Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phân định miền núi, vùng cao và phân định theo trình độ phát triển

Hoàng Xuân Lương - 21:32, 04/10/2022

Hiện nay ở nước ta đang tồn tại 2 bộ tiêu chí phân định vùng DTTS và miền núi: Phân định miền núi, vùng cao và phân định theo trình độ phát triển. Việc áp dụng các bộ tiêu chí này đã gây ra nhiều hệ lụy chồng chéo, lộn xộn, rất bất cập trong quá trình triển khai các chương trình, chính sách ở vùng dân tộc, miền núi.

Bản làng vùng cao (Ảnh minh họa)
Bản làng vùng cao (Ảnh minh họa)

Qua sử dụng các bộ tiêu chí phân định, từ năm 1993 đến nay đã có 9 quyết định công nhận tỉnh, huyện, xã là miền núi vùng cao. Nhất là Quyết định số 42/UB-QĐ ngày 23 tháng 5 năm 1997 của Chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc và Miền núi (nay là Uỷ ban Dân tộc), có 12 tỉnh vùng cao, 9 tỉnh miền núi, 23 tỉnh có miền núi, 168 huyện vùng cao, 133 huyện miền núi, 2.529 xã vùng cao, 2.311 xã miền núi.

Mặc dù các quyết định phân định miền núi vùng cao chỉ là quyết định cấp Bộ, nhưng suốt mấy chục năm nay, nó trở thành bộ tiêu chí Quốc gia, làm căn cứ để phân bổ ngân sách, bố trí bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương và các chính sách cơ bản liên quan đến vùng dân tộc, miền núi.

Tuy nhiên, Bộ tiêu chí phân định miền núi, vùng cao qua gần 30 năm, nhưng các cơ quan quản lý, chủ trì chưa có hoạt động tổng kết, đánh giá; cơ sở pháp lý của văn bản quy định tiêu chí miền núi, vùng cao chưa bảo đảm. Trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, Chính phủ đã ban hành thêm một số hình thức phân loại: Phân định địa bàn khu vực biên giới trên đất liền và trên biển; phân loại xã bãi ngang ven biển và hải đảo; phân loại đơn vị hành chính cấp xã vùng khó khăn; phân loại đơn vị hành chính cấp xã/phường/thị trấn. Mỗi phân định, phân loại có các tiêu chí khác nhau, mục đích, phạm vi, đối tượng để ban hành chính sách trong lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau.

Xét dưới góc độ chính sách dân tộc, việc phân định miền núi, vùng cao chỉ mới chú trọng đến độ cao tự nhiên, sự cách trở giao thông, chưa chú trọng đến các yếu tố tộc người, không phản ánh được điều kiện khó khăn của một số dân tộc ở đồng bằng, ven biển.

Chính vì vậy, bên cạnh việc phân định miền núi, vùng cao, Ủy ban Dân tộc đã tham mưu cho Chính phủ ban hành phân định vùng DTTS, miền núi theo trình độ phát triển, phản ánh được mức độ khó khăn của các dân tộc, tập trung nguồn lực vào các vùng khó khăn nhất.

Tuy nhiên, việc phân định theo trình độ phát triển lại không phản ánh được điều kiện khó khăn về tự nhiên, dẫn đến hậu quả là mức đầu tư giống nhau cho xã 135 ở tỉnh vùng cao cũng ngang bằng như tỉnh vùng thấp.

Như vậy, phân định miền núi vùng cao là sự phân định cho mục tiêu dài hạn, bởi các điều kiện khó khăn về tự nhiên là bất biến; còn phân định theo trình độ phát triển là sự phân định trong ngắn hạn, chỉ nhằm thực hiện chính sách dân tộc của một nhiệm kỳ, thậm chí có thể thay đổi trong một vài năm.

Nhưng trong thực tế, có lúc chúng ta đã mắc sai lầm sử dụng tiêu chí ngắn hạn để áp dụng cho các mục tiêu dài hạn. Xin nêu một dẫn chứng: Ngày 4/6/2021 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 861/QĐ-TTg phê duyệt danh sách 3.434 xã thuộc vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn 51 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bao gồm: 1.673 xã khu vực I, 210 xã khu vực II và 1.551; Ủy ban Dân tộc ban hành Quyết định 433/QĐ-UBDT ngày 18/6/2021 Phê duyệt danh sách 2.027 thôn đặc biệt khó khăn vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2025 của 40 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đây là quyết định để phân định mức độ khó khăn của các DTTS để tập trung nguồn lực thực hiện chính sách dân tộc trong ngắn hạn, nhưng khi triển khai thực hiện, chúng ta lại áp dụng cho cả các mục tiêu dài hạn. Từ đó dẫn đến hàng triệu cán bộ xã, lực lượng giáo viên, y tế, lực lượng vũ trang đang công tác ở các xã vùng cao không còn được hưởng chính sách vùng đặc biệt khó khăn, tạo ra sự đứt gãy trong thực hiện chính sách, gây bất ổn tâm lý trong nhân dân.

