Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Miền di sản xứ Nghệ

An Yên - 14:39, 13/03/2023

Nghệ An xưa là đất phên giậu. Lịch sử vùng đất không chỉ là những lát cắt của những biến cố và thăng trầm. Mà có lẽ tự nó cũng đã mang trong mình bao “trầm tích” đặc trưng của văn hóa và con người với bề dày ngàn năm để làm nên một miền di sản văn hóa xứ Nghệ đồ sộ.

Đền Vạn-Cửa Rào, một điểm đến khó cưỡng của du lịch tâm linh
Đền Vạn - Cửa Rào, một điểm đến khó cưỡng của du lịch tâm linh

Vùng đất của di tích, danh thắng

Theo thống kê, toàn tỉnh Nghệ An có gần 2.500 di tích lịch sử - văn hóa. Hệ thống di tích này trải dài từ miền xuôi lên miền ngược, từ đồng bằng lên miền núi cao; gắn với tín ngưỡng - tôn giáo hoặc các danh nhân, sự kiện có giá trị về mặt kiến trúc nghệ thuật, lịch sử, văn hóa. Điều đó không chỉ thể hiện những dấu ấn đặc trưng truyền thống văn hóa và con người, mà còn góp phần quan trọng làm nên sự phong phú, đa dạng và đặc sắc của vùng văn hóa xứ Nghệ.

Hiện nay, hệ thống di tích, các công trình văn hóa, lịch sử, tâm linh ở Nghệ An không chỉ đáp ứng nhu cầu về đời sống tâm linh của người dân trong tỉnh, mà còn phục vụ nhu cầu tham quan, chiêm bái của du khách gần, xa. Ngoài di tích Quốc gia đặc biệt là Khu Di tích Kim Liên, còn có nhiều di tích được xếp hạng cấp quốc gia, như đền thờ Vua Mai, đình Hoành Sơn (Nam Đàn), đền Nguyễn Xí (Nghi Lộc)...

Điều đáng quan tâm, các di tích nơi đây đều gắn chặt, hoặc liên quan với các lễ hội truyền thống địa phương. Trong đó, có 7 lễ hội và tín ngưỡng truyền thống đã được lập hồ sơ đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là Nghi lễ Xăng khan của đồng bào Thái ở các huyện miền Tây, Lễ hội Đền Ông Hoàng Mười và Lễ hội Đền Thanh Liệt (Hưng Nguyên), Lễ hội Đền Bạch Mã (Thanh Chương), Lễ hội Đền Cờn (Hoàng Mai), Lễ hội Đền Chín Gian (Quế Phong), Lễ hội Đền Quả Sơn (Đô Lương).

Những ai đã từng chiêm bái các công trình văn hóa, di tích, thắng cảnh ở xứ Nghệ, hẳn đã từng nghe qua về câu ca nói đến 4 ngôi đền thiêng: “Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng”. Theo thứ tự “xếp hạng”, Đền Cờn thờ Tứ Vị Thánh Nương; đền Quả thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang; đền Bạch Mã thờ dũng tướng Phan Đà - là những vị phúc thần, được Nhân dân bao đời hết mực tôn thờ. Riêng, Đền Chiêu Trưng giờ không còn, nhưng 3 ngôi đền còn lại vẫn là “chốn thiêng” của du khách mọi miền.

Trong tâm thức của những người làm công tác du lịch, thì du lịch văn hóa tâm linh được xác định là 1 trong 3 “chân kiềng” của du lịch Nghệ An; cùng với du lịch biển và du lịch sinh thái. Từ lâu, du lịch tâm linh đã là chỗ đứng không thể thiếu trong suy nghĩ của du khách mọi miền.

Đến từ Lào Cai, vợ chồng anh Nguyễn Hồng Quảng chia sẻ: Năm nào, nhà tôi cũng dành thời gian vào Nghệ An đi lễ cầu an đầu năm, tạ lễ cuối năm. Ngôi đền mà chúng tôi thường đến là đền Ông Hoàng Mười. Ngoài ra, một số di tích khác quanh Tp. Vinh như quê Bác, chùa Đại Tuệ ở Nam Đàn, Khu Di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn và đền Quả Sơn ở Đô Lương… cũng được gia đình ghé thăm. Cũng nhờ thế mà tâm hồn, tinh thần mình luôn cảm thấy thoải mái, cuộc sống bình yên hơn.

“Mỗi một di tích ở Nghệ An mang một vẻ đẹp riêng, nét cổ kính gắn với sự tích riêng. Đó không chỉ là công trình kiến trúc văn hóa tâm linh, mà còn là nét văn hóa truyền thống mang đậm dấu ấn vùng miền của đất và người”, chị Trần Thúy Hồng ở Hoài Đức, Hà Nội bày tỏ khi trải qua tuor từ Đền Cờn (Hoàng Mai), đền Ông Hoàng Mười (Hưng Nguyên), quê Bác, đền Quả (Đô Lương)…

Trẩy hội… xứ Nghệ

Mỗi di tích gắn với sự tích riêng, thường được tổ chức lễ gắn với phần hội hấp dẫn. Mùa Xuân năm nay, toàn tỉnh có 29 lễ hội truyền thống quy mô cấp huyện và tỉnh, trong đó có 20 lễ hội diễn ra vào mùa Xuân. Đó không chỉ là dịp để người dân quanh vùng thụ hưởng giá trị văn hóa tinh thần, mà còn là điều kiện quan trọng để các địa phương phát triển các loại hình dịch vụ để thu hút khách du lịch.

