Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Đi tìm cây ớt Ariêu

PV - 11:21, 07/08/2022

Ariêu trong tiếng Cơ Tu có nghĩa là chim chào mào. Tên loài chim được chọn đặt cho loại ớt bé tý nhưng vị cay, thơm nồng. Dân nghiền ớt, ăn ớt Ariêu rồi thì thôi không ăn ớt vùng khác nữa.

Vườn ớt Ariêu của người dân thôn A Sờ phát triển tự nhiên giữa núi rừng. (Ảnh: Nguyễn Thành)
Vườn ớt Ariêu của người dân thôn A Sờ phát triển tự nhiên giữa núi rừng. (Ảnh: Nguyễn Thành)

Hương vị của núi rừng

Lễ hội đoàn kết người Cơ Tu và Hội thi thể thao DTTS tỉnh Quảng Nam được huyện Đông Giang đăng cai tổ chức, túi quà gửi tặng khách mời, đại biểu là hai hũ ớt xanh trái li ti, mang thương hiệu Ariêu.

Ông Avô Tô Phương từ Nam Giang qua làm Chủ tịch huyện Đông Giang đã mấy năm nay. Cầm hũ ớt Ariêu tặng anh em làm quà, ông Phương bảo, từ ngày qua Đông Giang, cắn trái ớt Ariêu chính gốc là ông nghiền luôn. Đi công tác đâu cũng nhét túi hũ ớt muối, bữa ăn thiếu trái ớt Ariêu là thiếu vị, mất ngon.

“Ớt Ariêu chính gốc chỉ có ở xã Mà Cooih. Chứ giống ớt đó trồng ở địa phương khác là vị khác liền. Thổ nhưỡng của núi rừng cho vị đặc trưng hiếm có”. Ông Phương vừa nói, vừa mở hũ ớt, bốc mấy trái mời khách thưởng thức. Cũng là dân nghiền ớt, nghe ông Phương nói tôi chảy nước miếng, nhai liền mấy trái. Vị thơm của ớt xanh cay, thơm nồng bốc lên mũi. Ăn xong tôi quyết về tận nơi để được ăn trái ớt giữa rừng.

Phi một mạch lên xã Mà Cooih, rồi gọi điện cho Alăng Diên - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) nông lâm nghiệp Mà Cooih, anh Diên bảo phải chờ đến trưa mới rảnh, vì đang bận dọn hàng bán ở hội chợ nông sản của huyện. Gần trưa, Diên mới đánh xe tải về, hẹn gặp nhau ở chợ xã nơi HTX mới mở gian hàng giới thiệu sản phẩm ngay bên tuyến đường Hồ Chí Minh. Bên trong gian hàng chỉ còn mấy hũ ớt Ariêu muối và ít chuối, măng rừng, dứa rẫy… “Mùa lễ hội, ớt Ariêu làm không kịp bán. Khách đặt mua liên tục”, anh Diên cho biết.

Giữa trưa nắng, chúng tôi theo chân Diên vào thôn A Sờ rồi ngược núi đi tìm cây ớt Ariêu trứ danh chính gốc. Dọc đường đi, Diên kể, trái ớt được đồng bào đặt theo tên loài chim chào mào. Chim chào mào ở Đông Giang nổi tiếng bởi giọng hót, được giới mê chim tìm mua với giá cao ngất. “Loài chim chào mào ở Đông Giang này ăn trái ớt rừng, nên tiếng hót rất hay. Chúng ăn ớt rừng chín rồi phát tán giống ớt khắp núi rừng. Người dân tộc Cơ Tu ở Đông Giang nhất là ở xã Mà Cooil tìm những cây ớt dại hái trái để ăn. Ớt có tên gọi Ariêu từ đó”, Diên kể.

Phải mất gần 1 giờ lội bộ, theo đường rừng, chúng tôi đến một khoảnh đất có cây ớt ARiêu của núi rừng. Ớt mọc giữa cỏ hoang, lau sậy, nằm rải rác trong những nương rẫy của đồng bào. Cây nào cũng chi chít trái nhỏ li ti. Có tiếng người, bầy chim chào mào vút bay, chỉ vọng lại tiếng hót líu lo giữa núi rừng. “Bầy chim chào mào đang làm nhiệm vụ nhân giống loài ớt quý đó”, Diên cười nói.

