Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kinh nghiệm nuôi dạy, giáo dục con trẻ của người Thái Nghệ An

Nguyệt Anh - 15:31, 09/05/2022

Trong cuốn sách "Người Thái ở miền tây Nghệ An" của Tiến sĩ Dân tộc học Vi An, ông dành một phần để viết về tục lệ sinh đẻ và kinh nghiệm nuôi dạy con cái của cộng đồng người Thái. Theo ông, người Thái ở Nghệ An thường dạy con 5 thứ phải “biết” đó là: ở, ăn, đi, nói và làm.

Thế hệ trẻ dân tộc Thái Nghệ An hôm nay (Ảnh BNA)
Thế hệ trẻ dân tộc Thái Nghệ An hôm nay (Ảnh BNA)

Người Thái ở Nghệ An quan niệm rằng, một đứa con có nên người hay không phụ thuộc rất lớn và việc dạy bảo của cha mẹ. Cha mẹ phải là người làm gương cho con cái. Dẫu vậy, đứa con có nên người hay không còn phụ thuộc tâm hồn và “con tim” của đứa trẻ. Câu ngạn ngữ “cha mẹ dạy không bằng con tim tự nhận biết” nói lên điều này. Theo Tiến sỹ An gọi “con tim” chính là sức sống nội lực của chính đứa trẻ.

Và một đứa trẻ có nên người hay không được thể hiện ở khả năng lao động, lòng hiếu thảo với mẹ cha, sự trung thực, thuận hòa với cộng đồng. Đó là mục đích hướng đến trong việc dạy con. Muốn đạt được mục đích này, một đứa trẻ phải được dạy 5 kỹ năng gọi là những điều nên “biết”.

Trẻ em dân tộc Thái huyện Tương Dương được mẹ dạy cho cách thêu váy
Trẻ em dân tộc Thái huyện Tương Dương được mẹ dạy cho cách thêu váy (Ảnh Đình Tuân)

Điều phải biết thứ nhất là “ở”. Người Thái có câu "Ăn so đũa, ở so lòng". Vì thế biết "ở" không chỉ là chỉ là tự lo lấy được cuộc sống mà còn phải biết cư xử làm sao cho có trên dưới, trước sau. Một đứa trẻ "biết ở" sẽ được cộng đồng tôn trọng, anh em họ hàng đùm bọc, gắn bó. "Biết ở" còn là sự hiếu thảo, thương yêu cha mẹ, vợ con, biết kính trên nhường dưới, xưng hô đúng thứ bậc. Phải biết vị trí của mình mà ứng xử. 

Biết “ăn” cũng là một kỹ năng quan trọng cho một đứa trẻ được dạy. Đây không là kỹ năng cầm đũa bát, xử lý với từng loại thức ăn như thế nào hay ăn làm sao cho đảm bảo dinh dưỡng mà là kỹ năng "ăn nên đọi nói nên lời". Các bậc cha mẹ thường răn dạy con phải biết cách ngồi ăn như thế nào cho phải phép. Ngoài ra, một đứa trẻ còn phải biết nhường nhịn miếng ngon cho em, người già yếu và sau này là vợ, hoặc chồng con mình. Hơn hết thảy là sau này là biết lo cái ăn cho gia đình.

Tiến sỹ Vi Văn An là người Thái quê gốc huyện Con Cuông (Nghệ An), hiện công tác tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Ông được biết đến là một chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về dân tộc học hiện nay.
Tiến sỹ Vi Văn An là người Thái quê gốc huyện Con Cuông (Nghệ An), từng công tác tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (nay đã về hưu). Ông được biết đến là một chuyên gia hàng đầu nghiên cứu về dân tộc học. (Ảnh Ngọc Ánh)

Đi đứng cũng là một điều mà các bậc cha mẹ người Thái dạy con cái. Một người đứng đắn là phải biết đi lại nhẹ nhàng, Ngoài ra phải biết nhường cho người già lên cầu thang, ngồi vào mâm cơm trước. Khi cần cũng phải biết đi trước để gánh vác những việc mà gia đình, cộng đồng khi cần đến mình.

Nói phải lựa lời, nói năng nhường nhịn cũng là một kỹ năng cần thiết cho một đứa trẻ. Ăn nói phải nhẹ nhàng, lễ độ, không nói tục, nói lời làm mất lòng người khách. Người Thái có câu tục ngữ “nói như người mà cũng không nói như người” để răn dạy trẻ nhỏ.

Biết “làm” có lẽ là điều quan trọng nhất mà các bậc cha mẹ người Thái răn dạy con cái. Làm đơn giản là làm lụng, lao động để nuôi sống bản thân, gia đình, góp phần dựng xây làng bản. Một người biết yêu lao động sẽ tránh được các tật xấu khác như lười nhác, nhất là trộm cắp, một tính xấu mà người Thái rất xem thường.

