Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Khe Nóng đến bao giờ… hết nóng ?

Thanh Nguyễn - Hùng Tiến - 17:04, 20/04/2023

Những căn nhà tranh xiêu vẹo và trống hoác; khí hậu khắc nghiệt, thiếu đất sản xuất, địa bàn cách trở…; những khốn khó và đói nghèo ấy khiến cụm bản người Đan Lai ở Khe Nóng, xã Châu Khê, huyện Con Cuông (Nghệ An) dường như càng trở nên biệt lập hơn. Khe Nóng chưa bao giờ hết nóng, bởi nỗi lo thường trực của bà con dân bản vẫn là những kế sách mưu sinh và chuyện học hành của con trẻ.

Những ngôi nhà của người Đan Lai ở cụm bản Khe Nóng
Những ngôi nhà của người Đan Lai ở cụm bản Khe Nóng

Chật vật mưu sinh

Người Đan Lai (nhóm địa phương thuộc dân tộc Thổ) ở Con Cuông một thời sống biệt lập trong rừng thẳm, với nhiều tập tục lạc hậu. Cho đến năm 1979, một dự án di dời người dân Đan Lai ra khỏi rừng, ở xen kẽ với các dân tộc khác được chính quyền địa phương triển khai. Dự án được phê duyệt với kinh phí gần 20 tỷ đồng, nhằm giúp người dân ổn định cuộc sống tại bản Châu Sơn gần trung tâm xã Châu Khê, ngay cạnh Quốc lộ 7A. Đây được xem như là một “cuộc cách mạng”, một nỗ lực lớn của Đảng và Nhà nước để thay đổi cuộc sống của hàng chục hộ dân Đan Lai ở nơi thâm sơn cùng cốc này.

Cuộc sống ở bản mới được đánh giá là tốt hơn nhiều nơi ở cũ, nhưng vì thiếu đất sản xuất, cùng với tập quán và thói quen canh tác ở nơi mới không phù hợp, nên nhiều hộ dân sau đó đã tìm cách quay về bản cũ để sinh sống và sản xuất. “Ra đó không chịu được, ở trong rừng này quen rồi, dễ kiếm cái ăn hơn”, ông La Văn Tính nói về lý do người dân nằng nặc quay trở lại chốn cũ.

Trở lại nơi ở cũ, đồng nghĩa với việc hàng chục hộ dân Đan Lai tiếp tục đối mặt với đói nghèo, khốn khó. Chỉ tính riêng quãng đường di chuyển thôi, cũng đã đầy nhọc nhằn, cách trở. Con đường từ trung tâm xã Châu Khê vào cụm bản Khe Nóng đầy dốc đá lởm chởm; chưa kể, phải vượt qua 4 con suối, băng qua những cánh rừng già… mất hơn 1 giờ.

Đứng ở mô đất cao, phóng tầm mắt ra toàn cụm dân cư Khe Nóng mà xót xa, day dứt. Gọi là nhà, nhưng cái chỗ mà người dân nơi đây trú ngụ thì đều là mái tranh, vách đất; trống huơ, trống hoác; lụp xụp đến khổ sở. Ở đây, gần như chỉ có một ngôi nhà được xây dựng kiên cố, đó chính là điểm trường tiểu học. Tuy nhiên, nó cũng đã bị bỏ hoang từ gần 1 năm nay, để di dời ra điểm chính.

Mưu sinh phụ thuộc vào rừng, nhưng nhiều năm nay, rừng được kiểm soát nghiêm ngặt, cuộc sống của người dân Khe Nóng càng trở nên chật vật hơn. Khi lực lượng chức năng thường xuyên tuần tra, xử lý nghiêm hành vi săn bắn động vật hoang dã, người dân cũng đành phải giã từ cung tên, bẫy thú. Còn những cánh rừng xung quanh nhà, đều đã được giao cho Lâm trường Con Cuông quản lý.

