Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cần bảo tồn không gian kiến trúc nhà cổ của người Cơ Tu

Pơloong Plênh- Ngọc Ánh - 15:21, 10/10/2021

Trong không gian kiến trúc của nhà sàn, nhà dài, gươl và nhà mồ của người Cơ Tu chứa đựng nhiều giá trị độc đáo mang tính nhân văn sâu sắc nhằm giáo dục con cháu trong làng sống đoàn kết, quý trọng, bảo vệ “mẹ đại ngàn” rừng núi.

Không gian kiến trúc làng của người Cơ Tu ở huyện Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh
Không gian kiến trúc làng của người Cơ Tu ở huyện Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh

Người Cơ Tu cư trú chủ yếu ở các huyện Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang (tỉnh Quảng Nam), huyện Hoà Vang, Hoà Phú (TP. Đà Nẵng), huyện Alưới, Nam Đông (Thừa Thiên- Huế). Qua điền dã, khảo sát, đánh giá hiện trạng trong những năm gần đây, chỉ đồng bào Cơ Tu ở vùng cao Quảng Nam còn bảo lưu được khá nguyên vẹn một số công trình kiến trúc nhà sàn, nhà dài, nhà mồ, nhà gươl truyền thống.

Trong không gian kiến trúc của nhà sàn, nhà dài, gươl và nhà mồ của người Cơ Tu chứa đựng nhiều giá trị độc đáo mang tính nhân văn sâu sắc nhằm giáo dục con cháu trong làng sống đoàn kết, quý trọng, bảo vệ “mẹ đại ngàn” rừng núi.

Về giá trị văn hóa, có thể tìm thấy nhiều yếu tố và biểu tượng của nền văn hóa Đông Sơn, văn minh Sa Huỳnh còn lưu giữ trong nhà sàn, nhà dài, gươl và nhà mồ của người Cơ Tu cũng như các dân tộc anh em ở Trường Sơn - Tây Nguyên. Đó là sàn được cất cao, hai bên ngoài ở hai đầu hồi nhà sàn ở riêng, nhà dài, gươl thường khắc họa hai con gà trống (ta coai), với tư thế vươn cổ gáy, hay hình con vật khác theo ý niệm của làng. Nhìn từ xa trông giống như hai con trâu đực nằm nối đuôi, hướng hai đầu về hai phía biểu hiện sức mạnh của làng, của tộc người Cơ Tu.

Hình ảnh mặt nạ được chạm khắc sinh động trên ngôi nhà Gươl của người Cơ Tu ở Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh
Hình ảnh mặt nạ được chạm khắc sinh động trên ngôi nhà Gươl của người Cơ Tu ở Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh

Bên trong ngôi nhà, nhất là gươl có các biểu tượng mặt trời, mặt trăng trên cột cái, trên nóc nhà, trên các đồ dùng hàng ngày cùng họ lên nương lên rẫy. Các gam màu đen trắng chủ đạo được tô vẽ trong nhà. Các số đếm trong các bộ phận cột, đòn tay, bậc thang đều mang số lẻ như 1,3,5,7,9. Các biểu tượng này phản ánh quan niệm về âm - dương, dấu ấn tín ngưỡng tô tem về nước, lửa trong vũ trụ quan của người Đông Sơn cổ đại.

Về kiến trúc khung nhà dài, nhà sàn, nhà mồ cũng như gươl của người Co Tu thuộc loại kiến trúc độc đáo. Bộ khung nhà tưởng như mỏng manh nhưng chắc chắn, đủ sức chống chọi với nắng mưa, gió bão ở khu vực nắng nóng mưa nhiều. Các nguyên vật liệu tại chỗ như gỗ, tre, lạt, dây mây, song với các loại mộng, ngoàm đơn giản được khoét bằng rìu, rựa, dao, phối với nhau hợp lý, tạo kết cấu chịu lực tối ưu.

