Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Có một CLB hát Then gồm 3 thế hệ

Trần Liên - 13:18, 21/05/2022

Vùng đất Quan Hạ như dịu đi trong cái nắng đầu hè chao chát khi thanh âm “ơi la” cất lên trong vắt từ những thành viên trong Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính thôn Quan Hạ, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương (Tuyên Quang).

Biểu diễn phục vụ du khách trải nghiệm hoạt động bơi mảng, hát then đàn tính trên hồ Nà Nưa.
Biểu diễn phục vụ du khách trải nghiệm hoạt động bơi mảng, hát then đàn tính trên hồ Nà Nưa.

Nên duyên nhờ tiếng Then

Ở tuổi 65, nhưng bà Ma Thị Lệ vẫn giữ được nhiều nét duyên từ thời con gái. Nước da mịn màng, và đặc biệt, giọng hát vẫn trong và ngọt như thuở đôi mươi. Chỉnh chiếc đàn Tính cho đúng tông, bà Lệ cất giọng hát lại bài Then Hoa của núi:

Ới la

Anh đã đến một vùng núi cao

Gặp em trong hương sắc gieo tình

Dạo bước xuân say khắp ngàn hoa

Nụ cười em nắng lên sưởi ấm đất trời...

Ngày còn trẻ, những người phụ nữ Tày như bà Lệ tranh thủ lúc làm đồng, lại cất lên tiếng Then, lượn cọi... để vơi bớt mệt mỏi. Người ở ruộng này cất giọng, người bên thửa kia đối đáp, nỗi mệt nhọc khi làm đồng cũng nhờ thế mà tan biến.

Ở làng, nhiều đôi nên duyên nhờ những lời đối đáp trong lúc lao động như thế. Như vợ chồng bà, cũng thành vợ thành chồng nhờ “phải lòng nhau” trong tiếng Then, tiếng cọi.

Sau này, sinh con đẻ cái, cuộc sống cơm áo gạo tiền vất vả quá, bà Lệ cũng như những phụ nữ ở Quan Hạ “quên” mất tiếng Then trong cuộc sống của mình. Chỉ khi các con  lớn lên, nỗi nhớ lời hát của mẹ của cha lại ùa về. Bà Lệ lập một nhóm các bà các mẹ còn luyến nhớ tiếng hát truyền thống để cùng sinh hoạt. Các cô, các bà đều đã ở độ tuổi 50, 60, cứ mỗi cuối tuần lại họp nhau ở nhà bà Lệ để ôn lại những làn điệu cũ.

CCâu lạc bộ hát Then - đàn Tính Quan Hạ.
Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính Quan Hạ.

Bà Ma Thị Nguyệt, năm nay 56 tuổi bảo, tiếng Then với người dân tộc Tày quan trọng lắm. Người già bảo nhau, nó là tiếng hát của thần tiên truyền lại. Ngày bà còn trẻ, hát Then diễn ra trong đủ mọi hoàn cảnh, từ lao động sản xuất, đến chuyện tình yêu, ma chay, cưới hỏi... Ở cái tuổi ngũ tuần, được hát lại lời hát của tuổi mười tám, đôi mươi, bà Nguyệt cười ví von, bảo mình như được sống lại những ngày tuổi trẻ ấy, chẳng biết có phải vì thế mà những bệnh tuổi già như đau lưng mỏi gối... mấy năm nay cũng không tìm đến bà nữa không?

Câu lạc bộ 3 thế hệ

Nhóm của bà Lệ sinh hoạt tự phát được 2 năm, thì phát triển lên thành Câu lạc bộ Hát then đàn tính. Công này, nhờ vào cô con gái của làng – Đàm Thanh Hiền. Hiền sinh năm 1993. Năm 2018, được tham gia vào lớp truyền dạy Then, đàn Tính của nghệ nhân Hà Thuấn, nghệ nhân Chu Văn Thạch, Hiền thấy tiếc những làn điệu đã mất của quê mình lắm.

Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính của Đàm Thanh Hiền hiện có 22 thành viên
Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính của Đàm Thanh Hiền hiện có 22 thành viên

Những buổi được cùng mẹ tham gia vào nhóm hát của bà Ma Thị Lệ, Hiền quyết tâm phải nâng tầm nhóm lên thành Câu lạc bộ. Những lời bài hát mới, Hiền kết nối với các nghệ nhân trong và ngoài tỉnh sáng tác. Hiền cũng dành thời gian đến nhà những người già trong bản, sưu tầm lại những lời then cổ.

