Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Gặp người hết lòng gìn giữ điệu hát then cổ

Thúy Hồng - 09:19, 14/04/2020

Với hơn 50 năm miệt mài gìn giữ điệu hát Then cổ - di sản văn hóa tín ngưỡng của dân tộc Tày, Nùng, bà không chỉ tiếp thu những làn điệu Then mà còn lan tỏa niềm đam mê bằng cách truyền dạy lại cho nhiều thế hệ học trò nhằm gìn giữ câu then cho muôn đời sau. Bà là Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Bông, sinh năm 1948, tại khu II, thị trấn Thất Khê, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

Bà Nguyễn Thị Bông đang hướng dẫn học viên cách học hát Then, đàn Tính
Bà Nguyễn Thị Bông đang hướng dẫn học viên cách học hát Then, đàn Tính

Gặp bà Nguyễn Thị Bông tại Chương trình biểu diễn văn hóa nghệ thuật chào mừng Đại hội Đại biểu các DTTS huyện Tràng Định lần thứ III, năm 2019, tôi đặc biệt có ấn tượng về người phụ nữ Tày đã ngoài tuổi 70 nhưng chơi đàn Tính điêu luyện và có giọng hát Then thật ngọt ngào, truyền cảm, làm mê đắm lòng người. 

Sinh ra trong một gia đình dân tộc Tày, mẹ và chị gái đều có giọng hát Then rất hay nên từ nhỏ bà Bông đã được mẹ và chị dạy cho nhiều bài Then và cách chơi đàn tính. Năm 14 tuổi, bà Bông đã biết hát nhiều làn điệu Then, trong đó có cả những điệu Then cổ.

Tuy yêu thích hát Then nhưng bà Bông không đi theo con đường biểu diễn nghệ thuật như chị gái mình, mà chọn làm công việc tại Đài Phát thanh, Truyền hình của huyện. Trước đây khi còn đang công tác, mặc dù không có nhiều thời gian nhưng bà vẫn nuôi dưỡng niềm đam mê với đàn Tính, hát Then. Khi có chút thời gian rảnh rang là bà dành để tìm hiểu, biên tập, sáng tác những tác phẩm Then bằng tiếng Tày, Nùng để phát lên Đài Truyền thanh phục vụ nhu cầu thưởng thức văn hóa tinh thần của bà con Nhân dân.

Sau khi nghỉ hưu, bà Bông có nhiều thời gian hơn để sưu tầm, biên soạn và sáng tác những làn điệu Then cổ. Để sưu tầm được những làn điệu Then cổ, bà phải dành một khoản lương hưu để đi khắp nơi gặp gỡ, tìm hiểu từ những thầy then trong các bản làng hoặc biên soạn từ tài liệu được viết bằng chữ Hán. 

Trong số các tác phẩm do bà chỉnh biên, đặt lời, lồng điệu và dàn dựng, đã có 17 tác phẩm đạt giải thưởng trong các kỳ liên hoan, hội diễn. Tiêu biểu như tiết mục hát Then “Mùa hoa lê” đoạt Huy chương Bạc tại Liên hoan Tiếng hát người cao tuổi tỉnh Lạng Sơn năm 2005, tiết mục "Ú phang tâng" đoạt Huy chương Vàng Liên hoan Tiếng hát người cao tuổi tỉnh Lạng Sơn năm 2018.

Trong hành trình hơn 50 năm gắn bó với làn điệu dân ca của dân tộc mình, bà Bông đã sưu tầm, biên soạn được gần 200 làn điệu dân ca cổ sử dụng trong tang lễ của dân tộc Nùng cùng nhiều làn điệu Then cổ như: Khay Pác, Pây tàng, Xuôi sluông, Vọng Én,…Thực hành tốt các làn điệu Then của các dân tộc Tày, Nùng gồm: phong slư, lượn slương, lượn Nàng Hai, lượn Nàng ới, khóc tang lễ, hát đồng dao, hát ru, hát mo,…

Không chỉ say mê sáng tác và hát Then, đàn Tính mà bà Bông luôn tâm niệm phải có trách nhiệm bảo tồn và phát huy Then, góp phần bảo lưu các phong tục, tập quán truyền thống tốt đẹp của người Tày, Nùng. Bà đã tham gia giảng dạy hát Then cho nhiều lớp học sinh tại Trường Phổ, thông Dân tộc Nội Trú - THCS huyện Tràng Định, Trường THPT huyện Tràng Định… Tính đến nay, đã có hàng trăm học viên theo học hát Then, đàn Tính từ bà. Nhiều học trò của bà đã trở thành hạt nhân văn nghệ đóng góp tích cực cho phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở. Tiết mục do bà Bông hướng dẫn luyện tập giảng dạy cho các em học sinh Trường THPT huyện Tràng Định đã đoạt giải Nhất tại Liên hoan tiếng hát HSSV tỉnh Lạng Sơn năm 2015.

Với những đóng góp trong công tác bảo tồn, phát huy Then cổ của dân tộc Tày, Nùng trong cộng đồng, tháng 6/2019, bà Nguyễn Thị Bông đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú loại hình “Nghệ thuật trình diễn dân gian”. 

