Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Bất cập trong rà soát hộ nghèo (Bài 1)

Sỹ Hào - 09:37, 08/07/2020

LTS: Sau 5 năm (2016 - 2020) thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, kết quả giảm nghèo của nước ta đã đạt được những thành tựu ấn tượng. Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo vẫn chưa bền vững, tỷ lệ hộ nghèo người DTTS vẫn còn rất cao; trong khi đó việc xây dựng và thực thi chính sách giảm nghèo nói chung còn có những “lỗ hổng” nhất định.

Một trường hợp “sáp nhập” hộ nghèo ở Thiệu Thành, Thiệu Hóa (Thanh Hóa) để đạt chỉ tiêu giảm nghèo.
Một trường hợp “sáp nhập” hộ nghèo ở Thiệu Thành, Thiệu Hóa (Thanh Hóa) để đạt chỉ tiêu giảm nghèo.

Để triển khai chính sách giảm nghèo hiệu quả thì việc rà soát hộ nghèo có ý nghĩa then chốt. Tuy nhiên, do có những “lệch chuẩn” trong quá trình rà soát nên việc hoạch định cũng như thực thi chính sách giảm nghèo chưa chính xác.

Giảm nghèo theo thành tích!

Giai đoạn 2016 - 2020, theo Nghị quyết số 100/2015/QH13 ngày 12/11/2015 của Quốc hội khóa XIII, chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo được giao là 1 - 1,5%/năm. Với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, các địa phương đã tích cực triển khai các chính sách đầu tư, hỗ trợ để giảm nghèo nhanh.

Trong 3 năm đầu (2016 - 2018), theo báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân đạt 1,55%/năm, vượt chỉ tiêu đề ra. Tuy nhiên, năm 2019, kết quả giảm nghèo có phần chùng xuống, khi chỉ giảm được khoảng 1,3% số hộ nghèo so với cuối năm 2018.

Sự chùng xuống về giảm nghèo trong năm 2019 cần được xem là cơ hội để đánh giá lại kết quả giảm nghèo của những năm trước đó một cách thực chất. Bởi thực tế, năm 2019, nguồn lực bố trí cho giảm nghèo cao hơn rất nhiều so với 3 năm trước (2016 - 2018), nhưng kết quả lại thấp hơn.

Cụ thể, trong năm 2019, ngân sách Trung ương bố trí hơn 10,4 nghìn tỷ đồng cho các chính sách giảm nghèo. Còn trong 3 năm trước đó, ngân sách Trung ương chỉ bố trí được gần 21,6 nghìn tỷ đồng, tương ứng khoảng 7,2 nghìn tỷ đồng/năm.

Trong rất nhiều nguyên nhân dẫn đến nghịch lý này có một phần do khâu thực thi chính sách của các địa phương. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, các địa phương đều áp chỉ tiêu cho chính quyền cơ sở. Vì vậy mới có thực trạng, một số địa phương chạy theo thành tích; thậm chí có địa phương còn “sáp nhập” hộ nghèo để kết quả giảm nghèo thêm ấn tượng.

Như thôn Thành Thượng, xã Thiệu Thành, huyện Thiệu Hóa (Thanh Hóa), trong sổ hộ khẩu năm 2019, thôn có 15 hộ nghèo. Nhưng danh sách công nhận hộ nghèo của xã chỉ còn 8 hộ, do 7 hộ còn lại bị “ghép” vào hộ khác. Đơn cử, gia đình ông Nguyễn Văn Oai (53 tuổi), vợ là Mai Thị Hằng (46 tuổi) là hộ nghèo của thôn. Nhưng cuối năm 2019, vợ chồng ông Oai bỗng dưng trở thành “con” của bà Lê Thị Chinh (65 tuổi), cùng có tên trong Giấy chứng nhận hộ nghèo do bà Chinh làm chủ hộ!.

Hạn chế từ công cụ đo lường

Cùng với “căn bệnh” thành tích, thì kết quả rà soát hộ nghèo chưa được phản ánh đúng thực chất một phần do bộ công cụ đo lường. Giai đoạn 2016 - 2020, việc rà soát hộ nghèo được áp dụng bộ tiêu chí đo lường đa chiều. Tuy nhiên, sau 5 năm thực hiện, bộ tiêu chí này đã bộc lộ quá nhiều bất cập.

Đầu tiên là cách tính toán thang điểm chưa chính xác, chưa tính đến các điều kiện thực tế. Chẳng hạn như: 1 xe máy trị giá 5 triệu đồng cũng bằng xe máy giá 50 - 60 triệu đồng (được chấm 20 điểm); hộ có 1 con gà bằng hộ có 49 con gà (5 điểm); hộ có 1 con lợn bằng hộ có 4 con lợn (5 điểm)…

Hạn chế lớn nhất của bộ tiêu chí chấm điểm hộ nghèo hiện hành là tạo điều kiện cho không ít hộ tìm cách để trở thành hộ nghèo. Thực tế, không thiếu trường hợp người dân cố tình giấu tài sản, chuyển nhượng hoặc bán đi để giảm điểm; hoặc hộ có khả năng nhưng không xây nhà, không mua sắm tài sản, dẫn đến số điểm chấm đạt thấp và đương nhiên, họ thuộc diện hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo.