Hiền khoe, giờ trong cuốn sổ tay của mình đã có nhiều bài then cổ như Cung bướm pây tàng (Cung bướm đi đường), Bản noọng tỏn xuân (Bản em đón xuân), Cung ve sầu, Bảy sắc cầu vồng... Những ngày nhóm sinh hoạt Câu lạc bộ, Hiền mời thêm người già, người trẻ đến cùng chung vui.

Cách làm này đã giúp số lượng người tham gia ngày càng đông. Từ 7-8 người ban đầu, giờ đã lên 22 người. Đặc biệt, Câu lạc bộ có đủ mọi lứa tuổi, từ 8-9 tuổi đến gần 70. Một tuần 2 lần, thứ 5 và thứ 7, các thành viên Câu lạc bộ hẹn nhau ở Nhà văn hóa để cùng giao lưu, sinh hoạt. Người già dạy người trẻ cách phát âm, luyến láy, người trẻ hướng dẫn người già cách múa đàn, múa quạt...

Chị Phùng Thị Toàn, sinh năm 1975, chị Đào Thị Xuyến, sinh năm 1985 cũng vừa tham gia Câu lạc bộ cách đây không lâu. “Thấy các bà tiếc nuối những ngày trẻ quên lời hát của dân tộc, mình không muốn sau này cũng thế, nên tranh thủ sắp xếp việc nhà để được cùng sinh hoạt... Ham lắm. Vui lắm. Được đi giao lưu như này, mệt mỏi của cả tuần làm việc cũng tan nhanh hơn đấy” – Chị Toàn cười giòn giã, khoe với khách.

Đàm Thanh Hiền và các thành viên nhỏ tuổi luyện tập tại Câu lạc bộ hát then đàn tính
Đàm Thanh Hiền và các thành viên nhỏ tuổi luyện tập tại Câu lạc bộ hát then đàn tính

Đầu năm 2022, khi hoạt động trải nghiệm bơi mảng, hát then đàn tính trên Hồ Nà Nưa được Ban Quản lý các khu du lịch đưa vào khai thác ở Tân Trào, thì Câu lạc bộ hát then đàn tính của chị Đàm Thị Hiền là chủ lực. Chị Hiền khoe, hầu như ngày nào cũng có khách đặt dịch vụ này. Chị em trong thôn nhờ thế mà vừa giữ được bản sắc, vừa có thêm nguồn thu nhập để thêm yêu, thêm quý tiếng hát dân tộc mình.

Số lượng thành viên Câu lạc bộ không ngừng tăng lên. Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đàm Thanh Hiền cho biết, trong năm nay, chị sẽ mở thêm một lớp dạy hát then đàn tính cho hơn chục em ở độ tuổi từ 8 – 12 tuổi nữa, để có lớp kế cận.

Cô bé Lương Ngọc Hà năm nay mới 8 tuổi. Hà được bà dẫn đi cùng giao lưu từ những ngày còn sinh hoạt nhóm. Tiếng Then mượt mà ngấm vào em lúc nào không hay. Khi biết cô Đàm Thanh Hiền thành lập Câu lạc bộ và dạy hát then, đàn tính cho những người chưa biết, Hà xin bà, xin mẹ cho tham gia ngay. Hà bảo em phải học cả tiếng Tày để phát âm cho chuẩn vì ngày thường chỉ nói tiếng phổ thông, rồi được các cô, các bà dạy đàn, học những bài hát đơn giản...

Ới la

Hoa núi rừng nở khắp đất trời

Đẹp rạng rỡ cô gái của lòng anh

Đôi bàn tay em trắng nõn nà

Bên chợ tình bên nhau vấn vương...

