Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Si La nơi thượng nguồn sông Đà

PV - 08:47, 12/03/2018

Đưa chúng tôi đến tìm hiểu cuộc sống của đồng bào dân tộc Si La ở khu tái định cư bản Sì Thâu Chải và bản Seo Hai, xã Can Hồ, anh Vũ Văn Thống, Trưởng Phòng Dân tộc huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu chia sẻ: Nếu các bạn đã đến vùng đồng bào dân tộc Si La ở thượng nguồn sông Đà từ thời điểm trước khi có dự án tái định cư và lần này trở lại thì mới cảm nhận rõ sự đổi thay về mọi mặt đời sống của đồng bào. Tại nơi ở mới, đồng bào Si La hòa nhập rất nhanh và luôn có ý thức cao trong việc bảo tồn những nét đẹp văn hóa dân tộc mình.

“Áo mới”của bản

Bản Sì Thâu Chải hôm chúng tôi vào thăm vắng hoe người. Đi một vòng xung quanh bản chỉ thấy vài hộ có người già và trẻ em ở nhà. Em Hù Cố Chối, người Si La, cán bộ văn hóa xã Can Hồ đi cùng đoàn xuống bản giải thích: “Thời điểm này đang là mùa măng nên bà con lên rừng hái măng đến tối mới về. Người Si La chịu khó lao động lắm! Nếu các anh chị vào bản mà không báo trước thì khó gặp đấy, vì ban ngày bà con đều đi rừng, đi nương cả”.

Đội văn nghệ bản Sì Thâu Chải gìn giữ nhiều làn điệu dân ca truyền thống. Đội văn nghệ bản Sì Thâu Chải gìn giữ nhiều làn điệu dân ca truyền thống.

Tuy nhiên, nhân vật chúng tôi “quan tâm” nhất là ông Trưởng bản Hù Chà Hù thì may sao lại có ở nhà. Ông Hù vừa đi kiểm tra lại đường ống dẫn nước bị vỡ sau trận mưa đêm trước, khiến hơn một nửa số hộ trong bản bị mất nước. Nói về cuộc sống của người Si La hôm nay, Trưởng bản Hù thừa nhận, so với thời điểm ở bản cũ bên kia sông Đà (từ năm 2013 về trước), cuộc sống của người Si La đã đổi thay nhiều lắm.

Ông Hù bảo, bản Sì Thâu Chải bây giờ đã có đường cho xe ô tô vào tận ngõ. Trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, Trụ sở UBND xã đều nằm sát bên “hông”. Mỗi khi có họp hành, trưởng bản chỉ đi bộ 5 phút là tới trụ sở xã. Không như thời còn ở bản cũ, mỗi khi ra xã họp, ông phải đi bè, mảng qua sông rồi cuốc bộ mất vài tiếng đồng hồ mới tới xã.

Đường vào bản Seo Hai rộng rãi, khang trang, sạch đẹp. Đường vào bản Seo Hai rộng rãi, khang trang, sạch đẹp.

Bản Sì Thâu Chải hiện có 75 hộ dân với 292 nhân khẩu, trong đó người Si La 67 hộ, 219 nhân khẩu. So với thời điểm ở bản cũ thì số khẩu dân tộc Si La không tăng lên, thậm chí còn giảm đi 13 người (năm 2013, bản cũ có 234 khẩu). Lý giải về sự tụt giảm nhân khẩu trong bản, Trưởng bản Hù Chà Hù giải thích: “Một số con em người Si La trong bản đi học ngành, hoặc đi làm ăn ở xa, lập gia đình nơi khác nên đã chuyển khẩu ra khỏi xã. Vài năm trở lại đây, người Si La được Đảng và Nhà nước khuyến khích đẻ thêm con để tăng dân số, nhưng các gia đình trẻ không thích đẻ nhiều đâu. Mỗi nhà chỉ sinh 2 đứa thôi!”.

Bảo tồn nét đẹp văn hóa

Nói về vấn đề bảo tồn bản sắc văn hóa Si La, Bí thư Đảng ủy xã Can Hồ-Đặng Thế Hùng giải thích, nếu tính mốc thời gian từ khoảng 15 năm trở về trước thì đúng là chính quyền xã Can Hồ đã rất lo lắng khi tộc người này ngày càng bị suy kiệt giống nòi, bản sắc văn hóa bị mai một. Trước kia, người Si La chỉ có khoảng trên 500 nhân khẩu, cư trú ở địa bàn bên kia sông Đà, đi lại khó khăn nên hầu như bà con bị tách biệt với thế giới bên ngoài. Tình trạng hôn nhân cận huyết thống, thiếu đói lương thực, ốm đau, bệnh tật… dẫn tới nhiều hệ lụy đáng buồn. Lo ngại nhất là tình trạng suy thoái nòi giống và mai một bản sắc văn hóa.

