Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Về Tây Bắc vui Tết Khù Sự Chà

PV - 15:44, 30/01/2019

Tại Điện Biên, người Hà Nhì sinh sống tại 4 xã vùng giáp biên của huyện Mường Nhé là: Sín Thầu, Chung Chải, Sen Thượng và Leng Su Sìn, thuộc hai nhóm là Hà Nhì Lạ Mí và Hà Nhì Cồ Chồ. Hiện nay, người Hà Nhì tại Điện Biên vẫn bảo tồn, lưu giữ, được nhiều lễ nghi mang đậm sắc thái văn hóa dân tộc độc đáo như: Lễ tết tháng 2 (gạ ma thú); lễ cầu mưa; lễ cúng rừng... Đặc biệt là việc giữ gìn, thường xuyên tổ chức lễ Tết Khù Sự Chà (còn có tên gọi khác “Hồ Sự Chà”- tết cơm mới)- Tết cổ truyền có không gian văn hóa đặc sắc nhất của người Hà Nhì.

Năm nay, người Hà Nhì tại xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, ăn Tết Khù Sự Chà vào ngày Thìn (con rồng), ngày cuối cùng của tháng cuối năm. Đây là thời điểm mùa màng đã thu hoạch xong, người dân khép lại một năm học tập, lao động sản xuất hăng say, để đoàn tụ bên gia đình, báo hiếu tiên tổ, các bậc sinh thành và vui chơi, thăm hỏi người thân, bạn bè. Thời gian vui chơi đón Tết thường kéo dài ít nhất trong 3 ngày, khi đó mọi người cùng chúc cho nhau những điều may mắn, tốt đẹp nhất, qua đó thêm thắt chặt tình đoàn kết bản làng.

Ông Pờ Chinh Phạ, Phó Chủ tịch xã Sín Thầu cho biết: Sín Thầu có gần 320 hộ dân, hơn 1.400 nhân khẩu, sinh sống ở 7 bản, trong đó cộng đồng dân tộc Hà Nhì chiếm đến 96%. Hàng chục năm trước, Sín Thầu là vùng đất khó, mãi đến năm 2007 mới có đường ô tô từ trung tâm huyện Mường Nhé vào xã, đến năm 2012 điện lưới quốc gia cũng mới “chạm” đến các bản rất khó khăn, là Tá Miếu và Tả Cố Khừ. Đến nay, quá khứ một thời về cái đói, cái nghèo luôn đeo bám bản, làng đã không còn nữa.

Những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đến bản được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về. Những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đến bản được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về.

Trong những năm qua, kinh tế của xã liên tục tăng trưởng, diện mạo nông thôn đổi thay, tổng lương thực bình quân đầu người đạt hơn 400kg/người/năm. Đến nay thu nhập bình quân của bà con đạt gần 30 triệu đồng/năm; địa phương đã đạt 15/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới… Những thành quả đó càng tạo niềm vui, giúp cho bà con dân tộc Hà Nhì đón Tết năm nay càng đong đầy, no ấm hơn.

Trước Tết một ngày, khi sương đêm còn chưa tan hết, cái rét ngọt của miền biên viễn vẫn đang phủ khắp các bản làng, thì người dân Hà Nhì ở các bản, làng nơi đây đã thức giấc dọn dẹp nhà cửa, sân ngõ, ruộng vườn chuẩn bị đón Tết. Lối đi đấu nối giữa các cụm cư dân cũng được dọn dẹp sạch sẽ khi mặt trời vừa ló rạng trên dãy núi uy nghiêm, kỳ vĩ. Những bếp lửa bập bùng cũng được nhóm lên, soi rõ những khuôn mặt của những mẹ, những chị, những em gái tảo tần người Hà Nhì khi hối hả làm bánh trôi (“chà lẹ”) để đặt lên bàn thờ gia tiên trong ngày tết đầu tiên. Đây cũng là nghi thức cúng bái để thông báo, mời tổ tiên về ăn Tết cùng với con cháu, bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, bánh trôi là món ăn đầu tiên không thể thiếu, để tổ tiên ăn “lót dạ” trước khi về ăn Tết vui cùng gia chủ.

Khi gia chủ làm lý, cúng lễ xong, mọi người trong gia đình sẽ ăn bánh trôi rồi tiến hành mổ lợn. Trong Tết Khù Sự Chà, thịt lợn là lễ vật chính dâng cúng tổ tiên nên bắt buộc các gia đình đều cũng phải có, nếu vì hoàn cảnh khó khăn thì gia chủ phải đi xin của anh em trong họ tộc. Điều đặc biệt, người Hà Nhì chỉ mổ lợn ăn Tết trong ngày đầu tiên của Tết truyền thống hoặc ngày thứ ba, không mổ vào ngày thứ hai. Bởi theo quan niệm của người Hà Nhì, ngày đầu tiên ăn tết là ngày Thìn (rồng), ngày thứ hai là ngày Tỵ (rắn)-xung khắc với Hợi (lợn), nếu mổ lợn vào ngày xung khắc, sau này gia chủ sẽ không nuôi được lợn, gặp trắc trở trong chăn nuôi. Lợn mổ xong, gia chủ sẽ cắt mỗi thứ một ít, đem luộc chín rồi sắp bày lên mâm cùng với các lễ vật như bát cơm, củ gừng… để cúng khấn tổ tiên. Khi chủ nhà cúng xong, mọi thành viên trong gia đình cùng quỳ trước bàn thờ khấn vái. Số thịt lợn còn lại sau khi mổ lợn, một phần sẽ được chủ nhà chế biến thành các món ăn để đón, đãi khách đến thăm, chúc tết gia đình và phần khác sẽ được cất giữ, bảo quản bằng cách thức riêng để dùng lâu dài trong những ngày sau Tết.

