Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mặt trái của du lịch cộng đồng: Kinh doanh kiểu "mạnh ai nấy làm” (Bài 1)

Thúy Hồng - 11:54, 23/02/2021

Với những tiềm năng, lợi thế về thiên nhiên, con người, bản sắc văn hóa đa dạng, những năm qua, việc tổ chức mô hình du lịch cộng đồng đang được coi là loại hình du lịch mang lại lợi ích, hiệu quả kinh tế bền vững nhất cho người dân ở vùng DTTS và miền núi. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch ồ ạt, thiếu tính toán và kiến thức chuyên môn tại một số địa phương, là nguy cơ dẫn đến du lịch cộng đồng hoạt động kém hiệu quả và thiếu bền vững...

Một điểm du lịch ở xã Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai. ảnh tư liệu.
Một điểm du lịch ở xã Y Tý, huyện Bát Xát, Lào Cai. ảnh tư liệu.

Ở một số nơi, do thiếu tính tổ chức, thiếu sự chuẩn bị, thiếu kỹ năng, lại nóng vội thu lợi nhuận dẫn đến tình trạng “nhà nhà đua nhau làm du lịch”. Việc phát triển ồ ạt dẫn đến tình trạng làm du lịch với tâm lý “mạnh ai nấy làm”, hoặc theo kiểu phong trào, kinh doanh theo kiểu “chộp giật” …

Phát triển ồ ạt

Nói đến du lịch cộng đồng (DLCĐ), không ít người sẽ nghĩ ngay đến khu du lịch bản Lác, xã Chiềng Châu, Mai Châu, tỉnh Hòa Bình. Giai đoạn 2014 - 2016, khách du lịch nội địa đến bản Lác rất đông, hiệu quả kinh tế có thể thấy rõ. Các hộ chỉ cần sửa sang lại nhà cửa, sắm thêm đồ dùng là có thể làm du lịch, thu về lợi nhuận. Đây cũng là giai đoạn du lịch bản Lác phát triển “nóng” nhất với việc nhà nhà làm DLCĐ.

Nhưng đó là câu chuyện của DLCĐ bản Lác trong thời kỳ phát triển mạnh nhất. Còn hiện nay, khách quốc tế lưu trú qua đêm và chi tiêu tại bản Lác từ năm 2018 đến nay có xu hướng giảm; khách nội địa có tăng nhưng tăng ít.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này do không gian của bản đã dần bị hiện đại hóa, những nhà sàn gỗ xưa kia được thay thế dần bằng những ngôi nhà bê tông mới. Ông Hà Công Tím, Người có uy tín bản Lác cho biết: “Càng ngày, gỗ làm nhà càng quý hiếm, việc làm nhà sàn gỗ có chi phí cao gấp 2, 3 lần so với nhà sàn bê tông nên các hộ làm du lịch sau không có kinh phí để làm, hầu hết đều sơn bê tông giả gỗ”.

Bên cạnh đó, truyền thống văn hóa cũng dần bị mai một. Những khung cửi dệt thổ cẩm của người phụ nữ Thái trước đây đành tháo dỡ, xếp gọn vào trong kho để lấy chỗ treo bán khăn quàng cổ "Made in China”. Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh, thỉnh thoảng dừng chân mua cơm lam, rau sắng, bó đũa tre, chiếc mõ trâu… thì giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động.

Bà Hà Thị Hòa, Trưởng phòng Văn hóa- Thông tin huyện Mai Châu cho biết: Quy hoạch vẫn là điểm yếu mấu chốt hiện nay ở bản Lác, các hộ đang làm du lịch theo kiểu "mạnh ai nấy làm”. Để đáp ứng lượng khách đến bản đông, các hộ đã xây dựng, sửa sang, cơi nới, mở thêm nhiều loại hình dịch vụ như cafe, spa…, khiến cho không gian văn hóa nhà sàn của người Thái bị phá vỡ.

Có thể thấy, mô hình DLCĐ đang góp phần vào phát triển kinh tế cho người dân địa phương, nhưng nếu loại hình du lịch này vẫn phát triển ồ ạt, không có hướng dẫn, làm ảnh hưởng đến kinh tế, đến niềm tin vào du lịch cộng đồng.

Kinh doanh kiểu "ăn xổi"

Lào Cai là một trong những địa phương có mô hình DLCĐ khá phát triển, góp phần tạo sinh kế và nâng cao đời sống của đồng bào. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Lào Cai đã xây dựng quy hoạch phát triển các điểm du lịch cộng đồng tại các địa phương; đồng thời tổ chức đào tạo nguồn nhân lực và có giải pháp bảo tồn phong cảnh và nét văn hoá đặc sắc của các thôn, bản của đồng bào DTTS với phương châm “Biến di sản thành tài sản” để phát triển kinh tế du lịch. Tuy nhiên, qua thời gian hoạt động, hiện loại hình du lịch này đang bộc lộ nhiều hạn chế.

