Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đánh thức tiềm năng vùng phên giậu: Khơi thông dòng vốn về “vùng trũng” (Bài 2)

Tùng Nguyên - 14:23, 19/09/2022

Đưa Trung du và miền núi Bắc Bộ (TD&MNBB) thoát khỏi “vùng trũng” trong phát triển là ý chí, định hướng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, là khát vọng của 14,7 triệu người dân ở 14 tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, dòng vốn lớn tiếp tục được bố trí để hiện thực hóa mục tiêu, khát vọng này, điều quan trọng là các tỉnh vùng TD&MNBB phải gỡ các “nút thắt” trong phát triển.

“Nút thắt” trong phát triển

Nếu nói giao thông là huyết mạch của nền kinh tế, thì đối với vùng TD&MNBB, huyết mạch này vẫn chưa thông suốt. Vì vậy, Nghị quyết 37-NQ/TW ngày 1/7/2004 của Bộ Chính trị khóa IX và Kết luận số 26-KL/TW ngày 2/8/2012 của Bộ Chính trị khóa XI đã nêu rõ, một trong những nhiệm vụ hàng đầu để phát triển vùng TD&MNBB, là ưu tiên xây dựng và nâng cấp hệ thống giao thông, nhất là đường bộ, từ đó tạo cơ sở liên kết vùng.

Thu nhập bình quân nhân khẩu 1 tháng chia theo vùng và nhómthu nhập năm 2021. (Nguồn: Tổng cục Thống kê)
Thu nhập bình quân nhân khẩu 1 tháng chia theo vùng và nhóm thu nhập năm 2021. (Nguồn: Tổng cục Thống kê)

Với nguồn lực khổng lồ từ ngân sách Nhà nước (chỉ riêng giai đoạn 2013 - 2020 là hơn 121.000 tỷ đồng) và các nguồn vốn huy động khác, hiện vùng TD&MNBB đã hình thành hệ thống đường cao tốc kết nối với Thủ đô Hà Nội và các trung tâm kinh tế vùng, các cửa khẩu, cảng biển quốc tế, như: Cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (Bắc Kạn), Hà Nội - Lào Cai, Hòa Lạc - Hòa Bình, Hà Nội - Bắc Giang, Bắc Giang - Lạng Sơn… Toàn vùng còn có gần 7.000 km quốc lộ, trong đó, các tuyến có quy mô đường cấp 3 đồng bằng với 2 làn xe trở lên chiếm 20% (hơn 1.400 km)…

Hệ thống giao thông nông thôn ở vùng TD&MNBB cũng đã được đầu tư, kết nối tới tận thôn bản từ nguồn vốn Chương trình 135, vốn xây dựng Nông thôn mới… Đến nay, cơ bản các xã trong vùng đã có đường ô tô đến trung tâm; đường về các thôn, bản đại đa số đã được cứng hóa.

Thủ tướng Phạm Minh Chính khảo sát, kiểm tra tiến độ dự án cảng hàng không Sa Pa (Lào Cai) chiều 27/8/2022. (Ảnh: chinhphu.vn)
Thủ tướng Phạm Minh Chính khảo sát, kiểm tra tiến độ dự án cảng hàng không Sa Pa (Lào Cai) chiều 27/8/2022. (Ảnh: chinhphu.vn)

Nhưng vùng TD&MNBB vẫn còn đó những cung đường hiểm trở, là “nút thắt" trong kết nối vùng. Điều này đã được chính “tư lệnh” ngành Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể đánh giá một cách khách quan rằng, vùng TD&MNBB dù đã có 11 tuyến cao tốc - là phương thức vận tải chủ yếu, quan trọng nhất, giữ vai trò kết nối vùng với Thủ đô Hà Nội, kết nối liên tỉnh, kết nối các cửa khẩu quốc tế (Trung Quốc, Lào) nhưng còn nhỏ hẹp; mạng lưới đường tỉnh, đường huyện quy mô và chất lượng thấp.

“Huyết mạch” kinh tế không thông suốt đã khiến các địa phương vùng TD&MNBB luôn đứng tốp đầu cả nước, về Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI), dù đây là khu vực nghèo nhất. Theo đánh giá của Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), chỉ số SCOLI của các tỉnh vùng TD&MNBB cao, là do nhiều hàng hóa không sản xuất tại chỗ, phải vận chuyển từ các tỉnh miền xuôi lên; trong khi giao thông đi lại khó khăn, giá cước vận tải hàng hóa cao.