Giáo viên công tác tại các xã vùng đặc biệt khó khăn được hưởng chế độ, chính sách đặc thù của Chình phủ
Giáo viên công tác tại các xã vùng đặc biệt khó khăn được hưởng chế độ, chính sách đặc thù của Chình phủ

Từ thực tế đó đặt ra phải sớm tổng kết để xây dựng hai bộ tiêu chí phân định :

1- Bộ tiêu chí Quốc gia, phân định tổng thể mức độ khó khăn của các địa phương để làm căn cứ hoạch định chiến lược chung cho cả nước.

2 - Bộ tiêu chí phân định theo trình độ phát triển của các DTTS, nhằm thực hiện chính sách dân tộc. Bộ tiêu chí này phải tập trung chính sách vào đối tượng là người DTTS đang có nhiều khó khăn nhất.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Quảng Ngãi: Tinh thần trách nhiệm của những “cây cao bóng cả" nơi đại ngàn

Quảng Ngãi: Tinh thần trách nhiệm của những “cây cao bóng cả" nơi đại ngàn

Đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), các già làng, Người có uy tín được xem là những “cây cao bóng cả” nên luôn được cộng đồng, bà con tin tưởng yêu mến. Tại Quảng Ngãi, với tinh thần trách nhiệm, tình cảm của mình dành cho đồng bào, bao năm qua, những Người có uy tín đang trực tiếp có những đóng góp hiệu quả trong việc giúp đỡ đồng bào ở thôn, làng tích cực sản xuất, vươn lên thoát nghèo, xây dựng NTM, bài trừ những hủ tục lạc hậu, giữ gìn bản sắc dân tộc...trở thành chỗ dựa vững chắc trong cộng đồng.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ Chính trị thống nhất ban hành Nghị quyết về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến 2030, tầm nhìn 2045

Bộ Chính trị thống nhất ban hành Nghị quyết về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến 2030, tầm nhìn 2045

Ngày 2/12, tại trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Bộ Chính trị cho ý kiến về Đề án tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến năm 2020; phương hướng, nhiệm vụ phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Lai Châu: Thúc đẩy phát triển mô hình HTX liên kết theo chuỗi giá trị

Lai Châu: Thúc đẩy phát triển mô hình HTX liên kết theo chuỗi giá trị

Kinh tế - Thuỳ Giang - 26 phút trước
Tính đến tháng 11/2022, tại Lai Châu có 391 HTX và chi nhánh HTX, trong đó HTX hoạt động tại lĩnh vực nông - lâm nghiệp, thuỷ sản, dịch vụ nông nghiệp là chủ yếu, gồm 185 HTX. Số lượng HTX theo hướng liên kết theo chuỗi chưa nhiều. Tuy nhiên, xét từ kết quả hoạt động thực tiễn của các mô hình HTX, tỉnh Lai Châu định hướng đây là hướng đi đúng cần đẩy mạnh phát triển.
Quảng Ngãi: Tinh thần trách nhiệm của những “cây cao bóng cả

Quảng Ngãi: Tinh thần trách nhiệm của những “cây cao bóng cả" nơi đại ngàn

Công tác Dân tộc - Thành Nhân - 31 phút trước
Đối với đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), các già làng, Người có uy tín được xem là những “cây cao bóng cả” nên luôn được cộng đồng, bà con tin tưởng yêu mến. Tại Quảng Ngãi, với tinh thần trách nhiệm, tình cảm của mình dành cho đồng bào, bao năm qua, những Người có uy tín đang trực tiếp có những đóng góp hiệu quả trong việc giúp đỡ đồng bào ở thôn, làng tích cực sản xuất, vươn lên thoát nghèo, xây dựng NTM, bài trừ những hủ tục lạc hậu, giữ gìn bản sắc dân tộc...trở thành chỗ dựa vững chắc trong cộng đồng.
Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Media - BDT - 38 phút trước
Những năm qua tỉnh Quảng Ninh đã dành nhiều nguồn lực đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa đồng bộ thực hiện các Đề án bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số và đạt được nhiều kết quả tích cực. Là dân tộc có dân số đông nhất trong các DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cộng đồng người Dao luôn giữ gìn và phát huy tốt bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Qua đó góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa, tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Tuyên truyền trực tiếp về phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào dân tộc Mông

