Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Có một thứ rượu men lá đặc trưng ở bản Xiềng

Thành An - 15:22, 02/12/2021

Nguyên liệu là lá rừng, các vị thuốc Bắc cùng với bột gạo… nhưng đồng bào Thái đã tạo ra thứ rượu men lá độc đáo, đặc trưng của dân tộc mình. Trong cái lạnh miền sơn cước, nhấp bát rượu men lá thơm nồng, ngọt hậu mà chếnh choáng men say vị núi rừng...

Bản Xiềng có 3 tổ nấu rượu men lá với hàng chục hộ dân tham gia
Bản Xiềng có 3 tổ nấu rượu men lá với hàng chục hộ dân tham gia

Từ lâu, bản Xiềng, xã Đôn Phục, huyện Con Cuông (Nghệ An) được biết đến là “thủ phủ” của rượu men lá. Rượu được bà con nấu quanh năm, nhưng những ngày này, làng nghề nấu rượu men lá bản Xiềng, xã Đôn Phục tất bật hơn với những mẻ rượu phục vụ Tết. Vào bất cứ gia đình nào dịp này, cũng dễ dàng bắt gặp cảnh người dân đang chẻ củi, đắp lò, đỏ lửa suốt ngày để chưng cất rượu phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết. Rượu men lá bản Xiềng được người tiêu dùng ưa chuộng bởi hương vị đặc trưng, được tạo nên từ những viên men lá.

Men được nặn và phơi khô
Men được nặn và phơi khô

Theo các cụ cao tuổi trong bản, thì men nấu rượu được làm từ lá rừng, các vị thuốc Bắc và bột gạo. Mỗi mẻ men cần đến 20 - 30 loại cây, lá rừng khác nhau, là những loại lá thuốc có lợi cho sức khỏe. Những loại lá này phải vào rừng sâu để thu hái.

Quan sát kỹ, chúng tôi nhận thấy, lá rừng sau khi thu hái về được rửa sạch, băm nhỏ, hong nắng, phơi sương (nếu không có nắng thì hong khô bằng khói bếp). Khi lá đã khô, thì giã mịn, còn thân cây thì nấu sắc lấy nước để ngâm gạo. Gạo làm men phải là thứ nếp nương thơm, sau khi ngâm với nước lá cây rừng một ngày, thì vớt ra nghiền thành bột. Bột này đem trộn đều với nước lá và nặn thành những viên men. Phía ngoài phủ một lớp “bột áo” để men không bị bám dính, không bị nát.

Mỗi viên men lá gồm hàng chục loại lá và cây rừng
Mỗi viên men lá gồm hàng chục loại lá và cây rừng

Men sau khi đã được nặn sẽ xếp ra một cái nong to có trải rơm khô bên dưới, xếp men xong tiếp tục phủ một lớp rơm lên trên, vào mùa hè phủ thêm một lớp chăn mỏng; còn mùa Đông thời tiết lạnh, cần phải ủ hai ngày mới ra được men. Men sau khi ủ xong đem trải đều trên nong để chỗ thoáng mát cho khô dần, hoặc đem ra phơi nắng ít nhất 5 - 7 ngày mới dùng để nấu rượu.

Để có được mẻ rượu ngon, không thể thiếu gạo nếp nương. Gạo được đồ thành xôi, xới tung chờ nguội rồi giã men lá thật mịn rắc vào, ủ chừng 25 - 30 ngày mới đem chưng cất thành rượu. Nước nấu rượu là loại nước suối đầu nguồn trong và ngọt. Khi nấu phải đun đều lửa, lửa nhỏ thì không đủ hơi nóng để ra rượu, lửa to dễ bị trào, sục chua, khê.

Mỗi mẻ cơm rượu được ủ hơn 20 ngày rồi mới đem nấu
Mỗi mẻ cơm rượu được ủ hơn 20 ngày rồi mới đem nấu

Rượu men lá trở nên quý, vì cách làm kỳ công từ khâu tìm kiếm nguyên liệu, cách làm men và cách nấu. Trong đó, khâu làm men là công phu nhất, đòi hỏi độ kiên trì, chịu khó và kinh nghiệm, bí quyết riêng của mỗi gia đình. Mỗi viên men lá là vị thuốc quý, rất lành, tạo nên hương vị đặc trưng riêng của rượu bản Xiềng.