“Nút thắt” về hạ tầng giao thông đã tác động đến việc thực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương vùng TD&MNBB. Đặc biệt là, việc thực hiện chỉ tiêu giảm nghèo cứ trầy trật, dù nguồn lực bố trí cho lĩnh vực này là không hề nhỏ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính khảo sát, kiểm tra tiến độ dự án cảng hàng không Sa Pa (Lào Cai) chiều 27/8/2022. (Ảnh: chinhphu.vn)
Thủ tướng Phạm Minh Chính khảo sát, kiểm tra tiến độ dự án cảng hàng không Sa Pa (Lào Cai) chiều 27/8/2022. (Ảnh: chinhphu.vn)

Báo cáo tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết 37-NQ/TW của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cho thấy, giai đoạn từ 2005 - 2020, ngân sách Trung ương bố trí 46.692,756 tỷ đồng để các tỉnh TD&MNBB triển khai công tác giảm nghèo, an sinh xã hội. Tuy nhiên, TD&MNBB hiện vẫn là vùng có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất, thu nhập bình quân đầu người (GRDP) lại thấp nhất cả nước.

Theo Kết quả khảo sát mức sống dân cư năm 2021 của Tổng cục Thống kê (được công bố tháng 7/2022), trong 6 vùng kinh tế thì Đồng bằng sông Hồng là vùng có GRDP cao nhất (5,026 triệu đồng/người/tháng), thấp nhất là vùng TD&MNBB (2,837 triệu đồng/người/tháng). Trong khi đó, TD&MNBB là vùng có tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận đa chiều cao nhất (14,4%), tiếp đến là các vùng Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung (11% và 6,5%). Vùng có tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận đa chiều thấp nhất là Đông Nam Bộ (0,3%).

Kiến tạo cơ hội mới

Sự phát triển của vùng TD&MNBB rõ ràng chưa tương xứng với nguồn lực đã “rót” vào khu vực này. Bởi, không chỉ có nguồn vốn của Nhà nước hỗ trợ, mà vùng TD&MNBB còn được đầu tư từ các chương trình, dự án khác.

Theo bà Nguyễn Thị Hương - Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, chỉ tính riêng trong năm 2020, vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội theo giá hiện hành của vùng đạt 278,3 nghìn tỷ đồng, gấp 1,2 lần so với năm 2015. Vốn đầu tư nước ngoài vào các tỉnh TD&MNBB cũng ngày càng tăng lên.

 Đường lên các tỉnh TD&MNBB vẫn còn những cung đường hiểm trở. (Trong ảnh: Đèo Trắng trên quốc lộ 6 nối liền hai huyện Mai Châu và Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình)
Đường lên các tỉnh TD&MNBB vẫn còn những cung đường hiểm trở. (Trong ảnh: Đèo Trắng trên Quốc lộ 6 nối liền hai huyện Mai Châu và Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình)

Cụ thể, năm 2019, số dự án đầu tư nước ngoài của cả vùng đạt 148 dự án. Riêng năm 2020, do ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, tổng số dự án đầu tư vào vùng chỉ đạt 79 dự án, giảm hơn 46% so với năm 2019, tổng vốn cấp mới đạt hơn 1.106 triệu USD, giảm hơn 27%.

Tại Hội nghị triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh Vùng TD&MNBB đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 diễn ra ngày 27/8/2022, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu các địa phương tập trung giải ngân vốn đầu tư công; chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội; 3 chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời, Thủ tướng yêu cầu ưu tiên xây dựng các tuyến cao tốc kết nối vùng, sân bay, cửa khẩu quốc tế cho TD&MNBB, hình thành một số cực tăng trưởng, trung tâm kinh tế vùng.

Giai đoạn 2021 - 2025, vùng TD&MNBB tiếp tục đón dòng vốn lớn để phát triển. Giai đoạn này, theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chính phủ đã dành tới 221.900 tỷ đồng (tương đương 9,6 tỷ USD) của vốn Kế hoạch đầu tư công trung hạn cho các tỉnh TD&MNBB, cao hơn 2 tỷ USD so với giai đoạn trước để thực hiện các chương trình, dự án.

Điển hình phải kể đến 3 chương trình mục tiêu quốc gia (xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi). Chỉ tính riêng Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, vùng TD&MNBB được đầu tư khoảng gần 80 nghìn tỷ đồng.

