Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cơ giới hóa trong sản xuất ở vùng DTTS và miền núi: Vì sao vẫn là “điểm trũng”?

PV - 17:58, 26/06/2018

hời gian qua, nhiều chính sách hỗ trợ đồng bào DTTS mua máy móc, nông cụ đã được triển khai. Tuy vậy, tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất ở nhiều cộng đồng DTTS vẫn rất thấp; dù không còn canh tác theo kiểu “chọc lỗ tra hạt” nhưng năng suất lao động vẫn chủ yếu dựa vào sức người là chính.

Tỷ lệ cơ giới hóa thấp

Tây Trà (Quảng Ngãi)-một trong những huyện nghèo nhất nhì cả nước, là địa phương có gần 85% dân số là đồng bào dân tộc Cor. Theo Quyết định số 60/QĐ-UBND ngày 09/1/2018 phê duyệt kết quả điều tra, rà soát hộ nghèo năm 2017 của UBND tỉnh Quảng Ngãi, đầu năm, toàn huyện Tây Trà có 3.416 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 75,08%). Đến cuối năm 2017, số hộ nghèo toàn huyện giảm xuống còn 3.238 hộ (chiếm tỷ lệ 70,54%); trong đó 3.233/3.238 hộ nghèo là đồng bào DTTS, 2.919/3.233 hộ nghèo về thu nhập

Ruộng bậc thang chia cắt nên đồng bào DTTS vẫn canh tác theo kiểu truyền thống. Ruộng bậc thang chia cắt nên đồng bào DTTS vẫn canh tác theo kiểu truyền thống.

 

Một trong những nguyên nhân khiến hộ nghèo ở Tây Trà chủ yếu nghèo về thu nhập là do hoạt động sản xuất chính của người dân là nông, lâm nghiệp. Trong khi đó, việc áp dụng máy móc vào sản xuất còn rất hạn chế.

Như ở xã Trà Phong, toàn xã có 7 thôn thì chỉ có 3 chiếc máy cày. Đây là 3 chiếc máy được hỗ trợ cho xã từ nguồn vốn Chương trình 135 giai đoạn II. Xã đã chuyển giao cho 3 thôn là Trà Nga, Trà Niêu và Gò Rô, mỗi thôn một máy để quản lý; thôn phân công người sử dụng để luân phiên làm đất cho bà con trước mỗi mùa vụ.

Không riêng Trà Phong-rộng ra là cả huyện Tây Trà, mà ở những địa bàn có đồng bào dân tộc Cor sinh sống (tập trung nhiều nhất ở huyện Trà Bồng-Quảng Ngãi; huyện Nam Trà My, Bắc Trà My-Quảng Nam), tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất cũng rất thấp. Theo kết quả điều tra thực trạng kinh tế-xã hội 53 DTTS, cộng đồng dân tộc Cor chỉ có 43 hộ có máy kéo/máy cày, chiếm tỷ lệ 0,5% tổng số hộ.

Thiếu máy móc phục vụ sản xuất nên trong canh tác, đồng bào Cor chủ yếu dựa vào sức người và sức cày kéo của gia súc, chủ yếu là bò. Kết quả điều tra thực trạng kinh tế-xã hội 53 DTTS cho thấy, bình quân mỗi hộ đồng bào Cor có 1 con bò; còn số lượng trâu rất ít, bình quân chỉ có 0,2 con/hộ.

Trong sản xuất, đồng bào Cor vẫn bỏ công sức rất nhiều mà thu nhập từ sản xuất lại rất thấp, chỉ đạt xấp xỉ 700 nghìn đồng/người/tháng. Đây là một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc Cor hiện vẫn rất cao, chiếm 65,7% tổng số hộ.

