Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sự kiện - Bình luận

Báo chí và bài học từ 12 chữ “phê bình” của Bác

PV - 09:23, 20/06/2022

Cách đây 60 năm, vào tháng 9/1962, tại Đại hội lần thứ III của Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có bài nói chuyện quan trọng mang tính định hướng cả trong tư duy lẫn nghiệp vụ đối với những nhà báo. Sau hơn nửa thế kỷ, vấn đề Bác đặt ra với người làm báo cũng như với báo chí cách mạng Việt Nam vẫn còn nguyên tính thời sự. Đặc biệt là vấn đề phê bình và tự phê bình của báo chí.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu tại Đại hội lần thứ III, Hội Nhà báo Việt Nam tháng 9/1962. ẢnhTL
Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu tại Đại hội lần thứ III, Hội Nhà báo Việt Nam tháng 9/1962. ẢnhTL

12 chữ phê bình của Bác

Bài nói chuyện của Bác Hồ tại Đại hội III ngắn gọn nhưng vừa khái quát được chức năng, nhiệm vụ, vai trò và sứ mệnh của báo chí cách mạng vừa cụ thể về công việc, “bếp núc” của người làm báo.

Bác lấy “tư cách một đồng chí có ít nhiều kinh nghiệm về báo chí” nói về vấn đề phê bình và tự phê bình.

Tổng cộng Bác dùng 12 chữ “phê bình”.

Đầu tiên về vai trò của phê bình, Bác dùng 2 từ “phê bình”: “Phê bình và tự phê bình là vũ khí rất cần thiết và rất sắc bén, nó giúp chúng ta sửa chữa sai lầm và phát triển ưu điểm".

Tiếp đến, Bác nói về phương pháp phê bình của báo chí. Trong đoạn nói ngắn gọn, Bác dùng 3 từ “phê bình”. Bác chỉ ra báo chỉ “Phê bình phải nghiêm chỉnh, chắc chắn, phụ trách, nói có sách, mách có chứng. Phải phê bình với tinh thần thành khẩn, xây dựng, “trị bệnh cứu người”. Chớ phê bình lung tung không chịu trách nhiệm”.

Mở rộng ra, Bác nói về đối tượng tiếp nhận phê bình, Bác nhấn mạnh với 4 từ “phê bình”: “Những người (bất kỳ ở địa vị nào) và những cơ quan được phê bình phải có thái độ thật thà, khiêm tốn. Phê bình đúng thì phải đăng báo nhận khuyết điểm và quyết tâm sửa chữa. Nếu phê bình sai thì đăng báo giải thích. Không được “phớt” lời phê bình, không “trù” người phê bình”.

Bác dùng cụm từ “được phê bình” chứ không phải “bị phê bình” cho thấy quan điểm và tính nhân văn trong quá trình nhận sai và sửa sai.

Chữ phê bình thứ 10, Bác nói về “căn bệnh” sợ phê bình của một vài cán bộ cơ quan: “Có một vài cán bộ, cơ quan, vì sợ phê bình mà chẳng những không giúp đỡ người viết báo lại còn có thái độ không tốt đối với họ, thậm chí đi kiện họ trước toà án”.

Chữ phê bình thứ 11, Bác đề nghị các báo “khuyến khích quần chúng giúp ý kiến và phê bình báo mình để tiến bộ mãi”.

Chữ “phê bình” thứ 12, Bác đã “xung phong” phê bình các báo. Bác đặt ra mấy vấn đề :

“Bài báo thường quá dài, dây cà ra dây muống, không hợp với trình độ và thời giờ của quần chúng.

Thường nói một chiều, đôi khi thổi phồng các thành tích mà ít hoặc không nói đúng mức các khó khăn, khuyết điểm của ta.

Đưa tin hấp tấp, nhiều khi thiếu thận trọng.

Thiếu cân đối, tin nên dài thì viết ngắn, nên ngắn lại viết dài, nên để sau thì để trước, nên trước lại để sau.

Lộ bí mật.

Có khi quá lố bịch.

Khuyết điểm nặng nhất là dùng chữ nước ngoài quá nhiều và nhiều khi dùng không chuẩn…”

Đó là những vấn đề quá đúng và quá trúng không chỉ với báo chí thời điểm đó mà cho đến nay vẫn là những bài học cơ bản của báo chí.

Đây chính là phê bình trên tinh thần xây dựng, giúp báo chí “sửa chữa sai lầm và phát triển ưu điểm”. Việc phê bình báo chí được Bác khéo léo đưa ra như một ví dụ chính xác về phê bình và người tiếp nhận cảm thấy “được phê bình” chứ không phải “bị phê bình”.

Không chỉ phê bình, với báo chí, Bác còn gợi mở cách để sửa chữa sai lầm, khuyết điểm. Cũng trong bài nói chuyện ấy, bác đưa ra kinh nghiệm của mình:

“Mỗi khi viết một bài báo thì tự đặt câu hỏi: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết như thế nào cho phổ thông, dễ hiểu, ngắn gọn dễ đọc. Khi viết xong thì nhờ anh em xem và sửa giùm”.

