Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

“Rừng núi quê ta tưng bừng reo ca…”

Việt Thắng - Tiến Đông - 10:02, 23/09/2020

Giữa ngút ngàn Trường Sơn, tiếng đàn Ta lư - tiếng đàn một thời cổ vũ quân và dân ta đánh Mỹ vẫn cứ vọng vang. Những điệu Tà Oải, Xà Nớt hay Cha Chấp… của người Pa Kô, Bru Vân Kiều hòa cùng tiếng Ta lư lại “tưng bừng reo ca…” trong nhịp sống mới đang khởi sắc của đồng bào.

Đồng bào Bru Vân Kiều hiện còn lưu giữ nhiều lễ hội độc đáo
Đồng bào Bru Vân Kiều hiện còn lưu giữ nhiều lễ hội độc đáo

Đi Sim - tục cũ, ý nghĩa mới

Chị Hồ Thị Sáu, Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Thông tin huyện Đakrông (Quảng Trị) đón chúng tôi bằng nụ cười hồn hậu: Bây giờ đường sá đi lại thuận tiện, chỉ vài tiếng đồng hồ là có thể từ thị xã Đông Hà lên đến Đakrông. Còn ngày xưa “của chị” thì phải mất cả ngày đường. “Ngày xưa” của chị Sáu đã là quá khứ, từ thuở đồng bào Pa Cô (nhóm địa phương của dân tộc Tà Ôi), Bru Vân Kiều còn sinh sống tách biệt trong rừng sâu, còn tính tuổi theo mùa rẫy, lấy lá rừng làm khố, làm chăn…

Đakrông nay đã đổi thay, huyện có 13 xã, thị trấn với hơn 34.000 dân, trong đó người Pa Kô và Bru Vân Kiều chiếm phần lớn, sinh sống trên diện tích hơn 1.233km2, gần như bao bọc cả một dải Tây Nam của tỉnh Quảng Trị. Chị Sáu giới thiệu, người Pa Kô và Bru Vân Kiều theo tô tem giáo - một thứ tôn giáo còn nguyên thủy với niềm tin rằng mỗi con người hay mỗi dòng họ có một mối liên kết tâm linh chặt chẽ với các vật thể khác như cây cối, động vật. Chính vì thế trong cách đặt họ của người Pa Kô và Bru Vân Kiều hay gắn với những cái tên như: Arâl, Târnau, Kê, Pata, Plo, Prung… theo hệ ngôn ngữ Môn - Khmer. 

 Giữa đại ngàn Trường Sơn, đời sống vật chất của người Pa Kô, Bru Vân Kiều đã được nâng lên rõ rệt, giao lưu với bên ngoài cởi mở, nhưng bà con vẫn gìn giữ được những giá trị văn hóa đặc trưng. Người Pa Kô, Bru Vân Kiều vốn có nền văn hóa, văn nghệ dân gian rất phong phú với nhiều làn điệu dân ca mang bản sắc riêng và nhiều lễ hội độc đáo. Một năm, người Pa Kô, Bru Vân Kiều ở Đakrông có đến 7 lễ hội chính: Lễ hội mừng lúa mới, lễ hội cồng chiêng, lễ hội đâm trâu, lễ hội A riêu Ping (lễ cải táng cho người chết), lễ hội AdaPựt (tết cổ truyền của người Pa Kô), lễ hội uống rượu thề… 

 Người Bru Vân Kiều ở Đakrông vẫn lưu truyền một phong tục cũ, gọi là đi Sim. Tục rằng, thanh niên nam nữ khi đến tuổi cập kê thường chọn mùa trăng để hẹn hò bên những bờ sông, con suối, trao cho nhau những điệu Xà Nớt ngọt ngào. Khi đã phải lòng thì cất lên tiếng hát Tà Oải đầy tình tứ. Gia vị tình yêu trong những lần hò hẹn ấy chính là những khúc hát giao duyên. Những đêm Sim lãng mạn, trữ tình, giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ đã trở thành một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Bru Vân Kiều. 

