Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đàn h’roa của người Cơ-tu

Tiên Sa - 11:09, 25/12/2019

Đồng bào dân tộc Cơ- tu ở các bản làng miền núi vùng Trường Sơn Tây Nguyên có đời sống văn hóa tinh thần rất phong phú. Để thể hiện những tâm tư, tình cảm, xúc cảm của tâm hồn, đồng bào thường mượn âm nhạc “thay lời muốn nói”. Một trong những nhạc cụ thể hiện tiếng lòng của người Cơ-tu chính là đàn h’roa hay còn gọi là abel.

Xưa kia, sau mỗi lễ hội truyền thống, nam nữ thanh niên dân tộc Cơ- tu thường vào nhà Gươl chia sẻ tâm tình và nghe đàn h’roa. Ảnh TL
Xưa kia, sau mỗi lễ hội truyền thống, nam nữ thanh niên dân tộc Cơ- tu thường vào nhà Gươl chia sẻ tâm tình và nghe đàn h’roa. Ảnh TL

Đàn h’roa là loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào Cơ-tu ở các huyện Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang… (Quảng Nam) và đồng bào Cơ-tu ở vùng thấp (Cơ-tu phương) ở các xã Hòa Bắc, Hòa Phú (Hòa Vang, TP. Đà Nẵng). Thân đàn được làm bằng một ống nứa, trúc… dài 35cm, đế đàn làm bằng gỗ nối vào thân đàn. Dây đàn làm bằng dây cước, nối từ một trục gỗ (lên dây) đầu thân đàn đến đế đàn. Trên thân đàn, dưới chỗ “lên dây” có gắn 3 cục sáp ong để làm nút bấm khi chơi đàn. 

Ở điểm tiếp giáp dây đàn với đế đàn có một sợi dây mảnh, bằng dây rừng dài khoảng 60 - 70cm. Phần cuối sợi dây này nối với một chiếc vảy trút mỏng hình tròn hay bầu dục, có đường kính hơn 2cm. Ngoài các bộ phận liên kết trên thân đàn trên đây còn có một bộ phận rời là một cây tre vót nhỏ dài khoảng 30cm dùng để tác động kéo qua, kéo lại trên sợi dây đàn để tạo âm thanh. 

Đàn h’roa có thể một người hoặc hai người cùng chơi để hát đối đáp, hát lý trao đổi tâm tư tình cảm với nhau. Trong trường hợp một người sử dụng thì một tay dùng cây tre (bộ phận rời của cây đàn) kéo qua kéo lại trên dây đàn như hình thức kéo đàn nhị (đàn cò) của người Kinh; tay kia bấm vào các nốt trên thân đàn. Sự kết hợp này sẽ tạo ra những âm thanh khác nhau, đồng thời miệng ngậm chiếc vảy trút để dùng lưỡi và hơi tạo nên những âm thanh như tiếng nói của người, tiếng chim hót, tiếng suối chảy, tiếng trai gái tỏ tình... Trong trường hợp có hai người thì một người kéo đàn còn người kia ngậm vảy trút để “hát không hả miệng” và diễn đạt điều mình muốn nói, muốn hát với người kéo đàn. Hai người có thể thay đổi cho nhau.

Ở Quảng Nam, đồng bào Cơ-tu sử dụng đàn h’roa để thể hiện tâm tư tình cảm của bản thân hoặc giữa hai người yêu nhau. Không gian thể hiện ở trong những ngôi nhà, trên nương rẫy, ở nhà Gươl (nơi sinh hoạt của cả cộng đồng). Thông thường, đàn h’roa được sử dụng trong những giờ phút rảnh rỗi, vui chơi của hội làng, nam nữ tỏ tình, thổ lộ tình cảm riêng tư trong lòng, hoặc lời chúc mừng năm mới… 

Điểm đặc biệt của đàn h’roa là vừa sử dụng sự tác động vào dây để tạo ra những âm thanh có cung bậc khác nhau, lại vừa sử dụng hơi thổi từ miệng để chuyển tải cùng âm thanh cây đàn tạo nên sự hòa quyện giữa tiếng nhạc cùng lời ca. Ngoài ra, sự độc đáo của cây đàn này là trong trường hợp người kéo, người ca phải có sự đồng nhất, đồng cảm nhận âm thanh với nhau trong từng cung bậc.

Già làng Trương Văn Nhơi (86 tuổi) ở thôn Tà Lang, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang cho biết, người biết chơi đàn h’roa hiện nay rất hiếm, lớp trẻ bây giờ không chịu học đàn. Người già biết chơi đàn thì lần lượt ra đi, nguy cơ mai một âm nhạc dân tộc là khó tránh khỏi. Trai gái bây giờ đến với nhau không thông qua cây đàn h’roa nữa. Trường Sơn đại ngàn rất cần âm thanh của loại đàn h’roa này hòa quyện trong không gian sinh tồn của nó…

Tin cùng chuyên mục
Cao nguyên trắng vang mãi tiếng khèn Mông

Cao nguyên trắng vang mãi tiếng khèn Mông

Đã đến Cao nguyên trắng Bắc Hà, người ta sẽ không thể quên được tiếng khèn Mông da diết, trầm bổng vang vọng giữa núi rừng trùng điệp. Cây khèn cùng người Mông lên nương, theo người Mông xuống chợ, là hơi thở cuộc sống của người Mông trong các dịp lễ, Tết... Chỉ cần có cây khèn trên vai, cuộc sống của người Mông sẽ bớt đi những nốt trầm lặng lẽ.
Tin nổi bật trang chủ
Chính phủ họp phiên thường kỳ tháng 1, thảo luận và hoàn thiện chương trình phục hồi, phát triển KTXH