Bánh trôi “chà lẹ” làm từ nguyên liệu bột nếp nương để thờ cúng gia tiên trong những ngày Tết. Bánh trôi “chà lẹ” làm từ nguyên liệu bột nếp nương để thờ cúng gia tiên trong những ngày Tết.

Trong ngày thứ hai và thứ ba của Tết Khù Sự Chà mọi người trong bản sẽ cùng nhau giã bánh dày (“gạ bạ”) và diễn ra các hoạt động vui chơi, giao lưu, thăm hỏi, chúc tết. Trong những ngày này, khắp bản làng đều vọng lên tiếng giã bánh dày thậm thịch, nhịp nhàng. Trong mẻ bánh giã đầu tiên, chủ nhà sẽ nặn một chiếc bánh tròn đều, đẹp nhất để đem cúng mời tổ tiên rồi sau đó mời mọi người trong gia đình cùng thưởng thức.

Đến miền sơn cước Sín Thầu trong những ngày diễn ra Tết Khù Sự Chà, du khách phương xa đều trở thành những “người con của bản”, được tiếp đón nồng hậu như người thân sau bao ngày đi xa trở về. Do đó, nhà nào càng nhộn nhịp khách ra vào trong không khí vui tươi, phấn khởi, ấm áp tình thân, bạn hữu, dòng tộc thì sẽ càng may mắn.

Ngoài ra, cũng sẽ được hòa mình trong không gian văn hóa; trải nghiệm tập quán sinh hoạt, ẩm thực, văn hóa tâm linh; đắm mình trong những câu hát dân ca, dân vũ, những điệu múa xòe, múa nón mô phỏng hoạt động lao động, sản xuất và trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày; được chơi những trò chơi dân gian truyền thống, độc đáo của người dân nơi đây.

Hiện nay, Tết cổ truyền Khù Sự Chà của người Hà Nhì vẫn được người dân nơi đây trao truyền qua các thế hệ, lưu giữ được những nét đẹp truyền thống, những giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc, thể hiện tấm lòng thành kính, hiếu thuận của con cháu với tổ tiên và sự đoàn kết, cố kết cộng đồng nơi biên cương Tổ quốc.

VŨ LỢI

Tin cùng chuyên mục
Hấp dẫn các hoạt động “Làng với tuổi thơ” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Hấp dẫn các hoạt động “Làng với tuổi thơ” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

“Làng với tuổi thơ” là chủ đề hoạt động tháng 7 được tổ chức từ ngày 1 - 31/7, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), nhằm giới thiệu nét văn hóa, phong tục tập quán của các dân tộc đang hoạt động hằng ngày tại Làng, cùng các hoạt động trải nghiệm tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, tạo sân chơi mùa hè bổ ích cho du khách.
Tin nổi bật trang chủ
Nhận diện vấn nạn bạo lực gia đình vùng DTTS: Cần hoàn thiện hệ pháp luật để giải quyết vấn đề tận gốc (Bài cuối)

Nhận diện vấn nạn bạo lực gia đình vùng DTTS: Cần hoàn thiện hệ pháp luật để giải quyết vấn đề tận gốc (Bài cuối)

Mối quan hệ gia đình trong xã hội hiện nay có nhiều sự thay đổi lớn, thế nên những hành vi bạo lực gia đình (BLGD) cũng ngày càng phức tạp, khó xử lý. Do đó, cần có những thay đổi, bổ sung các quy định cụ thể, đủ mạnh để nâng cao tính răn đe của pháp luật, xử lý đúng người, đúng việc, giải quyết tận gốc vấn nạn BLGĐ.
World Cup 2022 áp dụng công nghệ bắt việt vị mới

World Cup 2022 áp dụng công nghệ bắt việt vị mới

Thể thao - Bích Ngọc - 32 phút trước
Ngày 1/7, Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) thông báo sẽ áp dụng công nghệ bắt việt vị mới bán tự động tại World Cup 2022.
Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh hơn nữa tiến độ tiêm vaccine phòng, chống COVID-19

Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh hơn nữa tiến độ tiêm vaccine phòng, chống COVID-19