Cuộc sống của các gia đình người Đan Lai ở Khe Nóng bao giờ mới vơi bớt khó khăn
Cuộc sống của các gia đình người Đan Lai ở Khe Nóng bao giờ mới vơi bớt khó khăn

Không còn có thể dựa vào rừng, những thanh niên lần lượt rời núi, kéo nhau đi làm thuê. Nhưng trình độ học vấn thấp, họ chủ yếu làm những công việc nặng nhọc với mức lương khiêm tốn. Đến Khe Nóng thời điểm này, chủ yếu gặp người già, phụ nữ và con trẻ. Hầu hết những người trong độ tuổi lao động đã phải đi làm ăn xa, số còn lại ở nhà tranh thủ vào rừng hái măng, rau dại.

Chị La Thị An (43 tuổi) chỉ ra những vạt rừng trước nhà nói: Ở đây không có đất sản xuất, chẳng biết làm chi cả. Mỗi nhà chỉ có một mảnh ruộng nhỏ, mỗi vụ sản xuất chỉ được chừng 1 bì lúa, đủ để nuôi gà thôi. Không đi làm thuê thì không biết lấy gì ăn.

Ngay như La Văn May (28 tuổi), là Cụm trưởng cụm dân cư Khe Nóng, nhưng vì cuộc sống khó khăn nên vợ chồng anh đã phải rời nhà, rời bản đi làm phụ hồ ở Hà Nội từ nhiều năm nay. Còn công việc của người “cán bộ”, May đành phó thác lại cho cấp phó. Con cái của mình, vợ chồng May cũng đành phải gửi cho ông bà, để mỗi năm chỉ tranh thủ dịp Tết về thăm con vài bữa.

Trước đây, May từng là Trưởng bản Khe Nóng. Kể từ khi thực hiện sáp nhập thôn, bản, chức vụ ấy đã không còn. Khe Nóng chưa đến 50 hộ dân Đan Lai, chưa đủ để thành lập bản và buộc phải sáp nhập với bản Châu Sơn ở tận trung tâm xã. Vì thế, May “rớt chức”, chỉ còn là Cụm trưởng. Dù đã sáp nhập, nhưng từ Khe Nóng ra Châu Sơn mất gần 30 km, đường sá lại khó khăn. Thành ra ở Khe Nóng vẫn như một bản riêng biệt và người dân vẫn quen gọi May là Trưởng bản.

Chủ tịch UBND xã Châu Khê - Kha Văn Thương xuýt xoa: Khe Nóng khó khăn lắm, khổ thì không đâu bằng. Đây là cụm dân cư khó khăn nhất của cả huyện Con Cuông với 100% đều là hộ nghèo. Mùa mưa, nước tại 4 con suối trên đường vào bản dâng cao, khiến khu vực này cô lập hoàn toàn.

Cũng lời Chủ tịch Thương: Gần 50 hộ dân Đan lai lâu nay vẫn phải ở nhờ trên đất của lâm trường. Sau nhiều lần đề xuất, phía lâm trường đã cắt 70 ha cho người dân sinh sống và canh tác, nhưng chừng đó vẫn là quá ít. Người dân vẫn thiếu đất để sản xuất, vẫn phải dựa vào sự hỗ trợ của Nhà nước là chính. 

Cảnh nghèo vẫn đang hiện hữu ở Khe Nóng
Cảnh nghèo vẫn đang hiện hữu ở Khe Nóng

Không thể sống nhờ vào nông nghiệp, nhưng còn chăn nuôi, thì không hề dễ dàng. Khí hậu ở Khe Nóng rất khắc nghiệt, khác biệt hoàn toàn so với những khu vực còn lại ở Con Cuông. Ở đây, có rất nhiều loại côn trùng như ruồi vàng, bọ…. Chúng thường hút máu của các loài gia súc, thậm chí cả người. Chính vì thế, trâu bò ở Khe Nóng dù chăm thế nào cũng rất còi cọc. “Thật khó để giúp người dân nơi đây thoát nghèo được”, ông Thương lắc đầu ngán ngẩm.

Nhọc nhằn con chữ vùng sâu

Điểm trường tiểu học ở cụm bản Khe Nóng, từng là nơi học tập của cả học sinh tiểu học lẫn mầm non, nhưng đã bị bỏ hoang từ gần 1 năm nay. Để đeo đuổi con chữ, con trẻ người Đan Lai ở Khe Nóng đã phải cắt rừng, lội suối những 30 km ra trung tâm xã để học, do thực hiện chủ trương sát nhập trường lớp. 