Ngày nay đi Sim không còn giới hạn trong đời sống hôn nhân, hò hẹn của riêng từng đôi trai gái, mà đi Sim còn để giao lưu, hát múa, gặp gỡ bạn bè, để cùng xích lại gần nhau, xây dựng cộng đồng bền chặt, xây dựng quê hương đẹp giàu…

Anh Hồ Văn Việt đệm đàn Ta lư cho bài “Tiếng đàn Ta lư”
Anh Hồ Văn Việt đệm đàn Ta lư cho bài “Tiếng đàn Ta lư”

Rừng xanh vang tiếng Ta lư

Chúng tôi về xã Tà Rụt, một xã nằm phía Nam của huyện Đakrông, cách trung tâm huyện hơn 40 cây số. Ông Kray Sức, Nghệ nhân Ưu tú, kiêm cán bộ văn hóa của xã Tà Rụt, đúng là một pho sách sống về đặc trưng văn hóa của người Pa Kô, Bru Vân Kiều. Ông Sức là người Pa Kô, nhưng rất hiểu và phân biệt rạch ròi giọng nói, những nét văn hóa của người Pa Cô so với Bru Vân Kiều. 15 năm nay, Nghệ nhân Ưu tú Kray Sức đã sưu tầm, ghi chép, biên soạn được 25 kịch bản múa cồng chiêng, nghi thức lễ hội, phong tục, tập quán, các làn điệu dân ca của người Pa Kô. Ông còn cải biên, viết lời mới cho các làn điệu dân ca, phản ánh những đổi thay trong cuộc sống của người Pa Kô. Cùng với các nghệ nhân khác ở địa phương, ông còn truyền dạy cho hơn 40 người, chủ yếu là thanh niên, học sinh trong xã và các xã lân cận đánh cồng chiêng, đánh đàn, thổi kèn và tập các làn điệu dân ca… Ông nói: Chỉ mong truyền thống của ông cha không bị mai một. 

 Ở Đakrông, thông thường mỗi khi có dịp lễ hội, tất cả mọi người từ già, trẻ, gái, trai đều cùng tham gia múa hát trên nền nhạc của tất cả các loại nhạc cụ như trống, chiêng, sáo và đặc biệt không thể thiếu đàn Ta lư - loại nhạc cụ riêng có của người Pa Kô, Bru Vân Kiều. Đàn Ta lư có 2 dây, dành riêng cho nam giới, có tiết âm thanh vừa da diết vừa sôi nổi, có thể kết hợp hài hòa với các loại nhạc cụ khác. 

 Anh Hồ Văn Việt, một tay chơi Ta lư có tiếng, cho biết: Đàn Ta lư có từ hàng trăm năm trước, gắn bó với cuộc sống tinh thần của người Pa Kô và Bru Vân Kiều. Đàn nhỏ gọn nên mỗi khi lên rẫy bà con thường bỏ gùi mang đi. Hai nhạc sĩ Huy Thục và Phương Nam đã không cầm lòng được trước tiếng Ta lư mà viết nên “Tiếng đàn Ta lư” và “Rừng xanh vang tiếng Ta lư”, những ca khúc vượt thời gian. 

Ta lư bây giờ được cải tiến to hơn, đẹp hơn, làm bằng gỗ thay thế cho tre, nứa, nhưng âm thanh của nó thì vẫn cứ mê ly. “Làm ra một cây đàn Ta lư mất khá nhiều thời gian, phải tỷ mẩn từng đường nét, đặc biệt là tiếng đàn, phải là tiếng “của ngày xưa”. Mỗi tháng chăm lắm cũng chỉ làm được khoảng 3 - 4 cây. Tôi làm đàn không phải để bán, mà làm vì sự lo lắng, sợ lớp trẻ nhạt phai mất tiếng của ông cha. Tiếng đàn Ta lư là hồn thiêng của người xưa vọng lại, tiếng của người Pa Kô, Bru Vân Kiều, nó phải mãi vọng vang”, anh Việt tâm sự. 

Chúng tôi rời Đakrông trong lòng cứ mãi điệp khúc: “Đàn em reo ca ơi đàn Ta lư. Rừng núi quê ta tưng bừng reo ca…”.

