Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Gặp người hết lòng gìn giữ điệu hát then cổ

Thúy Hồng - 09:19, 14/04/2020

Với hơn 50 năm miệt mài gìn giữ điệu hát Then cổ - di sản văn hóa tín ngưỡng của dân tộc Tày, Nùng, bà không chỉ tiếp thu những làn điệu Then mà còn lan tỏa niềm đam mê bằng cách truyền dạy lại cho nhiều thế hệ học trò nhằm gìn giữ câu then cho muôn đời sau. Bà là Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Bông, sinh năm 1948, tại khu II, thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

Bà Nguyễn Thị Bông đang hướng dẫn học viên cách học hát Then, đàn Tính
Bà Nguyễn Thị Bông đang hướng dẫn học viên cách học hát Then, đàn Tính

Gặp bà Nguyễn Thị Bông tại Chương trình biểu diễn văn hóa nghệ thuật chào mừng Đại hội Đại biểu các DTTS huyện Tràng Định lần thứ III, năm 2019, tôi đặc biệt có ấn tượng về người phụ nữ Tày đã ngoài tuổi 70 nhưng chơi đàn Tính điêu luyện và có giọng hát Then thật ngọt ngào, truyền cảm, làm mê đắm lòng người. 

Sinh ra trong một gia đình dân tộc Tày, mẹ và chị gái đều có giọng hát Then rất hay nên từ nhỏ bà Bông đã được mẹ và chị dạy cho nhiều bài Then và cách chơi đàn tính. Năm 14 tuổi, bà Bông đã biết hát nhiều làn điệu Then, trong đó có cả những điệu Then cổ.

Tuy yêu thích hát Then nhưng bà Bông không đi theo con đường biểu diễn nghệ thuật như chị gái mình, mà chọn làm công việc tại Đài Phát thanh, Truyền hình của huyện. Trước đây khi còn đang công tác, mặc dù không có nhiều thời gian nhưng bà vẫn nuôi dưỡng niềm đam mê với đàn Tính, hát Then. Khi có chút thời gian rảnh rang là bà dành để tìm hiểu, biên tập, sáng tác những tác phẩm Then bằng tiếng Tày, Nùng để phát lên Đài Truyền thanh phục vụ nhu cầu thưởng thức văn hóa tinh thần của bà con Nhân dân.

Sau khi nghỉ hưu, bà Bông có nhiều thời gian hơn để sưu tầm, biên soạn và sáng tác những làn điệu Then cổ. Để sưu tầm được những làn điệu Then cổ, bà phải dành một khoản lương hưu để đi khắp nơi gặp gỡ, tìm hiểu từ những thầy then trong các bản làng hoặc biên soạn từ tài liệu được viết bằng chữ Hán. 

Trong số các tác phẩm do bà chỉnh biên, đặt lời, lồng điệu và dàn dựng, đã có 17 tác phẩm đạt giải thưởng trong các kỳ liên hoan, hội diễn. Tiêu biểu như tiết mục hát Then “Mùa hoa lê” đoạt Huy chương Bạc tại Liên hoan Tiếng hát người cao tuổi tỉnh Lạng Sơn năm 2005, tiết mục "Ú phang tâng" đoạt Huy chương Vàng Liên hoan Tiếng hát người cao tuổi tỉnh Lạng Sơn năm 2018.

Trong hành trình hơn 50 năm gắn bó với làn điệu dân ca của dân tộc mình, bà Bông đã sưu tầm, biên soạn được gần 200 làn điệu dân ca cổ sử dụng trong tang lễ của dân tộc Nùng cùng nhiều làn điệu Then cổ như: Khay Pác, Pây tàng, Xuôi sluông, Vọng Én,…Thực hành tốt các làn điệu Then của các dân tộc Tày, Nùng gồm: phong slư, lượn slương, lượn Nàng Hai, lượn Nàng ới, khóc tang lễ, hát đồng dao, hát ru, hát mo,…

