Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làm mới di tích - nỗi lo chưa bao giờ cũ

Hồng Phúc - 22:58, 28/04/2020

Việc tu bổ di tích, di sản là phải tôn trọng ý tưởng kiến trúc, yếu tố nguyên gốc và giá trị văn hóa hàm chứa trong kiến trúc của công trình. Cần phải phân biệt rõ ràng việc xây mới và trùng tu để tránh những hậu quả đáng tíếc.

Đình Lương Xá được xây mới bằng bê tông.
Đình Lương Xá được xây mới bằng bê tông.

Lo ngại tu bổ kiểu “làm mới”

Tháng 8/2018, việc tu bổ ở đình Lương Xá, xã Liên Bạt, huyện Ứng Hòa (Hà Nội) đã gây nhiều bức xúc trong dư luận. Đây là công trình được xây dựng từ thế kỷ 17, với những mảng chạm tuyệt đẹp được xem như đỉnh cao về nghệ thuật kiến trúc thời bấy giờ, nhưng đã bị phá đi và thay vào đó là một công trình kiến trúc bê tông.

Không chỉ với di tích nhỏ, cách ứng xử với di sản kiểu “phá hỏng” này cũng từng xảy ra với những công trình lớn. Đơn cử, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khi trùng tu bờ kè phía Bắc của hệ thống hộ thành hào ở mặt nam Kinh Thành Huế đã “dùng xe cuốc phá bỏ bờ kè nguyên gốc, sau đó xây mới bờ kè bê tông cốt thép” vào năm 2019.

Hay vào tháng 2/2020 mới đây, dư luận xôn xao Cầu Ngói chợ Thượng (thôn Thượng Nông, xã Bình Minh, Nam Trực, tỉnh Nam Định), một trong 3 cầu ngói có tuổi đời hàng trăm năm (công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2012) vừa bị tu sửa theo kiểu “làm mới” di tích.

Nhóm thợ xây được địa phương thuê đã trát lại vuông phẳng, sơn mới màu giả đá lên toàn bộ phần cổng Cầu Ngói chợ Thượng, làm biến mất toàn bộ phần hoa văn độc đáo, nét rêu phong, cổ kính của cây cầu hàng trăm tuổi. Sau tu sửa, cầu cổ biến thành hộp bê tông vuông vức kiểu nhà ống hiện đại. Thậm chí, có người ví phần cổng được xây giống với lăng mộ ở một số nơi.

Đó chỉ là một vài ví dụ nổi cộm trong dư luận xã hội, thế nhưng, không ai dám chắc câu chuyện này không tiếp diễn, khi mà hầu hết những di tích, di sản nằm rải rác ở các địa phương và chịu sự quản lý của chính địa phương ấy. Nguyên nhân của tình trạng này chính là sự thiếu cẩn trọng, thiếu hiểu biết về văn hóa, kiến trúc, lịch sử cùng sự buông lỏng quản lý ở nhiều địa phương. Việc trùng tu, tôn tạo di tích nhằm mục đích phục vụ nhu cầu tâm linh của người dân nơi ấy và rất dễ trở thành công trình theo ý muốn của họ, bởi cho rằng chính họ công đức, đóng góp.

Tu bổ chứ không phải tu sửa

Tu bổ, tôn tạo dù chỉ là một phần hay toàn bộ di tích cần sự nghiên cứu nghiêm túc về khoa học, lịch sử chứ không thể dựa trên sự tùy tiện của cá nhân hay tổ chức nào. Ứng xử cẩu thả với di tích vô cùng nguy hiểm bởi một khi giá trị của di tích mất đi thì không tìm lại được.

Mục 13, điều 4, Luật Di sản văn hóa năm 2001 của Việt Nam định nghĩa: “Phục hồi di tích là hoạt động nhằm phục dựng lại di tích đã bị hủy hoại trên cơ sở các cứ liệu khoa học về di tích”. Mục 15, điều 4, Luật Di sản văn hóa năm 2009 của Việt Nam định nghĩa: “Yếu tố gốc cấu thành di tích là yếu tố có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, thể hiện đặc trưng của di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh”.

GS Trần Lâm Biền, nhà nghiên cứu văn hóa truyền thống nhận định, những người thi công coi tu bổ như sửa nhà cửa, chứ không phải tu bổ di sản văn hóa. Tu sửa chỉ lo phần vỏ vật chất bên ngoài, không chú tâm vào tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa, lịch sử của công trình.

Các chuyên gia kiến trúc, lịch sử cũng chỉ ra rằng, tính chất đặc thù của việc tu bổ di tích, di sản là phải tôn trọng ý tưởng kiến trúc, yếu tố nguyên gốc và giá trị văn hóa hàm chứa trong kiến trúc của công trình nhằm tạo điều kiện cho khách thăm quan tiếp cận và hưởng thụ các mặt giá trị chân chính của văn hóa. Chúng ta cần phải phân biệt rõ ràng việc xây mới và trùng tu để tránh những hậu quả đáng tíếc.