Chính phủ họp phiên thường kỳ tháng 1, thảo luận và hoàn thiện chương trình phục hồi, phát triển KTXH

Thời sự - PV - 8 phút trước
Sáng 28/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1 năm 2022 với một trong những nội dung quan trọng là thảo luận và hoàn chỉnh chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội. Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần không để "tháng Giêng là tháng ăn chơi", có những việc phải làm ngay, làm tốt, làm hiệu quả trong Tết.
Đắk Nông: Chính sách hỗ trợ lãi suất giúp đồng bào thoát nghèo bền vững

Đắk Nông: Chính sách hỗ trợ lãi suất giúp đồng bào thoát nghèo bền vững

Kinh tế - Phan Trọng - 6 giờ trước
Những ngày cuối năm, không khí mùa vụ thu hoạch cà phê rộn ràng khắp Tây Nguyên. Một mùa cà phê thắng lợi cuối năm 2021, mang niềm vui đến thôn, bon nghèo có được cái Tết ấm áp đầy đủ.
Triển khai chức năng cảnh báo chống ùn tắc phương tiện tại cửa khẩu

Triển khai chức năng cảnh báo chống ùn tắc phương tiện tại cửa khẩu

Kinh tế - Cát Tường (t/h) - 6 giờ trước
Nhằm giảm tình trạng ùn tắc, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tạo điều kiện hàng hóa xuất nhập khẩu được giao thương thuận lợi qua các cửa khẩu đường bộ, Tổng cục Hải quan cho biết, bắt đầu từ hôm nay, ngày 27/1, chức năng cảnh báo chống ùn tắc sẽ được chính thức triển khai trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Nguy cơ tuyệt chủng loài voi rừng tại các nước châu Phi

Nguy cơ tuyệt chủng loài voi rừng tại các nước châu Phi

Môi trường sống - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Tại cuộc họp trực tuyến ngày 26/1 do "Sáng kiến bảo vệ voi" tổ chức, Bộ trưởng Môi trường các nước châu Phi cho biết, loài voi rừng châu Phi đang bị đe dọa tuyệt chủng do sự gia tăng các mối đe dọa liên quan đến biến đổi khí hậu, tình trạng mất môi trường sống, săn bắn trái phép và xung đột giữa các cộng đồng dân cư địa phương.
Hơn 500 nhà vườn tham gia Chợ hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” Tết Nhâm Dần 2022

Hơn 500 nhà vườn tham gia Chợ hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” Tết Nhâm Dần 2022

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Tối 27/1, tại Bến Bình Đông, phường 13, quận 8 (Thành phố Hồ Chí Minh), Chợ hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” đã chính thức khai mạc. Đây là một trong 19 sự kiện văn hóa, nghệ thuật, lễ hội tiêu biểu thường niên tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Hấp dẫn những trò chơi ngày Tết của trẻ em người Mông

Hấp dẫn những trò chơi ngày Tết của trẻ em người Mông

Khác với đồng bào dân tộc khác trong cả nước, người Mông ở Mộc Châu ăn Tết vào tháng Chạp âm lịch. Tết của người Mông thường diễn ra trong 3 ngày nhưng trước đó cả tháng, khắp các bản làng đã nhộn nhịp không khí đón Xuân với những trò chơi mang đậm tính dân gian truyền thống.
Quốc hội trong bối cảnh đặc biệt kịp thời đưa ra những quyết sách hợp lòng dân

Quốc hội trong bối cảnh đặc biệt kịp thời đưa ra những quyết sách hợp lòng dân

Thời sự - PV - 7 giờ trước
Chiều 27/1, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp mặt, chúc Tết lãnh đạo Quốc hội, đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Văn phòng Quốc hội và khen thưởng đột xuất tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc trong công tác tham mưu, phục vụ Kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội khóa XV.
Sáng 28/1: Cả nước có 1.945.611 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Sáng 28/1: Cả nước có 1.945.611 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 7 giờ trước
Đến sáng 28/1, tính từ đầu dịch, cả nước có 2.203.208 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 1.945.611 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2030

Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2030

Giáo dục dân tộc - Cát Tường (t/h) - 7 giờ trước
Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định số 142/QĐ-TTg ngày 27/1/2022 phê duyệt Chương trình “Nâng cao chất lượng dạy học các môn tiếng dân tộc thiểu số trong chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn 2021 - 2030”.
Bóng đá nữ Việt Nam vào tứ kết ASIAN Cup

Bóng đá nữ Việt Nam vào tứ kết ASIAN Cup

Thể thao - Giải trí - PV - 22:23, 27/01/2022
Chiều 27/1, đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Mai Đức Chung đã hòa 2-2 với đội tuyển nữ Myanmar, qua đó giành quyền vào tứ kết Women ASIAN Cup 2022, với tư cách 1 trong 2 đội đứng thứ ba có thành tích tốt nhất.
Khẩn trương ứng phó rét đậm, rét hại, băng giá và mưa tuyết

Khẩn trương ứng phó rét đậm, rét hại, băng giá và mưa tuyết

Môi trường sống - Ngân Anh (T/h) - 22:05, 27/01/2022
Ngày 27/1, Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai vừa ra Công điện số 01/CĐ-VPTT đề nghị Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và các tỉnh ven biển từ Quảng Ninh-Kiên Giang chủ động ứng phó với rét đậm, rét hại, dông lốc, băng giá, mưa tuyết và vùng áp thấp trên Biển Đông.