“Ngày xưa ớt mọc dại khắp rừng. Nay bà con được hướng dẫn cách ươm để trồng tập trung dễ thu hái. Bà con trồng tập trung nhưng không bón phân, mà để cây ớt phát triển tự nhiên. Ăn ớt này ăn rồi thì tôi cam đoan anh không nghiền mới lạ”, Diên cười nói rồi hái ớt đưa khách ăn. Ăn trái ớt đã muối của ông Phương ngon, nhưng nay nếm thử trái ớt xanh giữa rừng vị đậm đà hơn. Vị cay, thơm nồng nhớ mãi.

Trái ớt Ariêu bé tý tẹo nhưng có giá trị cao. (Ảnh: Nguyễn Thành)
Trái ớt Ariêu bé tý tẹo nhưng có giá trị cao. (Ảnh: Nguyễn Thành)

Cây thoát nghèo

Đang chính vụ ớt Ariêu, ớt được HTX thu mua của bà con với giá 300.000 đồng/kg. Tuy nhiên, trái vụ, có thời điểm giá ớt lên đến 500.000 đồng/kg. Ớt sau khi được thu mua, rửa sạch, phơi ráo nước thì được muối, đóng hũ. Cách muối ớt Ariêu cũng rất đơn giản chỉ có muối hạt, không cho thêm bất cứ gia vị nào. “Chỉ có muối hạt mới bảo quản được vị và màu xanh của trái ớt. Ăn rất đậm đà, có vị đặc trưng.” anh Diên nói.

Mỗi hũ ớt Ariêu nhỏ xíu, sau khi muối đóng hũ có giá 70.000 đồng, Diên cho biết: Có nhiều dịp HTX làm không kịp bán, đơn hàng đặt liên tục. Ớt Ariêu hiện nay không chỉ có mặt ở nhiều siêu thị, cửa hàng trong nước, mà đã xuất ngoại. Nhiều người Việt, nhất là người miền Trung đang học tập, làm việc tận châu Âu biết đến ớt này đã đặt mua, gửi qua để dùng. Mỗi hũ ớt xanh muối bằng muối hạt có thể bảo quản cả năm mà không lo hỏng.

“Nhiều người nói giá đó là đắt. Nhưng để hái được một ký ớt không hề dễ. Trái nhỏ tý thế này, các anh hái được một ký ớt đến chiều cũng không xong. Chưa kể, bà con phải băng rừng lội suối, đội nắng, dầm mưa hái cả ngày mới được một ký. Đắt nhưng so với công sức bà con bỏ ra thì rẻ lắm”, anh Diên nói.

HTX Mà Cooil hiện tại có 24 thành viên. Hỏi Diên diện tích ớt Ariêu của HTX bao nhiêu, Diên gãi đầu: “Ớt giữa rừng, bà con trồng rải rác giữa rẫy, chưa thống kê diện tích cụ thể”.

Từ ngày ớt Ariêu được đồng bào canh tác và được công nhận là sản phẩm tiêu biểu của tỉnh Quảng Nam, đời sống người dân trồng ớt Ariêu ở Mà Cooih khấm khá hơn. Nhà nào có vài trăm gốc ớt ở nương rẫy làm thu nhập, hàng tháng dắt lưng 4 - 5 triệu đồng từ ớt.

Gia đình anh Briu Tuấn (35 tuổi) là một trong những thành viên của HTX Mà Cooih, từ khi biết nhân rộng cây ớt ARiêu thu nhập của gia đình cải thiện. Từ hộ nghèo, gia đình Tuấn đã thoát nghèo và vươn lên làm giàu từ cây ớt. Mỗi năm gia đình Tuấn thu hơn 100 triệu đồng nhờ ớt rừng Ariêu. Không riêng gì Tuấn, nhiều hộ gia đình ở Mà Cooih đã giàu lên nhờ ớt, cuộc sống bản làng vùng cao nơi đây dần đổi thay.

