lũng (Lạng Sơn): Phấn đấu đến năm 2029, tỷ lệ hộ nghèo giảm hằng năm trên 3%

Hữu Lũng (Lạng Sơn): Phấn đấu đến năm 2029, tỷ lệ hộ nghèo giảm hằng năm trên 3%

Tin tức - Thúy Hồng - 20:48, 24/06/2024
Ngày 24/6, UBND huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn đã tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS huyện lần thứ IV, năm 2024. Đại hội đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2029, tỷ lệ hộ nghèo giảm hằng năm 3% trở lên. Tỷ lệ gia đình văn hóa trên 85% trở lên. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 77%. Trên 98% người DTTS có thẻ bảo hiểm y tế…
Lễ hội Khô già già của dân tộc Hà Nhì

Lễ hội Khô già già của dân tộc Hà Nhì

Người Hà Nhì sinh sống chủ yếu ở vùng núi cao Tây Bắc. Cho đến nay, đồng bào dân tộc Hà Nhì vẫn giữ được nhiều nét văn hóa riêng, đậm đà bản sắc, trong đó có Lễ hội Khô già già. “Khô già già” theo tiếng Hà Nhì có nghĩa là “bội thu”. Đây là lễ hội cầu mùa, cũng là lễ hội lớn nhất trong năm của dân tộc Hà Nhì.
Thủ tướng Phạm Minh Chính hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường

Thủ tướng Phạm Minh Chính hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường

Thời sự - PV - 20:05, 24/06/2024
Chiều 24/6 tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có cuộc hội đàm với Thủ tướng Quốc vụ viện nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa Lý Cường nhân dịp tham dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 15 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới tổ chức tại Đại Liên (Hội nghị WEF Đại Liên) và làm việc tại Trung Quốc.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì họp giao ban Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì họp giao ban Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc

Công tác Dân tộc - Tào Đạt - 19:56, 24/06/2024
Sáng 24/6, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh chủ trì họp giao ban Lãnh đạo Ủy ban để đánh giá kết quả công việc tuần 25, triển khai nhiệm vụ tuần 26 năm 2024. Tham dự có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Nông Quốc Tuấn, Y Thông, Nông Thị Hà, cùng lãnh đạo một số vụ, đơn vị thuộc UBDT.
Kon Tum: Tiêu hủy 148 cây giống giả sâm Ngọc Linh Kon Tum

Kon Tum: Tiêu hủy 148 cây giống giả sâm Ngọc Linh Kon Tum

Pháp luật - Ngọc Chí - 19:46, 24/06/2024
Ngày 24/6, tại huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum), Đội Quản lý thị trường số 2 (Cục Quản lý Thị trường tỉnh Kon Tum) cùng lực lượng chức năng Công an tỉnh Kon Tum và các phòng, ban huyện Tu Mơ Rông đã tổ chức tiêu hủy 148 cây sâm giống 1 năm tuổi giả sâm Ngọc Linh. Đây là tang vật trong vụ Lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng hình thức bán 150 cây giống sâm Ngọc Linh giả (có 2 cây bị chết).
Kon Tum: Biểu dương 50 cặp mẹ con thực hiện Chương trình “Mẹ đỡ đầu”

Kon Tum: Biểu dương 50 cặp mẹ con thực hiện Chương trình “Mẹ đỡ đầu”

Xã hội - Ngọc Chí - 19:43, 24/06/2024
Chiều 24/6, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Kon Tum tổ chức buổi gặp mặt, biểu dương 50 cặp mẹ con thực hiện Chương trình "Mẹ đỡ đầu" và trao giải Cuộc thi sáng tác sản phẩm truyền thông nâng cao nhận thức về bình đẳng giới dành cho trẻ em vùng DTTS và miền núi cấp tỉnh năm 2024.
Yên Minh (Hà Giang): Bồi dưỡng kiến thức cho gần 300 Người có uy tín trong đồng bào DTTS

Yên Minh (Hà Giang): Bồi dưỡng kiến thức cho gần 300 Người có uy tín trong đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Vũ Mừng - 19:39, 24/06/2024
Trong 2 ngày 24 - 25/6, Ban Dân tộc tỉnh Hà Giang phối hợp UBND huyện Yên Minh tổ chức lớp tập huấn bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tín trong đồng bào DTTS năm 2024. Tham dự có 282 đại biểu, là Người có uy tín trên địa bàn huyện.