Bà Vi Thị Hồng, Tổ trưởng Tổ nấu rượu men lá bản Xiềng cho hay: Chúng tôi đã có quy định riêng để giữ gìn nghề truyền thống. Đó là, men ủ cơm rượu phải là men lá rừng, cơm nấu rượu phải là nếp nương và quá trình ủ, nấu không sử dụng bất cứ hóa chất, phụ gia nào khác. Mặt khác, các hộ dân cũng không được pha trộn rượu của các nơi khác vào để bán.

Rượu men lá của người Thái đã là mặt hàng ngày càng chiếm lĩnh được thị trường
Rượu men lá của người Thái đã là mặt hàng ngày càng chiếm lĩnh được thị trường

Nấu rượu men lá, đã là nghề truyền thống bao đời của bà con người Thái ở bản Xiềng. Thời gian gần đây, nghề nấu rượu men lá bản Xiềng phát triển mạnh, thị trường tiêu thụ được mở rộng. Theo khảo sát, bản Xiềng đã có 41 hộ, với 48 lao động tham gia làm nghề. Làng có 3 tổ nấu rượu tập trung tại 3 hộ gia đình, luôn có 30 - 40 lao động. Với công suất bình quân khoảng 200 - 300 lít rượu/ngày; mỗi tháng tiêu thụ bình quân 6.000 - 7.000 lít, mang lại thu nhập bình quân mỗi lao động làng nghề 18 triệu đồng/người/năm.

Cuối tháng 10/2021, làng nấu rượu men lá bản Xiềng đáp ứng đủ các tiêu chí cấp bằng công nhận làng nghề cấp tỉnh
Cuối tháng 10/2021, làng nấu rượu men lá bản Xiềng đáp ứng đủ các tiêu chí cấp bằng công nhận làng nghề cấp tỉnh

Tin vui với bà con bản Xiềng là cuối tháng 10/2021, Hội đồng thẩm định công nhận làng nghề truyền thống của tỉnh Nghệ An, đã thẩm định và công nhận làng nấu rượu men lá bản Xiềng đáp ứng đủ các tiêu chí cấp bằng công nhận làng nghề cấp tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND xã Đôn Phục huyện Con Cuông Lữ Ngọc Chi chia sẻ: "Được công nhận làng nghề, đó là niềm vinh dự của bà con, là cơ hội để bảo tồn, phát huy nghề truyền thống, phát triển kinh tế từ nghề. Để tạo dựng thương hiệu riêng cho rượu men lá bản Xiềng, chính quyền đã chỉ đạo, hướng dẫn bà con sản xuất bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng chất lượng sản phẩm; cải tiến mẫu mã, cách đóng gói và hoàn thiện tem, nhãn mác, đăng ký bảo hộ sản phẩm. Đồng thời, từng bước xây dựng rượu men lá bản Xiềng thành sản phẩm OCOP của địa phương".

Tin cùng chuyên mục
Nghề chẻ lạt tất bật dịp Tết cổ truyền

Nghề chẻ lạt tất bật dịp Tết cổ truyền

Cứ mỗi dịp Tết đến Xuân về, người làm nghề chẻ lạt ở huyện Đạ Huoai (Lâm Đồng) lại tất bật tay chân tạo ra sợi lát dẻo dai để bà con gói những chiếc bánh chưng vuông vức, thể hiện tinh hoa của nền văn minh lúa nước.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Quan tâm chăm lo để mọi người dân đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Quan tâm chăm lo để mọi người dân đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau

Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần, ngày 26/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm, chúc Tết, tặng quà các gia đình người có công, nạn nhân chất độc da cam, hộ nghèo, công nhân lao động thành phố Hải Phòng. Cùng dự có lãnh đạo Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và TP. Hải Phòng.
Triệt phá đường dây cá độ liên tỉnh quy mô lớn

Triệt phá đường dây cá độ liên tỉnh quy mô lớn

Tin địa phương - Hoàng Thùy - 4 giờ trước
Ngày 26/1, Công an TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk thông tin vừa triệt phá một đường dây đánh bạc liên tỉnh quy mô lớn, bắt giữ 2 đối tượng cầm đầu là Lê Văn (24 tuổi) trú tại xã Hòa Phú, TP Buôn Ma Thuột và Nguyễn Anh Tuấn (26 tuổi) trú tại quận Kiến An, TP.Hải Phòng. Đường dây đánh bạc này theo hình thức cá độ qua mạng Internet với tổng số tiền giao dịch hơn 4,8 tỷ đồng.
Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh thăm, chúc Tết tại tỉnh Lai Châu

