Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đàn h’roa của người Cơ-tu

Tiên Sa - 11:09, 25/12/2019

Đồng bào dân tộc Cơ- tu ở các bản làng miền núi vùng Trường Sơn Tây Nguyên có đời sống văn hóa tinh thần rất phong phú. Để thể hiện những tâm tư, tình cảm, xúc cảm của tâm hồn, đồng bào thường mượn âm nhạc “thay lời muốn nói”. Một trong những nhạc cụ thể hiện tiếng lòng của người Cơ-tu chính là đàn h’roa hay còn gọi là abel.

Xưa kia, sau mỗi lễ hội truyền thống, nam nữ thanh niên dân tộc Cơ- tu thường vào nhà Gươl chia sẻ tâm tình và nghe đàn h’roa. Ảnh TL
Xưa kia, sau mỗi lễ hội truyền thống, nam nữ thanh niên dân tộc Cơ- tu thường vào nhà Gươl chia sẻ tâm tình và nghe đàn h’roa. Ảnh TL

Đàn h’roa là loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào Cơ-tu ở các huyện Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang… (Quảng Nam) và đồng bào Cơ-tu ở vùng thấp (Cơ-tu phương) ở các xã Hòa Bắc, Hòa Phú (Hòa Vang, TP. Đà Nẵng). Thân đàn được làm bằng một ống nứa, trúc… dài 35cm, đế đàn làm bằng gỗ nối vào thân đàn. Dây đàn làm bằng dây cước, nối từ một trục gỗ (lên dây) đầu thân đàn đến đế đàn. Trên thân đàn, dưới chỗ “lên dây” có gắn 3 cục sáp ong để làm nút bấm khi chơi đàn. 

Ở điểm tiếp giáp dây đàn với đế đàn có một sợi dây mảnh, bằng dây rừng dài khoảng 60 - 70cm. Phần cuối sợi dây này nối với một chiếc vảy trút mỏng hình tròn hay bầu dục, có đường kính hơn 2cm. Ngoài các bộ phận liên kết trên thân đàn trên đây còn có một bộ phận rời là một cây tre vót nhỏ dài khoảng 30cm dùng để tác động kéo qua, kéo lại trên sợi dây đàn để tạo âm thanh. 

Đàn h’roa có thể một người hoặc hai người cùng chơi để hát đối đáp, hát lý trao đổi tâm tư tình cảm với nhau. Trong trường hợp một người sử dụng thì một tay dùng cây tre (bộ phận rời của cây đàn) kéo qua kéo lại trên dây đàn như hình thức kéo đàn nhị (đàn cò) của người Kinh; tay kia bấm vào các nốt trên thân đàn. Sự kết hợp này sẽ tạo ra những âm thanh khác nhau, đồng thời miệng ngậm chiếc vảy trút để dùng lưỡi và hơi tạo nên những âm thanh như tiếng nói của người, tiếng chim hót, tiếng suối chảy, tiếng trai gái tỏ tình... Trong trường hợp có hai người thì một người kéo đàn còn người kia ngậm vảy trút để “hát không hả miệng” và diễn đạt điều mình muốn nói, muốn hát với người kéo đàn. Hai người có thể thay đổi cho nhau.

Ở Quảng Nam, đồng bào Cơ-tu sử dụng đàn h’roa để thể hiện tâm tư tình cảm của bản thân hoặc giữa hai người yêu nhau. Không gian thể hiện ở trong những ngôi nhà, trên nương rẫy, ở nhà Gươl (nơi sinh hoạt của cả cộng đồng). Thông thường, đàn h’roa được sử dụng trong những giờ phút rảnh rỗi, vui chơi của hội làng, nam nữ tỏ tình, thổ lộ tình cảm riêng tư trong lòng, hoặc lời chúc mừng năm mới… 

Điểm đặc biệt của đàn h’roa là vừa sử dụng sự tác động vào dây để tạo ra những âm thanh có cung bậc khác nhau, lại vừa sử dụng hơi thổi từ miệng để chuyển tải cùng âm thanh cây đàn tạo nên sự hòa quyện giữa tiếng nhạc cùng lời ca. Ngoài ra, sự độc đáo của cây đàn này là trong trường hợp người kéo, người ca phải có sự đồng nhất, đồng cảm nhận âm thanh với nhau trong từng cung bậc.

