Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làm mới di tích - nỗi lo chưa bao giờ cũ

Hồng Phúc - 22:58, 28/04/2020

Việc tu bổ di tích, di sản là phải tôn trọng ý tưởng kiến trúc, yếu tố nguyên gốc và giá trị văn hóa hàm chứa trong kiến trúc của công trình. Cần phải phân biệt rõ ràng việc xây mới và trùng tu để tránh những hậu quả đáng tíếc.

Đình Lương Xá được xây mới bằng bê tông.
Đình Lương Xá được xây mới bằng bê tông.

Lo ngại tu bổ kiểu “làm mới”

Tháng 8/2018, việc tu bổ ở đình Lương Xá, xã Liên Bạt, huyện Ứng Hòa (Hà Nội) đã gây nhiều bức xúc trong dư luận. Đây là công trình được xây dựng từ thế kỷ 17, với những mảng chạm tuyệt đẹp được xem như đỉnh cao về nghệ thuật kiến trúc thời bấy giờ, nhưng đã bị phá đi và thay vào đó là một công trình kiến trúc bê tông.

Không chỉ với di tích nhỏ, cách ứng xử với di sản kiểu “phá hỏng” này cũng từng xảy ra với những công trình lớn. Đơn cử, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khi trùng tu bờ kè phía Bắc của hệ thống hộ thành hào ở mặt nam Kinh Thành Huế đã “dùng xe cuốc phá bỏ bờ kè nguyên gốc, sau đó xây mới bờ kè bê tông cốt thép” vào năm 2019.

Hay vào tháng 2/2020 mới đây, dư luận xôn xao Cầu Ngói chợ Thượng (thôn Thượng Nông, xã Bình Minh, Nam Trực, tỉnh Nam Định), một trong 3 cầu ngói có tuổi đời hàng trăm năm (công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2012) vừa bị tu sửa theo kiểu “làm mới” di tích.

Nhóm thợ xây được địa phương thuê đã trát lại vuông phẳng, sơn mới màu giả đá lên toàn bộ phần cổng Cầu Ngói chợ Thượng, làm biến mất toàn bộ phần hoa văn độc đáo, nét rêu phong, cổ kính của cây cầu hàng trăm tuổi. Sau tu sửa, cầu cổ biến thành hộp bê tông vuông vức kiểu nhà ống hiện đại. Thậm chí, có người ví phần cổng được xây giống với lăng mộ ở một số nơi.

Đó chỉ là một vài ví dụ nổi cộm trong dư luận xã hội, thế nhưng, không ai dám chắc câu chuyện này không tiếp diễn, khi mà hầu hết những di tích, di sản nằm rải rác ở các địa phương và chịu sự quản lý của chính địa phương ấy. Nguyên nhân của tình trạng này chính là sự thiếu cẩn trọng, thiếu hiểu biết về văn hóa, kiến trúc, lịch sử cùng sự buông lỏng quản lý ở nhiều địa phương. Việc trùng tu, tôn tạo di tích nhằm mục đích phục vụ nhu cầu tâm linh của người dân nơi ấy và rất dễ trở thành công trình theo ý muốn của họ, bởi cho rằng chính họ công đức, đóng góp.

Tu bổ chứ không phải tu sửa

Tu bổ, tôn tạo dù chỉ là một phần hay toàn bộ di tích cần sự nghiên cứu nghiêm túc về khoa học, lịch sử chứ không thể dựa trên sự tùy tiện của cá nhân hay tổ chức nào. Ứng xử cẩu thả với di tích vô cùng nguy hiểm bởi một khi giá trị của di tích mất đi thì không tìm lại được.

Mục 13, điều 4, Luật Di sản văn hóa năm 2001 của Việt Nam định nghĩa: “Phục hồi di tích là hoạt động nhằm phục dựng lại di tích đã bị hủy hoại trên cơ sở các cứ liệu khoa học về di tích”. Mục 15, điều 4, Luật Di sản văn hóa năm 2009 của Việt Nam định nghĩa: “Yếu tố gốc cấu thành di tích là yếu tố có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, thể hiện đặc trưng của di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh”.

