Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Có một CLB hát Then gồm 3 thế hệ

Trần Liên - 13:18, 21/05/2022

Vùng đất Quan Hạ như dịu đi trong cái nắng đầu hè chao chát khi thanh âm “ơi la” cất lên trong vắt từ những thành viên trong Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính thôn Quan Hạ, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương (Tuyên Quang).

Biểu diễn phục vụ du khách trải nghiệm hoạt động bơi mảng, hát then đàn tính trên hồ Nà Nưa.
Biểu diễn phục vụ du khách trải nghiệm hoạt động bơi mảng, hát then đàn tính trên hồ Nà Nưa.

Nên duyên nhờ tiếng Then

Ở tuổi 65, nhưng bà Ma Thị Lệ vẫn giữ được nhiều nét duyên từ thời con gái. Nước da mịn màng, và đặc biệt, giọng hát vẫn trong và ngọt như thuở đôi mươi. Chỉnh chiếc đàn Tính cho đúng tông, bà Lệ cất giọng hát lại bài Then Hoa của núi:

Ới la

Anh đã đến một vùng núi cao

Gặp em trong hương sắc gieo tình

Dạo bước xuân say khắp ngàn hoa

Nụ cười em nắng lên sưởi ấm đất trời...

Ngày còn trẻ, những người phụ nữ Tày như bà Lệ tranh thủ lúc làm đồng, lại cất lên tiếng Then, lượn cọi... để vơi bớt mệt mỏi. Người ở ruộng này cất giọng, người bên thửa kia đối đáp, nỗi mệt nhọc khi làm đồng cũng nhờ thế mà tan biến.

Ở làng, nhiều đôi nên duyên nhờ những lời đối đáp trong lúc lao động như thế. Như vợ chồng bà, cũng thành vợ thành chồng nhờ “phải lòng nhau” trong tiếng Then, tiếng cọi.

Sau này, sinh con đẻ cái, cuộc sống cơm áo gạo tiền vất vả quá, bà Lệ cũng như những phụ nữ ở Quan Hạ “quên” mất tiếng Then trong cuộc sống của mình. Chỉ khi các con  lớn lên, nỗi nhớ lời hát của mẹ của cha lại ùa về. Bà Lệ lập một nhóm các bà các mẹ còn luyến nhớ tiếng hát truyền thống để cùng sinh hoạt. Các cô, các bà đều đã ở độ tuổi 50, 60, cứ mỗi cuối tuần lại họp nhau ở nhà bà Lệ để ôn lại những làn điệu cũ.

CCâu lạc bộ hát Then - đàn Tính Quan Hạ.
Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính Quan Hạ.

Bà Ma Thị Nguyệt, năm nay 56 tuổi bảo, tiếng Then với người dân tộc Tày quan trọng lắm. Người già bảo nhau, nó là tiếng hát của thần tiên truyền lại. Ngày bà còn trẻ, hát Then diễn ra trong đủ mọi hoàn cảnh, từ lao động sản xuất, đến chuyện tình yêu, ma chay, cưới hỏi... Ở cái tuổi ngũ tuần, được hát lại lời hát của tuổi mười tám, đôi mươi, bà Nguyệt cười ví von, bảo mình như được sống lại những ngày tuổi trẻ ấy, chẳng biết có phải vì thế mà những bệnh tuổi già như đau lưng mỏi gối... mấy năm nay cũng không tìm đến bà nữa không?

Câu lạc bộ 3 thế hệ

Nhóm của bà Lệ sinh hoạt tự phát được 2 năm, thì phát triển lên thành Câu lạc bộ Hát then đàn tính. Công này, nhờ vào cô con gái của làng – Đàm Thanh Hiền. Hiền sinh năm 1993. Năm 2018, được tham gia vào lớp truyền dạy Then, đàn Tính của nghệ nhân Hà Thuấn, nghệ nhân Chu Văn Thạch, Hiền thấy tiếc những làn điệu đã mất của quê mình lắm.

Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính của Đàm Thanh Hiền hiện có 22 thành viên
Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính của Đàm Thanh Hiền hiện có 22 thành viên

Những buổi được cùng mẹ tham gia vào nhóm hát của bà Ma Thị Lệ, Hiền quyết tâm phải nâng tầm nhóm lên thành Câu lạc bộ. Những lời bài hát mới, Hiền kết nối với các nghệ nhân trong và ngoài tỉnh sáng tác. Hiền cũng dành thời gian đến nhà những người già trong bản, sưu tầm lại những lời then cổ.

Hiền khoe, giờ trong cuốn sổ tay của mình đã có nhiều bài then cổ như Cung bướm pây tàng (Cung bướm đi đường), Bản noọng tỏn xuân (Bản em đón xuân), Cung ve sầu, Bảy sắc cầu vồng... Những ngày nhóm sinh hoạt Câu lạc bộ, Hiền mời thêm người già, người trẻ đến cùng chung vui.

