Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cần bảo tồn không gian kiến trúc nhà cổ của người Cơ Tu

Pơloong Plênh- NA - 15:21, 10/10/2021

Trong không gian kiến trúc của nhà sàn, nhà dài, gươl và nhà mồ của người Cơ Tu chứa đựng nhiều giá trị độc đáo mang tính nhân văn sâu sắc nhằm giáo dục con cháu trong làng sống đoàn kết, quý trọng, bảo vệ “mẹ đại ngàn” rừng núi.

Không gian kiến trúc làng của người Cơ Tu ở huyện Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh
Không gian kiến trúc làng của người Cơ Tu ở huyện Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh

Người Cơ Tu cư trú chủ yếu ở các huyện Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang (tỉnh Quảng Nam), huyện Hoà Vang, Hoà Phú (TP. Đà Nẵng), huyện Alưới, Nam Đông (Thừa Thiên- Huế). Qua điền dã, khảo sát, đánh giá hiện trạng trong những năm gần đây, chỉ đồng bào Cơ Tu ở vùng cao Quảng Nam còn bảo lưu được khá nguyên vẹn một số công trình kiến trúc nhà sàn, nhà dài, nhà mồ, nhà gươl truyền thống.

Trong không gian kiến trúc của nhà sàn, nhà dài, gươl và nhà mồ của người Cơ Tu chứa đựng nhiều giá trị độc đáo mang tính nhân văn sâu sắc nhằm giáo dục con cháu trong làng sống đoàn kết, quý trọng, bảo vệ “mẹ đại ngàn” rừng núi.

Về giá trị văn hóa, có thể tìm thấy nhiều yếu tố và biểu tượng của nền văn hóa Đông Sơn, văn minh Sa Huỳnh còn lưu giữ trong nhà sàn, nhà dài, gươl và nhà mồ của người Cơ Tu cũng như các dân tộc anh em ở Trường Sơn - Tây Nguyên. Đó là sàn được cất cao, hai bên ngoài ở hai đầu hồi nhà sàn ở riêng, nhà dài, gươl thường khắc họa hai con gà trống (ta coai), với tư thế vươn cổ gáy, hay hình con vật khác theo ý niệm của làng. Nhìn từ xa trông giống như hai con trâu đực nằm nối đuôi, hướng hai đầu về hai phía biểu hiện sức mạnh của làng, của tộc người Cơ Tu.

Hình ảnh mặt nạ được chạm khắc sinh động trên ngôi nhà Gươl của người Cơ Tu ở Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh
Hình ảnh mặt nạ được chạm khắc sinh động trên ngôi nhà Gươl của người Cơ Tu ở Tây Giang. Ảnh Pơloong Plênh

Bên trong ngôi nhà, nhất là gươl có các biểu tượng mặt trời, mặt trăng trên cột cái, trên nóc nhà, trên các đồ dùng hàng ngày cùng họ lên nương lên rẫy. Các gam màu đen trắng chủ đạo được tô vẽ trong nhà. Các số đếm trong các bộ phận cột, đòn tay, bậc thang đều mang số lẻ như 1,3,5,7,9. Các biểu tượng này phản ánh quan niệm về âm - dương, dấu ấn tín ngưỡng tô tem về nước, lửa trong vũ trụ quan của người Đông Sơn cổ đại.

Về kiến trúc khung nhà dài, nhà sàn, nhà mồ cũng như gươl của người Co Tu thuộc loại kiến trúc độc đáo. Bộ khung nhà tưởng như mỏng manh nhưng chắc chắn, đủ sức chống chọi với nắng mưa, gió bão ở khu vực nắng nóng mưa nhiều. Các nguyên vật liệu tại chỗ như gỗ, tre, lạt, dây mây, song với các loại mộng, ngoàm đơn giản được khoét bằng rìu, rựa, dao, phối với nhau hợp lý, tạo kết cấu chịu lực tối ưu.