GS Trần Lâm Biền, nhà nghiên cứu văn hóa truyền thống nhận định, những người thi công coi tu bổ như sửa nhà cửa, chứ không phải tu bổ di sản văn hóa. Tu sửa chỉ lo phần vỏ vật chất bên ngoài, không chú tâm vào tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa, lịch sử của công trình.

Các chuyên gia kiến trúc, lịch sử cũng chỉ ra rằng, tính chất đặc thù của việc tu bổ di tích, di sản là phải tôn trọng ý tưởng kiến trúc, yếu tố nguyên gốc và giá trị văn hóa hàm chứa trong kiến trúc của công trình nhằm tạo điều kiện cho khách thăm quan tiếp cận và hưởng thụ các mặt giá trị chân chính của văn hóa. Chúng ta cần phải phân biệt rõ ràng việc xây mới và trùng tu để tránh những hậu quả đáng tíếc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cơ hội cho các dự án kết nối văn hoá giữa Vương quốc Anh và Việt Nam

Cơ hội cho các dự án kết nối văn hoá giữa Vương quốc Anh và Việt Nam

Hội đồng Anh vừa thông báo chương trình tài trợ "Kết nối thông qua văn hóa" đã bắt đầu nhận hồ sơ đăng ký. Chương trình tài trợ trị giá 700.000 bảng Anh được thiết kế nhằm thúc đẩy hợp tác văn hóa và nghệ thuật giữa Vương quốc Anh và các nước Châu Á-Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam.
Tin nổi bật trang chủ
Người làm sống lại nhà Gươl của đồng bào Cơ Tu

Người làm sống lại nhà Gươl của đồng bào Cơ Tu

Phóng sự - Phạm Tiến - 2 giờ trước
Từng đảm nhiệm nhiều vị trí công tác ở xã Thượng Long (Nam Đông, Thừa Thiên Huế), ông Ra Pát A Ray có nhiều đóng góp cho địa phương trên các lĩnh vực, đặc biệt công tác giữ gìn, bảo tồn văn hóa của đồng bào Cơ Tu. Hiện nay với vai trò là Người có uy tín ở thôn A Xăng, công việc trao truyền văn hóa cho thế hệ trẻ lại càng được ông quan tâm thực hiện.
Đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện khát vọng phát triển đất nước: Phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận (Bài cuối)

Đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện khát vọng phát triển đất nước: Phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận (Bài cuối)

Sự kiện - Bình luận - Hoài Lê - 2 giờ trước
Trên hành trình hiện thức hóa khát vọng phát triển đất nước, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam các cấp có vai trò đặc biệt quan trọng để khơi dậy tinh thần yêu nước, phát huy truyền thống đoàn kết, kết hợp với sức mạnh của thời đại. Trong bối cảnh mới, MTTQ Việt Nam các cấp cũng đang nỗ lực đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động để phát huy vai trò “nhạc trưởng” trong việc củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện khát vọng phát triển đất nước: Khơi dậy nội lực (Bài 2)

Đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện khát vọng phát triển đất nước: Khơi dậy nội lực (Bài 2)

Sự kiện - Bình luận - Hoài Lê - 2 giờ trước
Việc phát huy nội lực của các tầng lớp Nhân dân, nhất là đồng bào các DTTS, là những đối tượng sinh sống phần lớn ở những khu vực trọng điểm, biên giới, được đặc biệt chú trọng để tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc trong việc xây dựng, bảo vệ và phát triển bền vững quê hương đất nước. Do vậy, các chương trình, dự án đầu tư, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước đều hướng tới thúc đẩy ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc, là cốt lõi để thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc trong tình hình mới.
Đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện khát vọng phát triển đất nước: Truyền thống và sức mạnh (Bài 1)

Đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện khát vọng phát triển đất nước: Truyền thống và sức mạnh (Bài 1)

Sự kiện - Bình luận - Hoài Lê - 2 giờ trước
Một trong những mục tiêu được đặt ra trong Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng là phấn đấu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trên hành trình hiện thực hóa khát vọng phát triển đó, đại đoàn kết toàn dân tộc được xác định là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi bền vững.
Lễ đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu

Lễ đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu

Media - BDT - 2 giờ trước
Lễ hội đón tiếng sấm đầu tiên có từ khi nào, không còn ai nhớ rõ, song đã được người Ơ Đu lưu giữ và truyền lại từ đời này sang đời khác, trở thành một nghi lễ không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt văn hóa của đồng bào dân tộc Ở Đu huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Lễ đón tiếng sấm theo tiếng Ơ Đu có nghĩa là “Chăm phtrong” gắn với tục thờ “thần sấm”.
Lễ đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu

Lễ đón tiếng sấm của dân tộc Ơ Đu

Lễ hội đón tiếng sấm đầu tiên có từ khi nào, không còn ai nhớ rõ, song đã được người Ơ Đu lưu giữ và truyền lại từ đời này sang đời khác, trở thành một nghi lễ không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt văn hóa của đồng bào dân tộc Ở Đu huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Lễ đón tiếng sấm theo tiếng Ơ Đu có nghĩa là “Chăm phtrong” gắn với tục thờ “thần sấm”.
Bế mạc “Lễ hội tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024”

Bế mạc “Lễ hội tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024”

Du lịch - T.Nhân - N.Triều - 3 giờ trước
Tối 14/7, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, Tp. Quy Nhơn, UBND tỉnh Bình Định đã tổ chức Lễ bế mạc “Lễ hội tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024”. Sau 5 ngày diễn ra sự kiện, với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng đã để lại dấu ấn khó phai trong lòng du khách đến với Bình Định.
Thủ tướng yêu cầu tăng cường công tác phòng, chống bệnh bạch hầu

Thủ tướng yêu cầu tăng cường công tác phòng, chống bệnh bạch hầu

Thời sự - Hương Trà - 3 giờ trước
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 68/CĐ-TTg ngày 13/7/2024 chỉ đạo các bộ ngành, địa phương tăng cường công tác phòng, chống bệnh bạch hầu.
Thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

Thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

Thời sự - Hương Trà - 3 giờ trước
Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang ký Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 14/7/2024 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ ngành, địa phương thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi.
Cơ hội cho các dự án kết nối văn hoá giữa Vương quốc Anh và Việt Nam

Cơ hội cho các dự án kết nối văn hoá giữa Vương quốc Anh và Việt Nam

Sắc màu 54 - Hương Trà - 3 giờ trước
Hội đồng Anh vừa thông báo chương trình tài trợ "Kết nối thông qua văn hóa" đã bắt đầu nhận hồ sơ đăng ký. Chương trình tài trợ trị giá 700.000 bảng Anh được thiết kế nhằm thúc đẩy hợp tác văn hóa và nghệ thuật giữa Vương quốc Anh và các nước Châu Á-Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam.
Chuẩn hóa thanh toán quốc tế: Thế mạnh riêng có của Vietcombank

Chuẩn hóa thanh toán quốc tế: Thế mạnh riêng có của Vietcombank

Kinh tế - PV - 3 giờ trước
Trước tình hình kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn, doanh nghiệp còn quan ngại mở rộng sản xuất kinh doanh do rủi ro lãi suất còn hiện hữu và căng thẳng... thì Vietcombank vẫn giữ được cho mình nhịp tăng trưởng ổn định. Cụ thể, năm 2023, thị phần thanh toán quốc tế, tài trợ thương mại của ngân hàng đạt 19,2%. Đồng thời nền tảng khách hàng của Vietcombank đã và đang tiếp tục được mở rộng.