Cách làm này đã giúp số lượng người tham gia ngày càng đông. Từ 7-8 người ban đầu, giờ đã lên 22 người. Đặc biệt, Câu lạc bộ có đủ mọi lứa tuổi, từ 8-9 tuổi đến gần 70. Một tuần 2 lần, thứ 5 và thứ 7, các thành viên Câu lạc bộ hẹn nhau ở Nhà văn hóa để cùng giao lưu, sinh hoạt. Người già dạy người trẻ cách phát âm, luyến láy, người trẻ hướng dẫn người già cách múa đàn, múa quạt...

Chị Phùng Thị Toàn, sinh năm 1975, chị Đào Thị Xuyến, sinh năm 1985 cũng vừa tham gia Câu lạc bộ cách đây không lâu. “Thấy các bà tiếc nuối những ngày trẻ quên lời hát của dân tộc, mình không muốn sau này cũng thế, nên tranh thủ sắp xếp việc nhà để được cùng sinh hoạt... Ham lắm. Vui lắm. Được đi giao lưu như này, mệt mỏi của cả tuần làm việc cũng tan nhanh hơn đấy” – Chị Toàn cười giòn giã, khoe với khách.

Đàm Thanh Hiền và các thành viên nhỏ tuổi luyện tập tại Câu lạc bộ hát then đàn tính
Đàm Thanh Hiền và các thành viên nhỏ tuổi luyện tập tại Câu lạc bộ hát then đàn tính

Đầu năm 2022, khi hoạt động trải nghiệm bơi mảng, hát then đàn tính trên Hồ Nà Nưa được Ban Quản lý các khu du lịch đưa vào khai thác ở Tân Trào, thì Câu lạc bộ hát then đàn tính của chị Đàm Thị Hiền là chủ lực. Chị Hiền khoe, hầu như ngày nào cũng có khách đặt dịch vụ này. Chị em trong thôn nhờ thế mà vừa giữ được bản sắc, vừa có thêm nguồn thu nhập để thêm yêu, thêm quý tiếng hát dân tộc mình.

Số lượng thành viên Câu lạc bộ không ngừng tăng lên. Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đàm Thanh Hiền cho biết, trong năm nay, chị sẽ mở thêm một lớp dạy hát then đàn tính cho hơn chục em ở độ tuổi từ 8 – 12 tuổi nữa, để có lớp kế cận.

Cô bé Lương Ngọc Hà năm nay mới 8 tuổi. Hà được bà dẫn đi cùng giao lưu từ những ngày còn sinh hoạt nhóm. Tiếng Then mượt mà ngấm vào em lúc nào không hay. Khi biết cô Đàm Thanh Hiền thành lập Câu lạc bộ và dạy hát then, đàn tính cho những người chưa biết, Hà xin bà, xin mẹ cho tham gia ngay. Hà bảo em phải học cả tiếng Tày để phát âm cho chuẩn vì ngày thường chỉ nói tiếng phổ thông, rồi được các cô, các bà dạy đàn, học những bài hát đơn giản...

Ới la

Hoa núi rừng nở khắp đất trời

Đẹp rạng rỡ cô gái của lòng anh

Đôi bàn tay em trắng nõn nà

Bên chợ tình bên nhau vấn vương...

Tiếng Then cất lên sau những chia sẻ, tâm tình. Với người Tày ở Quan Hạ, tiếng hát như một cách nhắc nhớ đến truyền thống, đến ông bà tổ tiên. Và sau tất cả, lời hát này đã thực sự bắt nhịp với cuộc sống hôm nay, để cất vang từ vùng đất cách mạng đi khắp muôn nơi.

Tin cùng chuyên mục
Những bữa tiệc âm nhạc sôi động tại Festival Huế 2022

Những bữa tiệc âm nhạc sôi động tại Festival Huế 2022

Tại Festival Huế 2022, các đoàn nghệ thuật trong nước như Nhà hát Ca múa Nhạc dân gian Việt Bắc, Liên đoàn Xiếc Việt Nam, tỉnh Thừa Thiên Huế, Lào Cai, Đăk Lăk cùng các nhóm nhảy Unity Crew… đã mang đến cho người dân Huế những bữa tiệc âm nhạc sôi động, ấn tượng, độc đáo.
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tỉnh Bình Phước

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tỉnh Bình Phước

Chiều ngày 28/6, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Nông Quốc Tuấn đã thân mật tiếp Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS tỉnh Bình Phước. Đoàn gồm 40 đại biểu, đại diện cho 364 Người có uy tín của tỉnh, do ông Lý Trọng Nhân, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh làm Trưởng đoàn.
Chủ tịch nước tiếp Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ

Chủ tịch nước tiếp Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ

Thời sự - PV - 22:40, 28/06/2022
Ngày 28/6, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp ông Philipp Rosler, Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ, cùng đoàn doanh nghiệp Thụy Sỹ thăm Việt Nam, tìm kiếm cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và hai nước Đức, Thụy Sỹ.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng Quốc hội Vương Quốc Thái Lan

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng Quốc hội Vương Quốc Thái Lan

