Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Để mo Mường trở thành di sản văn hóa thế giới

Nghĩa Hiệp - 14:53, 23/11/2020

Tỉnh Hoà Bình có đến 63,3% dân số là người Mường, đây cũng là nơi dân tộc Mường sinh sống đông nhất cả nước. Văn hoá Mường cổ có sự đa dạng, phong phú, và đặc sắc. Trong đó, phải kể đến mo Mường, một di sản văn hoá tiêu biểu đã và đang tiếp tục được bảo tồn, phát triển. Hiện mo Mường đang được Chính phủ lập hồ sơ để trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Trong các lễ hội quan trọng như Hội khai hạ Mường Bi, lễ cưới, lễ hội… đều có sự xuất hiện của mo Mường (Ảnh chụp hội Mường Bi Tân Lạc 2019)
Trong các lễ hội quan trọng như Hội khai hạ Mường Bi, lễ cưới, lễ hội... đều có sự xuất hiện của mo Mường (Ảnh chụp hội Mường Bi Tân Lạc 2019)

Mo Mường chứa đựng giá trị các loại hình văn hóa dân gian (văn học, diễn xướng, âm nhạc, múa và sân khấu, tín ngưỡng, tri thức dân gian). Đó là những áng mo kể chuyện (mo sử thi), mo nghi lễ (gắn với các nghi lễ tín ngưỡng), mo nhòm (mo tả cảnh). Ngôn ngữ trong mo là kho từ vựng tiếng Mường với nhiều từ cổ là tài sản, di sản vô giá của dân tộc Mường nói riêng, Việt Nam nói chung.

Mo Mường phản ánh nhân sinh quan, vũ trụ quan, chứa đựng tri thức dân gian sâu sắc. Nghệ nhân mo có vai trò là trí thức dân gian và được người dân tôn trọng. Mo Mường được thực hành trong các nghi lễ gắn với đời sống tín ngưỡng, nghi lễ vòng đời của người Mường. Qua kiểm kê có 23 nghi lễ sử dụng mo, nhiều nhất là trong tang lễ, ngoài ra là các nghi lễ cầu phúc lộc, mạnh khỏe, trừ tà, các lễ hội dân gian...

Tuy nhiên, những năm 1960 -1990, mo còn bị xem là mê tín, dị đoan, bị cấm nên đã lệch lạc giá trị. Trong khi đó, các nghệ nhân mo ngày càng ít, thế hệ trẻ không mặn mà với mo, dẫn đến mo Mường nhiều lần đứng trước nguy cơ bị mai một.

Theo thống kê của Sở Văn hoá-Thể thao và Du lịch tỉnh Hoà Bình, giai đoạn 2012 - 2018, số lượng nghệ nhân mo Mường giảm từ 284 người xuống còn 190 người. Trong khi đó, những ông Mo còn lại được coi là người giữ hồn dân tộc Mường thì đều đã ở tuổi rất cao.

Điển hình như, nghệ nhân mo Nguyễn Văn Tiện, năm nay đã 81 tuổi với 20 năm làm thầy mo. Nghệ nhân Tiện cho biết: “Người học phải có tố chất, học công phu, am hiểu sâu sắc văn hóa Mường, có đạo đức, uy tín và đầy đủ đạo cụ, đồ tế khí của nghề, có nổ thân (các đời cha, ông đã từng làm nghề, nếu tự học phải đi mượn nổ các dòng Mo khác). Chính vì thế, rất khó để tìm người truyền lại nghề”.

Nhằm lưu giữ, phát triển những giá trị văn hoá đặc sắc của mo Mường, tỉnh Hoà Bình đã xác định mo Mường là di sản văn hoá cần bảo tồn và phát huy trong đời sống cộng đồng và đưa vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2015 - 2020. Trong đó, nêu rõ nhiệm vụ: Tổng hợp kết quả kiểm kê, lập hồ sơ di sản văn hóa trình Bộ VHTT&DL quyết định công nhận mo Mường, chiêng Mường là di sản văn hóa cấp quốc gia; xây dựng lộ trình lập hồ sơ khoa học trình Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận mo Mường là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Để hiện thực hóa mục tiêu, năm 2016, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 08 về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với công tác giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa mo Mường. Các cấp ủy Đảng, chính quyền vào cuộc, nhận thức của các cấp, ngành và cộng đồng về giá trị của mo Mường từng bước thay đổi.

