Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Về Tây Bắc vui Tết Khù Sự Chà

PV - 15:44, 30/01/2019

Tại Điện Biên, người Hà Nhì sinh sống tại 4 xã vùng giáp biên của huyện Mường Nhé là: Sín Thầu, Chung Chải, Sen Thượng và Leng Su Sìn, thuộc hai nhóm là Hà Nhì Lạ Mí và Hà Nhì Cồ Chồ. Hiện nay, người Hà Nhì tại Điện Biên vẫn bảo tồn, lưu giữ, được nhiều lễ nghi mang đậm sắc thái văn hóa dân tộc độc đáo như: Lễ tết tháng 2 (gạ ma thú); lễ cầu mưa; lễ cúng rừng... Đặc biệt là việc giữ gìn, thường xuyên tổ chức lễ Tết Khù Sự Chà (còn có tên gọi khác “Hồ Sự Chà”- tết cơm mới)- Tết cổ truyền có không gian văn hóa đặc sắc nhất của người Hà Nhì.

Năm nay, người Hà Nhì tại xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, ăn Tết Khù Sự Chà vào ngày Thìn (con rồng), ngày cuối cùng của tháng cuối năm. Đây là thời điểm mùa màng đã thu hoạch xong, người dân khép lại một năm học tập, lao động sản xuất hăng say, để đoàn tụ bên gia đình, báo hiếu tiên tổ, các bậc sinh thành và vui chơi, thăm hỏi người thân, bạn bè. Thời gian vui chơi đón Tết thường kéo dài ít nhất trong 3 ngày, khi đó mọi người cùng chúc cho nhau những điều may mắn, tốt đẹp nhất, qua đó thêm thắt chặt tình đoàn kết bản làng.

Ông Pờ Chinh Phạ, Phó Chủ tịch xã Sín Thầu cho biết: Sín Thầu có gần 320 hộ dân, hơn 1.400 nhân khẩu, sinh sống ở 7 bản, trong đó cộng đồng dân tộc Hà Nhì chiếm đến 96%. Hàng chục năm trước, Sín Thầu là vùng đất khó, mãi đến năm 2007 mới có đường ô tô từ trung tâm huyện Mường Nhé vào xã, đến năm 2012 điện lưới quốc gia cũng mới “chạm” đến các bản rất khó khăn, là Tá Miếu và Tả Cố Khừ. Đến nay, quá khứ một thời về cái đói, cái nghèo luôn đeo bám bản, làng đã không còn nữa.

Những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đến bản được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về. Những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đến bản được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về.

Trong những năm qua, kinh tế của xã liên tục tăng trưởng, diện mạo nông thôn đổi thay, tổng lương thực bình quân đầu người đạt hơn 400kg/người/năm. Đến nay thu nhập bình quân của bà con đạt gần 30 triệu đồng/năm; địa phương đã đạt 15/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới… Những thành quả đó càng tạo niềm vui, giúp cho bà con dân tộc Hà Nhì đón Tết năm nay càng đong đầy, no ấm hơn.

Trước Tết một ngày, khi sương đêm còn chưa tan hết, cái rét ngọt của miền biên viễn vẫn đang phủ khắp các bản làng, thì người dân Hà Nhì ở các bản, làng nơi đây đã thức giấc dọn dẹp nhà cửa, sân ngõ, ruộng vườn chuẩn bị đón Tết. Lối đi đấu nối giữa các cụm cư dân cũng được dọn dẹp sạch sẽ khi mặt trời vừa ló rạng trên dãy núi uy nghiêm, kỳ vĩ. Những bếp lửa bập bùng cũng được nhóm lên, soi rõ những khuôn mặt của những mẹ, những chị, những em gái tảo tần người Hà Nhì khi hối hả làm bánh trôi (“chà lẹ”) để đặt lên bàn thờ gia tiên trong ngày tết đầu tiên. Đây cũng là nghi thức cúng bái để thông báo, mời tổ tiên về ăn Tết cùng với con cháu, bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, bánh trôi là món ăn đầu tiên không thể thiếu, để tổ tiên ăn “lót dạ” trước khi về ăn Tết vui cùng gia chủ.

