Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cuộc sống mới của người Đan Lai

Vi Trạch Dương - 09:31, 01/06/2020

Đan Lai là dân tộc ít người sinh sống chủ yếu ở miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An. Dân tộc Đan Lai trước đây đứng trước nguy cơ tuyệt chủng vì nghèo đói, lạc hậu và hôn nhân cận huyết thống… Nhưng bây giờ, cuộc sống của người Đan Lai đã đổi thay và đang tự tin hòa nhập với cộng đồng các dân tộc anh em.

Khu tái định cư của đồng bào Đan Lai ở Kẻ Tắt, xã Thạch Ngàn (Con Cuông, Nghệ An)
Khu tái định cư của đồng bào Đan Lai ở Kẻ Tắt, xã Thạch Ngàn (Con Cuông, Nghệ An)

Không còn hủ tục? 

Ngồi thuyền máy hơn 2 tiếng đồng hồ ngược sông Giăng cuối cùng chúng tôi cũng đặt chân lên bản Cò Phạt, bản đầu tiên của người Đan Lai giữa vùng lõm Vườn quốc gia Pù Mát thuộc xã Môn Sơn, huyện Con Cuông (Nghệ An). Ấn tượng đầu tiên đối với chúng tôi đó là hai bên đường những thửa ruộng lúa lên xanh, nhà cộng đồng, trạm y tế, trường mầm non khang trang. 

Ông La Văn Tám, Trưởng bản Cò Phạt phấn khởi cho biết: “Người Đan Lai trước đây vẫn có thói quen ngủ ngồi, sinh sống hoang dã như người rừng. Nhưng từ khi được Đảng và Chính phủ quan tâm, bà con đã biết làm lúa nước, làm kinh tế trang trại, ai cũng có cơm ăn, áo mặc, trẻ em được đến trường… Điều đặc biệt nữa là hiện nay những hủ tục đáng sợ trước đây của dân tộc Đan Lai, như hủ tục đẻ ngồi, nhúng trẻ sơ sinh xuống suối, vấn nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống… không còn nữa”.

Theo người dân Cò Phạt kể thì tục ngủ ngồi để tránh thú dữ của người Đan Lai đã kéo theo hủ tục đẻ ngồi. Khi phụ nữ Đan Lai sắp sinh thì được đưa ra chòi canh ở trên nương để đẻ. Khi vợ đẻ xong, người chồng đem con xuống suối rửa rồi nhúng 7 - 9 lần mặc kệ nước suối lạnh hay nóng.

Ông La Văn Liễu (62 tuổi), tâm sự: “Vì đẻ ngồi như vậy, đã có người bị băng huyết và tử vong. Còn khi đẻ xong nhúng đứa trẻ xuống nước, đứa sống sót thì khỏe mạnh lắm, nhưng cũng có nhiều trẻ không qua được. Giờ nhớ lại, chúng tôi vẫn thấy sợ hủ tục này”.

Theo ông Liễu, giờ tục ngủ ngồi không còn nữa do bản không còn hoang vu như trước. Bản lại có Trạm quân dân y kết hợp của Bộ đội Biên phòng (BĐBP), có giường đẻ hẳn hoi nên không còn ai ngồi đẻ ở trên nương nữa.

Sống biệt lập, co cụm nơi thâm sơn cùng cốc nên đồng bào Đan Lai đã sinh ra nạn tảo hôn và lấy nhau trong anh em nội tộc. Vấn nạn này đã kéo theo nhiều hệ lụy và ảnh hưởng đến chất lượng giống nòi. Anh Lương Viết Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Môn Sơn cho biết: Trước vấn nạn này, các cấp, đoàn thể của chính quyền địa phương đã tích cực tuyên truyền vận động. Vả lại, thế hệ trẻ Đan Lai hạ sơn đã mang nhận thức xã hội tiến bộ trở về thay đổi bản làng mình. Chính lớp trẻ đã nhận thức được tác hại của nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống nên tự phá vỡ những hủ tục đó. Hiện nay, trai gái kết hôn đều đúng quy định của pháp luật và đạo lý của dân tộc.

Theo anh Tùng thì ngoài những hủ tục trên, những tệ nạn như mê tín cúng ma xó và nghiện rượu say xỉn suốt ngày của đàn ông Đan Lai nay cũng gần như không còn nữa.

BĐBP hướng dẫn bà con Đan Lai làm lúa nước
BĐBP hướng dẫn bà con Đan Lai làm lúa nước

Tự tin hòa nhập cộng đồng

Năm 2006, Chính phủ phê duyệt Đề án bảo tồn, phát triển bền vững dân tộc Đan Lai tại vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát. Đề án như một cuộc giải cứu thực sự, khi đặt mục tiêu 146 gia đình dân tộc Đan Lai ở hai bản Búng và Cò Phạt sẽ được di dời ra khỏi rừng sâu. 30 hộ còn lại ở lại bản Cò Phạt nhưng sẽ được đầu tư hạ tầng điện, đường, trường, trạm… để làm điểm du lịch sinh thái. Năm 2007, 42 hộ dân đầu tiên đã được ra khỏi rừng, đến nơi ở mới ở xã Thạch Ngàn (Con Cuông). Từ năm 2006 đến nay đã có hàng trăm người Đan Lai ra nơi ở mới. 