Bản làng người Thái ở miền Tây Nghệ An (Ảnh Ngọc Ánh)
Bản làng người Thái ở miền Tây Nghệ An (Ảnh Ngọc Ánh)
Tin cùng chuyên mục
Tiêu chí ứng xử trong gia đình: Tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ

Tiêu chí ứng xử trong gia đình: Tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có Quyết định số 224/QĐ-BVHTTDL ban hành Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình. Trong đó, tiêu chí ứng xử chung trong gia đình là tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Bức tranh “Hà Nội rong” được “chốt” giá 8.000 USD

Bức tranh “Hà Nội rong” được “chốt” giá 8.000 USD

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Bức tranh “Hà Nội rong” của tác giả Đặng Thái Tuấn (SN 2000, Hà Nội), sinh viên năm thứ 4 ngành Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ Thuật Công nghiệp Hà Nội được định giá tới 8.000 đô la Mỹ (184,7 triệu đồng).
Quy trình cấp hộ chiếu phổ thông qua mạng Internet

Quy trình cấp hộ chiếu phổ thông qua mạng Internet

Xã hội - T.Hợp - 2 giờ trước
Cục Quản lý xuất nhập cảnh phối hợp cùng Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an Hà Nội thí điểm cấp hộ chiếu "điện tử" từ 15/5/2022 . Người dân chỉ cần truy cập Cổng dịch vụ công trực tuyến của Bộ Công an để làm thủ tục cấp hộ chiếu phổ thông mà không cần đến tận nơi như hiện nay.
Phó Thủ tướng Thường trực đôn đốc tiến độ giải ngân đầu tư công tại 9 bộ, ngành

Phó Thủ tướng Thường trực đôn đốc tiến độ giải ngân đầu tư công tại 9 bộ, ngành

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng ngày 16/5, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh, Tổ trưởng Tổ công tác số 1 về kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2022 chủ trì cuộc họp với 9 bộ, ngành có tốc độ giải ngâm chậm hơn so với mặt bằng chung cả nước.
Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa: Tăng cường nhiều biện pháp bình ổn thị trường

Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa: Tăng cường nhiều biện pháp bình ổn thị trường

Sản phẩm - Thị trường - Quỳnh Trâm - 5 giờ trước
Nhằm ổn định thị trường, bình ổn giá, Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hoá tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá hàng hóa, tăng cường công tác trinh sát, nắm bắt nguồn tin nâng cao chất lượng quản lý.
Giới thiệu văn hóa, ẩm thực Argentina tại Hà Nội

Giới thiệu văn hóa, ẩm thực Argentina tại Hà Nội

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 5 giờ trước
Tuần lễ Argentina tại Hà Nội lần thứ VII sẽ diễn ra từ ngày 23 – 28/5/2022, tiếp tục đưa văn hóa, ẩm thực Argentina đến gần hơn với đất nước và người dân Việt Nam.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về cuộc họp của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh với Vụ Hợp tác Quốc tế; chuyến công tác của Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh khảo sát, lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư của đồng bào các DTTS tại xã Tri Lễ, huyện Quế Phong (Nghệ An) về việc hoàn thiện Đề án “Xác định thành phần, tên gọi một số dân tộc và xây dựng danh mục các dân tộc Việt Nam” và một số tin tức nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu 2 bài viết: “Trên vùng mây trắng Chư Tan Kra” của tác giả Tiêu Dao- Bảo Anh và bài viết “Thổ cẩm kể chuyện” của tác giả Hồng Minh.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây vú sữa

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây vú sữa

Bạn của nhà nông - Như Ý - 5 giờ trước
Cây vú sữa từ lâu đã là loại cây được nhiều người yêu thích. Không chỉ mang lại những giá trị kinh tế cao khi cho ra những trái chín thơm ngọt mà nó còn là loại thuốc chữa bệnh hiệu quả được nhiều người tin dùng. Hiện nay để trồng vú sữa mang lại hiệu quả kinh tế cao bà con nên tham khảo kỹ thuật trồng và chăm sóc cây vú sữa dưới đây.
Triển lãm mỹ thuật kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Triển lãm mỹ thuật kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tin tức - Nguyệt Anh - 6 giờ trước
Từ ngày 11 đến 19/5, Hội Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh tổ chức Triển lãm mỹ thuật “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” nhân kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022).
Châu Á đứng đầu thế giới về số ca nhiễm mới COVID-19

Châu Á đứng đầu thế giới về số ca nhiễm mới COVID-19

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Tính đến sáng 16/5, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 521.138.550 ca nhiễm và 6.288.134 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới ghi nhận thêm 304.634 ca nhiễm COVID-19 mới, trong đó châu Á đứng đầu với 152.818 trường hợp.
Hòa Phát lọt Top 2.000 doanh nghiệp lớn nhất thế giới của Forbes

Hòa Phát lọt Top 2.000 doanh nghiệp lớn nhất thế giới của Forbes

Doanh nhân dân tộc - Cát Tường - 6 giờ trước
Tạp chí Forbes vừa công bố danh sách Global 2000 năm 2022 bao gồm 2.000 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Trong số 5 đại diện của Việt Nam ở Global 2000, Tập đoàn Hòa Phát có doanh thu và lợi nhuận lớn nhất và là doanh nghiệp sản xuất duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách này.
Trồng 2.000 cây xanh tại các huyện biên giới tỉnh Đắk Lắk

Trồng 2.000 cây xanh tại các huyện biên giới tỉnh Đắk Lắk

Tin địa phương - NA - 7 giờ trước
Kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 -19/5/2022), Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Cục Quản lý thị trường tỉnh tổ chức trồng 2.000 cây xanh tại các huyện biên giới Buôn Đôn, Ea Súp (tỉnh Đắk Lắk)