Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đàn h’roa của người Cơ-tu

Tiên Sa - 11:09, 25/12/2019

Đồng bào dân tộc Cơ- tu ở các bản làng miền núi vùng Trường Sơn Tây Nguyên có đời sống văn hóa tinh thần rất phong phú. Để thể hiện những tâm tư, tình cảm, xúc cảm của tâm hồn, đồng bào thường mượn âm nhạc “thay lời muốn nói”. Một trong những nhạc cụ thể hiện tiếng lòng của người Cơ-tu chính là đàn h’roa hay còn gọi là abel.

Xưa kia, sau mỗi lễ hội truyền thống, nam nữ thanh niên dân tộc Cơ- tu thường vào nhà Gươl chia sẻ tâm tình và nghe đàn h’roa. Ảnh TL
Xưa kia, sau mỗi lễ hội truyền thống, nam nữ thanh niên dân tộc Cơ- tu thường vào nhà Gươl chia sẻ tâm tình và nghe đàn h’roa. Ảnh TL

Đàn h’roa là loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào Cơ-tu ở các huyện Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang… (Quảng Nam) và đồng bào Cơ-tu ở vùng thấp (Cơ-tu phương) ở các xã Hòa Bắc, Hòa Phú (Hòa Vang, TP. Đà Nẵng). Thân đàn được làm bằng một ống nứa, trúc… dài 35cm, đế đàn làm bằng gỗ nối vào thân đàn. Dây đàn làm bằng dây cước, nối từ một trục gỗ (lên dây) đầu thân đàn đến đế đàn. Trên thân đàn, dưới chỗ “lên dây” có gắn 3 cục sáp ong để làm nút bấm khi chơi đàn. 

Ở điểm tiếp giáp dây đàn với đế đàn có một sợi dây mảnh, bằng dây rừng dài khoảng 60 - 70cm. Phần cuối sợi dây này nối với một chiếc vảy trút mỏng hình tròn hay bầu dục, có đường kính hơn 2cm. Ngoài các bộ phận liên kết trên thân đàn trên đây còn có một bộ phận rời là một cây tre vót nhỏ dài khoảng 30cm dùng để tác động kéo qua, kéo lại trên sợi dây đàn để tạo âm thanh. 

Đàn h’roa có thể một người hoặc hai người cùng chơi để hát đối đáp, hát lý trao đổi tâm tư tình cảm với nhau. Trong trường hợp một người sử dụng thì một tay dùng cây tre (bộ phận rời của cây đàn) kéo qua kéo lại trên dây đàn như hình thức kéo đàn nhị (đàn cò) của người Kinh; tay kia bấm vào các nốt trên thân đàn. Sự kết hợp này sẽ tạo ra những âm thanh khác nhau, đồng thời miệng ngậm chiếc vảy trút để dùng lưỡi và hơi tạo nên những âm thanh như tiếng nói của người, tiếng chim hót, tiếng suối chảy, tiếng trai gái tỏ tình... Trong trường hợp có hai người thì một người kéo đàn còn người kia ngậm vảy trút để “hát không hả miệng” và diễn đạt điều mình muốn nói, muốn hát với người kéo đàn. Hai người có thể thay đổi cho nhau.

Ở Quảng Nam, đồng bào Cơ-tu sử dụng đàn h’roa để thể hiện tâm tư tình cảm của bản thân hoặc giữa hai người yêu nhau. Không gian thể hiện ở trong những ngôi nhà, trên nương rẫy, ở nhà Gươl (nơi sinh hoạt của cả cộng đồng). Thông thường, đàn h’roa được sử dụng trong những giờ phút rảnh rỗi, vui chơi của hội làng, nam nữ tỏ tình, thổ lộ tình cảm riêng tư trong lòng, hoặc lời chúc mừng năm mới… 

Điểm đặc biệt của đàn h’roa là vừa sử dụng sự tác động vào dây để tạo ra những âm thanh có cung bậc khác nhau, lại vừa sử dụng hơi thổi từ miệng để chuyển tải cùng âm thanh cây đàn tạo nên sự hòa quyện giữa tiếng nhạc cùng lời ca. Ngoài ra, sự độc đáo của cây đàn này là trong trường hợp người kéo, người ca phải có sự đồng nhất, đồng cảm nhận âm thanh với nhau trong từng cung bậc.