Sức khỏe - Như Ý - 1 giờ trước
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành văn bản số 4114/VPCP-KGVX ngày 2/7/2022 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác phòng, chống dịch COVID-19.
Thanh Hóa sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Thanh Hóa sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Giáo dục - Quỳnh Trâm - CTV - 1 giờ trước
Chỉ còn vài ngày nữa, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 tỉnh Thanh Hóa sẽ diễn ra. Đến thời điểm này, các trường THPT trên địa bàn tỉnh đã hoàn tất công tác chuẩn bị cho kỳ thi.
Hòa Bình: Trong 6 tháng đầu năm xử lý hơn 280 vụ vi phạm sản xuất - kinh doanh

Hòa Bình: Trong 6 tháng đầu năm xử lý hơn 280 vụ vi phạm sản xuất - kinh doanh

Pháp luật - Quỳnh Chi - 1 giờ trước
Nhằm ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng và các hành vi gian lận thương mại khác, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên địa bàn tỉnh Hòa Bình đã được triển khai tích cực.
Quảng Bình: Tưởng niệm 50 năm ngày hy sinh của 13 Liệt sĩ Trạm thông tin A69

Quảng Bình: Tưởng niệm 50 năm ngày hy sinh của 13 Liệt sĩ Trạm thông tin A69

Xã hội - Phạm Tiến - 1 giờ trước
Sáng 2/7, tại Khu Di tích lịch sử quốc gia hang Lèn Hà, huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình), huyện Tuyên Hóa và Binh chủng Thông tin liên lạc long trọng tổ chức Lễ tưởng niệm 50 năm Ngày hy sinh của 13 cán bộ, chiến sĩ Trạm thông tin A69 (2/7/1972 - 2/7/2022).
Ninh Bình: 13 năm người dân “đi không được, ở không xong” bỡi sự chậm trễ của chính quyền

Ninh Bình: 13 năm người dân “đi không được, ở không xong” bỡi sự chậm trễ của chính quyền

Tiếng nói từ cơ sở - Thiên An - Mỹ Dung - 2 giờ trước
13 năm qua, 80 hộ dân thôn Ích Duệ, xã Ninh Nhất, TP. Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình phải sống trong tình trạng “đi không được, ở không xong” do nằm trong vùng xây dựng công viên văn hóa Tràng An, có mức đầu tư gần 2.000 tỷ đồng, nhưng lại khó khăn về nguồn kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng cho các hộ dân.
Kon Tum: Tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ 14 hủ tục, phong tục không còn phù hợp

Kon Tum: Tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ 14 hủ tục, phong tục không còn phù hợp

Công tác Dân tộc - T.Hợp - 3 giờ trước
UBND tỉnh Kon Tum vừa ban hành Quyết định 385/QĐ-UBND công bố danh mục 14 hủ tục, phong tục không còn phù hợp cần tuyên truyền, vận động nhân dân từng bước xóa bỏ.
Hoạt động kiểm tra, giám sát thực hiện chính sách dân tộc: Nhìn từ thực tiễn (Bài 1)

Hoạt động kiểm tra, giám sát thực hiện chính sách dân tộc: Nhìn từ thực tiễn (Bài 1)

Công tác Dân tộc - Thuý Hồng - 3 giờ trước
Hoạt động kiểm tra, giám sát của Quốc hội, MTTQ, HĐND các cấp và vai trò giám sát của cộng đồng đã nâng cao hiệu lực hiệu quả các chương trình, chính sách của Nhà nước, đặc biệt là các chương trình đầu tư ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Thông qua các hoạt động kiểm tra, giám sát sẽ kịp thời phát hiện những vướng mắc, tồn tại, giúp các cấp chính quyền, cơ quan tham mưu kịp thời điều chỉnh để chính sách phù hợp với từng giai đoạn và thực tiễn ở địa phương.
Lào Cai: Y tế cơ sở nỗ lực tăng tỷ lệ bao phủ Vắc xin

Lào Cai: Y tế cơ sở nỗ lực tăng tỷ lệ bao phủ Vắc xin

Sức khỏe - Hồng Loan - 3 giờ trước
Thời gian gần đây, do tâm lý chủ quan khi dịch bệnh lắng xuống, nên nhiều người dân không đến tiêm Vắc xin phòng Covid-19, mặc dù đã được thông báo. Để tăng tỷ lệ tiêm chủng tại những vùng khó khăn, cán bộ tuyến cơ sở đã và đang phải nỗ lực từng ngày, từng giờ.
TP. Cần Thơ: Tỷ lệ hộ nghèo DTTS giảm còn dưới 2%

TP. Cần Thơ: Tỷ lệ hộ nghèo DTTS giảm còn dưới 2%

Công tác Dân tộc - N.Tâm - H.Diễm - 3 giờ trước
Ngày 1/7, Ban Dân tộc TP. Cần Thơ tổ chức Hội nghị sơ kết công tác dân tộc 6 tháng đầu năm và triển khai thực hiện nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2022. Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Địa phương III (Ủy Ban dân tộc) Tào Việt Thắng tham dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.