Ngôi nhà dài của người có 6 thế hệ ở duy nhất còn sót lại ở Tây Giang Ảnh: Pơloong Plênh
Ngôi nhà dài của người có 6 thế hệ ở duy nhất còn sót lại ở Tây Giang Ảnh: Pơloong Plênh

Về giá trị nghệ thuật: Các nhà họa sỹ, nhà điêu khắc có thể tìm thấy ở nhà gươl, nhà dài, nhà mồ của người Co Tu nhiều biểu tượng nghệ thuật vừa nguyên sơ vừa độc đáo. Đó là các hình vẽ, chạm khắc các loại chim thú, cỏ cây, mặt trăng, mặt trời, hình mặt người, cảnh sinh hoạt đời thường lên nương rẫy, cảnh săn bắt, kinh nghiệm sống, các nghi lễ lớn nhỏ của làng và cả hình ảnh tình quân dân trong thời kháng chiến chống Pháp và Mỹ, hình ảnh về Bác Hồ...

Ngày nay, đồng bào Cơ Tu vẫn quý trọng không gian kiến trúc nhà cổ truyền của dân tộc mình bởi đây cũng chính là sản phẩm văn hóa thấm đẫm tính nhân văn, tính cố kết cộng đồng. Mỗi người trong dòng họ cùng chung sức chung lòng gìn giữ ngôi nhà chung của dòng họ mình.

Tuy nhiên, qua thời gian và những biến cố lịch sử, nhiều làng đồng bào Cơ Tu hiện đã không còn giữ được những ngôi nhà dài, nhà gươl, nhà làng... được coi là linh hồn của làng. Đồng bào mong muốn được phục dựng lại những ngôi nhà mang biểu tượng văn hóa của làng nhưng nguồn vật liệu gỗ khan hiếm, tiềm lực của đồng bào không đủ. Do đó, đồng bào rất cần những chính sách đầu tư cho công tác bảo tồn văn hóa ở vùng DTTS và miền núi được triển khai để phục hồi lại ngôi nhà chung của làng mình, dòng họ mình. 

Tin cùng chuyên mục
Giản dị - trang phục truyền thống của người Nùng

Giản dị - trang phục truyền thống của người Nùng

Giống như trang phục của người Tày, trang phục truyền thống của người Nùng rất giản dị, được cắt may từ loại vải chàm do tự tay họ làm nên. Hiện nay, người Nùng không thường xuyên mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình trong ngày thường mà chỉ mặc trong những ngày lễ, tết hay khi đi làm.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Đại diện các tổ chức của LHQ tại Việt Nam

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Đại diện các tổ chức của LHQ tại Việt Nam

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Chiều tối ngày 21/10, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tiếp ông Kidong Park, Quyền Điều phối viên thường trú và các Trưởng đại diện các tổ chức Liên Hợp Quốc (LHQ) tại Việt Nam nhân Ngày thành lập Liên Hợp Quốc (24/10/1945 – 24/10/2021).
12.000 khán giả sẽ được vào sân Mỹ Đình cổ vũ đội tuyển Việt Nam

12.000 khán giả sẽ được vào sân Mỹ Đình cổ vũ đội tuyển Việt Nam

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 2 giờ trước
UBND thành phố Hà Nội đã ký ban hành văn bản số 3662/UBND-KGVX về tham gia ý kiến tổ chức các trận đấu vòng loại FIFA World Cup của đội tuyển bóng đá Việt Nam tại Hà Nội. Theo đó, UBND thành phố Hà Nội thống nhất chủ trương cho phép khán giả vào sân (không quá 30% số ghế của sân vận động cho mỗi trận đấu) trong 2 trận bóng tại sân Mỹ Đình của đội tuyển Việt Nam với Nhật Bản ngày 11/11 và Saudi Arabia ngày 16/11.
Khởi tố Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai Nguyễn Quang Tuấn

Khởi tố Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai Nguyễn Quang Tuấn

Pháp luật - PV - 2 giờ trước
Liên quan đến vụ án xảy ra tại Bệnh viện Tim Hà Nội và các đơn vị liên quan, ông Nguyễn Quang Tuấn, nguyên Giám đốc, Chủ tịch Hội đồng mua sắm Bệnh viện Tim Hà Nội, nay là Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”.
Sớm mở lại du lịch quốc tế, bảo đảm an toàn, khoa học

