Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người “giữ lửa” văn hóa Cơ Ho

Thảo Linh - 20:31, 31/03/2024

Người đàn ông cầm bản thảo say sưa hát bài đồng dao bằng tiếng Cơ Ho cho mọi người nghe. Nhìn ông say sưa hát, người nghe cũng cảm nhận được phần nào những tình cảm, cũng như tấm lòng, tinh thần trách nhiệm mà ông đã dành cho dân tộc Cơ Ho, cho buôn làng mình.

Ông K’Điệp luôn đau đáu với văn hóa dân tộc Cơ Ho
Ông K’Điệp luôn đau đáu với văn hóa dân tộc Cơ Ho

Đó là ông K’Điệp, sinh năm 1959, ngụ tại thôn 4, xã Tam Bố, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng. Tôi đã gặp ông K’Điệp nhiều lần, nhưng đây là lần đầu tiên được nghe ông hát bằng tiếng Cơ Ho: “Krok krek kòn tàm nrau. Poh nhai phàm kòn wì nrau. Jì mơ po\ kòn krung nrau. Yung nrau rơbàng nrau… Tơbồt bồ lu\ ka par nrao. (Rọt rẹt tiếng con cua ngáy. Bảy tháng tám tiếng con chồn kêu. Mùa cày cuốc tiếng con chim hót. Cầu lắc lẻo tiếng kêu kẽo kẹt… Giữa cù lao đá, cá suối kêu). Mặc dù ca từ của bài đồng dao khá dài do chính ông K’Điệp đã dày công sưu tầm được, nhưng tôi chỉ trích lại một đoạn ngắn. Nhìn ông K’Điệp hát, người nghe cũng cảm nhận được phần nào những tình cảm, cũng như tấm lòng, tinh thần trách nhiệm mà ông đã dành cho dân tộc Cơ Ho, cho buôn làng mình.

Năm 1980, K’Điệp bước vào nghề làm phóng viên Đài Phát thanh Truyền hình Lâm Đồng. Đây là điều kiện thuận lợi để K’Điệp đi nhiều vùng miền, buôn làng, được tiếp xúc nhiều người, nhất là bà con đồng bào các dân tộc thiểu số trong tỉnh. Ngoài làm chuyên môn, K’Điệp dành thời gian tìm hiểu về đời sống sinh hoạt, văn hóa và tín ngưỡng của dân tộc Cơ Ho.

Trong số 47 dân tộc sinh sống trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, người Cơ Ho có trên 175 ngàn người, chiếm trên 13,5% dân số của toàn tỉnh, tập trung nhiều nhất ở huyện Di Linh. K’Điệp nghĩ: Là người con của dân tộc Cơ Ho, phải có ý thức, trách nhiệm sưu tầm, lưu giữ lại các ca dao, tục ngữ, truyện cổ, … của dân tộc mình. Sau hơn 10 năm công tác ở Đài Phát thanh Truyền hình Lâm Đồng, vì điều kiện gia đình, K’Điệp lại trở về với quê hương, phụ trách công tác văn hóa của xã Tam Bố, huyện Di Linh.

 Mặc dù thay đổi công việc, K’Điệp không để gián đoạn việc sưu tầm văn hóa dân tộc. Sau hàng chục năm rong ruổi các buôn làng người Cơ Ho, tìm hiểu, gom nhặt, ghi chép, tổng hợp một cách cẩn thận có chọn lọc, đến nay, ông đã sưu tầm được 27 bài là các làn điệu dân ca như hát Yal yau, hát Dam klềr, hát Reng, hát Ơ mờl lơi, hát Bê bêl và các bài ca dao, tục ngữ khác đậm chất văn hóa Cơ Ho. Thông qua việc sưu tầm, ông K’Điệp mong muốn các già làng, nhân sỹ trí thức, nghệ nhân, cùng với mình sưu tầm văn hóa dân gian của dân tộc thiểu số tại chỗ ở địa phương mình nhằm truyền lại cho thế hệ sau. Ông chỉ mong sao đừng để nó phai nhạt theo thời gian.

