Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Chương trình mục tiêu xóa đói giảm nghèo: Hai mươi năm-Một chặng đường

PV - 08:32, 19/04/2018

LTS: Năm 1998, lần đầu tiên giảm nghèo trở thành một chính sách nằm trong hệ thống chính sách xã hội của quốc gia khi Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 05/QĐ-TTg phê duyệt 7 Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình mục tiêu về xóa đói giảm nghèo (XĐGN).

 Hai mươi năm qua, nhiều cơ chế, chính sách đầu tư, hỗ trợ đã được triển khai, đưa công cuộc XĐGN của nước ta đạt được những thành tựu vượt bậc. Tuy vậy, giảm nghèo nhanh nhưng chưa bền vững vẫn là một thách thức, đòi hỏi một tư duy mới trong xây dựng chính sách.

Bài 1: Từ mô hình đến Chương trình mục tiêu quốc gia

Sau khi XĐGN trở thành Chương trình mục tiêu quốc gia, cùng với các ban, bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Dân tộc đã tham mưu, xây dựng trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành những quyết sách đầu tư, hỗ trợ, tạo “cú hích” phát triển kinh tế-xã hội vùng DTTS và miền núi.

Giảm nghèo ấn tượng

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2017, thu nhập bình quân đầu người của nước ta đạt khoảng 4,45 triệu đồng/người/tháng. Trong đó, thu nhập bình quân ở khu vực nông thôn đạt khoảng 2,44 triệu đồng/người/tháng; riêng các tỉnh miền núi phía Bắc đạt bình quân 2,03 triệu đồng/người/tháng.

Còn năm 1996, thu nhập bình quân đầu người của cả nước đạt 226,7 nghìn đồng/người/tháng. Trong đó, thu nhập bình quân ở khu vực nông thôn là 187,9 nghìn đồng/người/tháng; riêng khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc chỉ đạt 173,8 nghìn đồng/người/tháng, thấp nhất cả nước. (Số liệu trích từ “Kết quả điều tra đời sống, kinh tế hộ gia đình năm 1999” của Tổng cục Thống kê).

ùng cao khởi sắc (Trong ảnh: Niềm vui của người dân xã vùng cao Quảng Sơn (Hải Hà, Quảng Ninh) trên con đường liên thôn được bê tông hóa). Vùng cao khởi sắc (Trong ảnh: Niềm vui của người dân xã vùng cao Quảng Sơn (Hải Hà, Quảng Ninh) trên con đường liên thôn được bê tông hóa).

Như vậy, sau hơn hai mươi năm, thu nhập bình quân cả nước đã tăng gần 20 lần. Trong đó, thu nhập bình quân khu vực nông thôn tăng gần 13 lần; riêng các tỉnh miền núi phía Bắc tăng gần 12 lần.

Dẫn số liệu về thu nhập bình quân để minh chứng kết quả giảm nghèo ấn tượng của nước ta. Vào năm 1998, hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 55 nghìn đồng/người/tháng. Với mức chuẩn này, tỷ lệ hộ nghèo của nước ta vẫn chiếm 37,4% dân số; trong đó khu vực thành thị là 9%, nông thôn là 44,9% (Số liệu trích từ “Điều tra tiêu chuẩn mức sống của các hộ gia đình Việt Nam” của Tổng cục Thống kê).

Sau hai mươi năm, đến thời điểm này, tỷ lệ hộ nghèo của cả nước đã ở dưới mức 7%. Đây là tỷ lệ được tính ngoài tiêu chí thu nhập thì còn căn cứ vào sự thiếu hụt các dịch vụ xã hội (y tế, giáo dục, nhà ở, thông tin,…). Tuy nhiên, đa số các hộ nghèo hiện nay đều nghèo về thu nhập.

Cụ thể, theo Quyết định số 945/QĐ-BLĐTBXH ngày 22/6/2017 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội phê duyệt kết quả điều tra, rà soát hộ nghèo, trong 1.986.697 hộ nghèo trên cả nước hiện nay thì có 1.583.764 hộ nghèo về thu nhập, chiếm hơn 79,7% tổng số hộ nghèo.

Đáng chú ý, chuẩn nghèo về thu nhập hiện được áp dụng là hộ có thu nhập từ 700 nghìn đồng/người/tháng trở xuống (khu vực thành thị là 900 nghìn đồng/người/tháng trở xuống). So với thời điểm 1998 thì chuẩn nghèo thu nhập hiện nay tăng gần 13 lần.

