Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Di sản xanh ở buôn làng Tây Nguyên

Tấn Vịnh - 09:51, 29/05/2020

Di sản xanh là một phần di sản của thiên nhiên, tạo nên cảnh quan và môi trường sống cho con người là yếu tố quan trọng hình thành di sản nhân văn - đó là kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của cộng đồng các dân tộc đang sinh sống ở buôn làng Tây Nguyên.

Nếp nhà rông cao vút bên dáng cây cổ thụ
Nếp nhà rông cao vút bên dáng cây cổ thụ

Cây di sản

Cảnh quan, môi trường sinh thái ở các thôn bản vùng cao trước tiên là cánh rừng, con suối, bến nước gắn liền với cổ tích, huyền thoại. Ở làng bản nào cũng tồn tại những cây cổ thụ, có tuổi đời hàng trăm năm trở lên, có dáng đẹp, hùng vĩ, gắn liền với văn hóa, lịch sử của vùng đất, tộc người... Đồng bàoTây Nguyên thường không đốn hạ những cây này để lấy gỗ, mà hết sức coi trọng, vì mỗi cây đều ẩn chứa sắc màu huyền thoại.

Trước đây, khi lập làng, đồng bào thường chọn vị trí nào có cây cổ thụ, có con sông dòng suối để chọn điểm làm bến nước. Vị trí lý tưởng nhất là nơi nào có những cây cổ thụ nằm hai bên bờ suối. Hai cây cổ thụ hai bên bờ như những cái trụ tự nhiên vững chắc nhất để đồng bào làm cầu treo qua suối. Đầu cầu treo phía làng cư trú là bến nước, có bóng cây cổ thụ xanh mát, là nơi hẹn hò đôi lứa, nơi bà con gặp gỡ sau một ngày lên nương làm rẫy, nơi nghỉ ngơi thư thái sau giờ lao động mệt mỏi. 

Tây Nguyên vốn rất giàu về di sản xanh. Cây đa làng Ghè, huyện Đăk Cơ (Gia Lai) là cây cổ thụ có gốc vững chắc, tỏa bóng mát, là nơi sinh hoạt lễ hội của bà con trong làng. Buôn làng người Xơ-đăng, Ba Na xung quanh TP. Kon Tum vẫn còn khá nhiều cây cổ thụ, tiêu biểu là cây đa gần cầu treo Kon Klor. Nơi đây có nhà rông đẹp, là địa điểm lý tưởng tổ chức các hoạt động lễ hội truyền thống và các sự kiện giao lưu văn hóa. 

Ở Đăk Lăk có cây long não hơn 100 năm tuổi, được công nhận là Cây di sản và rừng cây cổ thụ trong công viên Biệt điện Bảo Đại như “lá phổi” của thành phố. Ở Buôn Đôn có cây sanh cây si nghìn gốc tạo thành cảnh quan đẹp đã được khai thác du lịch hiệu quả. Cây cổ thụ ở bến nước Ea Tu, TP. Buôn Ma Thuột cũng được công nhận là Cây di sản. Nhờ rừng cây cổ thụ nên giữ được mạch nước dồi dào, phục vụ sinh hoạt của bà con trong buôn. 

Ba cây đa cổ thụ tuyệt đẹp ở xã Quảng Khê, huyện Đăk Glong (Đăk Nông), lại nằm bên hồ Tà Đùng, rất thuận lợi cho việc thăm quan ngắm cảnh. Các trường học ở thành phố và buôn làng quê ở Tây Nguyên cũng có những cây cổ thụ tỏa bóng mát vừa làm đẹp cho ngôi trường vừa là nơi vui chơi của các em học sinh trong lúc giải lao giữa giờ.

Đưa rừng về làng

Trong nhiều năm qua, công tác định canh định cư, xây dựng nông thôn mới (NTM) được thực hiện trên địa bàn Tây Nguyên, miền núi. Một số buôn làng người Xơ-đăng trên sườn Tây Ngọc Linh được chuyển xuống định cư ở những vị trí thuận lợi về giao thông. Vài làng khác chuyển chỗ ở đến nơi an toàn, chống nguy cơ sạt lở, lũ quét, khu vực bảo vệ của rừng phòng hộ, rừng đặc dụng... Tuy nhiên, do quá trình chuyển cư, chuẩn bị mặt bằng chưa tốt nên một số nơi chưa tận dụng và phát huy hiệu quả “di sản xanh”, nhằm tái tạo cảnh quan và môi trường sống phù hợp với điều kiện thiên nhiên, khí hậu, nếp sống văn hóa của đồng bào các dân tộc vùng cao.