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Đề án 1163 quy định, nguồn lực thực hiện Đề án là từ ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án này theo quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn thực hiện Đề án bố trí không đủ, không kịp thời; thậm chí có địa phương không bố trí được kinh phí riêng để thực hiện Đề án.
Phổ Yên (Thái Nguyên): Người dân bức xúc vì nước thải mỏ đá không qua xử lý 'tuồn

Phổ Yên (Thái Nguyên): Người dân bức xúc vì nước thải mỏ đá không qua xử lý 'tuồn" ra môi trường

Tiếng nói từ cơ sở - Nguyễn Kiều - 2 phút trước
Thời gian gần đây người dân xã Phúc Thuân, Thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên liên tục phản ánh về việc nước thải từ mỏ đá Cát Kết của Công ty TNHH Hằng Ngọc Tú không qua xử lý, “tuồn” ra môi trường làm ảnh hưởng đến đời sống của nhiều hộ dân nơi đây.
Trở lại Nậm Sin

Trở lại Nậm Sin

Phóng sự - Thuý Hồng - 5 phút trước
Sau 3 năm trở lại Nậm Sin, bản của đồng bào dân tộc Si La ở xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, điều chúng tôi cảm nhận được là diện mạo nơi đây đã có nhiều đổi khác. Từ Đề án "Hỗ trợ phát triển kinh tế -xã hội dân tộc Si La", đã giúp cho cuộc sống người dân nơi đây đang dần khởi sắc.
Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Tin tức - Thiên An - Mỹ Dung - 17 phút trước
Ngày 19/8, tại Tp. Hạ Long (Quảng Ninh), Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị phổ biến, tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc.
Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Tin tức - N. Tâm - 18 phút trước
Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Lễ công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Phó trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Trưởng Ban Dân tộc tỉnh.
Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tin tức - N.Tâm - H.Diễm - 21 phút trước
Ngày 19/8, tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Bộ Y tế tổ chức Khai giảng lớp bác sĩ chuyên khoa cấp 1, lớp 4 cho 30 bác sĩ trẻ trong khu vực các tỉnh Tây Nam Bộ.
Trải nghiệm Cao Bằng

Trải nghiệm Cao Bằng

Cao Bằng được ví như “viên ngọc xanh” vùng Đông Bắc bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Đây còn là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử với hệ thống di tích, trong đó phải kể đến di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; công viên Địa chất Cao Bằng. Ngoài ra, Cao Bằng còn ghi dấu trong lòng du khách nhờ các làn điệu dân ca, phong tục tập quán, lễ hội văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Người có uy tín - Lê Vũ - Trần Linh - 23 phút trước
Ngày 19/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc (UBDT) tại TP. Hồ CHí Minh đã có buổi gặp mặt, giao lưu với Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS của tỉnh Đồng Nai. Đoàn có 25 người, do ông Nguyễn Văn Khang - Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Đồng Nai làm Trưởng đoàn.
Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Tin tức - Ngọc Thu - 26 phút trước
Chiều 19/8, thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) long trọng tổ chức Lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2020.
Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Tin tức - N. Tâm - 29 phút trước
Ngày 19/8, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo các ngày lễ lớn của tỉnh Vĩnh Long cho biết, UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày sinh Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt (23/11/1922 - 23/11/2022), với mục đích nhằm khẳng định công lao và tôn vinh những đóng góp to lớn của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt - người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long, của Nam Bộ thành đồng đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Ngày hội VHTT&DL đồng bào Khmer Nam Bộ và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo dự kiến tổ chức vào đầu tháng 11/2022

Ngày hội VHTT&DL đồng bào Khmer Nam Bộ và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo dự kiến tổ chức vào đầu tháng 11/2022

Sắc màu 54 - N. Tâm - 32 phút trước
Ngày 19/8, bà Huỳnh Thị Diễm Ngọc - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp bàn về kế hoạch tổ chức Ngày hội Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đồng bào Khmer Nam Bộ lần thứ VIII tại tỉnh Sóc Trăng và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo Sóc Trăng lần thứ V, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long năm 2022.
“Thể thao Cần Thơ, tỏa sáng niềm tin” chính thức khai mạc

“Thể thao Cần Thơ, tỏa sáng niềm tin” chính thức khai mạc

Thể thao - H.Diễm - 33 phút trước
Tối 19/8, Đại hội Thể dục thể thao (TDTT) TP. Cần Thơ lần thứ IX, năm 2022 chính thức khai mạc tại Nhà thi đấu Đa năng TP. Cần Thơ với chủ đề “Thể thao Cần Thơ, tỏa sáng niềm tin”.