Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo phong tục đón Tết của đồng bào dân tộc Mông

PV - 14:45, 04/01/2022

Khác với một số dân tộc ở vùng Tây Bắc, người Mông ở xã Co Mạ, huyện Thuận Châu, Sơn La thường đón Tết sớm hơn 1 tháng. Phong tục đón Tết của đồng bào Mông cũng có nhiều nét độc đáo, trong đó có phong tục vào ngày mùng một Tết Dương lịch, khi tiếng gà gáy đầu tiên cất lên cũng là lúc những người đàn ông dậy sớm nhất nhà để làm những việc quan trọng trong gia đình.

Trong ngày mồng Một Tết, người đàn ông dân tộc Mông sẽ dậy sớm nhất để cho lợn, gà ăn hoặc làm các công việc quan trọng trong gia đình
Trong ngày mồng Một Tết, người đàn ông dân tộc Mông sẽ dậy sớm nhất để cho lợn, gà ăn hoặc làm các công việc quan trọng trong gia đình

Khác với dân tộc Kinh và nhiều đồng bào DTTS ở trong cả nước nói chung, vùng Tây Bắc nói riêng, người Mông ở Sơn La và một số tỉnh ở Tây Bắc thường ăn Tết vào đầu tháng Chạp Âm lịch. Tết của người Mông thường diễn ra trong 3 ngày nhưng trước đó cả tháng, khắp các bản trên, bản dưới tại các xã vùng cao của Sơn La, người Mông đã nhộn nhịp không khí đón Xuân.

Tối 29/11 Âm lịch, thời khắc giao thừa chuẩn bị đến cũng là lúc khắp Bản Co Mạ, xã Co Mạ, huyện Thuận Châu, các hộ dân tộc Mông trong bản nhà nào nhà nấy đều quây quần bên mâm cơm gia đình để cùng nhau đón năm mới 2022. Khắp bản đâu đâu cũng rộn rã tiếng cười, tiếng nói cùng những lời chúc sức khỏe, bình an và chúc cho mùa màng tươi tốt.

Cũng như các hộ dân tộc Mông khác trong bản Co Mạ, gia đình ông Và Sái Di, một trong những người cao tuổi có uy tín của bản Co Mạ đang chuẩn bị các thủ tục để cùng gia đình đón Tết Dương lịch. Năm nay, do tính chất công việc của các thành viên trong gia đình, nên gia đình ông tổ chức cơm tối của gia đình vào ngày 29/11 Âm lịch, chứ không phải là ngày 30/11 như năm trước.

Dùng đôi bàn tay thô ráp chia đôi chiếc bánh dày thơm ngon nướng cạnh bếp lửa hồng mời khách thưởng thức, ông Di bảo: “Tối nay ít người nên gia đình mổ 2 con gà để làm lý thôi. Sáng mai, mùng một Tết mới mổ lợn để đón người thân bên nội, ngoại, con cháu và khách trong bản đến vui Tết cùng gia đình. Gia đình nào làm Tết sớm thì trước đó sẽ thông báo tới người thân, bạn bè để sáng hôm sau đến chung vui Tết cùng gia đình”.

Độc đáo phong tục đón Tết của đồng bào dân tộc Mông 1
Công việc trong ngày mùng một Tết của những người đàn ông trong gia đình là chuẩn bị bếp lửa và mổ lợn...
Công việc trong ngày mùng một Tết của những người đàn ông trong gia đình là chuẩn bị bếp lửa và mổ lợn...

Tiếp tục chia sẻ về ngày Tết của người Mông, ông Và Sái Di thông tin thêm: “Người Mông chúng tôi chuẩn bị ngày Tết rất chu đáo. Mỗi người mỗi việc, phụ nữ sẽ hoàn thiện đường thêu, nút chỉ trên bộ váy áo mới để cho người lớn, trẻ con diện Tết. Đàn ông thì đi mua sắm đồ hay mổ lợn, mổ gà cho bữa cơm trong gia đình. Nếu như với người Kinh, trong mâm cỗ Tết không thể thiếu bánh chưng, bánh tét thì Tết của dân tộc Mông chúng tôi phải có bánh dày để cúng tổ tiên và trời đất. Người Mông chúng tôi quan niệm bánh dày tròn tượng trưng cho mặt trăng và mặt trời, đó chính là nguồn gốc sinh ra con người và vạn vật trên mặt đất. Do đó, giã bánh dày là việc làm không thể thiếu trong ngày Tết”.