Tuy nhiên, từ khi có dự án “Hỗ trợ phát triển dân tộc Si La-giai đoạn 2005-2010” của Chính phủ và Dự án Di dân tái định cư Thủy điện Lai Châu ở xã Can Hồ (năm 2013), hơn 500 nhân khẩu Si La ở hai bản Seo Hai và Sì Thâu Chải được Nhà nước hỗ trợ di chuyển đến nơi ở mới thì việc bảo tồn bản sắc văn hóa đã được chính quyền và người dân lưu tâm.

Hiện nay, đồng bào Si La vẫn giao tiếp hằng ngày bằng tiếng mẹ đẻ. Mỗi năm hai lần, tại nhà trưởng họ, con cháu người Si La tập hợp lại để tổ chức Tết năm mới và cúng cơm mới với các lễ vật dâng cúng được mang về từ sông suối, núi rừng. Ngoài ra, đồng bào Si La vẫn bảo tồn các nghi lễ cúng tổ tiên tại bếp thiêng; cúng hồn lúa với các nghi thức đưa rước hồn lúa từ nương về bản, về nhà rồi cất trên bồ thóc. Nghi lễ này 7 năm mới diễn ra một lần.

Bản Seo Hai và Sì Thâu Chải hôm nay đều có đội văn nghệ của bản với 20 thành viên tham gia. Đội văn nghệ bản Seo Hai do nghệ nhân Hù Cố Xuân đứng ra truyền dạy các làn điệu dân ca, dân vũ Si La. Còn đội văn nghệ bản Sì Thâu Chải do 2 em Hù Cố Chối và Pờ Cố Dừn, Chi Hội trưởng Phụ nữ đứng ra dạy múa, hát. Nhiều năm nay, đội văn nghệ của hai bản Si La đã giành được nhiều giải cao trong các hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch hoặc tỉnh Lai Châu tổ chức.

Năm 2015, đồng bào Si La ở bản Seo Hai đã được Ban Quản lý Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam mời về Hà Nội để tái hiện một số nghi lễ trong đám cưới, lễ cúng bản và giới thiệu các làn điệu dân ca, dân vũ. Điều đặc biệt là mấy năm nay, người Si La đã có thêm nhiều bộ trang phục dân tộc rất đẹp do chính bàn tay chị Pờ Hồng Vân (nguyên là Đại biểu Quốc hội khóa XIII) thiết kế, bảo tồn. Chị Pờ Hồng Vân là người con ưu tú của bản Seo Hai, hiện là Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Mường Tè.

NGỌC ÁNH

Tin cùng chuyên mục
Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Youtuber (người làm Youtube) đã trở nên rất thịnh hành trong xã hội ngày nay. Làm Youtube đang được coi là một nghề đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng về công nghệ thông tin cao để tạo ra các Video chất lượng. Lựa chọn chủ đề về văn hóa, bản sắc dân tộc, cùng cách thể hiện mộc mạc, chị Tằng Liên, dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh Y), xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã tạo nên một kênh Youtube thực thụ của bản Dao. Hiện tại, các Clip của chị đã góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Tin nổi bật trang chủ
Mô hình mới trong xây dựng nông thôn mới

Mô hình mới trong xây dựng nông thôn mới

Kinh tế - Tùng Nguyên - 23:49, 11/08/2020
Việc xây dựng nông thôn mới (NTM) với cách làm phù hợp là rất quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, cũng như góp phần bảo tồn được bản sắc riêng cho vùng, miền. Mô hình “Làng nông thôn mới trong đồng bào DTTS” ở Gia Lai là một cách làm sáng tạo, mang lại hiệu quả để đưa các xã khó khăn vùng DTTS và miền núi “về đích” NTM.
Giải quyết đất sản xuất cho đồng bào Đan Lai ở Nghệ An: Còn nhiều vướng mắc

Giải quyết đất sản xuất cho đồng bào Đan Lai ở Nghệ An: Còn nhiều vướng mắc

Bạn đọc - Cao Sơn - 23:41, 11/08/2020
Khu vực thượng nguồn Khe Khặng nằm trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát hiện có trên 220 hộ, với trên 1.000 nhân khẩu đồng bào Đan Lai (nhóm địa phương thuộc dân tộc Thổ) thuộc bản Búng và bản Cò Phạt của xã Môn Sơn, huyện Con Cuông (Nghệ An). Người Đan Lai sinh sống ở đây từ lâu, nhưng không có đất để sản xuất.
Đẩy mạnh Chương trình “mỗi xã, phường một sản phẩm” ở Ba Vì (Hà Nội): Thêm cơ hội cho nông sản địa phương

Đẩy mạnh Chương trình “mỗi xã, phường một sản phẩm” ở Ba Vì (Hà Nội): Thêm cơ hội cho nông sản địa phương