Không chỉ say mê sáng tác và hát Then, đàn Tính mà bà Bông luôn tâm niệm phải có trách nhiệm bảo tồn và phát huy Then, góp phần bảo lưu các phong tục, tập quán truyền thống tốt đẹp của người Tày, Nùng. Bà đã tham gia giảng dạy hát Then cho nhiều lớp học sinh tại Trường Phổ, thông Dân tộc Nội Trú - THCS huyện Tràng Định, Trường THPT huyện Tràng Định… Tính đến nay, đã có hàng trăm học viên theo học hát Then, đàn Tính từ bà. Nhiều học trò của bà đã trở thành hạt nhân văn nghệ đóng góp tích cực cho phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở. Tiết mục do bà Bông hướng dẫn luyện tập giảng dạy cho các em học sinh Trường THPT huyện Tràng Định đã đoạt giải Nhất tại Liên hoan tiếng hát HSSV tỉnh Lạng Sơn năm 2015.

Với những đóng góp trong công tác bảo tồn, phát huy Then cổ của dân tộc Tày, Nùng trong cộng đồng, tháng 6/2019, bà Nguyễn Thị Bông đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú loại hình “Nghệ thuật trình diễn dân gian”. 

Tin cùng chuyên mục
Tài chiêm tinh của người Mường qua bộ lịch cổ

Tài chiêm tinh của người Mường qua bộ lịch cổ

Xưa nay, văn hóa Mường gói gọn trong câu thành ngữ: “Cơm đồ, nhà gác, nước vác, lợn thui, ngày lui tháng tới”. Đến nay, “ngày lui, tháng tới” vẫn được đồng bào Mường ( chủ yếu là người Mường ở Hòa Bình) sử dụng thông qua bộ lịch đoi – bộ lịch cổ hình thành theo cách tính sự di chuyển giữa sao đoi và mặt trăng.
Tin nổi bật trang chủ
“Tạo sự đồng thuận trong triển khai Chương trình MTQG”

“Tạo sự đồng thuận trong triển khai Chương trình MTQG”

Đó là ý kiến phát biểu của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại buổi làm việc với UBND tỉnh Nghệ An về thực hiện công tác dân tộc, công tác chuẩn bị triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣̣(DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2030 (gọi tắt là Chương trình MTQG), ngày 21/1/2022, tại tỉnh Nghệ An.
Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Media - Kim Anh - 2 giờ trước
Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022, những ngày vừa qua, tại chợ hoa Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) - một trong những chợ hoa lớn nhất của Thủ đô đã ngập tràn màu sắc của các loại hoa. Những loại hoa lê, hoa đào, hoa mận được các tiểu thương bày bán từ nhiều ngày trước khiến mỗi người đi qua không khỏi xốn sang, thích thú.
Đắk Lắk: Phát hiện, xử lý đối tượng trồng cần sa trong rẫy

Đắk Lắk: Phát hiện, xử lý đối tượng trồng cần sa trong rẫy

Pháp luật - Hoàng Thùy - 2 giờ trước
Ngày 21/1/2022, Công an huyện Krông Búk (Đắk Lắk) thông tin, vừa phát hiện, xử lý một vụ trồng cần sa trái phép trên địa bàn.
Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm, tặng quà Tết đồng bào DTTS huyện Ea Súp, Đắk Lắk

Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm, tặng quà Tết đồng bào DTTS huyện Ea Súp, Đắk Lắk

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 2 giờ trước
Ngày 21/1/2022, thừa ủy quyền của Lãnh đạo Ủy Ban Dân tộc (UBDT), Đoàn công tác Vụ Địa phương II (thuộc UBDT) và Lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh Đắk Lắk đi thăm, chúc Tết và tặng quà hộ nghèo, gia đình chính sách đồng bào DTTS, Người có uy tín và một số tập thể làm tốt công tác dân tộc tại huyện biên giới Ea Súp (Đắk Lắk).
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải chúc Tết tại tỉnh Trà Vinh

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải chúc Tết tại tỉnh Trà Vinh