Già làng Trương Văn Nhơi (86 tuổi) ở thôn Tà Lang, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang cho biết, người biết chơi đàn h’roa hiện nay rất hiếm, lớp trẻ bây giờ không chịu học đàn. Người già biết chơi đàn thì lần lượt ra đi, nguy cơ mai một âm nhạc dân tộc là khó tránh khỏi. Trai gái bây giờ đến với nhau không thông qua cây đàn h’roa nữa. Trường Sơn đại ngàn rất cần âm thanh của loại đàn h’roa này hòa quyện trong không gian sinh tồn của nó…

Tin cùng chuyên mục
“Thắp lửa” sân khấu sau mùa dịch

“Thắp lửa” sân khấu sau mùa dịch

Sau thời gian “tạm nghỉ” do đại dịch Covid-19, nhiều đơn vị nghệ thuật trong nước đã bắt đầu thay đổi tư duy, tạo sự hấp dẫn mạnh mẽ cho tác phẩm mình gần hơn với công chúng.
Tin nổi bật trang chủ
Công bố kết quả điều tra thu thập thông tin thực trạng KT -XH của 53 DTTS năm 2019

Công bố kết quả điều tra thu thập thông tin thực trạng KT -XH của 53 DTTS năm 2019

So với năm 2015, đời sống của đồng bào DTTS ngày càng được nâng lên, việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản được cải thiện. Tuy nhiên so với mặt bằng chung, tình hình kinh tế-xã hội (KT -XH) của đồng bào DTTS vẫn còn rất nhiều khó khăn. Điều đó đã được thể hiện rõ ràng, cụ thể, sinh động qua Kết quả điều tra thu thập thông tin thực trạng KT-XH của 53 DTTS năm 2019. Hội nghị công bố Kết quả điều tra diễn ra chiều ngày 3/7/2020 tại Hà Nội, do Ủy ban Dân tộc (UBDT) và Tổng cục Thống kê (TCTK) phối hợp tổ chức.
Các bài thuốc chữa bệnh từ sâm đất

Các bài thuốc chữa bệnh từ sâm đất

Vườn thuốc quanh ta - TK - 1 giờ trước
Sâm đất không chỉ là nguồn nguyên liệu có thể tận dụng làm thức ăn mà từ lâu đã được dùng làm thuốc chữa bệnh. Khi bị mệt mỏi, cao huyết áp, chóng mặt, tiểu đường… có thể sử dụng loại dược liệu này để hỗ trợ điều trị.
Gia Lai: Xử phạt vụ khai thác, tàng trữ lâm sản trái phép

Gia Lai: Xử phạt vụ khai thác, tàng trữ lâm sản trái phép

Pháp luật - Nguyễn Quang - 1 giờ trước
Lợi dụng giấy phép hoạt động, Nguyễn Quốc Hùng đã thu mua gỗ lậu trôi nổi từ nhiều nguồn khác nhau rồi tập kết về nhà xưởng, trà trộn vào một phần nhỏ số gỗ có giấy tờ hợp pháp để tiêu thụ.
Nhiều hoạt động Kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Lực lượng TNXP Việt Nam

Nhiều hoạt động Kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Lực lượng TNXP Việt Nam

Tin tức - Thanh Huyền - 1 giờ trước
Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Trung ương Hội Cựu Thanh niên xung phong (TNXP) Việt Nam vừa phối hợp tổ chức chương trình Gặp mặt báo chí giới thiệu các hoạt động Kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Lực lượng TNXP Việt Nam (15/7/1950 - 15/7/2020).
“Thắp lửa” sân khấu sau mùa dịch

“Thắp lửa” sân khấu sau mùa dịch

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 6 giờ trước
Sau thời gian “tạm nghỉ” do đại dịch Covid-19, nhiều đơn vị nghệ thuật trong nước đã bắt đầu thay đổi tư duy, tạo sự hấp dẫn mạnh mẽ cho tác phẩm mình gần hơn với công chúng.
Bất cập khi phân hạng bằng lái xe