Tiếng Then cất lên sau những chia sẻ, tâm tình. Với người Tày ở Quan Hạ, tiếng hát như một cách nhắc nhớ đến truyền thống, đến ông bà tổ tiên. Và sau tất cả, lời hát này đã thực sự bắt nhịp với cuộc sống hôm nay, để cất vang từ vùng đất cách mạng đi khắp muôn nơi.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Khám phá bảo tàng “độc nhất vô nhị” ở Nam Định

Khám phá bảo tàng “độc nhất vô nhị” ở Nam Định

Tại thôn Bỉnh Di, xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định có một “Bảo tàng Đồng quê” được xây dựng từ tấm lòng cô giáo làng và chồng là một vị tướng quân đội. Nơi đây hiện đang lưu giữ hàng ngàn hiện vật có giá trị lịch sử, trở thành điểm tham quan, du lịch của nhiều du khách trong và ngoài nước. "Bảo tàng Đồng quê" được nhìn nhận như là sợi dây gắn kết quá khứ với hiện tại và gợi mở tương lai…
Tin nổi bật trang chủ
Bình Gia phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống

Bình Gia phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống

Media - Thúy Hồng - Tuấn Ninh - 4 giờ trước
Vốn là vùng đất có bề dày lịch sử - văn hóa, với nhiều di tích, danh thắng cùng với sự đa dạng về bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn đã phát huy những tiềm năng, thế mạnh đó để phát triển du lịch. Với nhiều giải pháp phục dựng, bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch đã khẳng định thương hiệu du lịch của huyện Bình Gia, dần xây dựng được hình ảnh trong lòng du khách gần xa. Qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Quản Bạ (Hà Giang): Hỗ trợ phát triển các sản phẩm OCOP gắn với thị trường tiêu thụ

Quản Bạ (Hà Giang): Hỗ trợ phát triển các sản phẩm OCOP gắn với thị trường tiêu thụ

Kinh tế - Nguyễn Dịu - Vũ Mừng - 4 giờ trước
Những năm gần đây, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang đã tập trung chỉ đạo, triển khai xây dựng các sản phẩm OCOP chủ lực gắn với thị trường tiêu thụ. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp, cải thiện đời sống vật chất cho người dân.
Lào Cai: Ưu tiên nguồn lực hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số làm du lịch

Lào Cai: Ưu tiên nguồn lực hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số làm du lịch

Sắc màu 54 - Nhật Minh (t/h) - 4 giờ trước
Để thúc đẩy phát triển các sản phẩm du lịch, đồng thời góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số trên địa bàn, Lào Cai sẽ bố trí tối thiểu 11 tỷ đồng/năm ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay vốn đầu tư điểm du lịch và phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng từ ngân sách cấp tỉnh.
Quảng Ninh: Điều tra viên nỗ lực, vượt khó thu thập thông tin về thực trạng kinh tế - xã hội của 53 DTTS

Quảng Ninh: Điều tra viên nỗ lực, vượt khó thu thập thông tin về thực trạng kinh tế - xã hội của 53 DTTS

Thời sự - Mỹ Dung - 4 giờ trước
Cùng với cả nước, từ ngày 1/7 đến 15/8, đồng loạt các địa phương vùng DTTS tỉnh Quảng Ninh tiến hành ra quân điều tra, thu thập thông tin về thực trạng kinh tế - xã hội của 53 DTTS năm 2024. Tại đây, các điều tra viên đã và đang nỗ lực vượt khó để triển khai đúng kế hoạch, chương trình và tiến độ đề ra.
Khám phá bảo tàng “độc nhất vô nhị” ở Nam Định

Khám phá bảo tàng “độc nhất vô nhị” ở Nam Định

Sắc màu 54 - Vũ Mừng - 4 giờ trước
Tại thôn Bỉnh Di, xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định có một “Bảo tàng Đồng quê” được xây dựng từ tấm lòng cô giáo làng và chồng là một vị tướng quân đội. Nơi đây hiện đang lưu giữ hàng ngàn hiện vật có giá trị lịch sử, trở thành điểm tham quan, du lịch của nhiều du khách trong và ngoài nước. "Bảo tàng Đồng quê" được nhìn nhận như là sợi dây gắn kết quá khứ với hiện tại và gợi mở tương lai…
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 28): Để đồng bào DTTS thu lợi từ tín chỉ Cacbon

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 28): Để đồng bào DTTS thu lợi từ tín chỉ Cacbon

Việt Nam đã hoàn thành việc chuyển nhượng 10,3 triệu tấn Carbon Dioxide (CO2) và đã nhận đủ 51,5 triệu USD (khoảng 1.200 tỷ đồng) từ việc bán tín chỉ Cacbon. Tại các tỉnh miền núi, vùng DTTS, định hướng tham gia vào thị trường tín chỉ Carbon đem lại nguồn thu nhập lớn cho người làm lâm nghiệp yêu rừng, quý rừng hơn, ứng xử với rừng tốt hơn. Đặc biệt, điều tiết phát thải khí nhà kính, tạo sinh kế và động lực cho người tham gia trồng rừng, bảo vệ và phát triển rừng… Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển hôm nay sẽ bàn về chủ đề Để đồng bào DTTS thu lợi từ tín chỉ Cacbon.
Đến với đồng bào La Hủ trên miền biên viễn Mường Tè: Cần thêm trợ lực để phát triển bền vững (Bài 2)