Tin tức - Như Tâm - 2 giờ trước
Nằm trong kế hoạch thăm và tặng quà cho các tập thể có thành tích xuất sắc trong công tác dân tộc, hộ DTTS nghèo, gia đình chính sách người DTTS, Người có uy tín vùng đồng bào DTTS nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần, ngày 21/1/2022, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Lê Sơn Hải đã đến thăm và chúc Tết đồng bào DTTS tỉnh Trà Vinh. Tham gia Đoàn công tác, có đại diện lãnh đạo Vụ địa phương III, Vụ Chính sách và Văn phòng thuộc UBDT.
Điều chỉnh dự án bảo tồn những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế

Điều chỉnh dự án bảo tồn những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế

Văn bản chính sách mới - Cát Tường (t/h) - 3 giờ trước
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định số 118/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án Bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế tại tỉnh Bắc Giang.
Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022, những ngày vừa qua, tại chợ hoa Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) - một trong những chợ hoa lớn nhất của Thủ đô đã ngập tràn màu sắc của các loại hoa. Những loại hoa lê, hoa đào, hoa mận được các tiểu thương bày bán từ nhiều ngày trước khiến mỗi người đi qua không khỏi xốn sang, thích thú.
Từ 15h ngày 21/1: Giá xăng tăng hơn 400 đồng/lít

Từ 15h ngày 21/1: Giá xăng tăng hơn 400 đồng/lít

Kinh tế - Cát Tường (t/h) - 3 giờ trước
Liên Bộ Công Thương - Tài chính vừa thông báo điều chỉnh tăng giá xăng, dầu áp dụng từ 15h ngày 21/1/2022.
Thơm nồng rượu cần của người Gia Rai

Thơm nồng rượu cần của người Gia Rai

Ẩm thực - Ngọc Thu - 4 giờ trước
Từ bao đời nay, đồng bào dân tộc Gia Rai tỉnh Gia Lai vẫn giữ thói quen làm men, ủ rượu mỗi khi tổ chức lễ hội, việc chung của làng hay đón năm mới. Tại các huyện như Kbang, Kong Chro, Phú Thiện, Chư Păh… dân làng có công thức riêng trong việc ủ rượu. Nhờ vậy, rượu cần vùng này có hương vị thơm ngon, đặc trưng của núi rừng Tây Nguyên mà khó nơi nào sánh kịp.
Đoàn công tác của Ban Bí thư Trung ương Đảng thăm, tặng quà Tết tại Đắk Lắk

Đoàn công tác của Ban Bí thư Trung ương Đảng thăm, tặng quà Tết tại Đắk Lắk

Tin địa phương - Lê Hường - 4 giờ trước
Sáng 21/1/2022, Đoàn công tác của Ban Bí thư Trung ương Đảng do Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Dân vận Trung ương Bùi Thị Minh Hoài làm Trưởng đoàn đã đến thăm, chúc Tết, tặng quà cho Nhân dân, học sinh xã biên giới Krông Na, huyện Buôn Đôn (Đắk Lắk) và tham dự Chương trình “Xuân biên giới” năm 2022 do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng và Đoàn TNCS Hồ chí Minh tỉnh Đắk Lắk tổ chức.
Đàm Thuỷ (Cao Bằng): Nỗ lực vượt khó để về đích nông thôn mới

Đàm Thuỷ (Cao Bằng): Nỗ lực vượt khó để về đích nông thôn mới

Trang địa phương - Thuý Hồng - 4 giờ trước
Trong bối cảnh khó khăn, thách thức bủa vây bởi đại dịch Covid-19, phong trào xây dựng nông thôn mới (NTM) tại xã Đàm Thuỷ, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng vẫn giữ được tiến độ triển khai. Bằng sự nỗ lực của cấp uỷ, chính quyền và sự đồng lòng của người dân, đến nay xã Đàm Thuỷ đã hoàn thành 18/19 tiêu chí NTM.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tiếp tục chương trình thăm, chúc Tết tại tỉnh Nghệ An, ngày 21/1/2022, đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc do Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm trưởng đoàn đã đến thăm, chúc Tết tại Trường THPT dân tộc nội trú (DTNT) tỉnh Nghệ An.