Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng nghề Táo quân vào vụ Tết

Vũ Hào - 10:06, 07/01/2021

Hai Ông một Bà được dân gian thờ phụng chính là bộ ba Táo quân (Thần bếp). Những năm gần đây, làng nghề Địa Linh, xã Hương Vinh, Hương Trà, Thừa Thiên- Huế đã thay đổi mẫu mã Táo quân để phù hợp với nhu cầu thực tế. Từ ba ông Táo đất nung rất to (gọi là ông Đầu Rau) có thể thay cái kiềng ba chân, thành ba ông Táo nhỏ xíu chỉ để thờ.

Người dân phơi nắng bộ ông Táo cho khô nước sơn
Người dân phơi nắng bộ ông Táo cho khô nước sơn. Ảnh TL

Làng nghề đất tốt

Nhiều người khi đến Thừa Thiên - Huế hẳn không quên phố cổ Bao Vinh, khu phố nhỏ một thời phồn thịnh nay đã suy tàn, nhưng vẫn còn nét đài các xa xưa giống như Hội An. Phía tây phố cổ là một cánh đồng làng Địa Linh (thuộc xã Hương Vinh, Hương Trà, Thừa Thiên- Huế), đất đai phì nhiêu, đặc biệt đất sét rất tốt để làm gạch, ngói và một món hàng không thể thiếu trong ngày Tết: ông Táo đất. Thời các vua Nguyễn cho đặt tại đây một công xưởng để lấy đất tốt làm gạch, tên gọi là “Nê ngoã tượng cục”. Hầu hết các công trình của di tích Huế ngày nay đều làm từ đất (gạch) nơi đây. Theo sách “Ô châu cận lục”, cái tên làng “Địa Linh” là do vua thấy đất tốt mà ban cho.

Về làng nghề Địa Linh còn cách 1 cây số nữa mới đến cổng làng nhưng thoảng trong gió lộng đã ngửi thấy mùi trấu và củi cháy khét, mùi đất nung. Đi qua những hàng dậu thưa, sẽ thấy những sân phơi tầng tầng lớp lớp ông Táo đất. Mặc cho thị trường biến động, ba anh em “nhà ông Táo” ở làng Địa Linh (Võ Văn Đức) vẫn cần cù đốt những mẻ lò trong năm cũ; sẵn sàng để đưa những ông Táo thơm mùi đất mới đến với mọi bếp lửa gia đình đón Tết truyền thống.

Đất sét được người dân chuẩn bị trước cả năm để đưa vào sản xuất cho mùa sau
Đất sét được người dân chuẩn bị trước cả năm để đưa vào sản xuất cho mùa sau. Ảnh TL


Ông Võ Văn Đức, chủ lò ông Táo Địa Linh vừa xắn đất, vừa nói chuyện: “Do quan niệm coi trọng bộ tượng thờ ba ông Táo đất nung, hết một năm cũ, cần phải mua lại bộ mới nên nghề làm ông Táo của làng Địa Linh vẫn tồn tại. Dù biết nếu chỉ mưu sinh bằng nghề này thì chưa lo được cái Tết đủ đầy nhưng một số hộ dân vẫn ham làm”.

Theo nhà nghiên cứu Trần Đại Vinh “phong tục tập quán lâu đời của người Huế là coi trọng giá trị phong thủy của cái bếp, không kém gì bàn thờ tổ tiên và cửa ngõ. Cả ba yếu tố này nếu tốt đẹp, tổng hợp lại sẽ cấu thành sự hưng thịnh, may mắn, hạnh phúc cho mọi người trong gia đình”. Bởi vậy xưa nay, dù khá giả hay nghèo khó, 23 tháng Chạp hằng năm, nhà nhà đều làm lễ cúng đưa ông Táo về trời. Với những gia đình kinh doanh, buôn bán phát đạt thường tổ chức lễ cúng ông Táo linh đình, cỗ bàn thịnh soạn.

Mâm cỗ cúng ông Táo của người Huế đơn giản, chỉ có một đĩa xôi trắng lớn, một miếng thịt nọng heo luộc, ít hoa quả, cau và trầu, rượu; nếu trong nhà có trẻ con thì cúng thêm một con gà trống luộc nữa. Người Huế không bao giờ cúng cá chép vì “kiêng” (đa số đi chùa và thờ Phật). Còn những người thờ cúng tổ tiên thì lại tin sự tích cá chép hoá rồng, mà rồng là con vật linh thiêng, không được ăn.

Tượng đất ông Táo các loại chưa nung đem phơi nắng
Tượng đất ông Táo các loại chưa nung đem phơi nắng
Đỏ lửa đón Tết

Khoảng 20 tháng Chạp âm lịch trở đi, các bà nội trợ đi chợ hàng mã mua một bộ đồ giấy cúng Táo quân, gồm có hai cái mũ “cánh chuồn” đàn ông và một mũ đàn bà. Mũ dành cho ông Táo thì có hai cánh chuồn, mũ Táo bà không có cánh chuồn. Lại thêm ba cái áo thụng màu sắc sặc sỡ và ba đôi hia. Sau khi lễ cúng hoàn tất, ba ông bà Táo cũ được chủ nhà đem bỏ ở một góc đình, miếu hoặc cây cổ thụ nào đó.

