Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mặt trái của du lịch cộng đồng: Kinh doanh kiểu "mạnh ai nấy làm” (Bài 1)

Thúy Hồng - 11:54, 23/02/2021

Với những tiềm năng, lợi thế về thiên nhiên, con người, bản sắc văn hóa đa dạng, những năm qua, việc tổ chức mô hình du lịch cộng đồng đang được coi là loại hình du lịch mang lại lợi ích, hiệu quả kinh tế bền vững nhất cho người dân ở vùng DTTS và miền núi. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch ồ ạt, thiếu tính toán và kiến thức chuyên môn tại một số địa phương, là nguy cơ dẫn đến du lịch cộng đồng hoạt động kém hiệu quả và thiếu bền vững...

Một điểm du lịch ở xã Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai. ảnh tư liệu.
Một điểm du lịch ở xã Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai. ảnh tư liệu.

Ở một số nơi, do thiếu tính tổ chức, thiếu sự chuẩn bị, thiếu kỹ năng, lại nóng vội thu lợi nhuận dẫn đến tình trạng “nhà nhà đua nhau làm du lịch”. Việc phát triển ồ ạt dẫn đến tình trạng làm du lịch với tâm lý “mạnh ai nấy làm”, hoặc theo kiểu phong trào, kinh doanh theo kiểu “chộp giật” …

Phát triển ồ ạt

Nói đến du lịch cộng đồng (DLCĐ), không ít người sẽ nghĩ ngay đến khu du lịch bản Lác, xã Chiềng Châu, Mai Châu, tỉnh Hòa Bình. Giai đoạn 2014 - 2016, khách du lịch nội địa đến bản Lác rất đông, hiệu quả kinh tế có thể thấy rõ. Các hộ chỉ cần sửa sang lại nhà cửa, sắm thêm đồ dùng là có thể làm du lịch, thu về lợi nhuận. Đây cũng là giai đoạn du lịch bản Lác phát triển “nóng” nhất với việc nhà nhà làm DLCĐ.

Nhưng đó là câu chuyện của DLCĐ bản Lác trong thời kỳ phát triển mạnh nhất. Còn hiện nay, khách quốc tế lưu trú qua đêm và chi tiêu tại bản Lác từ năm 2018 đến nay có xu hướng giảm; khách nội địa có tăng nhưng tăng ít.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này do không gian của bản đã dần bị hiện đại hóa, những nhà sàn gỗ xưa kia được thay thế dần bằng những ngôi nhà bê tông mới. Ông Hà Công Tím, Người có uy tín bản Lác cho biết: “Càng ngày, gỗ làm nhà càng quý hiếm, việc làm nhà sàn gỗ có chi phí cao gấp 2, 3 lần so với nhà sàn bê tông nên các hộ làm du lịch sau không có kinh phí để làm, hầu hết đều sơn bê tông giả gỗ”.

Bên cạnh đó, truyền thống văn hóa cũng dần bị mai một. Những khung cửi dệt thổ cẩm của người phụ nữ Thái trước đây đành tháo dỡ, xếp gọn vào trong kho để lấy chỗ treo bán khăn quàng cổ "Made in China”. Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh, thỉnh thoảng dừng chân mua cơm lam, rau sắng, bó đũa tre, chiếc mõ trâu… thì giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động.

Bà Hà Thị Hòa, Trưởng phòng Văn hóa- Thông tin huyện Mai Châu cho biết: Quy hoạch vẫn là điểm yếu mấu chốt hiện nay ở bản Lác, các hộ đang làm du lịch theo kiểu "mạnh ai nấy làm”. Để đáp ứng lượng khách đến bản đông, các hộ đã xây dựng, sửa sang, cơi nới, mở thêm nhiều loại hình dịch vụ như cafe, spa…, khiến cho không gian văn hóa nhà sàn của người Thái bị phá vỡ.

Có thể thấy, mô hình DLCĐ đang góp phần vào phát triển kinh tế cho người dân địa phương, nhưng nếu loại hình du lịch này vẫn phát triển ồ ạt, không có hướng dẫn, làm ảnh hưởng đến kinh tế, đến niềm tin vào du lịch cộng đồng.