Ông Lương Viết Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Môn Sơn cho biết: Tại các điểm tái định cư ở Cửa Rào, Tân Sơn (xã Môn Sơn) và bản Thạch Sơn, Kẻ Tắt (xã Thạch Ngàn), đồng bào Đan Lai được Nhà nước hỗ trợ xây dựng nhà ở kiên cố, khang trang, cấp đất sản xuất. Sau khi các hộ dân ổn định cuộc sống nơi ở mới, Đảng ủy, chính quyền xã đã giao cho các đoàn thể phân công trách nhiệm hướng dẫn cụ thể từng gia đình biết về phương thức làm lúa nước, biết cách trồng trọt và chăn nuôi.

Ngoài nỗ lực của các cấp chính quyền, vai trò của lực lượng BĐBP hết sức quan trọng trong việc tái định cư tại chỗ cho các hộ dân còn lại ở Cò Phạt và Bản Búng. BĐBP thường xuyên bám dân, bám bản, hướng dẫn bà con từng bước thay đổi thói quen săn bắt, hái lượm sang trồng trọt, chăn nuôi mang lại những thay đổi nhận thức. Đồng bào Đan Lai cũng đã nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng các bản, làng khác, nhất là về phương thức sản xuất. 

 Bà Kha Thị Tím, Phó Chủ tịch UBND huyện Con Cuông cho biết: Hiện nay, nhiều điển hình kinh tế đã xuất hiện, như anh La Quang Vinh ở bản Thạch Sơn, xã Thạch Ngàn được đánh giá là hộ Đan Lai năng động, chịu khó học hỏi và tích cực khai hoang. Gia đình anh trồng được các loại cây lương thực, hoa màu. Ngoài ra còn trồng hơn 2ha gỗ xoan kết hợp làm kinh tế trang trại và chăn nuôi, mỗi năm cho thu nhập hàng chục triệu đồng.

Hay ông La Văn Thám, ở bản Tân Sơn; chị La Thị Nguyệt ở điểm tái định cư Cửa Rào. Hai hộ này trồng lúa nước kết hợp làm kinh tế trang trại đã cho thu nhập 30 - 50 triệu đồng/năm.

Hiện nay hầu hết hộ gia đình ở các khu tái định cư đều có ti vi, điện thoại, nhiều hộ đã sắm được xe máy và các vật dụng đắt tiền trong gia đình. Con em Đan Lai đều được đến trường, nhiều em đã học lên THCS, THPT và đại học. Bà con Đan Lai đang đổi thay tích cực và tự tin hòa nhập với các dân tộc anh em.

Tin cùng chuyên mục
Hội nghị giao ban công tác dân tộc 6 tháng đầu năm 2020 khu vực Tây Nam Bộ

Hội nghị giao ban công tác dân tộc 6 tháng đầu năm 2020 khu vực Tây Nam Bộ

Ngày 8/7, tại TP. Cần Thơ, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã tổ chức Hội nghị giao ban công tác dân tộc 6 tháng đầu năm 2020 khu vực Tây Nam Bộ. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Lê Sơn Hải chủ trì Hội nghị. Dự Hội nghị có đại diện Lãnh đạo 9 Ban Dân tộc trong khu vực và Ban Dân tộc TP. Hồ Chí Minh.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Sáng 8/7/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã có buổi làm việc với Đoàn công tác của Học viện Chính trị Công an Nhân dân (CAND) do Trung tướng Trần Vi Dân, Giám đốc Học viện làm Trưởng đoàn. Cùng dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông; Lãnh đạo các Vụ, đơn vị thuộc UBDT và Học viện Chính trị CAND.
Hội nghị giao ban công tác dân tộc 6 tháng đầu năm 2020 khu vực Tây Nam Bộ

Hội nghị giao ban công tác dân tộc 6 tháng đầu năm 2020 khu vực Tây Nam Bộ

Công tác Dân tộc - Như Tâm – Hải Âu - 19:30, 08/07/2020
Ngày 8/7, tại TP. Cần Thơ, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã tổ chức Hội nghị giao ban công tác dân tộc 6 tháng đầu năm 2020 khu vực Tây Nam Bộ. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Lê Sơn Hải chủ trì Hội nghị. Dự Hội nghị có đại diện Lãnh đạo 9 Ban Dân tộc trong khu vực và Ban Dân tộc TP. Hồ Chí Minh.
Ban hành danh mục bí mật nhà nước thuộc lĩnh vực công tác dân tộc

Ban hành danh mục bí mật nhà nước thuộc lĩnh vực công tác dân tộc

Tin tức - PV - 16:01, 08/07/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Quyết định số 971/QĐ-TTg ban hành Danh mục bí mật Nhà nước thuộc lĩnh vực công tác dân tộc.
Điều tra, thu thập thông tin về thực trạng KT-XH của 53 DTTS: Thấy gì qua những con số?