Khi gia chủ làm lý, cúng lễ xong, mọi người trong gia đình sẽ ăn bánh trôi rồi tiến hành mổ lợn. Trong Tết Khù Sự Chà, thịt lợn là lễ vật chính dâng cúng tổ tiên nên bắt buộc các gia đình đều cũng phải có, nếu vì hoàn cảnh khó khăn thì gia chủ phải đi xin của anh em trong họ tộc. Điều đặc biệt, người Hà Nhì chỉ mổ lợn ăn Tết trong ngày đầu tiên của Tết truyền thống hoặc ngày thứ ba, không mổ vào ngày thứ hai. Bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, ngày đầu tiên ăn tết là ngày Thìn (rồng), ngày thứ hai là ngày Tỵ (rắn)-xung khắc với Hợi (lợn), nếu mổ lợn vào ngày xung khắc, sau này gia chủ sẽ không nuôi được lợn, gặp trắc trở trong chăn nuôi. Lợn mổ xong, gia chủ sẽ cắt mỗi thứ một ít, đem luộc chín rồi sắp bày lên mâm cùng với các lễ vật như bát cơm, củ gừng… để cúng khấn tổ tiên. Khi chủ nhà cúng xong, mọi thành viên trong gia đình cùng quỳ trước bàn thờ khấn vái. Số thịt lợn còn lại sau khi mổ lợn, một phần sẽ được chủ nhà chế biến thành các món ăn để đón, đãi khách đến thăm, chúc tết gia đình và phần khác sẽ được cất giữ, bảo quản bằng cách thức riêng để dùng lâu dài trong những ngày sau Tết.

Bánh trôi “chà lẹ” làm từ nguyên liệu bột nếp nương để thờ cúng gia tiên trong những ngày Tết. Bánh trôi “chà lẹ” làm từ nguyên liệu bột nếp nương để thờ cúng gia tiên trong những ngày Tết.

Trong ngày thứ hai và thứ ba của Tết Khù Sự Chà mọi người trong bản sẽ cùng nhau giã bánh dày (“gạ bạ”) và diễn ra các hoạt động vui chơi, giao lưu, thăm hỏi, chúc tết. Trong những ngày này, khắp bản làng đều vọng lên tiếng giã bánh dày thậm thịch, nhịp nhàng. Trong mẻ bánh giã đầu tiên, chủ nhà sẽ nặn một chiếc bánh tròn đều, đẹp nhất để đem cúng mời tổ tiên rồi sau đó mời mọi người trong gia đình cùng thưởng thức.

Đến miền sơn cước Sín Thầu trong những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đều trở thành những “người con của bản”, được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về. Do đó, nhà nào càng nhộn nhịp khách ra vào trong không khí vui tươi, phấn khởi, ấm áp tình thân, bạn hữu, dòng tộc thì sẽ càng may mắn.

Ngoài ra, cũng sẽ được hòa mình trong không gian văn hóa; trải nghiệm tập quán sinh hoạt, ẩm thực, văn hóa tâm linh; đắm mình trong những câu hát dân ca, dân vũ, những điệu múa xòe, múa nón mô phỏng hoạt động lao động, sản xuất và trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày; được chơi những trò chơi dân gian truyền thống, độc đáo của người dân nơi đây.

Hiện nay, Tết cổ truyền Khù Sự Chà của người Hà Nhì vẫn được người dân nơi đây trao truyền qua các thế hệ, lưu giữ được những nét đẹp truyền thống, những giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc, thể hiện tấm lòng thành kính, hiếu thuận của con cháu với tổ tiên và sự đoàn kết, cố kết cộng đồng nơi biên cương Tổ quốc.

VŨ LỢI

Tin cùng chuyên mục
Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ, gắn với Lễ hội Ooc Om Bok tại Trà Vinh

Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ, gắn với Lễ hội Ooc Om Bok tại Trà Vinh

Ban Tổ chức Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ gắn với Lễ hội Ooc Om Bok vừa tổ chức cuộc họp thông qua kế hoạch tổ chức các hoạt động trong Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ, gắn với Lễ hội Ok Om Bok năm 2022, dự kiến diễn ra từ trong 7 ngày (từ ngày 2/11 đến ngày 8/11/2022).
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tiếp Đại sứ New ZeaLand tại Việt Nam

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tiếp Đại sứ New ZeaLand tại Việt Nam

Ngày 18/8, tại Trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh đã tiếp bà Tredene Dobson, Đại sứ New ZeaLand tại Việt Nam. Tham dự buổi tiếp có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Y Thông; lãnh đạo một số vụ, đơn vị thuộc UBDT; các cộng sự Đại sứ quán New ZeaLand tại Việt Nam.
Hơn 240.000 lao động được chi hỗ trợ từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp

Hơn 240.000 lao động được chi hỗ trợ từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp

Xã hội - Lam Anh - 1 giờ trước
Tính đến 13 giờ 30 ngày 18/8/2022, theo số liệu thống kê của BHXH 63 tỉnh, thành phố, cơ quan BHXH các cấp đã chi hỗ trợ cho hơn 243.000 người lao động với số tiền là 689 tỷ đồng trong tổng số kinh phí dự kiến là 1.155 tỷ đồng.
Sôi nổi - Hội diễn “Tiếng hát miền Đông” tại Tây Ninh