Trong quá trình thực hiện định canh, định cư, xây dựng NTM, cần duy trì và khuyến khích bà con sống gần gũi với thiên nhiên. Đặc biệt, khi chọn nơi lập làng mới cần quan tâm đến yếu tố môi trường, chẳng những bảo đảm nguồn nước mà còn có nhiều cây xanh tạo cảnh quan cho buôn làng. Quy hoạch làng mới cần giữ lại những cây cổ thụ đặc trưng làm nên nét duyên dáng, diện mạo của làng bản vùng cao. 

Bên cạnh việc kế thừa vốn “di sản xanh” sẵn có từ rừng đại ngàn cần trồng thêm các loại cây để lấy bóng mát, cây ăn quả, cây lấy gỗ (thay thế khai thác gỗ trong rừng). Nơi có cây cổ thụ có thể bố trí nhà sinh hoạt cộng đồng, trường học, tạo sân chơi thoáng mát cho trẻ em. Một số cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi là tài sản của làng, gắn với truyền thuyết, tín ngưỡng nên cần chung tay gìn giữ, bảo vệ, không được đốn hạ và việc làm hết sức cần thiết là lập hồ sơ để công nhận cây di sản.

Giữ gìn “di sản xanh” ở các buôn làng Tây Nguyên là trực tiếp bảo tồn nguồn gen đa dạng sinh học, cái vốn quý nhất của sự sống. Khi thực hiện định cư, xây dựng NTM, chỉnh trang thôn bản bảo tồn, tái tạo cảnh quan, đặc biệt là đối với những loại cây cổ thụ, cây di sản để làm đẹp cho buôn làng, núi rừng.

Giữ gìn “di sản xanh” ở các buôn làng Tây Nguyên là trực tiếp bảo tồn nguồn gien đa dạng sinh học, cái vốn quý nhất của sự sống. Cần chung tay gìn giữ, bảo vệ và việc làm hết sức cần thiết là lập hồ sơ để công nhận cây di sản.


Tin cùng chuyên mục
Những xe nước nghĩa tình nơi “chảo lửa”

Những xe nước nghĩa tình nơi “chảo lửa”

Mỗi ngày, cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Ninh Thuận lại vượt hàng chục cây số để đưa những thùng nước ngọt miễn phí đến giúp bà con vùng hạn ổn định cuộc sống. Những xe nước của bộ đội đang góp phần tô thắm thêm nghĩa tình quân dân nơi “chảo lửa” Ninh Thuận.
Tin nổi bật trang chủ
Xây dựng Đảng bộ vững mạnh vì mục tiêu phát triển bền vững vùng DTTS và miền núi

Xây dựng Đảng bộ vững mạnh vì mục tiêu phát triển bền vững vùng DTTS và miền núi

Giai đoạn 2020 - 2025, lĩnh vực công tác dân tộc có những thời cơ thuận lợi, đồng thời cũng có rất nhiều thách thức mới. Điều này đòi hỏi các cấp ủy đảng, tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên trong Đảng bộ Cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT) luôn nêu cao ý thức trách nhiệm, nỗ lực phấn đấu, khắc phục mọi khó khăn thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững vùng DTTS và miền núi.
Xóa bỏ tư duy “ấm chân đến già”

Xóa bỏ tư duy “ấm chân đến già”

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 5 giờ trước
Từ 1/7/2020, hợp đồng không xác định thời hạn được xóa bỏ. Điều này đồng nghĩa với việc không còn “viên chức suốt đời”. Tất cả các trường hợp viên chức được tuyển dụng mới sẽ ký kết hợp đồng làm việc xác định thời hạn, trừ những người làm việc ở vùng có điều kiện khó khăn.
Hệ lụy đau lòng từ rượu, bia

Hệ lụy đau lòng từ rượu, bia

Pháp luật - T.An - T.Nhân - 11 giờ trước
Lâu nay tình trạng nhà nhà uống rượu, người người uống rượu trong đồng bào Ba Na ở huyện Tây Sơn (Bình Định) đã và đang gây ra những hệ lụy đau lòng như, tai nạn giao thông, mất an ninh trật tự... Đáng báo động hơn, rượu đang là nguyên nhân gây ra nhiều vụ tự tử.
Dâng đèn hạ - nét đẹp truyền thống của đồng bào Khmer

Dâng đèn hạ - nét đẹp truyền thống của đồng bào Khmer

Sắc màu 54 - Như Hải - 11 giờ trước
Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Phật giáo Nam tông Khmer có nghi thức dâng đèn hạ trong mùa Lễ Nhập hạ của các vị sư. Lễ Nhập hạ diễn ra từ rằm tháng 6 đến rằm tháng 9 âm lịch hằng năm. Năm nay, là năm nhuận (2 tháng 4 âm lịch) nên lễ nhập hạ của đồng bào Khmer diễn ra vào rằm tháng 5 âm lịch (ngày 5/7 dương lịch).
Y Điêng - “cây đại thụ” về văn hóa Tây Nguyên

