Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ðỉnh núi thiêng của người Hà Nhì

PV - 10:59, 20/08/2020

Đứng từ thung lũng Thề Pả nhìn lên vách núi đá dựng đứng cao sừng sững phía Ngải Thầu, anh Phu Giá Xe, người dân thôn Lao Chải bảo đó là đỉnh núi linh thiêng của người Hà Nhì trên vùng cao Bát Xát, nhất là ở Y Tý, A Lù. Trong đời sống tâm linh của mình, trong những nghi lễ thờ cúng quan trọng, người Hà Nhì thường hướng về phía đỉnh núi đó cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Đỉnh núi Ngựa làm cho bức tranh Y Tý thêm hùng vĩ.
Đỉnh núi Ngựa làm cho bức tranh Y Tý thêm hùng vĩ.

Truyền thuyết của người Hà Nhì kể lại rằng, từ xa xưa, người Hà Nhì đã đến Y Tý định cư và khai khẩn đất đai, làm ruộng bậc thang, cấy lúa dưới thung lũng Thề Pả, gần cầu Thiên Sinh. Năm đó, thời tiết hạn hán, không một hạt mưa, cỏ cây khô héo, những ruộng lúa, nương ngô bà con trồng dưới thung lũng Thề Pả cũng héo khô không ra bông, ra bắp. Mùa màng thất thu khiến cuộc sống người Hà Nhì vô cùng khó khăn.

Những cụ già có uy tín nhất trong vùng đi xem, thầy cúng bảo rằng, trên đỉnh núi đá Gạ Tạ Mò cao nhất nhìn xuống thung lũng Thề Pả có một con ngựa thần cư ngụ, thường xuyên bay xuống thung lũng quấy phá, ăn lúa, ngô của bà con, vì thế ngô, lúa không ra hạt được. Đỉnh núi đó còn gọi là núi Ngựa hay núi Thần Ngựa. Muốn ngựa thần không xuống phá lúa, phải làm lễ cúng dâng lễ vật lên thần ngựa trên đỉnh núi kia.

Vậy là người Hà Nhì tổ chức lễ cúng linh đình, thôn nào cũng mổ trâu làm mâm cúng chung, mỗi gia đình lại chuẩn bị một mâm cúng riêng để cúng ở khu rừng công viên của thôn. Lễ vật gồm có thịt trâu, rượu, gạo, các loại nông sản mà bà con làm được để dâng cúng các vị thần linh. Cùng với đó, dưới chân cột đu phải đặt một đấu thóc và nắm cỏ xanh làm lý, cầu mong ngựa thần nhận lễ vật, không xuống phá ngô, lúa của bà con. Sau khi cúng xong, người Hà Nhì ở một số thôn còn đặt con hổ đá Hà Gừ đối diện với phía đỉnh núi đá không cho ngựa thần xuống phá mùa màng nữa. Kể từ đó, mùa màng luôn tươi tốt, người Hà Nhì có cuộc sống ấm no hơn.

Không biết truyền thuyết của người Hà Nhì thực hư thế nào nhưng cho đến nay, cứ đến tháng 6 âm lịch hằng năm là người Hà Nhì ở các thôn, bản vùng cao Bát Xát nô nức tổ chức Lễ hội Khô Già Già cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu. Ở khu ruộng bậc thang thôn Lao Chải, Choản Thèn vẫn còn những con hổ đá bí ẩn nằm đó hướng thẳng về phía đỉnh núi Ngựa xa xa. Già làng Ly Seo Chơ, người có uy tín cao tuổi nhất thôn Lao Chải bảo: Năm 2016, có người trong thôn Lao Chải tự ý thuê người khiêng con hổ đá về nhà mình, bỗng dưng trời lại hạn hán, ngô lúa úa vàng. Thầy cúng nói hổ đá bị mang đi nên ngựa thần lại xuống phá lúa ngô. Bà con trong thôn Choản Thèn quyết đi đòi lại con hổ đá đặt vào đúng vị trí cũ. Kỳ lạ thay, sau đó mây đen vần vũ, trời bỗng đổ mưa sầm sập, các khu ruộng đầy nước, ngô lúa xanh tươi trở lại.

Từ những câu chuyện đậm chất thần bí, đỉnh núi Ngựa trở thành đỉnh núi thiêng của người Hà Nhì không chỉ ở xã Y Tý mà còn ở một số xã khác trên vùng cao Bát Xát. Những lần đi Lễ hội Khô Già Già ở thôn Lao Chải (xã Trịnh Tường) hoặc ở thôn Kin Chu Phìn (xã Nậm Pung), chúng tôi cũng thấy người Hà Nhì dùng đấu thóc, cỏ xanh cúng Thần Ngựa trên đỉnh núi Gạ Tạ Mò theo đúng truyền thống của tổ tiên. Trong một số nghi lễ quan trọng khác, người Hà Nhì cũng dùng đấu thóc, cỏ xanh dâng lên Thần Ngựa như lễ cúng Mu Thu Do tổ chức vào dịp đầu năm khi cấy lúa xong.

Lên xã Y Tý hôm nay, dù đứng ở thôn, bản nào cũng có thể nhìn thấy đỉnh núi Ngựa sừng sững giữa mây trời, giống như hình chú ngựa khổng lồ đang dạo chơi trên đỉnh núi. Đặc biệt, đỉnh núi Ngựa còn như biểu tượng của vùng đất này, làm cho bức tranh phong cảnh Y Tý thêm hoang sơ, hùng vĩ.