Cũng như người dân tộc Mông ở các bản vùng cao Tây Bắc, người Mông ở bản Co Mạ rất thật thà, chất phác và mến khách. Ngồi bên mâm cơm đón giao thừa cùng gia đình, ông Và Sái Di rót chén rượu ngô với màu vàng nhạt đặc trưng thơm nức và gắp miếng thịt gà đen săn chắc mời chúng tôi thưởng thức.

Các thiếu nữ Mông chuẩn bị trang phục đi chơi Tết
Các thiếu nữ Mông chuẩn bị trang phục đi chơi Tết

Vừa tiếp khách, ông Di vừa kể cho mọi người trong mâm cơm nghe về những phong tục, nghi lễ tốt đẹp của người Mông. Bên cạnh đó, ông cũng không quên căn dặn thế hệ trẻ phải chăm chỉ học tập để trở thành những công dân có ích cho xã hội, không được vi phạm pháp luật và không nghe theo tà đạo, lời xúi giục của kẻ xấu để gây mất đoàn kết giữa các dòng họ, gia đình.

Giải đáp câu hỏi của chúng tôi, “Vì sao đàn ông dân tộc Mông là người dậy sớm nhất trong ngày mùng một Tết”, ông Và Sái Di bảo: “Người Mông chúng tôi quan niệm nếu gia đình nào tổ chức ăn Tết vào các ngày 27, 28 hoặc 29 hay 30 trong tháng 11 Âm lịch thì ngày hôm sau sẽ là mùng một Tết, không nhất thiết cứ phải ăn Tết vào tối 30/11 Âm lịch. Do vậy, khi những tiếng gà gáy "ò ó o" đầu tiên vang lên trong sáng ngày hôm sau thì cũng sẽ là thời điểm đánh dấu những phút giây đầu tiên bước sang năm mới (và sẽ coi đó là ngày mùng một Tết).

Đặc biệt, vào ngày này, cánh đàn ông người Mông sẽ là những người dậy khỏi giường sớm nhất trong gia đình để làm hết mọi công việc thay người phụ nữ, từ nhóm bếp, nấu cơm, chuẩn bị thức ăn cho lợn, gà, trâu, bò ăn…

Người Mông quan niệm, đàn ông là trụ cột của gia đình nên tất cả mọi việc trong gia đình phải chịu trách nhiệm để giữ được truyền thống cho cả năm. Không chỉ vậy, sáng mùng một Tết, sau khi chờ đàn ông trong gia đình dậy sớm nhóm bếp, cho lợn, gà ăn… xong thì người phụ nữ Mông cũng dậy sau đó để làm những công việc nhỏ hơn như hứng nước và dọn dẹp nhà cửa để chuẩn bị đón anh em họ hàng gần xa đến chung vui năm mới”.

Chị Thào Thị Ly, bản Co Mạ, chia sẻ: “Từ khi còn nhỏ, những cô gái người Mông chúng tôi đã được bố mẹ dạy bảo phải tập dậy sớm nhóm bếp, lấy nước, nấu cơm. Có như vậy sau này về nhà chồng mới được lòng mẹ chồng và họ hàng bên đó. Sáng mùng một Tết này, sau khi những người đàn ông được coi là trụ cột trong gia đình dậy sớm làm xong các công việc quan trọng trước thì tiếp sau đó, chúng tôi mới ra khỏi giường để hứng những giọt nước sạch nhất về sử dụng với mong muốn năm mới mọi thành viên trong gia đình đều mạnh khỏe, may mắn”.