Thầy mo làm lễ tại Hội Khai hạ Mường Bi
Thầy mo làm lễ tại Hội Khai hạ Mường Bi

Năm 2018, các câu lạc bộ mo Mường được thành lập, điển hình như Câu lạc bộ mo Mường Lạc Sơn, với 36 nghệ nhân tham gia; Câu lạc bộ mo Mường Địch Giáo, với 20 nghệ nhân… Tại đây, các nghệ nhân sinh hoạt, sưu tầm, tìm kiếm lại các roóng mo cổ, sáng tác các câu thơ mo mới. Đến nay, các nghệ nhân đã tập hợp được 115 roóng mo, với hơn 44.000 câu thơ mo và để trình diễn hết các bài mo phải mất 23 ngày mo liên tục. Cùng với đó là tìm kiếm những người trẻ có đủ khả năng, nhiệt huyết để truyền lại nghề.

Đến nay, tỉnh có 5 nghệ nhân ưu tú. Lần đầu tiên trong lịch sử, tỉnh đã xây dựng được bộ chữ viết dân tộc Mường, có ý nghĩa quan trọng trong việc ghi lại các áng mo. Cuối năm 2018, UBND tỉnh đã ban hành Đề án Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa mo Mường Hòa Bình giai đoạn 2019- 2025 và những năm tiếp theo”. Hiện, văn hoá mo Mường đã được Chính phủ gửi đệ trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Mở ra cơ hội lớn quảng bá văn hoá dân tộc nói chung và văn hoá Mường nói riêng đến bạn bè quốc tế.

Tin cùng chuyên mục
Giới trẻ DTTS với tiếng mẹ đẻ - Câu chuyện của tình yêu và lòng tự tôn dân tộc

Giới trẻ DTTS với tiếng mẹ đẻ - Câu chuyện của tình yêu và lòng tự tôn dân tộc

Hiện nay, nhiều bạn trẻ người dân tộc thiểu số (DTTS) không còn biết nghe và nói tiếng mẹ đẻ của mình. Đây là thực tế buồn, cho thấy lòng tự tôn và tình yêu văn hóa dân tộc ở một bộ phận giới trẻ đang giảm sút. Những năm qua, Đảng và Nhà nước có nhiều chính sách nhằm gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của các dân tộc, trong đó có bảo tồn tiếng nói, chữ viết. Việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ cho giới trẻ người DTTS, không chỉ phụ thuộc vào ý thức tự thân, tự lực của mỗi cá nhân, mà của cả cộng đồng dân tộc.
Người khai thác “mỏ vàng” nghệ thuật Chăm

Người khai thác “mỏ vàng” nghệ thuật Chăm

Dân tộc- Tôn giáo - Kiều Maily - 1 giờ trước
Múa Chăm là một loại hình nghệ thuật giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người Chăm. Ngày xưa, múa Chăm thường gắn liền với lễ hội dân gian và chỉ được trình diễn ở những không gian linh thiêng như đền, tháp. Sau này, nghệ thuật múa Chăm được đưa lên sân khấu trình diễn, giới thiệu rộng rãi đến công chúng. Một trong những người có công lớn đưa múa Chăm lên sàn diễn chính là NSND Đặng Hùng.
Sản xuất nông nghiệp ở miền núi trước biến đổi khí hậu: Gánh nặng trong sản xuất (Bài 2)

Sản xuất nông nghiệp ở miền núi trước biến đổi khí hậu: Gánh nặng trong sản xuất (Bài 2)

Xã hội - Khánh Thi - CĐ - 1 giờ trước
Biến đổi khí hậu (BĐKH) kiến sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất của tất cả các hệ thống sản xuất ở Việt Nam, trong đó có ngành nông nghiệp. Nhất là ở miền núi, trong điều kiện sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, phương thức canh tác còn lạc hậu, BĐKH sẽ làm gia tăng gánh nặng dịch bệnh, kéo giảm năng suất của các loại cây trồng, vật nuôi.
Cà Mau: Tập trung tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo ở vùng có đông đồng bào DTTS