Những hạn chế trong bộ công cụ đo lường nghèo đa chiều đã được nhận diện. Bộ LĐTB&XH đang xây dựng chuẩn nghèo đa chiều quốc gia mới giai đoạn 2021 - 2050, với những tiêu chí cao hơn, trong khi nguồn lực dành cho các chính sách giảm nghèo giai đoạn tới lại giảm đi. Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Tin cùng chuyên mục
Sắp xếp ổn định dân cư theo Đề án 79: Lúng túng trong phát triển sinh kế bền vững (Bài 2)

Sắp xếp ổn định dân cư theo Đề án 79: Lúng túng trong phát triển sinh kế bền vững (Bài 2)

Việc thực hiện Đề án 79 đã cơ bản sắp xếp ổn định dân cư cho đồng bào nơi đây. Nhưng cuối giai đoạn nước rút thực hiện đề án, việc ổn định cuộc sống của các hộ dân tại nhiều bản tái định cư vẫn bộn bề khó khăn; đặc biệt khi triển khai các chính sách hỗ trợ sinh kế bền vững cho người dân .
Tin nổi bật trang chủ
Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 7 phút trước
Thời gian qua, nhờ thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tỉnh Hòa Bình đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.
Thanh Hóa: Cơ chế

Thanh Hóa: Cơ chế "phục vụ", tạo bức phá trong cải cách hành chính

Sự kiện - Bình luận - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Những năm gần đây, công tác cải cách hành chính được tỉnh Thanh Hóa chú trọng thực hiện đồng bộ và quyết liệt từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đây được xem là chìa khóa quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững của tình. Thước đo hiệu quả đầu tiên có thể thấy rõ đó chính là sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp...
Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Tin tức - PV - 16:28, 16/01/2021
Thêm 10 tình nguyện viên được tiêm liều 75 mcg Nanocovax ngày 15/1. Như vậy, toàn bộ 60 người nghiệm vaccine Covid-19 giai đoạn một đã tiêm ít nhất một liều.
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 15:29, 16/01/2021
Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Video - PV - 15:09, 16/01/2021
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng có nhiệm vụ kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XII; đánh giá 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới; 30 năm thực hiện cương lĩnh năm 1991; 10 năm thực hiện chiến lược phát triển KT-XH 2010-2020.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Sức khỏe - Nguyệt Anh - 14:56, 16/01/2021
Người dân cần che chắn nhà cửa, giữ ấm cơ thể, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, nước uống; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; không ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn, để lâu ngày.

"Đất nước chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay"

Sự kiện - Bình luận - PV - 14:02, 16/01/2021
Nhìn lại 35 năm thực hiện công cuộc Đổi mới và 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, lý luận về Đổi mới, về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta ngày càng được hoàn thiện và từng bước được hiện thực hóa.
Hội nghị Trung ương 15 giới thiệu nhân sự “đặc biệt” tham gia khóa XIII của Đảng

Hội nghị Trung ương 15 giới thiệu nhân sự “đặc biệt” tham gia khóa XIII của Đảng

Thời sự - PV - 13:59, 16/01/2021
Sáng nay (16/1), tại Trụ sở Trung ương Đảng diễn ra phiên khai mạc trọng thể Hội nghị Trung ương lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII.
Cô gái Việt trở thành viên chức chính quyền tiểu bang Mỹ

Cô gái Việt trở thành viên chức chính quyền tiểu bang Mỹ

Dân tộc hội nhập - PV - 11:42, 16/01/2021
Từ một thợ làm nail, cô gái Việt Nguyên Nguyễn đã giành vé tới trường đại học rồi trở thành kế toán tại một văn phòng chính phủ tiểu bang ở Mỹ. Câu chuyện và hành trình phi thường được Nguyên Nguyễn kể lại đã xuất sắc giành giải Ba cuộc thi “Hành trình nước Mỹ” trong khuôn khổ sự kiện “Vòng tay nước Mỹ 8” do Hội Thanh niên, sinh viên Việt Nam tại Mỹ tổ chức.
Bác sĩ Lá Văn Khôi: Tấm gương điển hình của thanh niên

Bác sĩ Lá Văn Khôi: Tấm gương điển hình của thanh niên

Tin tức - Mai Hương - 11:01, 16/01/2021
Bác sĩ Lá Văn Khôi, dân tộc Thái, là con út trong một gia đình có 3 anh em ở xã Yên Hợp (huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An). Bằng ý chí và nghị lực của bản thân, bác sĩ Lá Văn Khôi đã vượt khó đi lên, trở thành tấm gương điển hình của tầng lớp trẻ, thanh niên học tập và noi theo.