Kinh doanh kiểu "ăn xổi"

Lào Cai là một trong những địa phương có mô hình DLCĐ khá phát triển, góp phần tạo sinh kế và nâng cao đời sống của đồng bào. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Lào Cai đã xây dựng quy hoạch phát triển các điểm du lịch cộng đồng tại các địa phương; đồng thời tổ chức đào tạo nguồn nhân lực và có giải pháp bảo tồn phong cảnh và nét văn hoá đặc sắc của các thôn, bản của đồng bào DTTS với phương châm “Biến di sản thành tài sản” để phát triển kinh tế du lịch. Tuy nhiên, qua thời gian hoạt động, hiện loại hình du lịch này đang bộc lộ nhiều hạn chế.

Ví dụ ở thị xã Sa Pa, có rất nhiều người từ các tỉnh miền xuôi lên thuê nhà, thuê đất của người dân địa phương để mở các điểm du lịch Homestay, nhưng thực chất họ chỉ đơn thuần là xây nhà cho thuê phòng, kinh doanh dịch vụ ăn uống và các dịch vụ khác. Chỉ tính thôn Tả Van Giáy 1 và Tả Van Giáy 2, thuộc xã Tả Van hiện có 50 cơ sở Homestay, thì khoảng 50% là của người nơi khác đến thuê. Như vậy, bản chất của DLCĐ sẽ dần mất đi. Trước đây, điểm DLCĐ Tả Van được ưa chuộng, bởi vẻ hoang sơ với khung cảnh thôn, bản thơ mộng với những ngôi nhà gỗ yên bình. Thay vào đó, hiện nay là những nhà hàng, nhà nghỉ được xây kiên cố, dịch vụ ăn uống mở tràn lan. Thậm chí, không ít cơ sở Homestay “bê” luôn mô hình kinh doanh dịch vụ nhà nghỉ, nhà hàng ở thành phố vào vùng nông thôn này.

Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh ở bản Lác, Mai Châu, Hòa Bình giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động. ảnh tư liệu
Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh ở bản Lác, Mai Châu, Hòa Bình giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động. Ảnh tư liệu

Ở tỉnh Yên Bái, qua thời gian hoạt động, mô hình DLCĐ cũng đang xuất hiện nhiều tồn tại. Chị Nguyễn Lan Hương, một du khách đến từ Hà Nội cho biết: Các Homestay chỉ chú trọng đến lưu trú, ăn uống và một số ít hoạt động văn hóa khác, mà chưa thực sự được hòa vào cuộc sống của người dân địa phương từ ăn ở đến sinh hoạt, lao động, tập tục văn hóa để trải nghiệm.

 Bên cạnh đó, do nguồn lực từ gia đình, tự phát, nên khi thực hiện, nhiều hộ không đủ cơ sở vật chất; thiếu kinh nghiệm về cách bố trí, sắp xếp vật dụng phòng nghỉ; hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ; hạn chế về giao tiếp với khách nước ngoài; thiếu liên kết trong cộng đồng để tạo các sản phẩm văn hóa du lịch địa phương...do đó, không thu hút được khách du lịch lưu lại lâu.

Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Việt Nam, mô hình DLCĐ hiện đã mở rộng ra trên cả nước, với khoảng 300 làng, bản, buôn, thôn, xóm có hoạt động loại hình này. Tuy nhiên, nhiều địa phương đang rất lúng túng khi phát triển DLCĐ. Hầu hết người dân tự tìm lối đi, mỗi nơi phát triển một kiểu, mạnh ai nấy làm, nhỏ lẻ thiếu bền vững. Ở một số địa phương, chưa chú trọng đến công tác quy hoạch, quản lý mô hình, dẫn đến tình trạng, hộ dân vì lợi ích kinh tế mà phát triển ồ ạt...

Tin cùng chuyên mục
Trên những nẻo đường đến với đồng bào

Trên những nẻo đường đến với đồng bào

Trên hành trình đưa chính sách của Đảng, Nhà nước đến với đồng bào, những cán bộ làm công tác dân tộc xứ Thanh đã in dấu chân mình trên khắp các nẻo đường, góp phần làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh. Giờ đây, trường học khang trang, đường giao thông thông suốt đến tất cả các huyện, thậm chí đến tận các xã vùng cao, điện thắp sáng bản làng, phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt, sản xuất, học tập, vui chơi của Nhân dân và các em học sinh. Những mâm cơm của đồng bào đã đầy đặn hơn, chất lượng hơn nhờ kinh tế ngày một phát triển…
Tin nổi bật trang chủ
Tối 8/5: Thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước ghi nhận 65 ca