Sôi nổi - Hội diễn “Tiếng hát miền Đông” tại Tây Ninh

Sắc màu 54 - NA - 1 giờ trước
Tại Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh đang diễn ra Hội diễn “Tiếng hát miền Đông”. Hội diễn do Cục Văn hóa cơ sở phối hợp tổ chức nhằm kỷ niệm 77 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9.
Hà Nội kiểm tra phòng chống cháy nổ tại tất cả quán bar, karaoke, vũ trường trước ngày 20/9

Hà Nội kiểm tra phòng chống cháy nổ tại tất cả quán bar, karaoke, vũ trường trước ngày 20/9

Xã hội - Cát Tường - 1 giờ trước
UBND thành phố Hà Nội sẽ tiến hành kiểm tra các điều kiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đối với 100% cơ sở kinh doanh karaoke, quán bar, vũ trường tại Hà Nội trước ngày 20/9. Báo cáo kết quả về UBND thành phố trước ngày 25/9.
Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ, gắn với Lễ hội Ooc Om Bok tại Trà Vinh

Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ, gắn với Lễ hội Ooc Om Bok tại Trà Vinh

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 1 giờ trước
Ban Tổ chức Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ gắn với Lễ hội Ooc Om Bok vừa tổ chức cuộc họp thông qua kế hoạch tổ chức các hoạt động trong Tuần lễ Văn hóa, Du lịch - Liên hoan ẩm thực Nam Bộ, gắn với Lễ hội Ok Om Bok năm 2022, dự kiến diễn ra từ trong 7 ngày (từ ngày 2/11 đến ngày 8/11/2022).
Giao lưu nghệ thuật trong Lễ hội Namaste Việt Nam 2022

Giao lưu nghệ thuật trong Lễ hội Namaste Việt Nam 2022

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 2 giờ trước
Tối 18/8, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Khánh Hòa, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ tại TP. Hồ Chí Minh tổ chức chương trình nghệ thuật trong khuôn khổ Lễ hội Namaste Việt Nam 2022.
Dân tộc Cờ Lao

Dân tộc Cờ Lao

Dân tộc Cờ Lao hay còn gọi là Tứ Ðư, Ho Ki, Voa Ðề gồm các nhóm địa phương: Cờ Lao Xanh, Cờ Lao Trắng, Cờ Lao Ðỏ với dân số hơn 4000 người; cư trú chủ yếu ở huyện Đồng Văn và Hoàng Su Phì (tỉnh Hà Giang). Người Cờ Lao thuộc nhóm ngôn ngữ Ka Ðai, cùng nhóm với tiếng La Ha, La Chí, Pu Péo (ngữ hệ Thái - Ka Ðai). Hiện nay, thông qua các chính sách hỗ trợ tổng thể từ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, phát triển y tế, văn hóa, giáo dục của Đảng và Nhà nước đến từng hộ gia đình đã góp phần giúp đồng bào Cờ Lao phát triển mọi mặt đời sống, xã hội.
Phát huy giá trị vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám

Phát huy giá trị vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Cách đây 77 năm, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiến hành cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại, đập tan ách áp bức, bóc lột của chế độ thực dân và phong kiến, giành lấy chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Ðông Nam Á.
Hỗ trợ tối đa 7 tỷ đồng để sửa chữa, bảo dưỡng tài sản trường nghề ở huyện nghèo

Hỗ trợ tối đa 7 tỷ đồng để sửa chữa, bảo dưỡng tài sản trường nghề ở huyện nghèo

Nghề nghiệp - Việc làm - Cát Tường - 22:28, 18/08/2022
Theo Thông tư 46/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính, mức chi sửa chữa, bảo dưỡng tài sản ở cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh có huyện nghèo tối đa bằng 30% vốn sự nghiệp thực hiện dự án theo quyết định của cấp có thẩm quyền và không quá 7 tỷ đồng/trường, cơ sở.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Kazakhstan

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Kazakhstan

Thời sự - PV - 22:19, 18/08/2022
Ngày 18/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp xã giao Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Kazakhstan Mukhtar Tileuberdi nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam từ 17 - 18/8.
Lễ giỗ Chủ tịch Hồ Chí Minh trang trọng tại Nghệ An

Lễ giỗ Chủ tịch Hồ Chí Minh trang trọng tại Nghệ An

Thời sự - PV - 19:54, 18/08/2022
Ngày 18/8 (21/7 năm Nhâm Dần), tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên, Nam Đàn (Nghệ An), Lễ tưởng niệm nhân ngày giỗ lần thứ 53 của Chủ tịch Hồ Chí Minh (21/7 năm Kỷ Dậu 1969 - 21/7 năm Nhâm Dần 2022) được tổ chức trang trọng.
Củng cố và phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Kazakhstan

Củng cố và phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Kazakhstan

Thời sự - PV - 19:43, 18/08/2022
Chiều 18/8, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Kazakhstan, Mukhtar Tileuberdi, nhân dịp thăm chính thức Việt Nam.