Thời sự - PV - 22:36, 28/06/2022
Nhân dịp Kỷ niệm 90 năm Quốc hội Vương Quốc Thái Lan (1932 - 2022), Tôi xin chúc mừng Ngài Chủ tịch, các vị Nghị sĩ và nhân dân Vương Quốc Thái Lan về những thành tựu đáng tự hào đã đạt được trong 90 năm qua.
Triển lãm quốc tế lần thứ 18 về máy, công cụ cơ khí chính xác và gia công kim loại

Triển lãm quốc tế lần thứ 18 về máy, công cụ cơ khí chính xác và gia công kim loại

Khoa học - Công nghệ - Tuệ An - 22:29, 28/06/2022
Triển lãm và Hội thảo Máy công cụ, cơ khí chính xác và Gia công kim loại – MTA Vietnam 2022 lần thứ 18 sẽ được tổ chức tại SECC, Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn từ ngày 6-9/7.
Đắk Lắk: Kết nối giao thương, thúc đẩy cung - cầu hàng hóa Tây Nguyên

Đắk Lắk: Kết nối giao thương, thúc đẩy cung - cầu hàng hóa Tây Nguyên

Kinh tế - Lê Hường - 20:31, 28/06/2022
Ngày 28/6, thông tin từ Trung tâm Xúc tiến thương mại, Sở Công Thương Đắk Lắk cho biết, đơn vị vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Hội nghị kết nối giao thương giữa nhà cung cấp khu vực Tây Nguyên với các doanh nghiệp xuất khẩu và tổ chức xúc tiến thương mại năm 2022 sẽ được tổ chức vào tháng 7 tới đây. Đây là Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại năm 2022.
Bắc Sơn (Lạng Sơn): Kiểm tra công tác xây dựng nông thôn mới

Bắc Sơn (Lạng Sơn): Kiểm tra công tác xây dựng nông thôn mới

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 20:27, 28/06/2022
Ngày 28/6, Đoàn kiểm tra do lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường làm Trưởng đoàn đa thực hiện kiểm tra công tác xây dựng nông thôn mới năm 2022 tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Là điểm nhấn độc đáo có một không hai, khu phức hợp Jewel được ví như một viên đá quý toạ lạc tại sân bay quốc tế Changi (Singapore) - một trong những sân bay tốt nhất trên thế giới. Tại đây, bạn sẽ được chiêm ngưỡng thác nước trong nhà lớn nhất thế giới, khu vườn với hơn 900 loài cây khác nhau và rất nhiều điều thú vị nữa. Hãy xem video để khám phá có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới này nhé!
Ngoại trưởng Australia ghé thăm Việt Nam và thưởng thức phở gà

Ngoại trưởng Australia ghé thăm Việt Nam và thưởng thức phở gà

Tin tức - Duy Ly - 20:26, 28/06/2022
Vào ngày 26/6 vừa qua, bà Penny Wong đã có chuyến thăm Việt Nam. Đây là chuyến thăm thứ hai tới các nước Đông Nam Á sau khi bà Wong nhậm chức Ngoại trưởng cách đây hơn 1 tháng. Trước khi tham gia các hoạt động chính trong chuyến thăm, bà đã có dịp thưởng thức món phở gà Hà Nội.
Hội thi tìm hiểu kiến thức về Luật phòng, chống bạo lực gia đình

Hội thi tìm hiểu kiến thức về Luật phòng, chống bạo lực gia đình

Xã hội - Quỳnh Chi - 20:23, 28/06/2022
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa phối hợp với các ban, sở, ngành thành viên Ban Chỉ đạo công tác gia đình tỉnh đã tổ chức Hội thi tìm hiểu kiến thức về Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam năm 2022.
Tọa đàm lập pháp giữa Quốc hội Việt Nam và Hungary

Tọa đàm lập pháp giữa Quốc hội Việt Nam và Hungary

Thời sự - PV - 19:49, 28/06/2022
Chiều 27/6, giờ địa phương, tại Nhà Quốc hội Hungary, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hungary, Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Hungary đã tổ chức toạ đàm lập pháp lần thứ 4 với chủ đề “Hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh”. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Hungary László KÖvér đồng chủ trì toạ đàm.
Giới thiệu vở vũ kịch “Chuyện kể 3 nền văn minh cà phê”

Giới thiệu vở vũ kịch “Chuyện kể 3 nền văn minh cà phê”

Giải trí - Nguyệt Anh - 18:59, 28/06/2022
Đây là vở vũ kịch đầu tiên trên thế giới về ba nền văn minh cà phê do Trung Nguyên Legend nghiên cứu và sáng tạo, góp phần nâng cà phê thành văn hóa – nghệ thuật – triết đạo.
Các địa phương trên cả nước kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6)

Các địa phương trên cả nước kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6)

Tin tức - Thành Nam - 18:36, 28/06/2022
Hưởng ứng Ngày Gia đình Việt Nam năm 2022 với chủ đề “Gia đình bình an - xã hội hạnh phúc”, tại nhiều địa phương trên cả nước đã diễn ra nhiều hoạt động kỷ niệm sôi nổi.