Nhưng người Cor không phải là cộng đồng DTTS có tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất thấp nhất. Trong 53 DTTS thì có đến 8 dân tộc có tỷ lệ gia đình có máy kéo/máy cày dưới 1% trên tổng số hộ; cá biệt có 3 dân tộc không có gia đình nào có máy kéo/máy cày hay các phương tiện máy móc khác để phục vụ sản xuất, gồm: Ơ-đu, Chứt và Si La. Vì thế, thu nhập của các dân tộc này rất thấp, như: dân tộc Chứt chỉ đạt hơn 533 nghìn đồng/người/tháng, dân tộc Ơ-đu chỉ đạt hơn 566 nghìn đồng/người/tháng;…

Gỡ “nút thắt” ruộng đồng manh mún

Hiệu quả của việc cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp đã được chính đồng bào nhận thức được. Như cộng đồng người Cor ở thôn Gò Rô, xã Trà Phong (Tây Trà, Quảng Ngãi), chiếc máy cày được hỗ trợ nguồn vốn Chương trình 135 giai đoạn II, cái mà bà con quen gọi là “con trâu sắt”, đã giúp họ làm ruộng nhanh hơn.

Ông Hồ Văn Rô, người được thôn Gò Rô phân công sử dụng máy cày để cày bừa cho bà con trong thôn chia sẻ: Với 2 sào ruộng lúa nước thì cũng phải cuốc mấy ngày mới xong, sau đó còn phải thuê trâu bò về bừa, tính ra rất tốn kém. Từ khi có “con trâu sắt”, bà con chủ động hơn trong việc sản xuất, đồng thời giảm sức lao động từ 30-40% so với trước đây và thu nhập cũng được nâng lên.

Nhận thức được tác dụng của việc đưa máy móc vào sản xuất, giải phóng sức lao động, nâng cao thu nhập, vậy tại sao tỷ lệ cơ giới hóa ở nhiều cộng đồng DTTS vẫn thấp như vậy? Dù không còn canh tác theo kiểu “chọc lỗ tra hạt” nhưng ở nhiều bản làng, người nông dân vẫn dựa vào sức người là chính, thu nhập đem lại chẳng bù được với lượng mồ hôi đã đổ trên nương rẫy.

Nếu nói là thiếu kinh phí để mua sắm nông cụ, máy móc thì cũng chưa hoàn toàn chính xác, dù rằng trên thực tế nguồn thu nhập của nhiều cộng đồng DTTS hiện rất thấp. Thời gian qua, nhiều cơ chế hỗ trợ đồng bào DTTS mua máy móc, nông cụ đã được triển khai; gần đây nhất là trong chính sách hỗ trợ đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào DTTS nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản ĐBKK theo Quyết định 755/QĐ-TTg ngày 20/5/2013 của Thủ tướng Chính phủ. Trước đó, Chương trình 135, Chương trình 30a đều có nội dung hỗ trợ này. Ngoài ra, hộ DTTS nghèo còn được vay vốn ưu đãi tín dụng để phát triển sản xuất.

Nhưng kết quả giải ngân nhiều nguồn vốn hỗ trợ mua sắm nông cụ, máy móc bị “treo” lại do người dân không mặn mà. Chỉ tính riêng thực hiện Quyết định 755/QĐ-TTg, hết năm 2016 (hết thời hạn thi hành chính sách-Pv) chỉ mới giải ngân được 70% vốn giao thực hiện (Theo Báo cáo số 92/BC-UBDT ngày 12/7/2017 của Ủy ban Dân tộc).

Theo tìm hiểu của phóng viên, một nguyên nhân khách quan khiến đồng bào DTTS không mặn mà với chính sách hỗ trợ mua sắm máy móc, nông cụ là do điều kiện đất đai canh tác không thuận lợi để áp dụng cơ giới hóa. Với đặc thù là miền núi, ruộng đồng theo kiểu bậc thang, manh mún nên việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất cũng gặp không ít khó khăn.