Tuyên truyền trực tiếp về phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vùng đồng bào dân tộc Mông

Xã hội - Trần Thị Hường - 41 phút trước
Vừa qua, tại Trường PTDT Bán trú THCS xã Hoàng Thu Phố, huyện Bắc Hà (Lào Cai), Ban Dân vận Tỉnh ủy đã phối hợp với Huyện ủy Bắc Hà tổ chức Hội nghị tuyên truyền trực tiếp tới Nhân dân về phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.
Cao Bằng: Công nhận Người có uy tín trong đồng bào DTTS huyện Bảo Lâm giai đoạn 2023 - 2027

Cao Bằng: Công nhận Người có uy tín trong đồng bào DTTS huyện Bảo Lâm giai đoạn 2023 - 2027

Người có uy tín - Minh Thu - 48 phút trước
Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng vừa ký Văn bản số 1722/QĐ-UBND ban hành Quyết định về việc phê duyệt danh sách Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2023 - 2027.
Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Bảo tồn văn hóa người Dao ở Quảng Ninh

Những năm qua tỉnh Quảng Ninh đã dành nhiều nguồn lực đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa đồng bộ thực hiện các Đề án bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số và đạt được nhiều kết quả tích cực. Là dân tộc có dân số đông nhất trong các DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cộng đồng người Dao luôn giữ gìn và phát huy tốt bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Qua đó góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa, tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Ninh Thuận tham quan, học tập kinh nghiệm các tỉnh phía Bắc

Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Ninh Thuận tham quan, học tập kinh nghiệm các tỉnh phía Bắc

Người có uy tín - Minh Thu - 1 giờ trước
Từ ngày 1 - 9/12, Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Ninh Thuận có chuyến đi tham quan, học tập kinh nghiệm tại các tỉnh Tuyên Quang, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn và Khu di tích Lịch sử Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ. Đoàn gồm 28, người do ông Bá Bình Yên - Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh làm Trưởng đoàn.
Quảng Nam: Yêu cầu điều tra, xử lý khai thác vàng trái phép

Quảng Nam: Yêu cầu điều tra, xử lý khai thác vàng trái phép

Pháp luật - T.Lợi - T.Nhân - 1 giờ trước
Văn phòng UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, UBND tỉnh vừa có công văn về việc tổ chức kiểm tra, truy quét các tụ điểm khai thác vàng trái phép trên địa bàn các huyện Phú Ninh, Đông Giang.
Kon Tum: Hội nghị biểu dương, tôn vinh Người có uy tín trong đồng bào DTTS năm 2022

Kon Tum: Hội nghị biểu dương, tôn vinh Người có uy tín trong đồng bào DTTS năm 2022

Người có uy tín - Thùy Dung - 1 giờ trước
Sáng 2/11, Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum đã tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh Người có uy tín trong đồng bào DTTS năm 2022 với sự tham dự của 100 đại biểu là Người có uy tín thuộc các huyện, thành phố trên địa bàn.
Bình Phước: Đồng bào Công giáo tham gia tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Bình Phước: Đồng bào Công giáo tham gia tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Dân tộc- Tôn giáo - Thanh Liêm - Văn Thuận - 1 giờ trước
Ngày 2/12, Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam tỉnh Bình Phước tổ chức Đại hội đại biểu Người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc tỉnh Bình Phước lần thứ VI, nhiệm kỳ 2022 - 2027.
Đắk Nông: Truy tố 7 cán bộ chi sai 8,9 tỷ đồng tiền bồi thường

Đắk Nông: Truy tố 7 cán bộ chi sai 8,9 tỷ đồng tiền bồi thường

Pháp luật - Hoàng Thùy - 1 giờ trước
Ngày 2/12, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Nông cho biết, đơn vị đã ban hành cáo trạng truy tố đối với 7 bị can về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, theo quy định tại khoản 2 Điều 285 Bộ luật Hình sự 1999.