Chị Hoàng Thị Gái làm thợ đốt lò nung ông Táo cho biết  “Sản phẩm ông Táo làng Địa Linh theo truyền thống có hai hình thức. Thứ nhất là ba ông Táo rời, kích cỡ lớn và tầm trung bình. Bộ cao lớn có thể dùng thay kiềng bắc xoong, nồi nấu nướng hàng ngày. Nông dân ưa chuộng loại này, tiện dụng để đun thổi bằng củi hay rơm rạ. Thứ hai là bộ ba ông Táo liền nhau, nhỏ cỡ bàn tay, để thờ mà thôi”.

Để hoàn thành được một bức tượng ông Táo, đòi hỏi thực hiện nhiều công đoạn tỉ mỉ. Thông thường, công đoạn nhồi đất sét cho mịn là nặng nhọc nhất. Phải có đến ba người trai tráng khoẻ mạnh làm công việc này. Ông Đức bảo: “Một xe đất sét tốt như vầy khoảng 4 tấn, mua hết 700 ngàn đồng”. Khối đất trộn với nước, chia thành từng khối nhỏ, nhồi đến khi nào mềm nhão và lấy hai ngón tay vê vê thấy mịn là được”.

Sản phẩm ông Táo hoàn chỉnh chờ đóng gói
Sản phẩm ông Táo hoàn chỉnh chờ đóng gói

Sau khi cho đất vào khuôn, nén chặt và gạt bỏ đi phần đất thừa bên ngoài, bộ ông Táo hoàn thành, đất còn mềm sẽ đem ra sân phơi, đợi khô sẽ quét sơn lên ông Táo màu cánh gián nhạt. Những người thợ sơn hay vẽ ông Táo lành nghề mỗi ngày có thể quét khoảng một ngàn ông Táo, tiền công khoảng 250 ngàn đồng/ngày. Bộ ông Táo chỉ bán được trong tháng Chạp, nhưng phải làm từ mùa hè, để phơi nắng tốt. “Mỗi bộ tượng bán với giá hơn 5.000đ, trừ tất cả chi phí từ đất, màu sơn, bao bì… thì lãi 2.000đ/bộ”, cậu bé Võ Văn Quang, cháu nội ông Đức cho biết như vậy.

Nghề làm ông Táo ở Địa Linh đã có từ thời Chúa Nguyễn vào kinh đô Phú Xuân. Nhưng hiện nay, do tục lệ thờ ông Táo trong bếp đã không còn được chú trọng, nên nghề truyền thống này cũng đang có nguy cơ mai một. Hiện, trong làng Địa Linh chỉ còn vài hộ bám trụ với nghề.

Tin cùng chuyên mục
Người thợ đúc lưỡi cày duy nhất của người Dao Yên Sơn

Người thợ đúc lưỡi cày duy nhất của người Dao Yên Sơn

Từ bao đời nay, đồng bào DTTS ở miền núi phía Bắc đã chế tác ra những nông cụ phù hợp nhằm thích nghi với điều kiện canh tác nông nghiệp trên địa hình đồi núi phức tạp. Ở xóm Khao Hạ, xã Yên Sơn (Hà Quảng, Cao Bằng) duy nhất còn lại một người thợ vẫn đang cần mẫn làm nghề rèn, đúc lưỡi cày truyền thống phục vụ việc canh tác nông nghiệp của bà con người Dao nơi đây.
Tin nổi bật trang chủ
Hiểm họa từ sòng bạc ở vùng biên

Hiểm họa từ sòng bạc ở vùng biên

Pháp luật - PV - 1 giờ trước
Gần đây, tình hình hoạt động của tội phạm đánh bạc ở Tây Ninh có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp dưới nhiều hình thức như đá gà, lắc tài xỉu, bài cào… Đối tượng cầm đầu không chỉ là nam mà còn xuất hiện nhiều “chị đại” với thủ đoạn đánh bạc tinh vi. Phải lần mò suốt thời gian dài các trinh sát mới tóm được những con nghiện cờ bạc mà đa phần thuộc về "nửa kia của thế giới".
Tà Xùa mây trắng bay

Tà Xùa mây trắng bay

Du lịch - Ẩm thực - PV - 1 giờ trước
Thuộc huyện Bắc Yên (Sơn La), xã vùng cao Tà Xùa được khách du lịch ưu ái gọi là “Thiên đường mây”. Không chỉ là điểm sáng trên bản đồ du lịch tỉnh, Tà Xùa còn hấp dẫn với hai đặc sản nổi tiếng là chè Shan Tuyết cổ thụ và quả táo mèo.
Sáng 14/4: Thêm 3 ca mắc COVID-19 tại Khánh Hoà, hơn 60.000 người Việt Nam đã tiêm vắc xin

Sáng 14/4: Thêm 3 ca mắc COVID-19 tại Khánh Hoà, hơn 60.000 người Việt Nam đã tiêm vắc xin