Ông K’Điệp còn cùng các nghệ nhân trong buôn làng ở xã Tam Bố, hướng dẫn và dạy cho các bạn trẻ cách đánh cồng chiêng, thổi khèn bầu… Vì tiếng cồng, tiếng chiêng như là máu thịt, gắn liền với đời sống sinh hoạt lẫn tâm linh của đồng bào Cơ Ho. Hiện tại, ở thôn 4 (nơi ông K’Điệp sinh sống) đã thành lập được đội cồng chiêng. Cứ vào dịp lễ hội, ông K’Điệp cùng các nghệ nhân trong buôn làng đi biểu diễn tại các buôn làng khác ở trong huyện, trong tỉnh; thậm chí đi biểu diễn ở các tỉnh, thành khác trong nước.

Không những thế, ông K’Điệp còn tham gia biên soạn cuốn tài liệu dạy và học tiếng Cơ Ho. Với vốn hiểu biết của mình, cùng với quá trình lâu dài được tiếp cận thực tế với nhiều buôn làng của đồng bào dân tộc Cơ Ho, ông K’Điệp hiểu rõ cách phát âm, dùng từ của từng địa phương, từng hệ nhánh thuộc dân tộc Cơ Ho như: Cơ Ho Srê, Cơ Ho Cil, Cơ Ho Lạch, Cơ Ho T'ring, Cơ Ho Nộp và Cơ Ho Cờ Dòn. Từ đó, ông cùng với những người tham gia biên soạn nỗ lực hết mình, chắt lọc ra những ngôn ngữ phát âm một cách chuẩn nhất, phổ thông nhất, đại diện chung cho dân tộc Cơ Ho. 

Với sự chung tay của ông K’Điệp, cuốn tài liệu dạy và học tiếng Cơ Ho đã được đưa vào giảng dạy. Từ năm 2004 đến nay, ông K’Điệp còn tham gia đứng lớp dạy tiếng Cơ Ho cho nhiều cán bộ, công chức và cán bộ cơ sở cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng; giúp cho cán bộ người Kinh thuận lợi trong việc giao tiếp với bà con đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

Ảnh xấu - Buôn làng người Cơ Ho đang từng ngày phát triển
Buôn làng người Cơ Ho đang từng ngày phát triển

Tôi hỏi: “Ông thấy lớp trẻ người Cơ Ho hiện nay ứng xử như thế nào với văn hóa truyền thống của dân tộc mình?”. Một phút trầm ngâm, ông K’Điệp chậm rãi nói: “Cũng có cháu thích tìm hiểu văn hóa truyền thống của cha ông mình, nhưng phần lớp trẻ người Cơ Ho ít khi quan tâm đến văn hóa bản địa. Nhiều đứa trẻ sinh ra và lớn lên không biết ngôn ngữ của dân tộc mình. Chính vì thế, bản thân tôi cũng như các nhân sỹ trí thức, các nghệ nhân người Cơ Ho cần nỗ lực hơn nữa, phải có trách nhiệm bồi dưỡng, hướng dẫn, đào tạo cho lớp trẻ, để văn hóa người Cơ Ho mãi tồn tại và phát triển”.

Ông K’Điệp không chỉ là nghệ nhân văn hóa mà còn là Người có uy tín trong cộng đồng người Cơ Ho ở thôn 4, xã Tam Bố, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng.
Ông K’Điệp không chỉ là nghệ nhân văn hóa mà còn là Người có uy tín trong cộng đồng người Cơ Ho ở thôn 4, xã Tam Bố, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng.

Tôi hiểu và đồng quan điểm với ông K’Điệp, không riêng gì thế hệ trẻ dân tộc Cơ Ho mà các dân tộc thiểu số khác ở vùng đất Nam Tây Nguyên này cũng vậy. Cuộc sống tiện nghi, hiện đại đã len lỏi vào từng nóc nhà, từng buôn làng, nên bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số ít nhiều bị chi phối và đứng trước nguy cơ mai một theo thời gian.