Ngôi nhà dài của người có 6 thế hệ ở duy nhất còn sót lại ở Tây Giang Ảnh: Pơloong Plênh
Ngôi nhà dài của người có 6 thế hệ ở duy nhất còn sót lại ở Tây Giang Ảnh: Pơloong Plênh

Về giá trị nghệ thuật: Các nhà họa sỹ, nhà điêu khắc có thể tìm thấy ở nhà gươl, nhà dài, nhà mồ của người Co Tu nhiều biểu tượng nghệ thuật vừa nguyên sơ vừa độc đáo. Đó là các hình vẽ, chạm khắc các loại chim thú, cỏ cây, mặt trăng, mặt trời, hình mặt người, cảnh sinh hoạt đời thường lên nương rẫy, cảnh săn bắt, kinh nghiệm sống, các nghi lễ lớn nhỏ của làng và cả hình ảnh tình quân dân trong thời kháng chiến chống Pháp và Mỹ, hình ảnh về Bác Hồ...

Ngày nay, đồng bào Cơ Tu vẫn quý trọng không gian kiến trúc nhà cổ truyền của dân tộc mình bởi đây cũng chính là sản phẩm văn hóa thấm đẫm tính nhân văn, tính cố kết cộng đồng. Mỗi người trong dòng họ cùng chung sức chung lòng gìn giữ ngôi nhà chung của dòng họ mình.

Tuy nhiên, qua thời gian và những biến cố lịch sử, nhiều làng đồng bào Cơ Tu hiện đã không còn giữ được những ngôi nhà dài, nhà gươl, nhà làng... được coi là linh hồn của làng. Đồng bào mong muốn được phục dựng lại những ngôi nhà mang biểu tượng văn hóa của làng nhưng nguồn vật liệu gỗ khan hiếm, tiềm lực của đồng bào không đủ. Do đó, đồng bào rất cần những chính sách đầu tư cho công tác bảo tồn văn hóa ở vùng DTTS và miền núi được triển khai để phục hồi lại ngôi nhà chung của làng mình, dòng họ mình. 

Tin cùng chuyên mục
Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Trong thời kỳ hình thành và phát triển của nền văn minh Việt cổ, dân tộc ta đã có một lớp di vật tiêu biểu tượng trưng xứng đáng, đó là trống đồng. Bảo vật trống đồng Ngọc Lũ hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng Lịch sử Quốc gia với hình dáng cân đối hài hòa, phủ kín mình những hoa văn đẹp nhất.
Tin nổi bật trang chủ
Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 1 giờ trước
Trong thời kỳ hình thành và phát triển của nền văn minh Việt cổ, dân tộc ta đã có một lớp di vật tiêu biểu tượng trưng xứng đáng, đó là trống đồng. Bảo vật trống đồng Ngọc Lũ hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng Lịch sử Quốc gia với hình dáng cân đối hài hòa, phủ kín mình những hoa văn đẹp nhất.
Kon Tum: Tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tín

Kon Tum: Tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tín

Người có uy tín - Thùy Dung - 1 giờ trước
Từ ngày 1/12-7/12, Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum phối hợp với UBND các huyện, thành phố và các sở, ban, ngành liên quan tổ chức 2 đợt Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho Người có uy tín. Tham dự các hội nghị có 130 đại biểu là Người có uy tín thuộc các huyện Đăk Tô, Kon Plông, Kon Rẫy, Đăk Glei, Ia H’Drai, Ngọc Hồi.
Vĩnh Phúc: Mở lớp truyền dạy tiếng Sán Dìu cho thế hệ trẻ

Vĩnh Phúc: Mở lớp truyền dạy tiếng Sán Dìu cho thế hệ trẻ

Tin địa phương - Văn Hoa - Thái Sinh Trần - 1 giờ trước
Nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Sán Dìu, vừa qua, Câu lạc bộ (CLB) hát dân ca Soọng cô thôn Xạ Hương, xã Minh Quang, huyện Tam Đảo (Vĩnh Phúc) đã mở lớp truyền dạy tiếng nói, chữ viết và hát dân ca Soọng cô cho thế hệ trẻ.
Bộ Y tế: Nguy cơ biến thể Omicron xâm nhập vào Việt Nam rất lớn