Đến với đồng bào La Hủ trên miền biên viễn Mường Tè: Cần thêm trợ lực để phát triển bền vững (Bài 2)

Phóng sự - Tào Đạt - 23:44, 14/07/2024
Nhìn một cách thực tế, đời sống đồng bào La Hủ về thu nhập, mức sống, tiếp cận các dịch vụ cơ bản… còn rất nhiều khó khăn, thiếu thốn. Để cải thiện, nâng cao đời sống của đồng bào La Hủ cũng như giúp dân tộc này phát triển bền vững vẫn phải nghiên cứu và thực hiện thêm chính sách đặc thù, dài hơi.
Đến với đồng bào La Hủ trên miền biên viễn Mường Tè: Cảm nhận về sự nghèo khó (Bài 1)

Đến với đồng bào La Hủ trên miền biên viễn Mường Tè: Cảm nhận về sự nghèo khó (Bài 1)

Phóng sự - Tào Đạt - 23:24, 14/07/2024
Đã gần 3 năm nay, dân tộc La Hủ của tỉnh Lai Châu không còn thuộc nhóm dân tộc rất ít người được thụ hưởng chính sách đặc biệt theo Quyết định số 449 ngày 10/4/2020 của Chính phủ về "Bảo vệ và phát triển các dân tộc thiểu số rất ít người giai đoạn 2021 - 2030", do số lượng người La Hủ cả nước đã tăng lên hơn 12 nghìn người, (theo quy định dân tộc được thụ hưởng có dân số dưới 10.000 người). Song trên thực tế, đồng bào La Hủ chỉ tăng số lượng nhân khẩu còn cuộc sống của người La Hủ ở miền biên viễn xa xôi này vẫn đang quẩn quanh trong khó khăn đói nghèo đeo bám
Thanh Hóa: Nỗ lực để không còn ai bị bỏ lại phía sau

Thanh Hóa: Nỗ lực để không còn ai bị bỏ lại phía sau

Công tác Dân tộc - Quỳnh Trâm - 22:56, 14/07/2024
Ngày 21-3-2022, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Kế hoạch số 77/KH-UBND “Về triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025” trên địa bàn tỉnh, trong đó xác định tập trung giảm nghèo đa chiều, bền vững, hạn chế tái nghèo; hỗ trợ người nghèo, hộ nghèo vươn lên mức sống tối thiểu; hỗ trợ các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo thoát khỏi tình trạng nghèo, đặc biệt khó khăn.
Quảng Bình: Vướng giải phóng mặt bằng, dự án 100 tỷ đồng ở huyện miền núi nguy cơ chậm tiến độ

Quảng Bình: Vướng giải phóng mặt bằng, dự án 100 tỷ đồng ở huyện miền núi nguy cơ chậm tiến độ

Kinh tế - Phạm Tiến - 22:44, 14/07/2024
Ngày 02/11/2021, UBND tỉnh Quảng Bình đã có quyết định điều chỉnh thời gian thực đường giao thông Hồng Hóa- Yên Hóa- Quy Đạt, huyện Minh Hóa (Quảng Bình). Dự án này có thời gian thực hiện 2021-2024. Tuy nhiên, đến thời điểm này, Dự án có nguy cơ chậm tiến độ do vướng mặt bằng.
Người Dao Tiền bảo tồn nghề thủ công để phát triển du lịch cộng đồng

Người Dao Tiền bảo tồn nghề thủ công để phát triển du lịch cộng đồng

Sắc màu 54 - Tào Đạt - 22:38, 14/07/2024
Từ khi các mô hình du lịch cộng đồng phát triển và lan tỏa trong nhiều vùng đồng bào DTTS và miền núi, nghề thủ công truyền thống của cộng đồng người Dao Tiền ở huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) đã dần trở thành sản phẩm du lịch đem lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con, nhờ vậy đời sống vật chất và tinh thần của bà con ngày càng nâng cao.