Như ở xã Trà Phong của huyện Tây Trà (Quảng Ngãi), toàn xã có 45ha diện tích ruộng lúa nước, nhưng chỉ có khoảng 50% diện tích là có thể đưa máy cày, bừa vào hỗ trợ nông dân sản xuất. Tính rộng ra toàn huyện Tây Trà, với gần 95% đất tự nhiên là đồi núi chia cắt thì việc nâng tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất là rất khó khăn. Đây cũng là tình trạng chung ở nhiều địa phương miền núi khác.

Nhưng khó không có nghĩa là cứ để bà con tiếp tục canh tác theo cách “con trâu đi trước, cái cày theo sau”. Để tăng năng suất, giải phóng sức lao động, từ đó nâng cao thu nhập, giảm nghèo hiệu quả thì phải tăng tỷ lệ cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp. “Nút thắt” chính là ruộng đồng manh mún, chia cắt. Để tháo được “nút thắt” này thì việc đẩy mạnh dồn điền, đổi thửa theo đặc điểm đất đai của từng địa phương có thể là giải pháp hữu hiệu.

Nhận thức được tác dụng của việc đưa máy móc vào sản xuất, giải phóng sức lao động, nâng cao thu nhập, vậy tại sao tỷ lệ cơ giới hóa ở nhiều cộng đồng DTTS vẫn thấp như vậy? Dù không còn canh tác theo kiểu “chọc lỗ tra hạt” nhưng ở nhiều bản làng, người nông dân vẫn dựa vào sức người là chính, thu nhập đem lại chẳng bù được với lượng mồ hôi đã đổ trên nương rẫy.

Sỹ Hào

Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Sáng 8/7/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã có buổi làm việc với Đoàn công tác của Học viện Chính trị Công an Nhân dân (CAND) do Trung tướng Trần Vi Dân, Giám đốc Học viện làm Trưởng đoàn. Cùng dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông; Lãnh đạo các Vụ, đơn vị thuộc UBDT và Học viện Chính trị CAND.
Xét tuyển giáo viên ở Yên Thành (Nghệ An): Mập mờ hai chữ “đặc cách”

Xét tuyển giáo viên ở Yên Thành (Nghệ An): Mập mờ hai chữ “đặc cách”

Giáo dục - Sỹ Hào - 19:44, 11/07/2020
Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, các địa phương được phép xét đặc cách đối với những giáo viên (GV) đã có hợp đồng lao động (HĐLĐ) và đóng BHXH bắt buộc theo quy định từ năm 2015 trở về trước. Tuy nhiên, khi thực hiện chủ trương này, UBND huyện Yên Thành (Nghệ An) lại có cách xét tuyển “đặc cách” rất lạ thường.
Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 18:22, 11/07/2020
Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, Làng văn hóa du lịch các dân tộc Việt Nam (VHDLCDTVN), Đồng Mô, Sơn Tây (Hà Nội) đã đón một số đồng bào ở các bản làng vùng DTTS và miền núi về sinh sống. Mô hình này không chỉ giúp quảng bá văn hóa của đồng bào mà còn tạo ra những giá trị kinh tế bền vững.
Mua sắm thiết bị ở Cục Công nghệ Thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Nhiều nghi vấn cần được làm rõ

Mua sắm thiết bị ở Cục Công nghệ Thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Nhiều nghi vấn cần được làm rõ

Bạn đọc - Phóng viên Điều tra - 18:04, 11/07/2020
Báo Dân tộc và Phát triển số 47, ra ngày 13/6 có đăng tải bài viết: Cục Công nghệ thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Có đi ngược chủ trương tiết kiệm trong đấu thầu? Theo đó, bài báo phản ánh, gói thầu mua sắm, thay thế thiết bị công nghệ thông tin (CNTT) cho cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) có tỷ lệ tiết kiệm thấp và ngày càng giảm dần. Mở rộng điều tra, phóng viên nhận thấy xung quanh gói thầu này còn có nhiều nghi vấn cần được làm rõ.
Xác định thế mạnh để tạo đột phá

