Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kinh nghiệm nuôi dạy, giáo dục con trẻ của người Thái Nghệ An

Nguyệt Anh - 15:31, 09/05/2022

Trong cuốn sách "Người Thái ở miền tây Nghệ An" của Tiến sĩ Dân tộc học Vi An, ông dành một phần để viết về tục lệ sinh đẻ và kinh nghiệm nuôi dạy con cái của cộng đồng người Thái. Theo ông, người Thái ở Nghệ An thường dạy con 5 thứ phải “biết” đó là: ở, ăn, đi, nói và làm.

Thế hệ trẻ dân tộc Thái Nghệ An hôm nay (Ảnh BNA)
Thế hệ trẻ dân tộc Thái Nghệ An hôm nay (Ảnh BNA)

Người Thái ở Nghệ An quan niệm rằng, một đứa con có nên người hay không phụ thuộc rất lớn và việc dạy bảo của cha mẹ. Cha mẹ phải là người làm gương cho con cái. Dẫu vậy, đứa con có nên người hay không còn phụ thuộc tâm hồn và “con tim” của đứa trẻ. Câu ngạn ngữ “cha mẹ dạy không bằng con tim tự nhận biết” nói lên điều này. Theo Tiến sỹ An gọi “con tim” chính là sức sống nội lực của chính đứa trẻ.

Và một đứa trẻ có nên người hay không được thể hiện ở khả năng lao động, lòng hiếu thảo với mẹ cha, sự trung thực, thuận hòa với cộng đồng. Đó là mục đích hướng đến trong việc dạy con. Muốn đạt được mục đích này, một đứa trẻ phải được dạy 5 kỹ năng gọi là những điều nên “biết”.

Trẻ em dân tộc Thái huyện Tương Dương được mẹ dạy cho cách thêu váy
Trẻ em dân tộc Thái huyện Tương Dương được mẹ dạy cho cách thêu váy (Ảnh Đình Tuân)

Điều phải biết thứ nhất là “ở”. Người Thái có câu "Ăn so đũa, ở so lòng". Vì thế biết "ở" không chỉ là chỉ là tự lo lấy được cuộc sống mà còn phải biết cư xử làm sao cho có trên dưới, trước sau. Một đứa trẻ "biết ở" sẽ được cộng đồng tôn trọng, anh em họ hàng đùm bọc, gắn bó. "Biết ở" còn là sự hiếu thảo, thương yêu cha mẹ, vợ con, biết kính trên nhường dưới, xưng hô đúng thứ bậc. Phải biết vị trí của mình mà ứng xử. 

Biết “ăn” cũng là một kỹ năng quan trọng cho một đứa trẻ được dạy. Đây không là kỹ năng cầm đũa bát, xử lý với từng loại thức ăn như thế nào hay ăn làm sao cho đảm bảo dinh dưỡng mà là kỹ năng "ăn nên đọi nói nên lời". Các bậc cha mẹ thường răn dạy con phải biết cách ngồi ăn như thế nào cho phải phép. Ngoài ra, một đứa trẻ còn phải biết nhường nhịn miếng ngon cho em, người già yếu và sau này là vợ, hoặc chồng con mình. Hơn hết thảy là sau này là biết lo cái ăn cho gia đình.

Tiến sỹ Vi Văn An là người Thái quê gốc huyện Con Cuông (Nghệ An), hiện công tác tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Ông được biết đến là một chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về dân tộc học hiện nay.
Tiến sỹ Vi Văn An là người Thái quê gốc huyện Con Cuông (Nghệ An), từng công tác tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (nay đã về hưu). Ông được biết đến là một chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về dân tộc học. (Ảnh Ngọc Ánh)

Đi đứng cũng là một điều mà các bậc cha mẹ người Thái dạy con cái. Một người đứng đắn là phải biết đi lại nhẹ nhàng, Ngoài ra phải biết nhường cho người già lên cầu thang, ngồi vào mâm cơm trước. Khi cần cũng phải biết đi trước để gánh vác những việc mà gia đình, cộng đồng khi cần đến mình.

Nói phải lựa lời, nói năng nhường nhịn cũng là một kỹ năng cần thiết cho một đứa trẻ. Ăn nói phải nhẹ nhàng, lễ độ, không nói tục, nói lời làm mất lòng người khách. Người Thái có câu tục ngữ “nói như người mà cũng không nói như người” để răn dạy trẻ nhỏ.

Biết “làm” có lẽ là điều quan trọng nhất mà các bậc cha mẹ người Thái răn dạy con cái. Làm đơn giản là làm lụng, lao động để nuôi sống bản thân, gia đình, góp phần dựng xây làng bản. Một người biết yêu lao động sẽ tránh được các tật xấu khác như lười nhác, nhất là trộm cắp, một tính xấu mà người Thái rất xem thường.

Bản làng người Thái ở miền Tây Nghệ An (Ảnh Ngọc Ánh)
Bản làng người Thái ở miền Tây Nghệ An (Ảnh Ngọc Ánh)
Tin cùng chuyên mục
Vẻ đẹp tâm hồn của dân tộc Tày qua tục ngữ, thành ngữ

Vẻ đẹp tâm hồn của dân tộc Tày qua tục ngữ, thành ngữ

Cũng như nhiều dân tộc khác, dân tộc Tày có đời sống văn hóa phong phú với những câu tục ngữ, thành ngữ phản ánh nhận thức và quan niệm của nhân dân về lao động, về các hiện tượng thiên nhiên, về ứng xử, đạo đức… bằng ngôn ngữ hiện thực, súc tích, sinh động, giàu tính hình tượng. Kho tàng đó tiêu biểu cho lời ăn tiếng nói và là tài sản tinh thần chung của dân tộc Tày.
Tin nổi bật trang chủ
Quyết liệt thực hiện đúng tiến độ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Quyết liệt thực hiện đúng tiến độ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Sáng 2/10, tại Đồng Nai, đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội thăm, làm việc, kiểm tra tiến độ thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội tại Dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành (giai đoạn 1).
Yên Bái: Lũ cuốn trôi 1 người dân khi đi qua suối