“Ớt Ariêu đã được công nhận và gắn nhãn OCOP 4 sao. Cây ớt đã tạo nguồn thu cho bà con giúp người dân nhất là chị em phụ nữ đỡ khổ, nhiều gia đình đã xây nhà, sắm tivi, mua xe máy nhờ những trái ớt bé tý”, Diên cho biết.

Quay lại UBND huyện, hỏi chuyện về cây ớt Ariêu, ông Phương bảo: Giống ớt rừng Ariêu là sản vật đặc trưng chỉ vùng đất Mà Cooih mới cho vị đó. Cũng cây ớt đó, bứng đi qua trồng ở xã khác trồng thì trái khác hẳn, trái to, ăn không còn ngon. Mang về xuôi trồng thì quả to đùng, ăn nhạt thếch.

“Ở Mà Cooih cây ớt đang trở thành cây thoát nghèo. Có đề án, chương trình phát triển diện tích ớt, nhưng tôi lo nhất là việc áp dụng khoa học - kỹ thuật đưa phân bón vào sẽ làm mất vị đặc trưng. Chỉ có để phát triển tự nhiên giữa nương rẫy, không tác động vào mới giữ được đặc trưng. Phát triển nhưng phải bền vững, không chạy theo sản lượng mà đánh mất thương hiệu. Trái ớt bé tý thế kia, nhưng câu chuyện phát triển và giữ được hình dáng li ti thuần khiết, vị đặc trưng là cả câu chuyện không hề nhỏ”, ông Phương nói.

Tin cùng chuyên mục
Đời quế, đời người

Đời quế, đời người

Từ bao đời nay, người Dao ở xã Tầm Xuân, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái vẫn luôn trân trọng cây quế. Đầu năm nào, người Dao cũng cúng thần rừng và thần quế, mong cho có sức khoẻ, mùa màng bội thu và đặc biệt mong cho những em bé mới ra đời có được sức sống mãnh liệt như cây quế rừng, trở thành người có ích cho xã hội. Từ lâu, cây quế đã trở thành một thành tố trong đời sống văn hoá và trở thành cây chủ lực phát triển kinh tế giúp bà con làm giàu.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Thái Lan

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Thái Lan

Thời sự - PV - 21:36, 28/09/2022
Chiều tối 28/9, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Đại tướng Singsuk Singpai - Phó Chủ tịch thứ nhất Thượng viện Thái Lan, cùng Đoàn Ủy ban Thường trực Thượng viện về các Tổ chức độc lập theo Hiến pháp Vương quốc Thái Lan đang có chuyến thăm, làm việc để tìm hiểu về công tác phòng, chống và kiểm soát tham nhũng tại Việt Nam.
Chiến thắng tuyệt đối cho đội tuyển Futsal Việt Nam trong trận ra quân

Chiến thắng tuyệt đối cho đội tuyển Futsal Việt Nam trong trận ra quân

Thể thao - Hoàng Minh - 21:16, 28/09/2022
Trong lượt trận mở màn bảng D giải Futsal vô địch châu Á, đội tuyển Futsal Việt Nam đã vượt qua đội tuyển Fusal Hàn Quốc với tỷ số áp đảo 5-0. Qua đó khẳng định sức mạnh của Futsal Việt Nam tại giải đấu lần này.
Thừa thiên Huế: Bộ đội giúp nhân dân dọn dẹp, sửa lại nhà sau bão

Thừa thiên Huế: Bộ đội giúp nhân dân dọn dẹp, sửa lại nhà sau bão

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 20:05, 28/09/2022
Ngay sau khi cơn bão số 4 (bão Noru) vừa tan, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng của tỉnh Thừa Thiên Huế đã huy động phương tiện, nhân lực về cơ sở giúp người dân khắc phục thiệt hại về nhà cửa, cây cối...
Xử lý nước sinh hoạt sau mưa lũ