Già làng Trương Văn Nhơi (86 tuổi) ở thôn Tà Lang, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang cho biết, người biết chơi đàn h’roa hiện nay rất hiếm, lớp trẻ bây giờ không chịu học đàn. Người già biết chơi đàn thì lần lượt ra đi, nguy cơ mai một âm nhạc dân tộc là khó tránh khỏi. Trai gái bây giờ đến với nhau không thông qua cây đàn h’roa nữa. Trường Sơn đại ngàn rất cần âm thanh của loại đàn h’roa này hòa quyện trong không gian sinh tồn của nó…

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Những mô hình cần nhân rộng (Bài 3)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Những mô hình cần nhân rộng (Bài 3)

Để công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hiệu quả, Đề án 1163 đặt ra giải pháp là lựa chọn xây dựng mô hình điểm ở các xã, thôn, bản vùng đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới; địa bàn xung yếu và nơi có đồng bào DTTS rất ít người cư trú. Nhiều mô hình được triển khai, mang lại hiệu quả thiết thực, rất cần nhân rộng trong thời gian tới.
Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Ngày 15/8, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam chính thức phát hành bộ tem “Thác nước Việt Nam” nhằm góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người và danh lam thắng cảnh của Việt Nam.
Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Nhìn ra thế giới - PV - 2 giờ trước
Trong nghiên cứu công bố mới đây, các nhà khoa học cảnh báo các đợt nắng nóng có khả năng diễn ra với tần suất thường xuyên và nghiêm trọng hơn, gia tăng rủi ro đối với sức khỏe con người, cũng như hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Thanh Hóa: Tập huấn công tác bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ

Thanh Hóa: Tập huấn công tác bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ

Tin địa phương - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Ngày 15/8, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Thanh Hóa phối hợp với UBND huyện Như Xuân đã khai mạc Lớp tập huấn “Sưu tầm, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ” năm 2022.
Quảng Nam: Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Quảng Nam: Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Tin địa phương - Minh Thu - 3 giờ trước
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh vừa ký ban hành Quyết định 2028/QĐ-UBND về việc thành lập Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia phát (MTQG) triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2021 - 2030 (Văn phòng điều phối Chương trình MTQG tỉnh Quảng Nam).
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban Dân tộc tuần 33

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban Dân tộc tuần 33

Công tác Dân tộc - Kim Anh - 3 giờ trước
Sáng 15/8, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo UBDT tuần 33. Tham dự cuộc họp có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Lê Sơn Hải, Hoàng Thị Hạnh; Y Thông, Y Vinh Tơr; lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo UBDT, trọng tâm là công tác chỉ đạo về chuyển đổi số; chuẩn bị tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên xuất sắc, tiêu biểu năm 2022, gặp mặt người có uy tín; các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại cơ sở. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến với văn hóa Pú Nả” của tác giả Hà Minh Hưng.
Bộ Y tế thông tin về việc cung ứng thuốc chống đông máu sau khi mổ tim

Bộ Y tế thông tin về việc cung ứng thuốc chống đông máu sau khi mổ tim

Sức khỏe - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Ngày 14/8, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) có công văn hỏa tốc gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; bệnh viện, viện có giường bệnh trực thuộc Bộ; các cơ sở nhập khẩu thuốc về việc cung ứng thuốc Protamin Sulfat.
Cơ hội trải nghiệm “Ngày hội văn hóa dân tộc Cơ Tu” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Cơ hội trải nghiệm “Ngày hội văn hóa dân tộc Cơ Tu” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Sắc màu 54 - Kim Anh - 3 giờ trước
Trong các ngày 20 - 21/8 tới đây, đồng bào dân tộc Cơ Tu đến từ huyện Nam Đông và huyện A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế sẽ tổ chức “Ngày hội văn hóa dân tộc Cơ Tu”, một trong những hoạt động tháng 8 với chủ đề “Em yêu làng em” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội).
Lâm Đồng: Khởi tố 4 cán bộ lập hồ sơ cấp sổ đỏ trái quy định

Lâm Đồng: Khởi tố 4 cán bộ lập hồ sơ cấp sổ đỏ trái quy định

Pháp luật - Văn Yên - 3 giờ trước
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Lâm Hà (Lâm Đồng) vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 4 bị can để làm rõ các sai phạm liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) sai quy định.
Lào Cai: Lật thuyền 1 người chết, 4 người mất tích

Lào Cai: Lật thuyền 1 người chết, 4 người mất tích

Xã hội - Trọng Bảo - 3 giờ trước
Thông tin từ UBND huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai cho biết, trên địa bàn mới xảy ra vụ lật thuyền trên sông Chảy, làm 1 người chết, 4 người mất tích.
Tạo cơ chế đột phá, khuyến khích đầu tư chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số

Tạo cơ chế đột phá, khuyến khích đầu tư chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Chiều 15/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự và thực hiện nghi thức khai trương Trung tâm dữ liệu CMC Data Center Tân Thuận.