Đua thuyền trên sông Lam tại lễ hội đền Quả
Đua thuyền trên sông Lam tại lễ hội đền Quả

Đền Vạn - Cửa Rào, một ngôi đền thiêng nằm ở nơi hợp lưu của dòng Nậm Nơn và Nậm Mộ để thành dòng sông Lam. Ngoài phần lễ nghiêm trang, du khách về chiêm bái đền, cầu lộc, cầu an còn được hòa mình vào các hoạt động lễ hội mang đậm bản sắc của đồng bào các DTTS ở vùng đất rẻo cao Tương Dương. Đó là các trò chơi dân gian như: Ném còn, đẩy gậy, đi cà kheo, đánh đu và chương trình giao lưu văn hóa - văn nghệ để du khách có điều kiện thưởng thức, trải nghiệm. Những gian hàng ẩm thực địa phương (gà nướng, thịt nướng, cá nướng, cơm lam, xôi ngũ sắc) đáp ứng nhu cầu thưởng thức sản vật của núi rừng.

Còn Lễ hội Đền Cờn (Hoàng Mai), ngoài việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân, lễ hội còn hướng tới mục tiêu thu hút đông đảo du khách về với vùng quê ven biển. Ở đó, có các trò chơi truyền thống như: Đua thuyền mủng, đánh cờ thẻ, tổ chức cuộc thi người đẹp Hoàng Mai hấp dẫn. Riêng tục chạy Ó của thanh niên làng biển vừa mang yếu tố tâm linh, vừa đậm chất dân gian, thực sự cuốn hút Nhân dân và du khách.

Để hấp dẫn khách du lịch, bên cạnh các nghi lễ, Ban Tổ chức Lễ hội đã quan tâm đến việc tổ chức các trò chơi và môn thể thao dân gian, như: Hội vật truyền thống, cờ thẻ, chọi gà… nhất là khôi phục các trò chơi dân gian như vật Cù (lễ hội đền Bạch Mã), chạy Ó (lễ hội đền Cờn), đua thuyền (lễ hội đền Quả)…

Tục rước kiệu chạy ó ở đền Cờn
Tục rước kiệu chạy ó ở đền Cờn

Mỗi lễ hội mang một nét đặc trưng văn hóa riêng, hấp dẫn du khách bằng những trò chơi truyền thống riêng. Nói về đất Lường (Đô Lương) là nói đến trẩy hội đền Quả Sơn - nơi Uy Minh Vương Lý Nhật Quang từng chọn làm điểm đứng chân khai phá, bảo vệ vùng biên cương phía Nam. Về Lễ hội Làng Vạc (thị xã Thái Hòa), là để tưởng nhớ công đức các vị Vua Hùng có công dựng nước và giữ nước, tìm về với cội nguồn, với dòng chảy lịch sử hàng nghìn năm. Hay đến Lễ hội Đền Chín Gian (Quế Phong), là đến với đất Mường Tôn xưa - trung tâm của 9 bản, 10 mường theo quan niệm của đồng bào Thái.

Từ thực tiễn cho thấy, dòng chảy của lễ hội ở Nghệ An chính là dòng chảy truyền thống của lịch sử và văn hóa, được hình thành từ lâu đời và bồi đắp nên những “bãi phù sa” màu mỡ, ẩn chứa bao “trầm tích”. Đó cũng chính là điểm đến lý tưởng cho du khách gần xa, trải nghiệm và thưởng ngoạn đời sống văn hóa - tâm linh.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đặc sắc Festival “Cù Lao Chàm - Mùa Ngô đồng đỏ”

Đặc sắc Festival “Cù Lao Chàm - Mùa Ngô đồng đỏ”

Lễ đón nhận danh hiệu Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia nghề đan võng ngô đồng sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Festival “Cù Lao Chàm - Mùa Ngô đồng đỏ” 2024 tại xã đảo Tân Hiệp (Quảng Nam).
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng tiếp nguyên Giám đốc Chương trình Việt Nam tại Đại học Harvard

Thủ tướng tiếp nguyên Giám đốc Chương trình Việt Nam tại Đại học Harvard

Thời sự - PV - 19:55, 17/07/2024
Chiều 17/7, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp ông Thomas Vallely, nguyên Giám đốc Chương trình Việt Nam thuộc Đại học Harvard (Hoa Kỳ), hiện là Chủ tịch Hội đồng Tín thác Đại học Fulbright và các chuyên gia Đại học Fulbright.
Gia Lai: Thả 9 cá thể động vật hoang dã có tên trong sách Đỏ về rừng