Xử lý nước sinh hoạt sau mưa lũ

Media - Lam Anh - 20:02, 28/09/2022
Xử lý nguồn nước cho người dân tại các vùng xảy ra mưa lũ và vệ sinh môi trường phải đặt lên hàng đầu để đảm bảo sinh hoạt và phòng chống dịch bệnh. Vì vậy, ngay khi nước rút, cần thực hiện các biện pháp xử lý nước và môi trường để tránh ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe, thực hiện nguyên tắc “nước rút đến đâu làm vệ sinh đến đó”. Xin trân trọng giới thiệu tới độc giả cách xử lý nước và vệ sinh môi trường trước, trong và sau bão lụt.
Thanh Hóa: Cụ bà 73 tuổi tàng trữ 16 viên đạn K59

Thanh Hóa: Cụ bà 73 tuổi tàng trữ 16 viên đạn K59

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 20:00, 28/09/2022
Thông tin từ UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết, ông Đỗ Minh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh vừa ký Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với bà Lê Thị Oanh (SN 1949, trú tại xã Hoằng Kim, huyện Hoằng Hóa) vì đã tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.
Bản người Mông làm du lịch

Bản người Mông làm du lịch

Bản văn hóa Sin Suối Hồ được UBND tỉnh Lai Châu công nhận là bản du lịch cộng đồng vào năm 2015, có lịch sử hơn 300 năm. Chỉ cách thành phố Lai Châu khoảng 30km, nhưng phải mất gần 3 giờ đồng hồ từ tỉnh lộ 130 mới lên đến nơi. Nơi đây có 142 hộ với hơn 700 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Mông sinh sống gắn với những câu chuyện cổ tích đời thường, không phải ở đâu cũng gặp.
Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Sắc màu 54 - Văn Hoa - 19:59, 28/09/2022
Ngày 28/9, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Họp báo Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II tại tỉnh Thái Nguyên, năm 2022, với chủ đề “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao - Bình đẳng, đoàn kết, hội nhập và phát triển”.
Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Triển khai các nội dung, hợp phần thuộc Chương trình MTQG

Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Triển khai các nội dung, hợp phần thuộc Chương trình MTQG

Khoa học - Công nghệ - Trần Quyên - Minh Thu - 19:55, 28/09/2022
Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang vừa phối hợp với Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, các sở, ngành trên địa bàn tổ chức 6 lớp tập huấn chuyển giao khoa học - kỹ thuật trong sản xuất nông lâm nghiệp thuộc Tiểu dự án 4 - Dự án 5, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: Từ năm 2021 - 2025 (Chương trình MTQG).
Lào Cai: Tiếp xúc cử tri chuyên đề với Người có uy tín

Lào Cai: Tiếp xúc cử tri chuyên đề với Người có uy tín

Người có uy tín - Trọng Bảo - 19:53, 28/09/2022
Thực hiện chương trình tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV, sáng ngày 28/9, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đã có buổi tiếp xúc cử tri chuyên đề với Người có uy tín trong tỉnh.
Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hợp tác vì phát triển xanh bền vững

Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hợp tác vì phát triển xanh bền vững

Tin tức - Thúy Hồng - 19:49, 28/09/2022
Sáng 28/9, Diễn đàn với chủ đề “Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hội nhập, hợp tác vì phát triển xanh và bền vững trong một thế giới có COVID-19” là sự kiện do Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam, Hội LHPN Lào và Hội Phụ nữ Campuchia vì Hòa bình và Phát triển với sự hỗ trợ của UNWomen Việt Nam tổ chức khai mạc tại điểm cầu Thủ đô Hà Nội, kết hợp trực tuyến với Viêng chăn, Phnôm Pênh và các đại biểu tham dự trực tuyến tại gần 500 tài khoản trực tuyến tại các tỉnh, thành phố của 3 nước.
Cảnh cáo Giám đốc CDC tỉnh Hòa Bình liên quan đến vụ Việt Á

Cảnh cáo Giám đốc CDC tỉnh Hòa Bình liên quan đến vụ Việt Á

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 19:44, 28/09/2022
Ông Kiều Đình Vì - Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Hòa Bình đã bị kỷ luật Cảnh cáo vì liên quan tới sai phạm trong đấu thầu, mua sắm thiết bị vật tư y tế với Công ty Việt Á.