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Bản tin sáng 14/4 của Bộ Y tế cho biết có 3 ca mắc mới COVID-19 là người nhập cảnh tại Khánh Hoà, nâng tổng số ca mắc tại Việt Nam lên 2.717. Hiện, đã có trên 60.000 người Việt Nam tiêm vắc xin COVID-19, các tỉnh, thành phố chuẩn bị tiêm đợt 2.
Thái Lan ghi nhận gần 1000 ca nhiễm mới trong một ngày

Thái Lan ghi nhận gần 1000 ca nhiễm mới trong một ngày

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Thái Lan thông báo ghi nhận 965 ca mắc mới trong ngày hôm qua, nâng tổng số ca mắc lên 34.575 ca, trong đó 97 ca tử vong. Đây là ngày thứ 3 liên tiếp Thái Lan ghi nhận số ca mắc mới gần mốc 1.000 ca.
Sóc Trăng: Họp mặt mừng Tết Chôl Chnăm Thmây 2021

Sóc Trăng: Họp mặt mừng Tết Chôl Chnăm Thmây 2021

Tin tức - N.Tâm - H.Diễm - 18:15, 13/04/2021
Chiều 13/4, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Sóc Trăng tổ chức Họp mặt mừng Tết Chôl Chnăm Thmây 2021. Tham dự họp mặt có đồng chí Lâm Văn Mẫn, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng; đồng chí Hà Ngọc Chiến, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; đại diện lãnh đạo, nguyên lãnh đạo một số Bộ, ngành, địa phương cùng các vị sư sãi, Ban quản trị các chùa phật giáo Nam tông Khmer, gia đình chính sách, Người có uy tín trong đồng bào dân tộc Khmer tỉnh Sóc Trăng. Về phía Uỷ ban Dân tộc có ông Tào Việt Thắng, Phó vụ Trưởng Vụ Địa phương III tham dự.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự Lễ phát động trồng cây tại Khu di tích lịch sử K9

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự Lễ phát động trồng cây tại Khu di tích lịch sử K9

Tin tức - PV - 18:11, 13/04/2021
Ngày 13/4, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đến dự và phát động trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” tại Khu di tích lịch sử K9 - Đá Chông (Ba Vì, Hà Nội). Cùng dự có Thượng tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Chiều 13/4, Việt Nam thêm 7 ca mắc mới COVID-19

Chiều 13/4, Việt Nam thêm 7 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 18:10, 13/04/2021
Tính đến 18 giờ ngày 13/3, Việt Nam ghi nhận 7 ca mắc mới COVID-19 trong 12 giờ qua, đều là ca nhập cảnh.
Quỹ Khởi nghiệp Xanh Việt Nam trao Học bổng Dế Mèn tại Tiểu chủng Viện làng Sông

Quỹ Khởi nghiệp Xanh Việt Nam trao Học bổng Dế Mèn tại Tiểu chủng Viện làng Sông

Tin tức - Thu Nguyệt - 18:02, 13/04/2021
Vừa qua, tại Tiểu chủng viện Làng Sông (huyện Tuy Phước, Bình Định), Quỹ Khởi nghiệp Xanh Việt Nam trao Học bổng Dế Mèn cho 23 nữ sinh (mỗi suất học bổng trị giá 3 triệu đồng) nhằm hỗ trợ một phần học phí học tập cho các em là sinh viên các trường đại học, cao đẳng tại Quy Nhơn được các sơ tại Tiểu chủng viện nuôi dưỡng.

"Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc" - Nơi đồng điệu của những trái tim muốn san sẻ yêu thương

Kinh tế - PV - 17:48, 13/04/2021
Sau hơn 10 ngày phát động, chiến dịch “Triệu ly sữa yêu thương, triệu nụ cười hạnh phúc” đã nhận sự hưởng ứng nhiệt tình của cộng đồng mạng vì ý nghĩa tích cực “kép” mà chương trình mang lại cho chính người tham gia lẫn các em nhỏ kém may mắn trên cả nước. Chiến dịch là một trong số các hoạt động ý nghĩa được Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam tổ chức, hướng đến kỷ niệm 45 năm thành lập của doanh nghiệp này.
Tết quân dân mừng Chôl Chnăm Thmây

Tết quân dân mừng Chôl Chnăm Thmây

Dân tộc - Miền núi - Như Tâm- H. Diễm - 16:37, 13/04/2021
Những ngày này, trên khắp các phum sóc, đồng bào Khmer đang đón mừng Tết Chôl Chnăm Thmây ,với không khí vui tươi, háo hức. Tại TP Cần Thơ, không khí lại càng phấn khởi hơn khi lần đầu tiên TP. Cần Thơ tổ chức Tết quân dân mừng Chôl Chnăm Thmây với nhiều việc làm ý nghĩa. Hoạt động này, không chỉ mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự quan tâm chăm lo của Đảng bộ, chính quyền và lực lượng vũ trang đối với đồng bào dân tộc Khmer, mà còn củng cố, thắt chặt tình cảm gắn kết quân dân.