Từ phong trào đến chính sách

Công cuộc giảm nghèo đầy ấn tượng này là kết quả của một quá trình, đi từ những mô hình nhỏ lẻ cho đến hệ thống chính sách xã hội. Từ năm 1986 đến trước năm 1998, nhiều địa phương đã chủ động tạo ra phong trào XĐGN. Mở đầu là TP. Hồ Chí Minh vào năm 1991 với chủ trương “cộng đồng giúp người nghèo vốn và cách làm ăn”. Cách làm này sau đó lan tỏa ra nhiều địa phương khác và trở thành phong trào xóa đói giảm nghèo sôi động trong cả nước.

Nhưng công cuộc XĐGN thực sự bứt phá khi trở thành một hệ thống chính sách xã hội của quốc gia. Khởi đầu là Quyết định số 05/QĐ-TTg phê duyệt 7 Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), trong đó có Chương trình mục tiêu về XĐGN. Ủy ban Dân tộc và Miền núi (nay là Ủy ban Dân tộc) là thành viên của Chương trình. Từ đây, nhiều chính sách thúc đẩy XĐGN đã được ban hành.

Ngày 23/7/1998, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 133/1998/QĐ-TTg phê duyệt CTMTQG về XĐGN giai đoạn 1998-2000. Đây là chương trình mục tiêu XĐGN đầu tiên của Việt Nam, được ưu tiên triển khai tại các vùng sâu, vùng xa, vùng ĐBKK thông qua 9 dự án, với kinh phí ước tính khoảng 10.000 tỷ đồng, tập trung vào những vấn đề như: xây dựng kết cấu hạ tầng, giáo dục, y tế, định canh, định cư…

Tiếp đến, ngày 31/7/1998, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế-xã hội các xã ĐBKK miền núi và vùng sâu, vùng xa (Chương trình 135), được thực hiện qua các giai đoạn I, II và III. Đây là một thương hiệu trong công cuộc XĐGN. Từ hệ thống chính sách này, hàng trăm nghìn tỷ đồng đã được bố trí để thực hiện mục tiêu XĐGN. Qua đó, Việt Nam trở thành điểm sáng về giảm nghèo khi về đích trước thời hạn trong việc thực hiện mục tiêu Thiên niên kỷ xóa bỏ tình trạng nghèo cùng cực và thiếu đói từ năm 2012, được cộng đồng quốc tế ghi nhận.

Thành quả giảm nghèo là rất ấn tượng, tuy nhiên, như Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII đã nhận định: Kết quả giảm nghèo chưa bền vững, nguy cơ tái nghèo còn cao; khoảng cách giàu-nghèo giữa các vùng, nhóm dân cư còn lớn; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở vùng sâu, vùng xa, nhất là trong đồng bào DTTS còn cao.

Một trong những nguyên nhân là do những bất cập trong xây dựng, triển khai chính sách giảm nghèo. Báo Dân tộc và Phát triển sẽ tiếp tục đề cập đến vấn đề này trong số báo tiếp theo.

SỸ HÀO

 

Tin cùng chuyên mục
Hòa Bình: Chính sách đặc thù góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo

Hòa Bình: Chính sách đặc thù góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo

Thực hiện chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) vùng DTTS&MN giai đoạn 2017-2020, theo Quyết định số 2085/QĐ-TTg, trong năm 2020, tỉnh Hòa Bình đã giải ngân gần 25 tỷ đồng để hỗ trợ nước sinh hoạt, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ vay vốn tín dụng cho hộ đồng bào DTTS nghèo. Qua đó, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trong toàn tỉnh.
Tin nổi bật trang chủ
Thanh Hóa: Sản phẩm OCOP chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vùng DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Sản phẩm OCOP chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vùng DTTS và miền núi

Kinh tế - Quỳnh Trâm - 11 phút trước
Thanh Hóa có 11 huyện miền núi, với nhiều sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đặc trưng có giá trị kinh tế, thương mại cao, có thể phát triển thành các sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, sau hơn 2 năm triển khai thực hiện Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP), hiện tại khu vực miền núi tỉnh Thanh Hóa có 10 sản phẩm của 7 chủ thể, thuộc 5 huyện Như Xuân, Như Thanh, Thường Xuân, Thạch Thành và Quan Hóa, được công nhận là sản phẩm OCOP cấp tỉnh. Đây là con số quá nhỏ so với tiềm năng của địa phương.
Nhận giao khoán rừng-Lợi ích thấy rõ