Xác định thế mạnh để tạo đột phá

Kinh tế - Tùng Nguyên - 17:47, 11/07/2020
Phát triển sản xuất, nâng cao tiêu chí thu nhập là yêu cầu trong xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao, tiến đến NTM kiểu mẫu. Với điều kiện đặc thù của mỗi địa phương thì để đạt chỉ tiêu này sẽ rất khó nếu không xác định được thế mạnh, từ đó tạo đột phá trong phát triển sản xuất.
Tuần lễ giới thiệu các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020 tại Hà Nội

Tuần lễ giới thiệu các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020 tại Hà Nội

Tin tức - Hồng Minh - 13:01, 11/07/2020
Từ ngày 10 - 12/7, UBND tỉnh Bắc Kạn phối hợp với Công ty CP Dịch vụ thương mại tổng hợp Vincommerce tổ chức “Tuần lễ giới thiệu bí xanh thơm, Gạo Japonica và các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020” tại Hà Nội.
Đảng bộ Huyện Mang Thít (Vĩnh Long): Đại hội điểm bầu trực tiếp Bí thư thành công tốt đẹp

Đảng bộ Huyện Mang Thít (Vĩnh Long): Đại hội điểm bầu trực tiếp Bí thư thành công tốt đẹp

Dân tộc - Miền núi - Như Tâm - 22:41, 10/07/2020
Trong 3 ngày (8 - 10/7) huyện Mang Thít (Vĩnh Long) đã tổ chức Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, với sự tham dự của 237 đại biểu chính thức, đại diện cho 3.453 đảng viên thuộc 41 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc. Đây là Đại hội Đảng bộ cấp trên cơ sở được Tỉnh ủy Vĩnh Long chọn làm điểm bầu trực tiếp Bí thư Huyện ủy. Đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự Đại hội. Cùng dự có đồng chí Trần Văn Rón, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long.
UBDT: Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ

UBDT: Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ

Tin tức - Hồng Minh - 17:40, 10/07/2020
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ của UBDT. Thừa ủy quyền của Lãnh đạo UBDT, ông Ngô Quang Hải, Phó Chánh Văn phòng UBDT chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo, chuyên viên các Vụ, đơn vị thuộc UBDT; các đồng chí đại diện Cục Văn thư- Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ).
Ban Dân tộc TP. Hà Nội: Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc

Ban Dân tộc TP. Hà Nội: Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc

Thời sự - Thúy Hồng - 17:32, 10/07/2020
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ban Dân tộc TP. Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết công tác dân tộc 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2020. Ông Lê Hồng Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội dự, chỉ đạo Hội nghị.
Đê sông Chu qua huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa): “Sáng bàn giao, chiều hỏng” vì xe quá tải?

Đê sông Chu qua huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa): “Sáng bàn giao, chiều hỏng” vì xe quá tải?

Bạn đọc - Quỳnh Chi - 15:50, 10/07/2020
Sau một thời gian ngắn hoàn thiện và đưa vào hoạt động, tuyến đê sông Chu ở huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) đã xuống cấp nghiêm trọng. Lãnh đạo huyện cho rằng, nguyên nhân vì xe quá khổ, quá tải hoạt động.
Thanh Hóa: Thiếu nước nghiêm trọng do khô hạn kéo dài

Thanh Hóa: Thiếu nước nghiêm trọng do khô hạn kéo dài

Đời sống - Xã hội - Quỳnh Trâm - 15:36, 10/07/2020
Nắng hạn kéo dài hơn một tháng qua, khiến hơn 9.000ha ruộng thiếu nước, còn người dân thì thiếu nước sinh hoạt. Đây là tình trạng xảy ra tại hầu hết các huyện của tỉnh Thanh Hóa như Quảng Xương, Như Thanh, Như Xuân, Thạch Thành, Yên Định và TP. Sầm Sơn.