Ví dụ ở thị xã Sa Pa, có rất nhiều người từ các tỉnh miền xuôi lên thuê nhà, thuê đất của người dân địa phương để mở các điểm du lịch Homestay, nhưng thực chất họ chỉ đơn thuần là xây nhà cho thuê phòng, kinh doanh dịch vụ ăn uống và các dịch vụ khác. Chỉ tính thôn Tả Van Giáy 1 và Tả Van Giáy 2, thuộc xã Tả Van hiện có 50 cơ sở Homestay, thì khoảng 50% là của người nơi khác đến thuê. Như vậy, bản chất của DLCĐ sẽ dần mất đi. Trước đây, điểm DLCĐ Tả Van được ưa chuộng, bởi vẻ hoang sơ với khung cảnh thôn, bản thơ mộng với những ngôi nhà gỗ yên bình. Thay vào đó, hiện nay là những nhà hàng, nhà nghỉ được xây kiên cố, dịch vụ ăn uống mở tràn lan. Thậm chí, không ít cơ sở Homestay “bê” luôn mô hình kinh doanh dịch vụ nhà nghỉ, nhà hàng ở thành phố vào vùng nông thôn này.

Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh ở bản Lác, Mai Châu, Hòa Bình giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động. ảnh tư liệu
Con đường nội bản xưa vốn yên bình, du khách rất thích đi bộ thong dong ngắm cảnh ở bản Lác, Mai Châu, Hòa Bình giờ đây là tuyến đường chính dành cho những chiếc xe điện hoạt động. Ảnh tư liệu

Ở tỉnh Yên Bái, qua thời gian hoạt động, mô hình DLCĐ cũng đang xuất hiện nhiều tồn tại. Chị Nguyễn Lan Hương, một du khách đến từ Hà Nội cho biết: Các Homestay chỉ chú trọng đến lưu trú, ăn uống và một số ít hoạt động văn hóa khác, mà chưa thực sự được hòa vào cuộc sống của người dân địa phương từ ăn ở đến sinh hoạt, lao động, tập tục văn hóa để trải nghiệm.

 Bên cạnh đó, do nguồn lực từ gia đình, tự phát, nên khi thực hiện, nhiều hộ không đủ cơ sở vật chất; thiếu kinh nghiệm về cách bố trí, sắp xếp vật dụng phòng nghỉ; hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ; hạn chế về giao tiếp với khách nước ngoài; thiếu liên kết trong cộng đồng để tạo các sản phẩm văn hóa du lịch địa phương...do đó, không thu hút được khách du lịch lưu lại lâu.

Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Việt Nam, mô hình DLCĐ hiện đã mở rộng ra trên cả nước, với khoảng 300 làng, bản, buôn, thôn, xóm có hoạt động loại hình này. Tuy nhiên, nhiều địa phương đang rất lúng túng khi phát triển DLCĐ. Hầu hết người dân tự tìm lối đi, mỗi nơi phát triển một kiểu, mạnh ai nấy làm, nhỏ lẻ thiếu bền vững. Ở một số địa phương, chưa chú trọng đến công tác quy hoạch, quản lý mô hình, dẫn đến tình trạng, hộ dân vì lợi ích kinh tế mà phát triển ồ ạt...

Tin cùng chuyên mục
“Gom” ruộng để làm ăn lớn

“Gom” ruộng để làm ăn lớn

Dẫu chưa thể gọi là “thẳng cánh cò bay”, nhưng những cánh đồng rộng nhiều ha nhờ “gom”, thuê, mượn... đã “hé lộ” một cách thức làm ăn lớn từ việc tổ chức lại sản xuất thông qua tích tụ ruộng đất. Từ khát khao, hoài bão của những “hai lúa”, đất đang đẻ ra tiền.
Tin nổi bật trang chủ
Bức tường thành áo trắng Blouse

Bức tường thành áo trắng Blouse

Hơn một năm, dịch Covid-19 hoành hành từ Bắc vào Nam; hơn một năm những người trên tuyến đầu ấy chưa một phút giây ngơi nghỉ; cũng hơn một năm rồi, cuộc sống của chính họ đã bị đảo lộn… Chẳng thể đo đếm những lặng thầm hi sinh, những nhọc nhằn, vất vả. Họ không chỉ là bác sĩ, họ còn là chiến sĩ, là những người hùng trong cuộc chiến chống dịch Covid-19. Và hơn hết, bức tường thành áo trắng Blouse còn vững vàng, chúng ta hoàn toàn có thể đặt trọn niềm tin.
Động lực từ những ngôi nhà

Động lực từ những ngôi nhà "Mái ấm tình thương"