Yên Bái: Lũ cuốn trôi 1 người dân khi đi qua suối

Tin địa phương - NA - 3 giờ trước
Theo báo cáo nhanh của Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Yên Bái, từ đêm 1/10 đến sáng 2/10, các khu vực trong tỉnh Yên Bái tiếp tục có mưa, mưa vừa, có nơi mưa to đến rất to và dông. Mưa lũ đã khiến 1 người bị cuốn trôi khi đi qua suối, nhiều nhà cửa và công trình giao thông tại một số huyện trong tỉnh bị thiệt hại.
Thủ tướng Cuba kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Việt Nam

Thủ tướng Cuba kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Việt Nam

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Chiều 2/10, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz cùng đoàn đại biểu cấp cao Cuba đã rời Thành phố Hồ Chí Minh, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm hữu nghị chính thức Việt Nam từ ngày 28/9 đến 2/10.
Xã Hiếu (Kon Tum): Hợp tác xã Chè sạch Đông Trường Sơn phát triển cây chè thành cây

Xã Hiếu (Kon Tum): Hợp tác xã Chè sạch Đông Trường Sơn phát triển cây chè thành cây "đặc sản"

Kinh tế - T. Nhân - N.Triều - 6 giờ trước
Nếu ai đã từng đến xã Hiếu, huyện Kon Plong (Kon Tum) mà chưa được tận hưởng hương vị đặc trưng của ly nước chè xanh, thì coi như chưa được tận hưởng “đặc ân” của vùng đất Trường Sơn hùng vĩ này. Đối với người dân xã Hiếu, cây chè hiện nay đã trở thành cây “đặc sản”, đặc biệt, từ khi Hợp tác xã Chè sạch Đông Trường Sơn được thành lập năm 2019 tại đây, để xây dựng thương hiệu chè sạch, giúp người dân tăng thu nhập.
Đặng Lê Nguyên Vũ vô địch Đường lên đỉnh Olympia

Đặng Lê Nguyên Vũ vô địch Đường lên đỉnh Olympia

Giáo dục - Nguyệt Anh - 8 giờ trước
Đặng Lê Nguyên Vũ trở thành nhà vô địch Olympia đầu tiên của Thái Bình với 205 điểm, sau khi trả lời đúng câu hỏi cuối cùng trong phần thi Về đích.
Sự kỳ diệu của âm thanh

Sự kỳ diệu của âm thanh

Foley Artist (người tái tạo âm thanh) chính là những nghệ sĩ thầm lặng phía sau màn ảnh nhỏ. Với những đạo cụ khá đơn giản như pít tông để mô phỏng âm thanh của tiếng vó ngựa, cần tây mô phỏng tiếng gãy xương, hay dẫm chân lên cát mô phỏng việc đi trên con đường đầy tuyết..., họ đã giúp mỗi thước phim, mỗi khung hình trở nên chân thực và sống động nhất. Hãy tìm hiểu cách tạo ra âm thanh đầy thú vị này cùng Báo Dân tộc và Phát triển nhé!
Lâm Đồng: Điều tra vụ hàng trăm cây thông bị triệt hạ

Lâm Đồng: Điều tra vụ hàng trăm cây thông bị triệt hạ

Pháp luật - Văn Yên - 8 giờ trước
Thông tin từ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng cho biết, trên địa bàn vừa xảy ra vụ phá rừng quy mô lớn, khiến hơn 160 cây thông ba lá bị chặt hạ, nằm ngổn ngang tại rừng.
Lũ quét kinh hoàng ở huyện rẻo cao Kỳ Sơn

Lũ quét kinh hoàng ở huyện rẻo cao Kỳ Sơn

Tin địa phương - An Yên - 9 giờ trước
Lũ quét xảy ra từ rạng sáng ngày 2/10 khiến địa bàn xã Tà Cạ và khu vực thị trấn Mường Xén thuộc huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) bị ảnh hưởng nặng nề.
Bạo loạn tại giải bóng đá Vô địch quốc gia Indonesia: 127 người thiệt mạng

Bạo loạn tại giải bóng đá Vô địch quốc gia Indonesia: 127 người thiệt mạng

Thể thao - Giải trí - NA - 10 giờ trước
Kênh CNN Indonesia ngày 2/10 đưa tin, một sự cố bạo loạn khủng khiếp đã xảy ra trong trận đấu giữa Arema FC với Persebaya Surabaya ở Giải vô địch Indonesia khiến 127 người thiệt mạng, bao gồm cảnh sát và người hâm mộ.
Đề phòng lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh

Đề phòng lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh

Tin tức - Nguyệt Anh - 10 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ 8 giờ 15 phút đến 13 giờ 15 phút ngày 2/10, tại khu vực các tỉnh Yên Bái, Quảng Ninh, Lào Cai tiếp tục có mưa với lượng mưa tích lũy phổ biến từ 30-50mm, có nơi trên 80mm. Vùng miền núi thuộc các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh tỉnh đề phòng lũ quét, sạt lở đất...
Đoàn Thiên Ân đăng quang Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022

Đoàn Thiên Ân đăng quang Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022

Giải trí - Nguyệt Anh - 11 giờ trước
Vượt qua 49 thí sinh đến từ mọi miền đất nước, người đẹp Đoàn Thiên Ân, sinh năm 2000, tại tỉnh Long An, đã đăng quang ngôi vị Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022.