Bất cập khi phân hạng bằng lái xe

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 6 giờ trước
Trước đây, việc điều khiển xe máy có dung tích xy lanh dưới 50cc không cần có Giấy phép lái xe (GPLX). Quy định này phần nào đã giúp những người không đủ điều kiện về sức khỏe, trình độ để chạy xe trên 50cc. Nếu có nhu cầu đi lại, họ vẫn hoàn toàn được di chuyển hợp pháp với xe nhỏ dưới 50cc.
Bảo tồn văn hóa từ du lịch cộng đồng

Bảo tồn văn hóa từ du lịch cộng đồng

Sắc màu 54 - Minh Thu - 7 giờ trước
Với những giá trị văn hóa truyền thống giàu bản sắc và hầu như vẫn còn được giữ nguyên vẹn, xóm Hoài Khao, xã Quang Thành đã được UBND huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) chọn làm điểm du lịch cộng đồng, vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn văn hóa cổ của người Dao Tiền.
Đồng bào Khmer xã Thới An Hội (Sóc Trăng): Tích cực tham gia Mô hình phòng, chống tội phạm

Đồng bào Khmer xã Thới An Hội (Sóc Trăng): Tích cực tham gia Mô hình phòng, chống tội phạm

Pháp luật - Như Hải - 7 giờ trước
Để góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh Nhân dân vững chắc vùng đồng bào DTTS, xã Thới An Hội, huyện Kế Sách (Sóc Trăng) đã thành lập Mô hình “Phật tử tham gia phòng, chống tội phạm và bảo đảm ANTT”. Đây là Mô hình nhằm huy động sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nhất là các vị sư và phật tử để bảo đảm ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.
Ưu tiên khám, chữa bệnh vùng đồng bào DTTS và miền núi: Cần quy định cụ thể trong Luật

Ưu tiên khám, chữa bệnh vùng đồng bào DTTS và miền núi: Cần quy định cụ thể trong Luật

Chính sách dân tộc - Thanh Huyền – Lê Hường - 7 giờ trước
Luật Khám, chữa bệnh (sửa đổi) đang được lấy ý kiến rộng rãi trong Nhân dân. Luật quy định rõ, chính sách ưu tiên của Nhà nước về công tác khám bệnh, chữa bệnh ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS và miền núi. Quy định này là cần thiết, giúp người dân vùng khó khăn, đồng bào DTTS được chăm sóc sức khỏe tốt hơn.
Bồi thường, hỗ trợ tái định cư thủy điện Hủa Na (Nghệ An): Chủ đầu tư bất nhất, người dân khốn khổ

Bồi thường, hỗ trợ tái định cư thủy điện Hủa Na (Nghệ An): Chủ đầu tư bất nhất, người dân khốn khổ

Bạn đọc - Cao Sơn - 7 giờ trước
Để triển khai Dự án Thủy điện Hủa Na tại xã Đồng Văn, huyện Quế Phong (Nghệ An) thì 1.362 hộ dân đã phải di dời. Cuối năm 2012, Nhà máy này chính thức phát điện. Nhưng đến thời điểm này, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (BTHTTĐC) vẫn chưa hoàn thành, một phần nguyên nhân là do chủ đầu tư kỳ kèo trong phương án BTHTTĐC.
Phát triển năng lượng mặt trời gắn với bảo vệ môi trường

Phát triển năng lượng mặt trời gắn với bảo vệ môi trường

Khoa học - Công nghệ - Hoàng Quý - 22:57, 03/07/2020
Từ lâu, năng lượng mặt trời đã được ứng dụng rộng rãi tại vùng nông thôn, miền núi, hải đảo... Hệ thống năng lượng mặt trời đã góp phần không nhỏ vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, ít ai để ý đến việc, khi những tấm pin năng lượng mặt trời hết hạn, thì việc xử lý chất thải của những tấm pin năng lượng này như thế nào.