Trong 3 ngày Tết, người Mông còn có tục dán giấy lên các công cụ lao động hằng ngày và để dưới bàn thờ như một sự tri ân những công cụ đã luôn theo mình trong lao động, sản xuất suốt năm qua. Sau đó, họ đến nhà nhau chúc Tết, thưởng thức rượu ngô, ăn bánh dày…

Người Mông sẽ dán giấy vào công cụ lao động để dưới bàn thờ để công cụ được nghỉ ngơi ngày Tết.
Người Mông sẽ dán giấy vào công cụ lao động để dưới bàn thờ để công cụ được nghỉ ngơi ngày Tết.

Trong những ngày đón Tết, người dân tộc Mông sẽ cùng nhau chơi Tết và khoác lên mình những bộ váy, áo đẹp nhất. Bởi vậy, nổi bật trong sắc màu e ấp của hoa mơ, hoa mận và sắc hồng của hoa đào là gam màu rực rỡ của những chiếc váy tung xòe trên sườn đồi ngút ngàn cùng những tiếng leng keng của đồng bạc trên người các chàng trai, cô gái đi chơi xuân.

Trong những ngày đón Tết, người Mông sẽ cùng nhau chơi Tết và khoác lên mình những bộ váy, áo đẹp nhất (Ảnh danviet.vn)
Trong những ngày đón Tết, người Mông sẽ cùng nhau chơi Tết và khoác lên mình những bộ váy, áo đẹp nhất (Ảnh danviet.vn)

Đến với đồng bào Mông ở xã vùng cao Co Mạ vào dịp Tết này, ngoài việc được chứng kiến những phong tục, nghi lễ độc đáo, như: kiêng gọi nhau, kiêng tiêu tiền, kiêng ăn rau... trong ngày mùng một Tết, du khách sẽ được thưởng thức bầu không khí trong lành của núi rừng Tây Bắc, hòa mình vào sắc màu e ấp của hoa đào, hoa mơ, hoa mận hay được học cách ném những trái pao (tiếng Mông gọi là pó po) cùng những thiếu nữ người Mông xinh đẹp xúng xính trong những bộ váy áo rực rỡ.

Tin nổi bật trang chủ
Hội nghị Trung ương 6, khóa XIII bàn, quyết định nhiều vấn đề quan trọng của Đảng, đất nước

Hội nghị Trung ương 6, khóa XIII bàn, quyết định nhiều vấn đề quan trọng của Đảng, đất nước

Phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, sáng 3/10 tại Hà Nội, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh đây là Hội nghị để Trung ương hoàn thành về cơ bản việc triển khai thực hiện nhiệm vụ quán triệt, thực hiện các nội dung, vấn đề lớn, cốt yếu của Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.
TP. Hà Nội: Xây dựng hồ sơ trình UNESCO bảo vệ khẩn cấp di sản Mo Mường

TP. Hà Nội: Xây dựng hồ sơ trình UNESCO bảo vệ khẩn cấp di sản Mo Mường

Tin tức - Nga Anh - 1 giờ trước
TP Hà Nội đang phối hợp với các cơ quan, địa phương xây dựng Bộ hồ sơ quốc gia về di sản văn hoá Mo Mường đệ trình UNESCO ghi danh trong danh sách Di sản văn hoá phi vật thể bảo vệ khẩn cấp.
Ngày hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Lào: Sôi nổi các hoạt động thể thao

Ngày hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Lào: Sôi nổi các hoạt động thể thao

Thể thao - Văn Hoa - Tuấn Ninh - 1 giờ trước
Song song với các hoạt động trong khuôn khổ Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III, hoạt động thể thao diễn ra từ ngày 1 - 3/10, với nhiều môn thi đấu mang đậm sắc màu các dân tộc khu vực biên giới Việt Nam - Lào.
Lạng Sơn: Hội chợ Thương mại quốc tế Việt - Trung năm 2022

Lạng Sơn: Hội chợ Thương mại quốc tế Việt - Trung năm 2022

Kinh tế - Thiên An - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Hội chợ Thương mại quốc tế Việt - Trung năm 2022 sẽ diễn ra từ ngày 2 - 9/11/2022, tại Trung tâm Hội chợ thương mại Lạng Sơn, số 2A, đường Tam Thanh, phường Tam Thanh, Tp. Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Sóc Trăng: Bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho cán bộ công tác vùng DTTS