Điều tra, thu thập thông tin về thực trạng KT-XH của 53 DTTS: Thấy gì qua những con số?

Công tác Dân tộc - Thanh Huyền - 15:16, 08/07/2020
Những con số biết nói từ kết quả điều tra, thu thập thông tin về thực trạng kinh tế - xã hội (KT-XH) của 53 DTTS do Ủy ban Dân tộc (UBDT) và Tổng cục Thống kê (TCTK) thực hiện lần thứ hai năm 2019 vừa công bố cho thấy bức tranh toàn cảnh về đời sống của đồng bào các DTTS.
Sáu Cựu chiến binh ra tù vẫn kêu oan

Sáu Cựu chiến binh ra tù vẫn kêu oan

Bạn đọc - Lê Hường - Hoàng Tiến - 10:37, 08/07/2020
Bị kết tội hủy hoại rừng, dù đã chấp hành án xong nhưng 6 Cựu chiến binh (CCB) tại xã Trường Xuân, huyện Đăk Song (Đăk Nông) vẫn “đội đơn” đi kêu oan.
Gói hỗ trợ người có công bị ảnh hưởng bởi Covid-19: Nhiều ý nghĩa nhân văn

Gói hỗ trợ người có công bị ảnh hưởng bởi Covid-19: Nhiều ý nghĩa nhân văn

Đời sống - Xã hội - Vân Khánh - 10:33, 08/07/2020
Thời gian vừa qua, Chính phủ đã ban hành gói hỗ trợ 62 nghìn tỷ đồng nhằm ổn định cuộc sống cho người dân bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19. Đối với người có công tỉnh Yên Bái nói riêng, cả nước nói chung, gói hỗ trợ này không chỉ mang ý nghĩa về kinh tế mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc.
Người “truyền lửa” nghề dệt cho phụ nữ Xơ Đăng

Người “truyền lửa” nghề dệt cho phụ nữ Xơ Đăng

Gương sáng giữa cộng đồng - KHÁNH NGUYÊN - 10:26, 08/07/2020
Lầu đầu tiên gặp bà, người phụ nữ Xơ Đăng hồn hậu, mải miết với công việc trình diễn nghề dệt truyền thống phục vụ du khách tại không gian Lễ hội Sâm Ngọc Linh, diễn ra vào cuối năm 2019. Ít lâu sau, khi ngược núi lên vùng đất Trà My, tôi lại gặp bà cần mẫn ngồi bên khung dệt để truyền nghề cho cháu con trong làng. Người phụ nữ thầm lặng ấy là Trần Thị Kim Hoa, nhà ở nóc Tắc Chưng, thôn 3, xã Trà Cang, huyện Nam Trà My (Quảng Nam).
Vĩnh Phúc tri ân các Anh hùng liệt sĩ

Vĩnh Phúc tri ân các Anh hùng liệt sĩ

Sự kiện - Bình luận - Hoàng Quý - 10:14, 08/07/2020
Ngày 27/7 đang đến gần, đây là ngày dành riêng để tưởng nhớ, tri ân các Anh hùng liệt sĩ, những người có công vì đất nước, vì độc lập tự do của Nhân dân. Ở tỉnh Vĩnh Phúc, địa phương cũng đang triển khai nhiều hoạt động tri ân nhằm thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
“Lời thì thầm” từ dòng Đăk Bla

“Lời thì thầm” từ dòng Đăk Bla

Phóng sự - Ký sự - M. Ngọc - Đ. Dũng - 10:09, 08/07/2020
Dòng sông Đăk Bla mang biết bao huyền thoại và cả những câu chuyện tình đẫm nước mắt. Nhưng tiếc thay, mấy năm gần đây dòng sông đang lịm dần giữa mùa nước cạn.
Mai Châu (Hòa Bình): Nỗ lực giảm thiểu nạn tảo hôn

Mai Châu (Hòa Bình): Nỗ lực giảm thiểu nạn tảo hôn

Công tác Dân tộc - Thu Thủy - Tố Niên - 10:08, 08/07/2020
Thời gian qua, cấp ủy đảng, chính quyền huyện Mai Châu (Hòa Bình) đã thực hiện nhiều giải pháp để từng bước ngăn chặn, xóa bỏ nạn tảo hôn. Hiện nay, nạn tảo hôn chủ yếu xảy ra tại 2 xã Hang Kia và Pà Cò.
Khánh Hòa: Già làng, Người có uy tín tích cực phổ biến chính sách, pháp luật

Khánh Hòa: Già làng, Người có uy tín tích cực phổ biến chính sách, pháp luật

Người có uy tín - Lê Phương - 09:52, 08/07/2020
Toàn tỉnh Khánh Hòa hiện có 92 Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS. Những năm qua, các già làng, Người có uy tín luôn phát huy vai trò là hạt nhân trong việc tuyên truyền, vận động người dân chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng các mô hình bảo đảm an ninh trật tự (ANTT), nhờ đó, ý thức chấp hành pháp luật của người dân đã được nâng lên.