Bộ Y tế: Nguy cơ biến thể Omicron xâm nhập vào Việt Nam rất lớn

Sức khỏe - T.Hợp - 2 giờ trước
Trước nguy cơ biến thể Omicron xâm nhập vào Việt Nam rất lớn, Bộ Y tế có Công điện gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố về tăng cường thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 trước biến chủng Omicron. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận biến chủng mới Omicron, tuy nhiên nguy cơ xâm nhập và lây lan vào nước ta là rất lớn.
TP. Huế chuẩn bị khai trương khu phố đêm

TP. Huế chuẩn bị khai trương khu phố đêm

Du lịch - Nguyệt Anh (T/h) - 3 giờ trước
Tỉnh Thừa Thiên Huế chuẩn bị khai trương một số tuyến phố đêm theo Đề án “Phố đêm khu vực Hoàng Thành Huế” nhằm phục vụ người dân và du khách, thúc đẩy kinh tế - xã hội, tạo thêm điểm đến đặc sắc về đêm cho Huế...
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Trong Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 5/12 sẽ tiếp tục cập nhật hoạt động của Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc; các tin tức, vấn đề nổi bật liên quan đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi tuần qua. Phần đọc báo sẽ giới thiệu tới quý vị và các bạn 2 bài viết: “Chuyện giữ đất của người Hà Nhì” của tác giả Trọng Bảo và “Vó ngựa cao nguyên” của tác giả Mai Văn Bảo.
Strasbourg – “Thủ đô giáng sinh” của thế giới

Strasbourg – “Thủ đô giáng sinh” của thế giới

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 3 giờ trước
Strasbourg (Pháp) được mệnh danh là thủ phủ của Giáng sinh có những con phố lung linh kim tuyến, ánh đèn và thú bông, âm nhạc tưng bừng muôn nơi và hơn hết là những khu chợ đầy náo nhiệt.
Báo chí Lào đưa tin đậm nét về chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane

Báo chí Lào đưa tin đậm nét về chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Các tờ báo lớn của Lào số ra ngày 7/12 đã đăng trang trọng các tin, bài về chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane, nhấn mạnh rằng chuyến thăm không chỉ góp phần củng cố hơn nữa mối quan hệ gắn bó giữa hai Quốc hội, mà còn góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ giữa hai nước.
An Giang: Bắt 2 xe tải vận chuyển trên 150 sản phẩm gỗ không rõ nguồn gốc

An Giang: Bắt 2 xe tải vận chuyển trên 150 sản phẩm gỗ không rõ nguồn gốc

Pháp luật - Chiến Khu - 3 giờ trước
Sáng 6/12, trong lúc tuần tra chống buôn lậu trên địa bàn huyện An Phú (An Giang), Tổ liên ngành chống buôn lậu tỉnh An Giang phối hợp cùng các đơn vị chức năng, phát hiện bắt quả tang 2 xe ô tô tải vận chuyển trên 150 sản phẩm đồ gỗ không rõ nguồn gốc. Trị giá hàng hóa khoảng 700 triệu đồng.
Cuối năm lại diễn trò lố

Cuối năm lại diễn trò lố

Chống diễn biến hòa bình - PV - 4 giờ trước
Lệ thường, dịp cuối năm, các nơi tổ chức tổng kết, bình bầu thi đua khen thưởng, đánh giá lại năm cũ và khởi động cho năm mới. Tổ chức Việt Tân cũng học theo nếp đó nhưng lại ở khía cạnh diễn trò lố bịch: tung hô, “trao giải” cho kẻ phản dân, hại nước.
Xét tuyển đại học năm 2022: Nhiều trường sẽ sử dụng kết quả kỳ thi tư duy của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội

Xét tuyển đại học năm 2022: Nhiều trường sẽ sử dụng kết quả kỳ thi tư duy của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội

Giáo dục - T.Hợp - 4 giờ trước
Theo thông tin từ Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đến ngày 6/12, có 7 trường đại học dự kiến sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá tư duy của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội để xét tuyển đại học năm 2022.