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh thăm, chúc Tết tại tỉnh Lai Châu

Thời sự - Đức Hà - 4 giờ trước
Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh trao tặng 200 suất quà cho người lao động khó khăn, người nghèo tại tỉnh Lai Châu.
Ủy ban Dân tộc: Công bố quyết định thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế phòng, chống Covid-19

Ủy ban Dân tộc: Công bố quyết định thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế phòng, chống Covid-19

Tin tức - Thúy Hồng - 5 giờ trước
Ngày 26/1 tại Hà Nội, Thanh tra Ủy ban Dân tộc đã công bố Quyết định số 18 ngày 24/1/2022 của Ủy ban Dân tộc về việc thanh tra việc mua sắm trang thiết bị vật tư y tế, sinh phẩm, kít xét nghiệm, vacxin, thuốc phòng, chống dịch Covid-19 theo công văn số 71/TTCP-KHTC ngày 14/1/2022 của Thanh tra Chính phủ. Ông Võ Văn Bảy, Chánh Thanh tra Ủy ban Dân tộc chủ trì buổi công bố.
Ngày 26/1: Việt Nam có 15.954 ca mắc COVID-19 và 20.540 ca khỏi bệnh

Ngày 26/1: Việt Nam có 15.954 ca mắc COVID-19 và 20.540 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 5 giờ trước
Ngày 26/1, Việt Nam có 15.954 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 10.571 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 20.540 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Công ty trách nhiệm hữu hạn S&D Thanh Hóa: Nỗ lực đảm bảo sản xuất kinh doanh, chăm lo cho người lao động trong đại dịch

Công ty trách nhiệm hữu hạn S&D Thanh Hóa: Nỗ lực đảm bảo sản xuất kinh doanh, chăm lo cho người lao động trong đại dịch

Xã hội - Quỳnh Chi (CĐ) - 6 giờ trước
Trong bối cảnh vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế, đã có nhiều doanh nghiệp đuối sức vì Covid-19, nhưng Công ty TNHH S&D Thanh Hóa (Công ty chuyên về may mặc), vẫn tiếp tục mạnh dạn đầu tư cơ sở vật chất, linh hoạt trong sản xuất kinh doanh, tìm cơ hội hướng đi phù hợp để tiếp tục tạo công việc làm, thu nhập cho hơn 400 lao động.
Tam Đảo được công nhận là Khu du lịch quốc gia

Tam Đảo được công nhận là Khu du lịch quốc gia

Du lịch - Cát Tường (t/h) - 6 giờ trước
Ngày 25/1, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 170/QĐ-BVHTTDL về việc công nhận Khu du lịch Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc là Khu du lịch quốc gia.
63 tỉnh, thành xây dựng kế hoạch dạy học trực tiếp trước ngày 14/2

63 tỉnh, thành xây dựng kế hoạch dạy học trực tiếp trước ngày 14/2

Giáo dục - Cát Tường (t/h) - 6 giờ trước
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc tổ chức dạy học trực tiếp.
Thọ Xuân (Thanh Hóa): Làng nghề góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho lao động địa phương

Thọ Xuân (Thanh Hóa): Làng nghề góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho lao động địa phương

Sản phẩm - Thị trường - Quỳnh Trâm (CĐ) - 6 giờ trước
Huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa là một trong những vùng “đất nghề” của xứ Thanh. Trong đó, nhắc đến các loại đặc sản đặc trưng của địa phương, thì những sản phẩm như bánh gai Tứ Trụ (làng Mía, xã Thọ Diên), bánh lá răng bừa Xuân Lập, hay kẹo lạc Đức Giang… không phải là cái tên xa lạ với người dân ở nhiều địa phương trên địa bàn cả nước.
Thủ tướng Phạm Minh Chính: 8 ý nghĩa lớn từ

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 8 ý nghĩa lớn từ "những dự án của lòng dân" tại Quảng Ninh

Thời sự - PV - 6 giờ trước
Ngày 26/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Lễ khánh thành cầu Tình yêu, đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và thông tuyến cao tốc Vân Đồn - Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.
Thanh Hóa: Ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Thanh Hóa: Ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm (CĐ) - 13 giờ trước
Nằm trong không gian du lịch của trung tâm du lịch miền Bắc, Thanh Hóa có một quần thể di tích lịch sử văn hóa giá trị và đa dạng. Trên địa bàn tỉnh hiện có trên 1.500 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có những di tích có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đang được đầu tư bài bản, đưa vào khai thác du lịch.