Không chỉ là nghệ nhân văn hóa, ông K’Điệp còn là Người có uy tín trong cộng đồng. Ông thường xuyên tiếp xúc với người dân để nắm bắt tâm tự nguyện vọng của bà con; tuyên truyền, vận động, thuyết phục bà con thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tham gia hiến đất, hiến rẫy mở đường giao thông nông thôn. Đồng thời, ông K’Điệp còn vận động người dân trong buôn làng từ bỏ các tập tục lạc hậu như trong cưới hỏi, ma chay; nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết; vận động người dân không sinh con thứ 3, chú trọng làm ăn kinh tế gia đình, thực hiện nếp sống văn hóa ở khu dân cư, góp phần xây dựng buôn làng ngày càng no ấm.

Ông K’Lào, Phó Chánh Văn phòng UBND huyện Di Linh cho biết thêm: “Ông K’Điệp là người hết lòng vì buôn làng người Cơ Ho. Trong thời gian công tác cũng như lúc đã nghỉ hưu, ông luôn nỗ lực hết mình trong mọi công việc, nhất là việc lưu giữ và phát huy văn hóa Cơ Ho. Ngoài ra, ông K’Điệp là "cầu nối" giữa bà con trong buôn làng với các cấp chính quyền, góp phần thực hiện tốt các phong trào hoạt động ở địa phương”.

Năm nay, ông K’Điệp đã 65 tuổi, nhưng công việc “lưu giữ và truyền lửa” văn hóa dân tộc Cơ Ho cho thế hệ trẻ vẫn tiếp diễn. Những suy nghĩ, việc làm của ông K’Điệp xuất phát từ tấm lòng và trách nhiệm, khó đo đếm bằng những con số cụ thể, nhưng đã khẳng định bằng niềm tin và sự kính trọng của đồng bào dân tộc Cơ Ho dành cho ông suốt những năm tháng đã qua.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Trong khuôn khổ các hoạt động chuỗi sự kiện Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam, sáng 20/4/2024, ngày hội Văn hóa - Du lịch lần thứ I của Sóc Trăng được tổ chức tại Làng văn hoá các dân tộc Việt Nam. Đây là dịp để giao lưu văn hóa Nghệ thuật dân ca, dân vũ, ẩm thực, quảng bá du lịch…các vùng miền.
Tin nổi bật trang chủ
Hà Giang: Tích cực tuyên truyền về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng

Hà Giang: Tích cực tuyên truyền về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng

Kinh tế - Vân Khánh - 1 giờ trước
Những năm qua, Hà Giang đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho người dân về chính sách chi trả DVMTR cũng như trong công tác bảo vệ phát triển rừng. Qua đó đã tác động tích cực đến nhận thức và hành động của các tầng lớp nhân dân về chính sách chi trả DVMTR cũng như trong công tác bảo vệ phát triển rừng (BVPTR)
8 kỳ thủ sẽ tham gia tranh tài tại Giải cờ tướng Bát Kiệt - Hương trà Thái Nguyên

8 kỳ thủ sẽ tham gia tranh tài tại Giải cờ tướng Bát Kiệt - Hương trà Thái Nguyên

Thể thao - Tào Đạt - 18:40, 22/04/2024
Ngày 22/4, tại Hà Nội, Liên đoàn Cờ tướng Việt Nam đã tổ chức Lễ công bố Giải cờ tướng Bát Kiệt - Hương trà Thái Nguyên lần thứ Nhất, năm 2024.
BIC chi trả hơn 1,5 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng vay vốn tại Trà Vinh

BIC chi trả hơn 1,5 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng vay vốn tại Trà Vinh

Xã hội - Khánh Sơn - 18:11, 22/04/2024
Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Trà Vinh (BIDV Trà Vinh) vừa tổ chức gặp gỡ và trao số tiền hơn 1,5 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm người vay vốn (BIC Bình An) cho thân nhân khách hàng không may qua đời do tai nạn.
Thông tin chính thức vụ việc cô giáo đánh học sinh lớp 1

Thông tin chính thức vụ việc cô giáo đánh học sinh lớp 1

Xã hội - Minh Nhật - 18:09, 22/04/2024
Ngày 22/4, ông Nguyễn Anh Thủy, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo Mù Cang Chải (tỉnh Yên Bái) đã thông tin chính thức về vụ việc giáo viên bị tố đánh bé gái lớp 1 tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở La Pán Tẩn.
Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Thi đua đánh tỉa quân địch tại mặt trận

Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Thi đua đánh tỉa quân địch tại mặt trận

Sự kiện - Bình luận - PV - 14:45, 22/04/2024
Tròn 70 năm trước, ngày 22/4/1954, Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã có Thư động viên đẩy mạnh cuộc thi đua đánh tỉa quân địch tại mặt trận Điện Biên Phủ.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 16): Biến tướng trào lưu chữa lành

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 16): Biến tướng trào lưu chữa lành

Xuất phát từ những tổn thương về mặt tâm lý, áp lực trong cuộc sống, học tập, gia đình... mong muốn tìm một “điểm tựa”, nhiều người đã chọn các biện pháp để “chữa lành”. Hiểu đơn giản, đây là thuật ngữ chỉ các biện pháp giúp phục hồi về mặt cảm xúc, cải thiện về tâm hồn lẫn thể chất theo hướng tích cực hơn dựa vào các phương pháp khác nhau. Khái niệm này đã có từ lâu trong ghi chép của các tôn giáo, trong thời gian gần đây, đang phổ biến do sự ưa chuộng của giới trẻ. Tuy nhiên, nhiều người đã lợi dụng việc chữa lành này để trục lợi, khiến nạn nhân tiền mất tật mang. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển hôm nay sẽ bàn về Biến tướng trào lưu chữa lành.
Bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu trong dịp lễ 30/4 và 1/5

Bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu trong dịp lễ 30/4 và 1/5

Tin tức - T.Hợp - 14:15, 22/04/2024
Ngày 22/4, Bộ Y tế có văn bản gửi các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế và thuộc trường đại học; Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Y tế các bộ, ngành về việc bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu tai nạn giao thông trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2024.
Hà Nội thí điểm cấp Phiếu Lý lịch Tư pháp trên VNeID

Hà Nội thí điểm cấp Phiếu Lý lịch Tư pháp trên VNeID

Tin tức - T.Hợp - 13:15, 22/04/2024
Từ ngày 22/4/2024, Hà Nội bắt đầu thí điểm cấp phiếu Lý lịch tư pháp trên VNeID cho các trường hợp công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2.
Ngành Điện lực miền Bắc: Làm việc xuyên đêm khắc phục sự cố do mưa lớn và lốc xoáy

Ngành Điện lực miền Bắc: Làm việc xuyên đêm khắc phục sự cố do mưa lớn và lốc xoáy

Tin tức - PV - 07:58, 22/04/2024
Những ngày qua, các tỉnh Sơn La, Yên Bái, Tuyên Quang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Giang... xuất hiện những cơn mưa dông, lốc, mưa đá gây thiệt hại về nhà cửa và tài sản của Nhân dân. Trước tình hình trên, các đơn vị trực thuộc Tổng Công ty Điện lực Miền bắc đã bám sát địa phương, nỗ lực khắc phục sự cố, đảm bảo cung cấp điện phục vụ Nhân dân
Quảng Ngãi: Bảo tồn ngôn ngữ các DTTS bằng cơ sở dữ liệu điện tử

Quảng Ngãi: Bảo tồn ngôn ngữ các DTTS bằng cơ sở dữ liệu điện tử

Công tác Dân tộc - T.Nhân-H.Trường - 06:13, 22/04/2024
Có thể nói, ngôn ngữ là “hồn cốt” của mỗi dân tộc. Hầu hết các dân tộc đều có ngôn ngữ riêng, nhiều dân tộc có chữ viết riêng. Tuy nhiên, một vấn đề đáng lo ngại là ngôn ngữ của DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang có nguy cơ bị mai một. Vì vậy, việc bảo tồn, gìn giữ ngôn ngữ các DTTS là vấn đề cấp thiết.
Tây Nguyên oằn mình trong nắng hạn

Tây Nguyên oằn mình trong nắng hạn

Thời sự - Minh Thu - 06:07, 22/04/2024
Tháng 4, các tỉnh Tây Nguyên đang vào giai đoạn cao điểm mùa khô, dự báo hạn hán năm nay khốc liệt hơn mọi năm. Mực nước và lưu lượng trên các sông suối giảm dần và thấp hơn trung bình nhiều năm. Hàng ngàn ha cây trồng héo rũ vì thiếu nước.