Tối 8/5: Thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước ghi nhận 65 ca

Tin tức - PV - 19:40, 08/05/2021
Bản tin tối 8/5 của Bộ Y tế cho biết có thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước đã ghi nhận 65 ca.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử tại Hà Nội

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử tại Hà Nội

Thời sự - PV - 17:17, 08/05/2021
Ngày 8/5, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV, đơn vị bầu cử số 1, thành phố Hà Nội đã tham dự Hội nghị tiếp xúc giữa người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV với cử tri các quận Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, trình bày chương trình hành động, vận động bầu cử theo luật định.
Ngày Thalassemia thế giới (8/5): Bệnh tan máu bẩm sinh dễ phòng nếu chủ động

Ngày Thalassemia thế giới (8/5): Bệnh tan máu bẩm sinh dễ phòng nếu chủ động

Sức khỏe - PV - 16:51, 08/05/2021
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là bệnh máu di truyền bẩm sinh phổ biến trên thế giới và Việt Nam. Căn bệnh này khiến người mắc phải điều trị suốt đời trong bệnh viện, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người bệnh, gia đình và cộng đồng. Đặc biệt, bệnh đã và đang gây hậu quả nghiêm trọng đến chất lượng giống nòi. Căn bệnh khó chữa này có thể phòng tránh được khi người dân hiểu biết đầy đủ về bệnh, chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh.
An Giang: Bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn

An Giang: Bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn

Tin tức - Minh Triết - 16:43, 08/05/2021
Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang vừa bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn khi đối tượng vừa qua Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên.
UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên ĐBQH khóa XV

UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên ĐBQH khóa XV

Thời sự - Hồng Diễm - 16:36, 08/05/2021
Ngày 8/5, tại TP Vị Thanh, UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức Hội nghị gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên thuộc đơn vị bầu cử số 1 ĐBQH khóa XV, nhiệm kì 2021 – 2026 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Hậu Giang.
Sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT làm nhiều đợt nếu dịch COVID-19 phức tạp

Sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT làm nhiều đợt nếu dịch COVID-19 phức tạp

Giáo dục - PV - 16:29, 08/05/2021
Trước sự tác động của dịch COVID-19, PGS.TS Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Giáo dục và Đào tạo cho biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ được tổ chức làm nhiều đợt và đề thi sẽ phù hợp với bối cảnh học sinh đi học trong dịch bệnh.
Phát động Tháng Nhân đạo năm 2021 với chủ đề Vì một cộng đồng an toàn

Phát động Tháng Nhân đạo năm 2021 với chủ đề Vì một cộng đồng an toàn

Tin tức - PV - 14:05, 08/05/2021
Tháng Nhân đạo năm 2021 kêu gọi toàn xã hội chung tay xây dựng một cộng đồng đoàn kết, giàu lòng nhân ái, khỏe mạnh, an toàn trước dịch bệnh, thiên tai và các sự cố nghiêm trọng.

"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

Sắc màu 54 - Lê Trọng Sáng - 14:00, 08/05/2021
Nằm ở khu vực Bắc Tây Nguyên, Gia Lai là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na… Những nét đặc trưng riêng biệt trên vùng đất đỏ ba-zan này đã làm nên sự hấp dẫn du khách mà ít nơi nào có được.
Tạm dừng tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I, năm 2021

Tạm dừng tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I, năm 2021

Tin tức - T.Hợp - 13:40, 08/05/2021
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa có văn bản số 1442/BVHTTDL về việc tạm dừng thời gian tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I tại tỉnh Kon Tum, năm 2021.
Một điều nhịn, chín điều lành

Một điều nhịn, chín điều lành

Cùng trao đổi - Hoàng Bích Hà - 12:15, 08/05/2021
Từ xưa tới nay, cuộc sống bao giờ cũng đa dạng và phức tạp. Con người sống trong xã hội với rất nhiều mối quan hệ khác nhau, tốt có, xấu có. Trong công việc, lại có vô vàn áp lực khiến cho con người dễ cáu giận, bực tức. Vậy nên ta phải biết kiềm chế và suy nghĩ tới lời của ông cha đã răn dạy để không đánh mất đi những thứ quý giá của đạo làm người.