Một phụ huynh ở Khe Nóng kể: Quãng đường quá xa, cứ đầu tuần các cháu phải thức dậy từ 4 h sáng, để bố mẹ chở bằng xe máy đi học. Rồi đến cuối tuần mới về. Nhà nào không có xe thì nhờ hàng xóm.

Mới vào lớp 1, nhưng các em đã phải sống xa nhà. Có em được bố mẹ gửi ở nhờ nhà người quen, có em lại ở nội trú trong trường, được cô giáo trông nom. Hành trình đi học của những đứa trẻ Đan Lai ở Khe Nóng cũng gian nan, trắc trở như chính con đường dẫn vào bản làng của chúng vậy. Cũng chính vì nhà ở quá xa, thành ra, nguy cơ đứt học luôn hiển hiện như chính lời lãnh đạo xã Châu Khê thổ lộ.

Lớp mầm non ở Khe Nóng đang phải học tạm tại Trạm kiểm soát Biên phòng
Lớp mầm non ở Khe Nóng đang phải học tạm tại Trạm kiểm soát Biên phòng

Phó Chủ tịch UBND xã Châu Khê Nguyễn Thế Anh chia sẻ: Cụm bản Khe Nóng có chừng 20 học sinh ở các cấp học. Sau dịp lễ, tết; chính quyền địa phương đã phối hợp với nhà trường, lập nhiều đoàn vào tận nơi để vận động các em đến lớp. Không thế thì các em sẽ ở nhà luôn với bố mẹ.

Đầu năm học vừa rồi, học sinh từ khối lớp 1 phải chuyển ra điểm chính. Những đứa trẻ bậc mẫu giáo đành phải ở nhà. Khi chúng tôi có mặt ở đây, dù đã cuối tháng 3 nhưng “lớp” mầm non chỉ mới học được vài buổi kể từ đầu năm học. Gọi là lớp nhưng thật ra chỉ có 7 em lứa 5 tuổi, kèm theo vài em nhỏ hơn thi thoảng được bố mẹ mang đến để chơi cùng anh, chị; do 2 giáo viên giảng dạy.

Điểm trường tiểu học đã bỏ hoang, cô và trò ở đây đành phải mượn tạm căn nhà gỗ của Trạm Biên phòng để học tập. Chia sẻ về những tháng ngày “cắm bản” với học sinh Đan Lai, một giáo viên tâm sự: Bậc mầm non ở đây chỉ có lớp 5 tuổi thôi. Từ giờ đến cuối năm chúng tôi sẽ dạy đủ 36 buổi cho các cháu, để trang bị chút kiến thức cho các cháu trước khi vào lớp 1.

Rời Khe Nóng, con đường ngược trở ra trung tâm xã Châu Khê dường như xa hơn... Khe Nóng, bao giờ hết nóng cứ day dứt mãi không thôi !

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Một nhiệm kỳ với quyết tâm “đồng sức, đồng lòng, đồng tâm, đồng ý” ở Con Cuông

Một nhiệm kỳ với quyết tâm “đồng sức, đồng lòng, đồng tâm, đồng ý” ở Con Cuông

Từ ý chí thống nhất “đồng sức, đồng lòng, đồng tâm, đồng ý” xây dựng chính quyền, xây dựng bản làng ngày một no ấm, hạnh phúc. Qua 5 năm (2019-2024), thực hiện mục tiêu nhiệm kỳ Đại hội Đại biểu các DTTS huyện Con Cuông lần thứ III, 2019, phát huy tinh thần đoàn kết của cấp ủy, chính quyền, hệ thống chính trị và đồng bào các DTTS trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị, các lĩnh vực đời sống kinh tế-xã hội của Con Cuông đã từng bước phát triển. Trong đó, nổi bật là tỷ lệ giảm nghèo ở vùng đất khó khăn đặc biệt này mỗi năm đạt hơn 3%; tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn là gần 7%; thu nhập bình quân đầu người đến nay đã đạt hơn 41 triệu đồng…
Tin nổi bật trang chủ
Một nhiệm kỳ với quyết tâm “đồng sức, đồng lòng, đồng tâm, đồng ý” ở Con Cuông