Nhận giao khoán rừng-Lợi ích thấy rõ

Môi trường sống - Nghĩa Hiệp - 1 giờ trước
Phát triển rừng bền vững, tăng tỷ lệ che phủ rừng, đẩy mạnh liên kết trong sản xuất lâm nghiệp, chế biến, nâng cao thu nhập cho người dân và còn nhiều lợi ích khác, là những kết quả tích cực từ việc giao, nhận khoán rừng cho người dân những năm trở lại đây tại tỉnh Tuyên Quang.
Lào Cai: Khai trương phần mềm cuộc thi trắc nghiệm trên mạng internet về Văn kiện Đại hội Đảng

Lào Cai: Khai trương phần mềm cuộc thi trắc nghiệm trên mạng internet về Văn kiện Đại hội Đảng

Thời sự - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Ngày 01/3/2021, Tỉnh ủy Lào Cai đã tổ chức ra mắt phần mềm cuộc thi trắc nghiệm trên mạng internet tìm hiểu văn kiện Đại hội Đảng.
Lào Cai: Nông dân phấn khởi xuống đồng, hứa hẹn vụ xuân năng suất

Lào Cai: Nông dân phấn khởi xuống đồng, hứa hẹn vụ xuân năng suất

Kinh tế - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Thời điểm này, bà con nông dân trên địa bàn toàn tỉnh Lào Cai đang tập trung xuống đồng, chuẩn bị cấy lúa xuân, bảo đảm đúng khung thời vụ để cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt.
Thủ tướng: Đà Nẵng phải hướng đến là Thành phố loại đặc biệt của Việt Nam

Thủ tướng: Đà Nẵng phải hướng đến là Thành phố loại đặc biệt của Việt Nam

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Theo đó, Đà Nẵng có du lịch là mũi nhọn, là thành phố trung tâm của kinh tế biển Việt Nam, cổng vào của hành lang kinh tế Đông-Tây và là thành phố thông minh, đáng sống.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Chiều 28/2 có thêm 16 ca mắc mới COVID-19, trong đó 4 ca nhập cảnh tại Tây Ninh và Đồng Tháp

Chiều 28/2 có thêm 16 ca mắc mới COVID-19, trong đó 4 ca nhập cảnh tại Tây Ninh và Đồng Tháp

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Tính từ 6 giờ đến 18 giờ ngày 28/2, Việt Nam ghi nhận thêm 16 ca mắc mới COVID-19 với 12 ca lây nhiễm trong cộng đồng tại Hải Dương và 4 ca nhập cảnh tại Tây Ninh, Đồng Tháp. Hà Nội đã 13 ngày không có ca mắc COVID-19 mới.
Dự kiến có 500 đại biểu Quốc hội khóa XV

Dự kiến có 500 đại biểu Quốc hội khóa XV

Tin tức - Hương Trà - 5 giờ trước
Theo Nghị quyết số 1185/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 11/1/2021, dự kiến tổng số đại biểu Quốc hội khóa XV là 500 đại biểu.
Dự báo thời tiết 1/3, miền Bắc đón không khí lạnh kèm mưa phùn và sương mù

Dự báo thời tiết 1/3, miền Bắc đón không khí lạnh kèm mưa phùn và sương mù

Tin tức - Nga Nhi - 5 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thời tiết ngày 3/1 ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa phùn và sương mù, Nam Bộ trời nắng.
Nhận diện và đấu tranh với các hoạt động chống phá bầu cử

Nhận diện và đấu tranh với các hoạt động chống phá bầu cử

Chống diễn biến hòa bình - PV - 6 giờ trước
Hiện nay, công tác chuẩn bị cho bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND đang được các cơ quan chức năng tích cực tiến hành. Tuy nhiên, với mưu đồ chống phá bầu cử, các thế lực thù địch, các đối tượng phản động, chống đối, cơ hội chính trị đang tiến hành nhiều hoạt động chống phá với tính chất hết sức quyết liệt.
Thế giới có hơn 90 triệu ca mắc COVID-19 đã phục hồi

Thế giới có hơn 90 triệu ca mắc COVID-19 đã phục hồi

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 1/3/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 114.661.057 ca nhiễm COVID-19, trong đó 2.542.459 ca tử vong và 90.184.661 ca bình phục. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 295.433 ca mắc và 5.695 ca tử vong mới vì đại dịch.