Tin cùng chuyên mục
Phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của phiên chợ vùng cao

Phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của phiên chợ vùng cao

Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) vừa có Quyết định số 1126/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức Lớp tập huấn về xây dựng mô hình, phương pháp bảo tồn Chợ phiên đặc trưng của đồng bào các DTTS.
Hấp dẫn- Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Hấp dẫn- Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Du lịch - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đang diễn ra tại phố Lê Quang Đạo (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn. Đây là hoạt động hưởng ứng Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) đang diễn ra tại Hà Nội và một số địa phương lân cận.
Việt Nam có 2 VĐV được đề cử vào danh sách VĐV xuất sắc nhất SEA Games 31

Việt Nam có 2 VĐV được đề cử vào danh sách VĐV xuất sắc nhất SEA Games 31

Thể thao - Giải trí - Lam Anh - 2 giờ trước
Ngày 22/5, theo Phó trưởng Tiểu ban chuyên môn kỹ thuật SEA Games 31 Hoàng Quốc Vinh, Tiểu ban đã lựa chọn ra 4 gương mặt tiêu biểu để đề cử là VĐV xuất sắc nhất của SEA Games 31 lần này.
Phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của phiên chợ vùng cao

Phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của phiên chợ vùng cao

Sắc màu 54 - Tuệ An - 2 giờ trước
Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) vừa có Quyết định số 1126/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức Lớp tập huấn về xây dựng mô hình, phương pháp bảo tồn Chợ phiên đặc trưng của đồng bào các DTTS.
Sơn La: Sạt lở đá trên Quốc lộ 37 gây ùn tắc giao thông cục bộ

Sơn La: Sạt lở đá trên Quốc lộ 37 gây ùn tắc giao thông cục bộ

Môi trường sống - BĐT - 2 giờ trước
Do ảnh hưởng của mưa kéo dài trong những ngày vừa qua, sáng 22/5, trên Quốc lộ 37 thuộc địa phận tỉnh Sơn La đã xảy ra lở đá, khiến giao thông bị ùn tắc cục bộ.
Thị xã Sa Pa: Mưa lớn gây sụt lún đường tỉnh lộ 155

Thị xã Sa Pa: Mưa lớn gây sụt lún đường tỉnh lộ 155

Tin địa phương - Trọng Bảo - 5 giờ trước
Thông tin từ UBND thị xã Sa Pa (Lào Cai) cho biết, trong những ngày qua, trên địa bàn xả ra mưa lớn kéo dài đã gây sạt lở tại một số điểm. Cụ thể, vào khoảng 00h sáng ngày 22/5 tại km 33+300 tỉnh lộ 155 thuộc địa phận xã Ngũ Chỉ Sơn, thị xã Sa Pa xảy ra vụ sụt lún đường nghiêm trọng tạo thành hố sâu 2m, rộng khoảng 100m, phạm vi ảnh hưởng khoảng 200m.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Triển lãm

Triển lãm "Kỳ ẩn Việt Nam"- Sống dậy những kiến trúc cổ

Tin tức - Hồng Minh - 6 giờ trước
Từ ngày 21/05/2022 đến hết ngày 30/05/2022, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, 20 sáng tác đầu tay của Hoạ sĩ Nguyễn Thanh Vũ mang tên "Kỳ ẩn Việt Nam" được trung bày để giới thiệu tới du khách. Đây là Dự án Phi lợi nhuận về Văn hoá và Giáo dục Gavisto Diplomat.
Bóng đá nữ Việt Nam và người hâm mộ

Bóng đá nữ Việt Nam và người hâm mộ

Thể thao - Giải trí - Hồng Minh - 6 giờ trước
Hình ảnh khán giả xếp hàng dài chờ vào sân cổ vũ, hay rực đỏ cả một góc trời màu cờ Tổ Quốc, màu của áo cờ đỏ sao vàng trên sân vận động Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh… đã làm nức lòng trái tim của hơn 90 triệu dân Việt Nam trong trận chung kết môn bóng đá nữ SEA Games 31 gặp Thái Lan vào tối qua (21/5).
Nhiều địa phương bị thiệt hại do mưa lớn kéo dài

Nhiều địa phương bị thiệt hại do mưa lớn kéo dài

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 6 giờ trước
Trong những ngày vừa qua, tại các tỉnh miền núi phía Bắc và miền Trung, Tây Nguyên xảy ra mưa lớn kéo dài, gây thiệt hại về nhà cửa, hoa màu và sạt lở tại nhiều tuyến đường giao thông.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Media - PV - 6 giờ trước
Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Nối nhịp cầu hợp tác Việt Nam-Tây Ban Nha

Nối nhịp cầu hợp tác Việt Nam-Tây Ban Nha

Tin tức - PV - 8 giờ trước
Năm 2022 có ý nghĩa đặc biệt trong quan hệ giữa Việt Nam và Tây Ban Nha khi hai nước kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Trên chặng đường gần nửa thế kỷ qua, vượt qua mọi biến động lịch sử, mối quan hệ hữu nghị, hợp tác tốt đẹp Việt Nam-Tây Ban Nha ngày càng bền chặt và đóng góp vào sự ổn định, thịnh vượng chung của hai khu vực châu Á và châu Âu.