Cà Mau: Tập trung tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo ở vùng có đông đồng bào DTTS

Dân tộc- Tôn giáo - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Ban Dân tộc tỉnh Cà Mau vừa ban hành Kế hoạch số 34/KH-BDT về triển khai thực hiện công tác tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo ở vùng có đông đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh.
Làng cổ Shirakawa-go vào Thu

Làng cổ Shirakawa-go vào Thu

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 2 giờ trước
Ẩn mình trong rặng núi Hida hùng vĩ thuộc tỉnh Gifu, ngôi làng Shirakawa-go là một trong hai ngôi làng cổ bậc nhất còn lưu giữ nhiều phong cách làng mạc thời xa xưa của đất nước Nhật Bản khi xung quanh nhà vẫn giữ được những ruộng lúa xanh tốt và bao quanh làng là cả một rừng cây khi chuyển sang Thu tạo nên màu sắc vô cùng quyến rũ.
Các bài thuốc chữa bệnh từ cây ngô thù du

Các bài thuốc chữa bệnh từ cây ngô thù du

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 2 giờ trước
Cây ngô thù du hay còn được gọi với cái tên là ngô vu, thù du, ngô thù...có vị đắng, tính ôn và hơi có độc tính. Phần quả của cây ngô thù du được sử dụng rất phổ biến để làm dược liệu chữa bệnh. Sau đây là một số bài thuốc chữa bệnh có sử dụng dược liệu ngô thù du mời các bạn tham khảo.
Những bông hoa của núi rừng

Những bông hoa của núi rừng

Cùng với sự đầu tư của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, trong những năm gần đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều khởi sắc trên tất cả các lĩnh vực. Đóng góp vào những thành tựu đó là những bông hoa của núi rừng - họ vượt khó vươn lên, truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Hướng dẫn thực hiện Chương trình giáo dục THCS, THPT năm học 2021-2022

Hướng dẫn thực hiện Chương trình giáo dục THCS, THPT năm học 2021-2022

Giáo dục - P. Ngọc - 2 giờ trước
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành Công văn số 4040/BGDĐT-GDTrH hướng dẫn thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, THPT năm học 2021-2022 ứng phó với dịch Covid-19.
Nông sản Việt được ưa chuộng tại thị trường Trung Quốc

Nông sản Việt được ưa chuộng tại thị trường Trung Quốc

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 3 giờ trước
Nhiều mặt hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam đã và đang được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng nhờ chất lượng và khả năng cung ứng ngày càng được cải thiện.
Đội tuyển Việt Nam thắng kịch tính Panama, được thưởng nóng 500 triệu đồng

Đội tuyển Việt Nam thắng kịch tính Panama, được thưởng nóng 500 triệu đồng

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 3 giờ trước
Tại lượt trận thứ hai bảng D VCK World Cup Futsal 2021 diễn ra vào tối 16/9 (giờ Việt Nam) tại Lithuania, đội tuyển Futsal Việt Nam đã giành chiến thắng kịch tính 3-2 trước tuyển Futsal Panama. Ngay sau đó, Liên đoàn bóng đá Việt Nam đã quyết định tặng thưởng 500 triệu đồng cho đội tuyển Futsal Việt Nam.
Lào Cai tăng cường 50 y, bác sĩ hỗ trợ tỉnh Bình Dương chống dịch Covid-19

Lào Cai tăng cường 50 y, bác sĩ hỗ trợ tỉnh Bình Dương chống dịch Covid-19

Tin địa phương - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Sáng 17/9, Đoàn công tác gồm 50 y, bác sĩ, nhân viên y tế tỉnh Lào Cai đã lên đường vào tỉnh Bình Dương hỗ trợ chống dịch Covid-19. Đây là Đoàn cán bộ y tế thứ tư hỗ trợ các tỉnh phía Nam chống dịch và là đoàn thứ hai của tỉnh Lào Cai vào tỉnh Bình Dương.
Thế giới có gần 228 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có gần 228 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 17/9/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 227.744.430 ca nhiễm COVID-19, trong đó 4.681.339 ca tử vong và 204.400.214 ca bình phục.