Kinh tế - Hoàng Thanh - 23:34, 11/08/2020
Sau hơn 1 năm thực hiện Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP), huyện Ba Vì đã có 9 sản phẩm được xếp hạng 3 sao và 4 sao. Trong năm 2020 này, huyện miền núi duy nhất của Thủ đô đang đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp để đạt mục tiêu có thêm 16 - 20 sản phẩm được xếp hạng.
Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 19:15, 11/08/2020
Youtuber (người làm Youtube) đã trở nên rất thịnh hành trong xã hội ngày nay. Làm Youtube đang được coi là một nghề đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng về công nghệ thông tin cao để tạo ra các Video chất lượng. Lựa chọn chủ đề về văn hóa, bản sắc dân tộc, cùng cách thể hiện mộc mạc, chị Tằng Liên, dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh Y), xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã tạo nên một kênh Youtube thực thụ của bản Dao. Hiện tại, các Clip của chị đã góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Triển khai chính sách an sinh xã hội trong đại dịch Covid-19: Vẫn yếu ở khâu thực thi

Triển khai chính sách an sinh xã hội trong đại dịch Covid-19: Vẫn yếu ở khâu thực thi

Sự kiện - Bình luận - Sỹ Hào - 19:10, 11/08/2020
Từ giữa tháng 7 đến nay, đại dịch Covid-19 bất ngờ quay trở lại và diễn biến phức tạp ở nhiều địa phương trong cả nước. Những dự báo không mấy lạc quan về tình hình lao động - việc làm những tháng cuối năm đang đặt ra yêu cầu bức thiết phải gấp rút đưa gói chính sách hỗ trợ an sinh đến tay người lao động; đồng thời bổ sung những cơ chế hỗ trợ phù hợp với tình hình mới.
Lào Cai: Tỉnh đầu tiên hoàn thành Đại hội cấp trên cơ sở

Lào Cai: Tỉnh đầu tiên hoàn thành Đại hội cấp trên cơ sở

Sự kiện - Bình luận - Trọng Bảo - 19:06, 11/08/2020
Lào Cai là tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành Đại hội Đại biểu Đảng bộ cấp trên cơ sở (gồm 14 Đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy Lào Cai). Các công tác nhân sự, tuyên truyền, khánh tiết, hậu cần… được chuẩn bị chu đáo, trong điều kiện bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 nhưng không để xảy ra sơ suất. Các Ủy viên Ban Chấp hành (BCH), Ban Thường vụ (BTV), Ủy ban Kiểm tra và các chức danh Phó Bí thư, Bí thư, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra đều trúng cử với số phiếu tín nhiệm cao.
Tạm đình chỉ công tác Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Tạm đình chỉ công tác Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Tin tức - PV - 17:29, 11/08/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Quyết định 1223/QĐ-TTg tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Đức Chung, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 từ 0h ngày 12/8

Đà Nẵng tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 từ 0h ngày 12/8

Thời sự - PV - 17:17, 11/08/2020
Ngày 11/8, UBND TP Đà Nẵng đã có văn bản chính thức về việc toàn TP Đà Nẵng tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ từ 0 giờ ngày 12/8/2020 cho đến khi có thông báo mới (địa bàn huyện Hòa Vang thực hiện từ 13 giờ ngày 11/8/2020).
Xóm Hoài Khao – nơi bảo tồn môi trường sinh thái, văn hóa cổ truyền của người Dao Tiền ở Cao Bằng

Xóm Hoài Khao – nơi bảo tồn môi trường sinh thái, văn hóa cổ truyền của người Dao Tiền ở Cao Bằng

Sắc màu 54 - PV - 15:11, 11/08/2020
Trước sự bùng nổ kinh tế xã hội, giao thoa văn hóa, rất nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã không còn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc cũng như cảnh quan môi trường sinh thái. Tuy nhiên, bà con dân tộc Dao Tiền ở xóm Hoài Khao, xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình, Cao Bằng vẫn bảo tồn gần như nguyên vẹn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Nhà rông của dân tộc Brâu ở Pờ Y

Nhà rông của dân tộc Brâu ở Pờ Y

Phóng sự - Ký sự - PV - 14:48, 11/08/2020
Cũng như cộng đồng các DTTS tại chỗ ở Kon Tum, nhà rông chiếm một vị trí khá quan trọng trong đời sống văn hóa, sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Brâu. Từ khi chọn vùng đất Đăk Mế (xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi) định cư đến nay, người Brâu đã 3 lần xây dựng nhà rông truyền thống. Với người Brâu, nhà rông gắn liền với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, là nơi sinh hoạt cộng đồng, là biểu tượng cho sức mạnh, sự che chở của thần linh đối với dân làng.