Một nhiệm kỳ với quyết tâm “đồng sức, đồng lòng, đồng tâm, đồng ý” ở Con Cuông

Phóng sự - Thanh Hải - 19:57, 23/06/2024
Từ ý chí thống nhất “đồng sức, đồng lòng, đồng tâm, đồng ý” xây dựng chính quyền, xây dựng bản làng ngày một no ấm, hạnh phúc. Qua 5 năm (2019-2024), thực hiện mục tiêu nhiệm kỳ Đại hội Đại biểu các DTTS huyện Con Cuông lần thứ III, 2019, phát huy tinh thần đoàn kết của cấp ủy, chính quyền, hệ thống chính trị và đồng bào các DTTS trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị, các lĩnh vực đời sống kinh tế-xã hội của Con Cuông đã từng bước phát triển. Trong đó, nổi bật là tỷ lệ giảm nghèo ở vùng đất khó khăn đặc biệt này mỗi năm đạt hơn 3%; tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn là gần 7%; thu nhập bình quân đầu người đến nay đã đạt hơn 41 triệu đồng…
Cẩn trọng với chiêu trò thu mua nông sản “lạ”

Cẩn trọng với chiêu trò thu mua nông sản “lạ”

Pháp luật - Minh Nhật - 19:40, 23/06/2024
Những năm gần đây, thương lái nước ngoài luôn có chiêu trò thu mua các nông sản "lạ", như: Đỉa, ốc bươu vàng, giun đất, lá bàng khô, lá điều khô, hạt na, cam non, búp thanh long, bọ xít đen… Chưa rõ động cơ của các thương lái có nhằm phá hoại kinh tế hay không, nhưng dễ thấy là họ đã kiếm lợi rất lớn bằng chiêu trò như vậy.
Đào tạo nghề, giải quyết việc làm - Giải pháp đột phá nâng cao đời sống đồng bào DTTS ở Krông Ana

Đào tạo nghề, giải quyết việc làm - Giải pháp đột phá nâng cao đời sống đồng bào DTTS ở Krông Ana

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 19:26, 23/06/2024
Thực hiện Quyết tâm thư Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ III, năm 2019 huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk, một trong những giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân được huyện chú trọng, là ưu tiên cho công tác đào tạo nghề, tạo việc làm, tăng thu nhập. Nhờ được học nghề, bồi dưỡng nâng cao tay nghề, nhiều người đồng bào DTTS có trên địa bàn huyện thu nhập ổn định, đời sống nâng cao.
Quản Bạ (Hà Giang):

Quản Bạ (Hà Giang): "Thức dậy" những tiềm năng du lịch

Kinh tế - Vũ Mừng - Hoàng Chính - 19:20, 23/06/2024
Trong những năm gần đây, Quản Bạ được xem là một điểm đến hấp dẫn không thể bỏ qua đối với khách du lịch trong và ngoài nước khi đến với Hà Giang, bởi sự kết hợp hài hòa giữa sơn thủy hữu tình, cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp với những nét văn hóa truyền thống của người dân địa phương.
Công tác phát triển đảng viên người DTTS ở Quảng Ninh: Nhận diện khó khăn (Bài 1)

Công tác phát triển đảng viên người DTTS ở Quảng Ninh: Nhận diện khó khăn (Bài 1)

Công tác Dân tộc - Mỹ Dung - 19:02, 23/06/2024
Trong quá trình thực hiện và hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới ở địa phương, nhất là đối với địa bàn miền núi vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS, đội ngũ đảng viên người DTTS đang đóng vai trò then chốt, là lực lượng "nòng cốt" trong các phong trào thi đua. Nhìn từ thực tế ở Quảng Ninh, do nhiều yếu tố khách quan, chủ quan, việc phát triển đảng viên là người DTTS không phải là nhiệm vụ dễ dàng, đòi hỏi mỗi địa phương cần có cách làm, giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 25): Luật Đất đai 2024 và vấn đề giải quyết đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 25): Luật Đất đai 2024 và vấn đề giải quyết đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS

Luật Đất đai (sửa đổi) được Quốc hội Khóa XV thông qua tại Kỳ họp bất thường lần thứ 5 vừa qua. Trong kỳ họp lần thứ 7 này, Chính phủ đề xuất cho phép Luật Đất đai có hiệu lực từ 1/8/2024, sớm 5 tháng so với quyết nghị của Quốc hội. Luật Đất đai 2024 đã có những quy định cụ thể nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về chính sách đất đai đối với đồng bào DTTS nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về chính sách đất đai, giải quyết tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất.
Cảnh báo nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt ở Lào Cai

Cảnh báo nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt ở Lào Cai

Media - Trọng Bảo - 18:51, 23/06/2024
Trong năm 2023, toàn tỉnh Lào Cai đã xảy ra 3 vụ tai nạn giao thông đường sắt làm 3 người bị thương. Còn đầu tháng 4 năm nay, trên tuyến đường sắt qua địa phận xã Bảo Hà, huyện Bảo Yên (Lào Cai) đã xảy ra vụ tai nạn giao thông đường sắt nghiêm trọng giữa tàu goòng và xe đạp điện, khiến 2 người tử vong.
Hiệu quả từ một dự án giúp trẻ thoát thấp còi, suy dinh dưỡng

Hiệu quả từ một dự án giúp trẻ thoát thấp còi, suy dinh dưỡng

Xã hội - PV - 18:33, 23/06/2024
Nhằm góp phần giảm thiểu tỷ lệ trẻ em bị suy dinh dưỡng trên địa bàn các huyện miền núi khó khăn Hướng Hóa và Đakrông (tỉnh Quảng Trị), thời gian qua, Tổ chức Tầm nhìn thế giới Việt Nam (World Vision International tại Việt Nam) đã phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo các địa phương và Tập đoàn Nhân Sâm Hàn Quốc KGC triển khai Dự án “Phục hồi dinh dưỡng cho trẻ dưới 5 tuổi”. Đến nay, dự án đã mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn cho trẻ mầm non cũng như thay đổi tư duy, nhận thức và cách chăm sóc trẻ của phụ huynh.
Mùa sen...

Mùa sen...

Giải trí - Ngô Thế Lâm - 18:29, 23/06/2024
Hiếm có nơi nào như đất nước ta, khi thiên nhiên hào phóng ban tặng cả bốn mùa ngập tràn hương sắc của các loài hoa. Và mỗi khi mùa hạ về, chúng ta lại được chiêm ngưỡng một loài hoa thanh cao, cao quý, tượng trưng cho quốc hồn, quốc tuý của dân tộc: Hoa sen!
Nghĩa Trụ - Điểm sáng về xây dựng nông thôn mới nâng cao ở tỉnh Hưng Yên

Nghĩa Trụ - Điểm sáng về xây dựng nông thôn mới nâng cao ở tỉnh Hưng Yên

Trang địa phương - Công Minh - 18:10, 23/06/2024
Được mệnh danh là mảnh đất địa linh nhân kiệt, nơi gắn liền với tên tuổi của những nhà cách mạng kiệt xuất, xã Nghĩa Trụ chính là niềm tự hào của huyện Văn Giang nói riêng và tỉnh Hưng Yên nói chung. Kế thừa bề dày lịch sử, lẫn tiềm năng thế mạnh sẵn có, những năm qua Nghĩa Trụ đã vươn mình trở thành xã nông thôn mới nâng cao, với cơ sở hạ tầng khang trang, kinh tế phát triển mạnh mẽ, chất lượng cuộc sống của người dân không ngừng được cải thiện.
Quảng bá du lịch qua điện ảnh: Một hướng đi hiệu quả

Quảng bá du lịch qua điện ảnh: Một hướng đi hiệu quả

Sắc màu 54 - Tiêu Dao - 18:06, 23/06/2024
Những bộ phim về đề tài dân tộc, miền núi với văn hóa, phong tục, cảnh đẹp thực sự thu hút nhiều khán giả. Tuy nhiên mảng điện ảnh này vẫn còn yếu và thiếu để có thể thu hút nhiều người đến du lịch, trải nghiệm với vùng đồng bào DTTS và miền núi. Nếu được đầu tư, triển khai nhiều đề tài điện ảnh về mảng này thì đây thực sự là động lực thúc đẩy kinh tế du lịch miền núi phát triển.