Y Điêng - “cây đại thụ” về văn hóa Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Đào Đức Tuấn - 11 giờ trước
“Mình như người con Ê Đê vắng nhà đi câu cá, nay đã có cá mang về. Mình chỉ kể lại những câu chuyện đáng nhớ để con cháu biết rằng, Tây Nguyên cần phải thẳm xanh chứ không nên bị xáo tung, cạn kiệt…”, nhà văn Y Điêng chia sẻ.
“Ê-đê Café” tìm chỗ đứng trên thị trường quốc tế

“Ê-đê Café” tìm chỗ đứng trên thị trường quốc tế

Dân tộc hội nhập - Lê Hường - 11 giờ trước
Bằng chính nguyên liệu và cách pha chế độc đáo của đồng bào Ê Đê, anh Y Pốt Niê ở xã Dray Sáp, huyện Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk đã làm thương hiệu cà phê sạch mang tên “Ê-đê Café”, nâng cao giá trị hạt cà phê, phát triển kinh tế. Hiện nay, nhiều đối tác nước ngoài đến hợp đồng hợp tác, đưa thương hiệu Ê Đê cà phê ra thị trường quốc tế.
Đăk Lăk: Báo động tình trạng trồng cây cần sa trong vườn nhà

Đăk Lăk: Báo động tình trạng trồng cây cần sa trong vườn nhà

Pháp luật - Đông Hưng - 23:57, 06/07/2020
Ngay trong vườn, trong rẫy nhà mình, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk đã trồng cây cần sa với số lượng lớn. Khi bị kiểm tra, phát hiện, nhiều người lại khai trồng chỉ để phục vụ cho việc chăn nuôi!.
Điện Biên: Phát huy hiệu quả mô hình giáo dục STEM

Điện Biên: Phát huy hiệu quả mô hình giáo dục STEM

Giáo dục - Hương Chi - 23:51, 06/07/2020
Giáo dục STEM là quá trình tích hợp, vận dụng linh hoạt kiến thức giữa các môn khoa học, kỹ thuật, toán học, công nghệ. Đây là Mô hình giáo dục còn khá mới mẻ và xa lạ với nhiều học sinh vùng DTTS của tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, ở Trường THCS xã Noong Hẹt, huyện Điện Biên, sau hơn 1 năm áp dụng Mô hình giáo dục này đã phát huy hiệu quả tích cực trong giảng dạy, học sinh say mê thực hành và phát huy năng lực sáng tạo.
Khám chữa bệnh tuyến cơ sở ở Gia Lai: Nhiều khó khăn do thiếu bác sĩ trầm trọng

Khám chữa bệnh tuyến cơ sở ở Gia Lai: Nhiều khó khăn do thiếu bác sĩ trầm trọng

Sức khỏe - Thùy Dung - 23:47, 06/07/2020
Dù tỉnh Gia Lai đã đưa ra nhiều chính sách đào tạo bác sĩ theo địa chỉ sử dụng và tổ chức các đợt thi tuyển, nhưng hiện nhiều trung tâm y tế (TTYT), bệnh viện tuyến huyện luôn phải đối mặt với tình trạng thiếu bác sĩ, ảnh hưởng đến nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân, nhất là các cơ sở y tế ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS.
Quảng Trị: Nâng cao giá trị sản phẩm từ Chương trình OCOP

Quảng Trị: Nâng cao giá trị sản phẩm từ Chương trình OCOP

Kinh tế - Hồng Minh - 23:43, 06/07/2020
Với 19 sản phẩm được công nhận OCOP cấp tỉnh, kết quả này có tác động quan trọng để tỉnh Quảng Trị thúc đẩy quảng bá, mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm làng nghề, đặc sản vùng miền và các sản phẩm có lợi thế của địa phương.
Khánh Hòa: Đồng bào DTTS phát huy hiệu quả kiến thức học nghề

Khánh Hòa: Đồng bào DTTS phát huy hiệu quả kiến thức học nghề

Nghề nghiệp - Việc làm - Thành Nhân - 23:31, 06/07/2020
Thực hiện công tác đào tạo nghề (ĐTN) cho lao động (LĐ) người DTTS, thời gian qua, đã có hàng nghìn LĐ người DTTS trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa được tham gia các lớp dạy nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp. Qua đó, đồng bào đã tự tin trong việc phát triển kinh tế gia đình.