Tin cùng chuyên mục
Lưu giữ ché quý cho thế hệ mai sau

Lưu giữ ché quý cho thế hệ mai sau

Ché (ghè) là vật dụng gắn liền với đời sống sinh hoạt của người Gia Rai, Ba Na. Ý thức được các giá trị văn hóa dân tộc, nhiều gia đình đã tích cực lưu giữ những chiếc ché quý, góp phần trao truyền cho thế hệ mai sau.
Tin nổi bật trang chủ
Thông cáo báo chí số 3 Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Thông cáo báo chí số 3 Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Tin tức - PV - 23:23, 25/05/2022
Thứ Tư, ngày 25/5/2022, Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 3, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
Ủy ban Dân tộc ban hành Quy chế quản lý, sử dụng phòng họp số

Ủy ban Dân tộc ban hành Quy chế quản lý, sử dụng phòng họp số

Tin tức - Hiếu Anh - 21:21, 25/05/2022
Vừa qua, Ủy ban Dân tộc đã ban hành Quyết định số 322/QĐ-UBDT về việc Ban hành Quy chế quản lý, sử dụng phòng họp số của Ủy ban Dân tộc.
Bà Rịa - Vũng Tàu: Bố trí 670 tỷ đồng giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu ngay trong năm 2022

Bà Rịa - Vũng Tàu: Bố trí 670 tỷ đồng giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu ngay trong năm 2022

Trang địa phương - Lê Vũ - Bảo Trần - 21:16, 25/05/2022
Sáng 25/5, tại Kỳ họp thứ 7 (Kỳ họp chuyên đề), HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu khóa VII, nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã thông qua nghị quyết chi 670 tỷ đồng để trả 50% chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án thành phần 3, thuộc dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (giai đoạn 1) trong năm 2022.
Thanh Hóa: Còn 26 bản vùng biên giới chưa có điện lưới Quốc gia

Thanh Hóa: Còn 26 bản vùng biên giới chưa có điện lưới Quốc gia

Tin địa phương - Quỳnh Chi - 21:14, 25/05/2022
Theo khảo sát từ Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa, tại 15 xã khu vực biên giới và xã vùng đệm Mường Lý (huyện Mường Lát) có 150 thôn, bản, nhưng chỉ có 124 thôn, bản có điện lưới Quốc gia.
Quảng Ninh: Hội nghị thảo luận Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng

Quảng Ninh: Hội nghị thảo luận Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 21:05, 25/05/2022
Ngày 25/5, tại huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh đã diễn ra Hội nghị thảo luận về Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tiêu biểu tộc người Tày Bình Liêu phục vụ phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Quảng Bình: Hỗ trợ xây dựng mô hình sinh kế cho phụ nữ DTTS

Quảng Bình: Hỗ trợ xây dựng mô hình sinh kế cho phụ nữ DTTS

Nhịp cầu nhân ái - Xuân Tiến - 20:57, 25/05/2022
Ngày 25/5, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Quảng Ninh (tỉnh Quảng Bình) phối hợp với Đồn Biên phòng làng Mô, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình tổ chức “Chương trình đồng hành cùng phụ nữ biên cương”.
Quảng Trị: Bàn giao 8 giếng khoan chống hạn cho đồng bào Bru- Vân Kiều ở xã A Ngo

Quảng Trị: Bàn giao 8 giếng khoan chống hạn cho đồng bào Bru- Vân Kiều ở xã A Ngo

Tin địa phương - Khánh Ngân - 20:55, 25/05/2022
Ngoài khánh thành giếng khoan cộng đồng cho đồng bào, Ban Tổ chức còn trao quà cho đồng bào Bru Vân Kiều có hoàn cảnh khó khăn.
Người Thái Lan với tục thờ thần Rắn

Người Thái Lan với tục thờ thần Rắn

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 18:26, 25/05/2022
Đối với nhiều người, rắn hổ mang là loài động vật đáng sợ nhưng tại đất nước Thái Lan, người dân lại tin rằng, rắn hổ mang là "rắn thiên thần", biểu tượng của sự may mắn, có thể mang lại sức khỏe dồi dào và tài lộc thịnh vượng cho con người. Đã có rất nhiều ngôi đền thờ rắn được dựng trên khắp lãnh thổ Thái Lan.
Liên hoan Du lịch biển Nha Trang 2022 sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 6

Liên hoan Du lịch biển Nha Trang 2022 sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 6

Du lịch - Lam Anh - 18:19, 25/05/2022
Trong khuôn khổ các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch của mùa Hè năm nay, nhằm thu hút du khách đến với thành phố biển Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa đang chuẩn bị mọi mặt cho chương trình Liên hoan Du lịch biển Nha Trang 2022 mang chủ đề “Nha Trang - Chạm đến trái tim” dự kiến diễn ra từ ngày 16 - 19/6.
Ngày 25/5: Việt Nam có 1.344 ca mắc COVID-19 và 2.459 ca khỏi bệnh

Ngày 25/5: Việt Nam có 1.344 ca mắc COVID-19 và 2.459 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:15, 25/05/2022
Ngày 25/5, Việt Nam có 1.344 ca mắc mới COVID-19 tại 46 tỉnh, thành phố trong đó có 1.101 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 2.459 ca COVID-19 đã khỏi bệnh.