Sóc Trăng: Bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho cán bộ công tác vùng DTTS

Công tác Dân tộc - N.Tâm - 1 giờ trước
Ngày 3/10, tại tỉnh Sóc Trăng, Học viện Dân tộc (Ủy Ban Dân tộc) phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh Sóc Trăng tổ chức lớp bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho cán bộ, công chức, viên chức đang công tác vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng.
Ngày hội Văn hóa Việt Nam - Lào: Cơ hội quảng bá nét đặc trưng văn hóa và tiềm năng du lịch

Ngày hội Văn hóa Việt Nam - Lào: Cơ hội quảng bá nét đặc trưng văn hóa và tiềm năng du lịch

Tin địa phương - Văn Hoa - Tuấn Ninh - 1 giờ trước
Cùng các hoạt động tại Ngày hội Giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III, năm 2022, những ngày này, tại Quảng trường 7/5 (Tp. Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên), các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã đã trưng bày, giới thiệu, quảng bá hình ảnh du lịch và những sản vật địa phương.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 3/10/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 3/10/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo Ủy ban Dân tộc và Ban dân tộc các địa phương triển khai Chương trình MTQG phát triển KT- XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, chính sách cho người có uy tín; Cùng một số thông tin nổi bật khác về hoạt động tôn giáo, văn hoá xã hội tại các địa phương. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Hai ngôi chùa bên dòng sông Sê Pôn” của tác giả Nguyễn Thanh
Đội tuyển Futsal Iran: Đối thủ của Việt Nam tại Tứ kết giải Futsal châu Á 2022 từng 12 lần vô địch giải đấu này

Đội tuyển Futsal Iran: Đối thủ của Việt Nam tại Tứ kết giải Futsal châu Á 2022 từng 12 lần vô địch giải đấu này

Thể thao - Hoàng Minh - 4 giờ trước
Với trận thua 0-2 đầy tiếc nuối trước Nhật Bản, Đội tuyển Futsal Việt Nam vẫn giành được vé vào vòng Tứ kết giải Futsal châu Á 2022. Tại vòng đấu này, đối thủ của Futsal Việt Nam đã được xác định, là Đội tuyển Futsal Iran, đội đứng đầu bảng C với 9 điểm tuyệt đối, ghi 24 bàn và chỉ để lọt lướt 1 bàn.
9 tháng năm 2022: Kinh tế - xã hội khởi sắc ở hầu hết các lĩnh vực

9 tháng năm 2022: Kinh tế - xã hội khởi sắc ở hầu hết các lĩnh vực

Kinh tế - PV - 5 giờ trước
Kinh tế-xã hội 9 tháng năm 2022 của Việt Nam khởi sắc trên hầu hết các lĩnh vực.
Nobel 2022: Các ứng cử viên sáng giá cho giải Nobel Y Sinh

Nobel 2022: Các ứng cử viên sáng giá cho giải Nobel Y Sinh

Khoa học - Công nghệ - PV - 6 giờ trước
Như thường lệ, giải thưởng Y Sinh sẽ khai màn tuần lễ Nobel 2022 - sự kiện được thế giới đón đợi hằng năm.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 3/10/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 3/10/2022

Media - BDT - 6 giờ trước
Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo Ủy ban Dân tộc và Ban dân tộc các địa phương triển khai Chương trình MTQG phát triển KT- XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, chính sách cho người có uy tín; Cùng một số thông tin nổi bật khác về hoạt động tôn giáo, văn hoá xã hội tại các địa phương. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Hai ngôi chùa bên dòng sông Sê Pôn” của tác giả Nguyễn Thanh
Phát hiện ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên tại TP. Hồ Chí Minh

Phát hiện ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên tại TP. Hồ Chí Minh

Sức khỏe - T.Hợp - 7 giờ trước
Sáng ngày 3/10 thông qua hệ thống giám sát, sàng lọc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đã ghi nhận ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên. Hiện nay, Sở Y tế TP TPHCM đang phối hợp với đơn vị chức năng để kiểm soát tình hình.