Tin cùng chuyên mục
Nhật ký thăm hộ

Nhật ký thăm hộ

Mới chỉ lần giở những cuốn sổ ghi chép tỉ mỉ, cẩn thận mà Hội LHPN Yên Thành (Nghệ An) gọi là nhật ký thăm hộ; tôi đã hiểu rõ những cuộc đời, hoàn cảnh, số phận của mỗi hội viên dẫu chưa một lần giáp mặt. Và tôi còn bất ngờ hơn, khi cuốn sổ ấy còn như một thời khóa biểu nhắc việc để những người làm công tác hội “không quên” nhiệm vụ thăm hộ, kịp thời nắm bắt tâm tư, tình cảm; kịp thời chia sẻ khó khăn, vướng mắc với chị em hội viên.
Tin nổi bật trang chủ
Nghề... săn muỗi và những

Nghề... săn muỗi và những "chiến lợi phẩm"

Xã hội - Thanh Hải - 3 giờ trước
Rất nhiều phương pháp đặt bẫy được thực nghiệm, trong đó có việc dùng chính thân mình làm mồi nhử. Nhưng không phải lúc nào muỗi cũng “cắn câu”. Săn muỗi nhưng phải đảm bảo muỗi hãy còn sống khỏe?!... Tôi đã có nguyên một đêm theo các bác sĩ ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật để “mắt thấy tai nghe” nghề đặc biệt ấy.
Tạo điều kiện để môi trường rừng thành không gian phát triển kinh tế

Tạo điều kiện để môi trường rừng thành không gian phát triển kinh tế

Kinh tế - Thiên Đức - 3 giờ trước
Thời gian qua, Chính phủ thực hiện thu phí dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) chi trả cho các hộ nhận khoán chăm sóc, bảo vệ rừng. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều người dân, chi phí này rất thấp khó đảm bảo cuộc sống. Do đó, thời gian tới, bên cạnh giải pháp chi trả DVMTR, cơ quan chức năng cần tạo điều kiện để người dân có thể khai thác khu vực rừng bảo vệ thành không gian phát triển kinh tế một cách phù hợp.
Yên Bái: Điểm sáng cho bức tranh phòng chống tảo hôn

Yên Bái: Điểm sáng cho bức tranh phòng chống tảo hôn

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 3 giờ trước
Những năm gần đây, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền vận động, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn tỉnh Yên Bái đã giảm rõ rệt. Nhiều chị em phụ nữ ở vùng DTTS đã dần thay đổi nhận thức, tuân thủ pháp luật về hôn nhân và gia đình, tập trung phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
Mặt trái của mạng xã hội: Tạo điều kiện cho nạn tảo hôn phát triển

Mặt trái của mạng xã hội: Tạo điều kiện cho nạn tảo hôn phát triển

Xã hội - Việt Hưng - 3 giờ trước
Với sự phát triển của công nghệ thông tin và các ứng dụng mạng xã hội, con người xích lại gần nhau hơn. Nhưng mặt trái của các ứng dụng mạng xã hội cũng đã được nhận diện; trong đó mạng xã hội đã và đang “hỗ trợ” nạn tảo hôn có điều kiện gia tăng.
Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 3 giờ trước
Thời gian qua, nhờ thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tỉnh Hòa Bình đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Thanh Hóa: Cơ chế

Thanh Hóa: Cơ chế "phục vụ", tạo bức phá trong cải cách hành chính

Sự kiện - Bình luận - Quỳnh Trâm - 4 giờ trước
Những năm gần đây, công tác cải cách hành chính được tỉnh Thanh Hóa chú trọng thực hiện đồng bộ và quyết liệt từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đây được xem là chìa khóa quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững của tình. Thước đo hiệu quả đầu tiên có thể thấy rõ đó chính là sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp...
Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Tin tức - PV - 16:28, 16/01/2021
Thêm 10 tình nguyện viên được tiêm liều 75 mcg Nanocovax ngày 15/1. Như vậy, toàn bộ 60 người nghiệm vaccine Covid-19 giai đoạn một đã tiêm ít nhất một liều.
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 15:29, 16/01/2021
Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Video - PV - 15:09, 16/01/2021
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng có nhiệm vụ kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XII; đánh giá 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới; 30 năm thực hiện cương lĩnh năm 1991; 10 năm thực hiện chiến lược phát triển KT-XH 2010-2020.
Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Sức khỏe - Nguyệt Anh - 14:56, 16/01/2021
Người dân cần che chắn nhà cửa, giữ ấm cơ thể, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, nước uống; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; không ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn, để lâu ngày.