Cùng với đó, vùng TD&MNBB đang tiếp nhận rất nhiều dự án đầu tư nước ngoài lớn. Hà Giang có 6 dự án, Hòa Bình có 2, với tổng quy mô của các dự án này lên tới hơn 14.000 tỷ đồng. Lạng Sơn có hai dự án, nhưng cũng có quy mô khá lớn, trong đó Dự án điện gió BayWa r.e. Wind Projects Việt Nam là hơn 8.000 tỷ đồng…

Rõ ràng, cơ hội phát triển mới đã được kiến tạo đối với các tỉnh vùng TD&MNBB. Điều quan trọng nhất là làm thế nào để gỡ các “nút thắt” hiện có của vùng, đặc biệt là hạ tầng giao thông - “điểm nghẽn” trong liên kết vùng của các địa phương lâu nay, như khẳng định của ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang là: “Không có giao thông sẽ không giải quyết được vấn đề kết nối giữa các tỉnh, giữa vùng kinh tế và cả liên kết nội vùng”.

Vì thế, lãnh đạo các địa phương vùng TD&MNBB đề xuất Chính phủ ưu tiên đầu tư phát triển hệ thống mạng lưới giao thông kết nối hiện đại, đồng bộ. Đề xuất làm thêm đường cao tốc, làm sân bay Sa Pa, mở rộng Sân bay Điện Biên Phủ đã được nêu ra với mục tiêu tạo liên kết vùng.

Giao thông đi lại khó khăn, chi phí vận chuyển cao nên Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian ở các địa phương vùng TD&MNBB rất cao. (Ảnh minh họa)
Giao thông đi lại khó khăn, chi phí vận chuyển cao nên chỉ số giá sinh hoạt theo không gian ở các địa phương vùng TD&MNBB rất cao. (Ảnh minh họa)

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã khẳng định: “Mong muốn của chúng tôi là mở không gian phát triển. Đề xuất làm sân bay không phải chỉ cho Lào Cai mà cho cả vùng. Khách tới Sa Pa rồi đến các tỉnh trong vùng, như thế sân bay Sa Pa không chỉ của Lào Cai mà của cả Yên Bái…”.

Đề xuất của các địa phương vùng TD&MNBB nhận được sự ủng hộ của Chính phủ, các bộ ngành và các chuyên gia. Như chia sẻ của PGS. TS Nguyễn Quang Toản, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Đường bộ (Đại học Giao thông vận tải), địa bàn vùng DTTS và miền núi rất rộng, lại chia cắt. Để đầu tư hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng giao thông thì cần tích cực huy động mọi nguồn lực trong và ngoài nước, từ các thành phần kinh tế, dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong đó cần sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước, đầu tư trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên đầu phát triển những công trình có tính đột phá, tạo điều kiện liên kết vùng.

Cùng với việc tháo gỡ “nút thắt” về hạ tầng kinh tế thì các địa phương vùng TD&MNBB phải đặc biệt chú ý tạo nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới. Bởi thực tế, TD&MNBB hiện vẫn đang “nghèo” nguồn nhân lực chất lượng cao.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Tin cùng chuyên mục
Ủy ban Dân tộc họp giao ban Lãnh đạo tuần 39

Ủy ban Dân tộc họp giao ban Lãnh đạo tuần 39

Sáng ngày 27/9, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh đã chủ trì buổi họp giao ban Lãnh đạo UBDT. Tham dự cuộc họp giao ban có các đồng chí Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Nông Quốc Tuấn, Hoàng Thị Hạnh, Y Thông; đại diện Lãnh đạo một số Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Tin nổi bật trang chủ
Hội thảo góp ý hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP

Hội thảo góp ý hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP

Ngày 27/9, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã tổ chức Hội thảo góp ý hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/1/2011 của Chính phủ về công tác dân tộc. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Lê Sơn Hải chủ trì Hội thảo.
ADB công bố gói hỗ trợ 14 tỷ USD giải quyết khủng hoảng lương thực

ADB công bố gói hỗ trợ 14 tỷ USD giải quyết khủng hoảng lương thực

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) lên kế hoạch viện trợ ít nhất 14 tỷ USD trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến 2025 để xoa dịu cuộc khủng hoảng lương thực ngày càng trở nên tồi tệ ở châu Á-Thái Bình Dương.
Quan hệ truyền thống đặc biệt Việt Nam-Cuba

Quan hệ truyền thống đặc biệt Việt Nam-Cuba

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Những năm gần đây, quan hệ đoàn kết truyền thống, ủng hộ và hợp tác toàn diện anh em Việt Nam-Cuba không ngừng được quan tâm củng cố, thúc đẩy và phát triển trên mọi lĩnh vực.
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành họp với các địa phương về ảnh hưởng của bão số 4 sau khi đổ bộ