Gia Lai: Thả 9 cá thể động vật hoang dã có tên trong sách Đỏ về rừng

Xã hội - T.H - 16:41, 17/07/2024
Vừa qua, tại Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (tỉnh Gia Lai), các đơn vị chức năng đã tiến hành thả về môi trường sống tự nhiên 9 cá thể động vật hoang dã là cá thể trăn gấm, kỳ đà vân, đều có tên trong sách đỏ Việt Nam và thế giới.
Vinamilk được vinh danh tại giải thưởng Doanh nghiệp trách nhiệm châu Á

Vinamilk được vinh danh tại giải thưởng Doanh nghiệp trách nhiệm châu Á

Kinh tế - PV - 16:37, 17/07/2024
Vinamilk là doanh nghiệp ngành sữa duy nhất của Châu Á được vinh danh tại hạng mục Green Leadership (Lãnh đạo xanh) theo Giải thưởng Doanh nghiệp Trách nhiệm Châu Á. Cụ thể, giải thưởng được trao cho chương trình hành động Vinamilk Pathways to Dairy Net Zero 2050.
Sóc Trăng: Khí gas đốt cháy từ giếng khoan có tiềm năng khai thác làm nhiên liệu

Sóc Trăng: Khí gas đốt cháy từ giếng khoan có tiềm năng khai thác làm nhiên liệu

Xã hội - T.H - 16:35, 17/07/2024
Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Hội thảo khí gas từ giếng khoan nước sinh hoạt và định hướng nghiên cứu thăm dò, khai thác khí nông tại Sóc Trăng. Qua xét nghiệm mẫu khí trên hố nước tự sôi sùng sục ở Sóc Trăng, nhóm nghiên cứu xác định có thể là khí biogas hoặc dầu khí, có tiềm năng khai thác sử dụng làm nhiên liệu.
Tiktoker triệu view quảng bá văn hóa Hà Nhì

Tiktoker triệu view quảng bá văn hóa Hà Nhì

Sắc màu 54 - Diệp Chi - 16:11, 17/07/2024
Tận dụng ưu thế của nền tảng mạng xã hội, những “Tiktoker” trẻ tại tỉnh Điện Biên đã làm nên nhiều video “triệu view” để truyền tải thông điệp và quảng bá hình ảnh của quê hương đến với bạn bè, du khách gần xa. Nhờ đó, hình ảnh đẹp của Điện Biên được lan tỏa rộng rãi đến với đông đảo bạn bè du khách trong nước và quốc tế. Kênh Tiktok Hani Chang của cô gái dân tộc Hà Nhì - Chang Khừ Pứ là một ví dụ.
Tin trong ngày - 16/7/2024

Tin trong ngày - 16/7/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 16/7, có những thông tin đáng chú ý sau: Thúc đẩy giải ngân vốn thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia. Phát triển 3 loài thực vật quý tại Pù Luông. Người làm sống lại nhà Gươl của đồng bào Cơ Tu. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đảng ủy Agribank tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024

Đảng ủy Agribank tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024

Kinh tế - Lê Thảo - 16:07, 17/07/2024
Mới đây, tại Hà Nội, Đảng ủy Agribank tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024.
Đưa bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm vào hành trình du lịch

Đưa bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm vào hành trình du lịch

Sắc màu 54 - T.H - 14:59, 17/07/2024
Bảo tàng tỉnh Bình Thuận vừa ra mắt mô hình Kho mở Bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm huyện Bắc Bình kết nối với hành trình du lịch di sản văn hóa Chăm tại địa phương. Đây là bộ sưu tập duy nhất còn lại khá đầy đủ của Vương triều Champa được lưu giữ hơn 400 năm qua bởi gia tộc hậu duệ Vua Pô Klong Mơh Nai.
Thái Nguyên: Nổ nồi hơi tại cơ sở sản xuất đậu phụ, 3 người thương vong

Thái Nguyên: Nổ nồi hơi tại cơ sở sản xuất đậu phụ, 3 người thương vong

Trang địa phương - Vân Khánh - 14:55, 17/07/2024
Sáng 17/7, tại phường Tân Hương, Tp. Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đã xảy ra một vụ nổ lớn tại một gia đình làm đậu phụ, khiến 1 người chết, 2 người bị thương.
Tặng món quà đặc biệt cho thanh niên dũng cảm cứu người trong vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang

Tặng món quà đặc biệt cho thanh niên dũng cảm cứu người trong vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang

Tin tức - Vũ Mừng - 14:52, 17/07/2024
Anh Nguyễn Đức Tài, người dũng cảm cứu bé gái và hỗ trợ các nạn nhân trong vụ sạt lở vùi lấp xe khách 16 chỗ tại huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang vừa được tổ chức công đoàn nơi anh công tác trao tặng món quà đặc biệt.
Các thủ khoa thi tốt nghiệp THPT năm 2024 theo từng khối

Các thủ khoa thi tốt nghiệp THPT năm 2024 theo từng khối

Giáo dục - Minh Nhật - 14:47, 17/07/2024
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, mức điểm cao nhất năm 2024 là thủ khoa ở khối C đạt 29,75 điểm.