Dân tộc - Miền núi - Mạnh Cường - 16:44, 26/02/2021
Trước Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, 340 hộ đồng bào DTTS nghèo trên địa bàn huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La đã được ở trong những ngôi nhà mới khang trang, sạch đẹp. Những ngôi nhà mang tên “Mái ấm tình thương” đã giúp đồng bào DTTS huyện Sốp Cộp bước vào năm mới có thêm niềm tin, động lực lao động sản xuất, vươn lên xóa đói giảm nghèo.
Nghệ An: Thời tiết thuận lợi, nông dân xuống đồng sớm để chăm lúa

Nghệ An: Thời tiết thuận lợi, nông dân xuống đồng sớm để chăm lúa

Kinh tế - Minh Thanh - 16:38, 26/02/2021
Dù không khí vui Tết, vui xuân vẫn còn hiện hữu trong mỗi nhà, mỗi ngõ xóm, nhưng tranh thủ thời tiết nắng ấm thuận lợi, bà con nông dân xứ Nghệ đã xuống đồng ngay từ mùng 3 Tết để chăm bón cho cây lúa. Khí thế lao động hăng say hứa hẹn cho một vụ mùa bội thu.
“Gom” ruộng để làm ăn lớn

“Gom” ruộng để làm ăn lớn

Xã hội - Thanh Hải - 16:33, 26/02/2021
Dẫu chưa thể gọi là “thẳng cánh cò bay”, nhưng những cánh đồng rộng nhiều ha nhờ “gom”, thuê, mượn... đã “hé lộ” một cách thức làm ăn lớn từ việc tổ chức lại sản xuất thông qua tích tụ ruộng đất. Từ khát khao, hoài bão của những “hai lúa”, đất đang đẻ ra tiền.
Huyện Cư M’gar (Đăk Lăk): Điểm sáng trong thực hành tiết kiệm theo gương Bác

Huyện Cư M’gar (Đăk Lăk): Điểm sáng trong thực hành tiết kiệm theo gương Bác

Xã hội - Lê Hường - 16:20, 26/02/2021
Những năm gần đây, huyện Cư M’gar (Đăk Lăk) được tỉnh và các cấp ngành đánh giá, công nhận là địa phương điển hình trong thực hiện phong trào tiết kiệm theo gương Bác. Thông qua việc phát động, triển khai các mô hình, Cư M’gar đã tiết kiệm nhiều tỉ đồng để xây dựng nhà Đại đoàn kết, hỗ trợ con giống cho hộ có hoàn cảnh khó khăn; xây nhà vệ sinh cho các trường học vùng sâu.
Uzbekistan đăng cai Vòng chung kết U23 châu Á 2022

Uzbekistan đăng cai Vòng chung kết U23 châu Á 2022

Thể thao - Giải trí - PV - 16:19, 26/02/2021
Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) đã chấp thuận để Liên đoàn bóng đá Uzbekistan đăng cai Vòng chung kết U23 châu Á 2022.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Trồng hàng trăm cây cần sa để… nuôi gia súc

Trồng hàng trăm cây cần sa để… nuôi gia súc

Pháp luật - PV - 16:10, 26/02/2021
Khi bị cơ quan công an phát hiện, đối tượng khai trồng hàng trăm cây cần sa để… nuôi gia súc.
Quy trình giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội ở Trung ương theo 3 bước

Quy trình giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội ở Trung ương theo 3 bước

Thời sự - PV - 16:03, 26/02/2021
Việc giới thiệu người của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở Trung ương ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV được thực hiện theo 3 bước.
Lâm Đồng làm thẻ căn cước công dân gắn chíp điện tử lưu động cho người dân vùng sâu

Lâm Đồng làm thẻ căn cước công dân gắn chíp điện tử lưu động cho người dân vùng sâu

Tin tức - PV - 15:50, 26/02/2021
Sáng 26/2, Công an huyện Cát Tiên (Lâm Đồng) tổ chức làm thẻ căn cước công dân gắn chíp điện tử cho người dân trên địa bàn. Chương trình cấp thẻ căn cước thực hiện lưu động tại tất cả 9 xã, thị trấn; dự kiến thực hiện liên tục (cả thứ 7 và chủ nhật) từ nay đến ngày 6/3.
Nhà nước mua 150 triệu liều vắc xin Covid-19 tiêm miễn phí cho dân

Nhà nước mua 150 triệu liều vắc xin Covid-19 tiêm miễn phí cho dân

Tin tức - PV - 15:49, 26/02/2021
150 triệu liều vắc xin phòng Covid-19 sẽ được Chính phủ mua sắm, nhập khẩu trong năm 2021. Nguồn kinh phí đảm bảo cho hoạt động này là từ ngân sách nhà nước.
Nỗi ám ảnh doping và quyết tâm vì một nền thể thao “sạch”

Nỗi ám ảnh doping và quyết tâm vì một nền thể thao “sạch”

Thể thao - Giải trí - PV - 15:46, 26/02/2021
Doping từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh của thể thao Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung và trên thực tế đã không ít lần các VĐV của chúng ta phải chịu án kỷ luật vì những lỗi “thiếu hiểu biết”.