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành họp với các địa phương về ảnh hưởng của bão số 4 sau khi đổ bộ

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng sớm 28/9, tại điểm cầu Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Thừa Thiên Huế, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành tiếp tục có cuộc làm việc với các địa phương về diễn biến và ảnh hưởng của bão số 4.
Bão số 4 NORU giật cấp 13 đổ bộ vào khu vực Thừa Thiên - Huế đến Quảng Ngãi

Bão số 4 NORU giật cấp 13 đổ bộ vào khu vực Thừa Thiên - Huế đến Quảng Ngãi

Tin tức - T/hợp - 2 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn Quốc gia, vào hồi 04 giờ ngày 28/9, vị trí tâm bão ở khoảng 15,8 độ Vĩ Bắc; 108,1 độ Kinh Đông, trên đất liền khu vực Thừa Thiên Huế-Quảng Ngãi. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 10-11 (89-117km/giờ), giật cấp 13.
Hội nghị triển khai Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023

Hội nghị triển khai Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023

Thời sự - Hoàng Quý - 5 giờ trước
Sáng 27/9, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì Hội nghị triển khai Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2023. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 49 điểm cầu các Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương trong cả nước.
Đầu tư hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Đầu tư hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Ở địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi hạ tầng vẫn đang là nhu cầu cấp thiết ảnh hưởng tới phát triển kinh tế - xã hội của vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Với nhu cầu về hạ tầng lớn, nguồn vốn đòi hỏi cao ngoài nguồn lực hỗ trợ của nhà nước thì rất cần sự chủ động linh hoạt với những giải pháp đặc thù của mỗi địa phương.
Bão Noru sắp đổ bộ Đà Nẵng - Quảng Ngãi

Bão Noru sắp đổ bộ Đà Nẵng - Quảng Ngãi

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 22:11, 27/09/2022
21h hôm nay, tâm bão Noru cách Đà Nẵng - Quảng Ngãi khoảng 140 km, sức gió 166 km/h (cấp 14), dự kiến đổ bộ trong 3-4 giờ nữa, gây mưa rất to, nước biển dâng cao 1-2,5 m.
Thừa Thiên Huế: Hoàn thành di dời 14.000 hộ dân tránh trú bão Noru

Thừa Thiên Huế: Hoàn thành di dời 14.000 hộ dân tránh trú bão Noru

Xã hội - Phạm Tiến - 21:06, 27/09/2022
UBND tỉnh Thừa Thiên Huế yêu cầu UBND các huyện, thị xã và Tp. Huế tổ chức sơ tán, di dời người dân đến nơi an toàn bắt đầu từ 9h ngày 27/9 và hoàn thành trước 12h ngày 27/9.
Báo Đức bình chọn Việt Nam là điểm đến du lịch hấp dẫn để tránh Đông

Báo Đức bình chọn Việt Nam là điểm đến du lịch hấp dẫn để tránh Đông

Nhìn ra thế giới - Hồng Phúc - 21:04, 27/09/2022
Trang tin chuyên về du lịch reisereporter.de của Đức vừa có bài viết đưa Việt Nam vào top 10 điểm đến du lịch đẹp nhất nên khám phá cho người Đức, khi châu Âu sắp bước vào mùa Đông.
Quảng Trị: Đồn Biên phòng Ba Tầng hỗ trợ đồng bào DTTS phòng chống bão số 4

Quảng Trị: Đồn Biên phòng Ba Tầng hỗ trợ đồng bào DTTS phòng chống bão số 4

Xã hội - Phạm Tiến - 21:04, 27/09/2022
Trưa 27/9, Đồn Biên phòng Ban Tầng đã triển khai 6 Tổ công tác xuống địa bàn 2 xã vùng biên A Dơi và Ba Tầng (huyện Hướng Hóa) để trực tiếp hỗ trợ đồng bào DTTS và các trường học chằng chống nhà cửa, di dời tài sản, để phòng tránh bão số 4.
Sắp diễn ra

Sắp diễn ra "Festival Tràng An kết nối di sản - Ninh Bình năm 2022"

Sắc màu 54 - Kim Anh - 21:03, 27/09/2022
"Festival Tràng An kết nối di sản - Ninh Bình năm 2022" với chủ đề “Hoa Lư vang mãi ngàn năm” được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 11 -13/11/2022, tại Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế, Tp. Ninh Bình; huyện Hoa Lư và một số tuyến đường, phố trên địa bàn Tp. Ninh Bình (tỉnh Ninh Bình).