Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Khắp coọi- nghệ thuật ứng tác tinh tế của người Tày ở Lục Yên

Hồng Hạnh - 15:59, 11/11/2021

Bắt nguồn từ cuộc sống lao động, cùng với sự đẽo gọt, chỉnh sửa, bổ sung của nhiều thế hệ, khắp coọi ngày càng được hoàn thiện với bố cục chặt chẽ, câu từ tinh tế, vần điệu chắt lọc. Khắp coọi trở thành một loại hình văn nghệ dân gian đặc sắc, có giá trị nghệ thuật cao của đồng bào dân tộc Tày ở xã Mường Lai, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

Đồng bào Tày ở xã Mường Lai, huyện Lục Yên biểu diễn khắp cọi
Đồng bào Tày ở xã Mường Lai, huyện Lục Yên biểu diễn khắp cọi

Cách trung tâm huyện Lục Yên khoảng 12km về phía Đông Nam, xã Mường Lai có 9 dân tộc cùng chung sống, trong đó dân tộc Tày chiếm 97%. Đồng bào dân tộc Tày sinh sống ở đây từ lâu đời và còn giữ gìn được nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, trong đó có loại hình văn nghệ dân gian khắp cọoi

Trong kho tàng văn nghệ dân gian của đồng bào Tày ở Mường Lai, khắp coọi là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của đồng bào. Mỗi dịp xuân về hay vào những ngày hội lớn của thôn, bản, tiếng khắp coọi lại vang lên xua tan bao vất vả, mệt nhọc trong cuộc sống thường nhật. Xưa kia ở Mường Lai, đã là nam thanh nữ tú thì phải biết khắp coọi, thậm chí khắp coọi trở thành tiêu chí để quyết định hôn nhân.

Nếu như các làn điệu dân ca giao duyên của các dân tộc thường theo trình tự: Chào nhau, mời nhau hát, hát tìm hiểu, tâm tình, giãi bày rồi các đoạn xe kết, định duyên, chia tay hẹn ước, thì ở khắp coọi biên độ sáng tác, ứng khẩu rộng và tự do hơn. Người tham gia khắp coọi phải thông minh, nhanh nhạy và có tài ứng tác.

Người Tày ở Mường Lai có rất nhiều bài khắp coọi cổ với nhiều nội dung khác nhau. Những người đứng tuổi hát tâm sự với nhau về cuộc sống hằng ngày với mong muốn từ dưới ruộng, trên nương đầy ắp lúa ngô, mọi người khỏe mạnh. Các nam thanh, nữ tú mượn khắp coọi để nói lên tâm trạng vui, buồn, thương nhớ, những lời gửi gắm sau khi gặp gỡ, những thương yêu, nhắn nhủ, hứa hẹn, mong muốn được kết duyên vợ chồng.

Cuộc hát khắp coọi của đồng bào dân tộc Tày ở xã Mường Lai, huyện Lục Yên
Cuộc hát khắp coọi của đồng bào dân tộc Tày ở xã Mường Lai, huyện Lục Yên

Các chàng trai, cô gái Tày cũng rất khéo léo trong cách hỏi nhau, khi bày tỏ tình cảm. Thông qua bài hát, họ mượn các sự vật, hiện tượng để nói lên tình yêu trong sáng của mình. “Bióoc mạ phống nả đán cản xinh/Pi ngộ nọong hật tu rườn kin đoạn giá…/Chứ thâng nọong nả mioạc puồn thương/Ước rừ đảy rum tườn căn dú” (Hoa mạ nở trên nản cán xinh; Em ngộ anh đi xây dựng gia đình rồi đấy…. Nhớ đến anh lòng buồn thương/Ước gì được chung nhà nhau ở)

Bên cạnh những lời lẽ giao duyên đằm thắm, khắp coọi còn ẩn chứa những kiến thức sâu sắc về tự nhiên, những lý giải của người xưa về nguồn gốc của sự vật, hiện tượng và con người; những lời răn dạy về quy tắc ứng xử được thể hiện rõ nét qua từng câu khắp coọi. Khi mời khách ăn cơm, phải theo thứ tự trên dưới, ăn uống phải lịch sự, nhiệt tình: “Ám hẩư pân híp là híp/Giá chíp pác chào khu/Cằm hâư pần ngậm là ngậm/Mí pân tặt lông bâm chá pi” (Miếng nào nên gắp là gắp/Đừng chép miệng người cười/Miếng nào ăn nên ăn/Không ăn thì anh đặt xuống mâm giả em).

Khắp coọi là loại hình dân ca đặc sắc với những tri thức dân gian, những lời răn dạy sâu sắc và đầy tính nhân văn cùng với những cung bậc cảm xúc lứa đôi vô cùng tế nhị, phản ánh rõ nét nhân sinh quan, thế giới quan của đồng bào dân tộc Tày ở xã Mường Lai. 

Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Tổ chức phiên họp chuyên đề pháp luật - Tập trung cao độ cho công tác lập pháp kỳ họp thứ 4

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Tổ chức phiên họp chuyên đề pháp luật - Tập trung cao độ cho công tác lập pháp kỳ họp thứ 4

Thời sự - PV - 27 phút trước
Chiều ngày 9/8, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khai mạc Phiên họp thứ 14. Phát biểu khai mạc phiên họp, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh, tại phiên họp sẽ xem xét, quyết định 02 nhóm vấn đề đối với 07 nội dung trọng tâm. Đặc biệt, tới đây Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tổ chức 02 phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 8 và tháng 9 để chuẩn bị tốt nhất cho công tác lập pháp tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV.
Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Media - Hà Minh Hưng - 1 giờ trước
Với dân số khoảng trên 1500 người, đồng bào Cống ở Lai Châu sinh sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Mường Tè và Nậm Nhùn. Người Cống định cư ở ven suối, ở nhà sàn, trang phục truyền thống là váy đen, áo cóm, và khăn piêu.
Tháo gỡ nút thắt, tạo động lực để phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ

Tháo gỡ nút thắt, tạo động lực để phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ

Kinh tế - Khánh Ngân - 1 giờ trước
Sáng 9/8, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị tổ chức diễn đàn Khuyến nông và Nông nghiệp với chủ đề: “Giải pháp phát triển vùng nguyên liệu gỗ phục vụ ngành công nghiệp chế biến, xuất khẩu”
Cứu thành công tàu cá và 2 ngư dân trôi dạt trên biển

Cứu thành công tàu cá và 2 ngư dân trôi dạt trên biển

Xã hội - Khánh Ngân - 1 giờ trước
Trưa 9/8, tàu số hiệu 366 của Bộ Tư lệnh Vùng 3 Hải quân đã bàn giao 2 ngư dân gặp nạn trên biển cho Đồn Biên phòng Lý Sơn (Quảng Ngãi) trong tình trạng sức khỏe ổn định.
Quả bầu khô trong đời sống đồng bào Gia Rai, Ba Na

Quả bầu khô trong đời sống đồng bào Gia Rai, Ba Na

Sắc màu 54 - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Những quả bầu khô đen nhánh với đủ hình dáng khác nhau đã gắn bó với đồng bào Gia Rai và Ba Na tự ngàn xưa cho đến bây giời.
Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Nét đẹp trong đời sống văn hóa của dân tộc Cống ở Lai Châu

Với dân số khoảng trên 1500 người, đồng bào Cống ở Lai Châu sinh sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Mường Tè và Nậm Nhùn. Người Cống định cư ở ven suối, ở nhà sàn, trang phục truyền thống là váy đen, áo cóm, và khăn piêu.
Bộ Y tế khuyến cáo về việc phòng, chống bệnh cúm mùa

Bộ Y tế khuyến cáo về việc phòng, chống bệnh cúm mùa

Sức khỏe - Như Ý - 1 giờ trước
Hiện nay đang là thời điểm giao mùa, thuận lợi cho các mầm bệnh đường hô hấp phát triển, do đó nhiều người mắc bệnh viêm đường hô hấp, đặc biệt là bệnh cúm mùa (bao gồm cả cúm A). Triệu chứng của bệnh cúm mùa rất khó phân biệt với các bệnh đường hô hấp khác, việc chẩn đoán và điều trị phải tuân thủ theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Ban Chỉ đạo Trung ương hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực

Ban Chỉ đạo Trung ương hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (sau đây gọi là Ban Chỉ đạo Trung ương) đã có hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực (Hướng dẫn số 25-HD/BCĐTW ngày 1/8/2022).
Việt Nam dự kiến chi ngân sách mua sách giáo khoa cho học sinh mượn từ năm học 2022 – 2023

Việt Nam dự kiến chi ngân sách mua sách giáo khoa cho học sinh mượn từ năm học 2022 – 2023

Giáo dục - T.Hợp - 2 giờ trước
Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 236/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tại cuộc họp về học phí phổ thông và sách giáo khoa.
Khi trẻ em gái và phụ nữ DTTS được tiếp cận giáo dục

Khi trẻ em gái và phụ nữ DTTS được tiếp cận giáo dục

Xã hội - Hồng Minh - 2 giờ trước
Một phụ nữ Tày từng đi bộ 40km đến trường giờ đây đã là một nữ doanh nhân thành đạt. Một cô giái dân tộc Xtiêng đã gạt đi những lời ngăn cản từ hàng xóm láng giềng và hoàn thành ước mơ trở thành nhiếp ảnh gia… Đó là một vài câu chuyện đời thực trong số rất nhiều câu chuyện khẳng định tầm quan trọng của giáo dục tới trẻ em gái DTTS. Và Dự án “Chúng tôi Có thể - Hướng tới Mức sống và Giáo dục tốt hơn” chính là nguồn năng lượng tiếp sức cho những giấc mơ đó.
Điện Biên: Sôi nổi Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc tại cực Tây biên giới Sín Thầu

Điện Biên: Sôi nổi Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc tại cực Tây biên giới Sín Thầu

Tin địa phương - Hoàng Khánh - 2 giờ trước
Sáng 9/8, tại xã biên giới Sín Thầu, huyện Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) diễn ra Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022. Đây là một trong 20 xã điểm của toàn quốc thực hiện tổ chức ngày hội trong năm nay theo sự tham mưu của Bộ Công an với Đảng, Chính phủ thực hiện theo Chỉ thị 09 của Ban Bí thư và Quyết định 521 của Thủ tướng Chính phủ.