Sớm mở lại du lịch quốc tế, bảo đảm an toàn, khoa học

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh, lộ trình mở cửa, phục hồi các hoạt động du lịch quốc tế khẩn trương, nhưng phải bảo đảm đầy đủ các quy định, triển khai khoa học, an toàn.
Ban Dân tộc tỉnh Bình Thuận chúc Tết Katê đồng bào Chăm

Ban Dân tộc tỉnh Bình Thuận chúc Tết Katê đồng bào Chăm

Dân tộc- Tôn giáo - Lê Thuận - 4 giờ trước
Ngày 20/10, tại huyện Hàm Thuận Bắc, đoàn đã đến thăm, tặng quà chúc Tết Ban Điều hành thôn Lâm Thuận, Ban Quản lý Lăng Cậu Hoa tại xã Hàm Phú, sư cả Thông Minh Toàn; Ban Điều hành thôn 3, đại diện Ban Quản lý Đền Pô Tằm, sư cả Thông Minh Châu và Người có uy tín.
Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Đó là khẳng định của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại Hội nghị Tổng kết Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2013-2020 và triển khai Chương trình phối hợp công tác công tác giai đoạn 2021-2025 giữa Ủy ban Dân tộc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam diễn ra chiều ngày 13/10/2021, tại Hà Nội.
Ngày 21/10: Việt Nam 3.636 ca mắc COVID-19 và 1.541 ca khỏi bệnh

Ngày 21/10: Việt Nam 3.636 ca mắc COVID-19 và 1.541 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 4 giờ trước
Ngày 21/10: Việt Nam 3.636 ca mắc mới COVID-19 trong đó có 1.649 ca trong cộng đồng. Trong ngày, có 1.541 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai ký kết chương trình hợp tác với Ban tuyên giáo tỉnh ủy, Đài PT-TH tỉnh Lào Cai

Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai ký kết chương trình hợp tác với Ban tuyên giáo tỉnh ủy, Đài PT-TH tỉnh Lào Cai

Tin địa phương - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Chiều 21/10, Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai đã tổ chức ký kết chương trình hợp tác với Ban Tuyên giáo tỉnh ủy và Đài PT-TH tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021 - 2025.
Chiều 21/10 Quốc hội thảo luận Tờ trình về hai dự án Luật

Chiều 21/10 Quốc hội thảo luận Tờ trình về hai dự án Luật

Thời sự - Minh Thu - 4 giờ trước
Tiếp tục Chương trình làm việc, chiều 21/10/2021, Quốc hội làm việc tại Hội trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương điều hành phiên họp.
Miền Bắc và miền Trung mưa rét, có nơi 13 độ C, cảnh báo lũ quét, sạt lở đất

Miền Bắc và miền Trung mưa rét, có nơi 13 độ C, cảnh báo lũ quét, sạt lở đất

Môi trường sống - T.Hợp - 4 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, chiều 21/10, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến các tỉnh phía Đông Bắc Bộ và một số nơi ở phía Tây Bắc Bộ; gây mưa rào và dông, cục bộ có mưa to.
Tất hoa đôi, linh hồn của trang phục mùa Đông Seria

Tất hoa đôi, linh hồn của trang phục mùa Đông Seria

Nhìn ra thế giới - Chu Mạnh Cường (T/h) - 4 giờ trước
Do thời tiết vào mùa Đông rất lạnh, nhiệt độ thường xuống dưới 0 độ C, cá biệt là âm 30 độ C, nên người dân ở Serbia, một đất nước xinh đẹp thuộc vùng Balkan luôn có trong nhà những bộ quần áo rất dày cùng những đôi tất len, tất bông, tất hoa đôi rực rỡ, ấm áp để giữ ấm, bảo vệ đôi chân, giúp đi lại dễ dàng, thoải mái giữa sương tuyết.