Chỉ mấy câu ngắn gọn của Bác có giá trị hơn rất nhiều giáo trình. Đó là khi viết báo phải xác định ngay đối tượng, mục đích, sau đó mới đến cách thể hiện. Cuối cùng là lời dạy về sự khiêm tốn, cần chịu khó học hỏi trong nghề báo, của người làm báo.

12 chữ “phê bình” của Bác trong một bài nói chuyện 60 năm về trước có giá trị và sức sống lâu bền. Cho dù báo chí, công nghệ có phát triển đến đâu thì những lời dạy của Bác vẫn là những bài học quý giá.

Tiếp thu phê bình để phát huy vai trò “đi trước, mở đường” của báo chí

60 năm qua, kể từ bài nói chuyện của Bác tại Đại hội III Hội nhà báo, lực lượng báo chí cách mạng Việt Nam ngày càng phát triển hùng hậu, cùng dân tộc và đất nước đi qua nhiều thành công. Người làm báo đã thực hiện đúng những mong mỏi của Bác “cố gắng trau dồi tư tưởng, nghiệp vụ và văn hoá; chú trọng học tập chính trị để nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng, Chính phủ, đi sâu vào thực tế đi sâu vào quần chúng lao động.

Báo chí cũng làm tốt công tác phê bình. Đó là phê bình những thói hư tật xấu, đặc biệt là phê bình, làm rõ hiện tượng tham nhũng, tiêu cực trong xã hội góp phần vào thành quả phòng chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay, được nhân dân ủng hộ.

Tuy nhiên, vẫn có những việc, những điều mà báo chí cũng như người làm báo cần soi lại mình, cần tiếp tục tự phê bình.

Một số tồn tại, hạn chế của báo chí hiện nay đã được Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng thẳng thắn chỉ ra tại Đại hội Hội nhà báo Việt Nam nhiệm kỳ 2021-2025. Đó là “Một bộ phận nhà báo còn thiếu tính chuyên nghiệp; thiếu tinh thần tự học, tự bồi dưỡng; thậm chí có tình trạng chữ nghĩa vụng về, cẩu thả; trình độ tin học, ngoại ngữ, hiểu biết thông lệ, luật pháp quốc tế và giao lưu quốc tế còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông kỹ thuật số. Số lượng nhà báo được đào tạo để ứng dụng công nghệ mới vào hoạt động báo chí chưa nhiều.

Một số cơ quan báo chí và người làm báo chạy theo thị hiếu tầm thường, lợi ích cá nhân, sa đà vào thông tin mặt trái của xã hội, thiếu tính nhân văn, phản giáo dục, thậm chí làm sai lệch bản chất sự việc. Công tác quản lý báo chí chưa theo kịp thực tiễn, chưa đáp ứng sự phát triển của báo chí. Số lượng cơ quan báo chí tăng nhanh; nhiều cơ quan chủ quản buông lỏng quản lý, phó mặc cơ quan báo chí; tôn chỉ mục đích bị xem nhẹ”.

Báo chí là công việc đòi hỏi người làm báo phải có tư duy nhạy bén, có sự nhạy cảm và bản lĩnh chính trị vững vàng; có năng lực phân tích, đánh giá đúng và trúng những vấn đề đang diễn ra và dự báo xu hướng vận động trong đời sống xã hội; người làm báo phải nhận thức được vai trò, trách nhiệm, sứ mệnh nghề nghiệp, có khả năng thích ứng với thời cuộc, nắm bắt và làm chủ công nghệ làm báo hiện đại, tiệm cận với báo chí, truyền thông quốc tế, nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng của người làm báo cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Báo chí Việt Nam cần đội ngũ những người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, có ý thức đạo đức nghề nghiệp, ý thức phục vụ Đảng, phục vụ đất nước và Nhân dân; có dũng khí đấu tranh với cái sai, bảo vệ cái đúng; biết vượt qua cám dỗ, loại bỏ được sự vô cảm, tính vị kỷ, thói hưởng thụ, lòng tham và sự giả dối, thực sự tâm huyết, công tâm, khách quan trong thực thi nhiệm vụ, đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của nhân dân và danh dự của cá nhân trên từng trang viết.

Bản lĩnh và tâm thế của người làm báo hôm nay còn phải được thể hiện ở tinh thần tự phê bình, quyết tâm sửa chữa những sai lầm, khuyết điểm, tồn tại. Có như vậy mới xứng đáng vai trò tiên phong trong ổn định tư tưởng, tâm trạng xã hội, phát huy vai trò “đi trước, mở đường”. Có như vậy, người làm báo mới thực sự đảm nhận được trách nhiệm của một “chiến sĩ cách mạng” như Bác Hồ từng căn dặn.

Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng khẳng định cam kết mạnh mẽ về môi trường đầu tư, mong các nhà đầu tư “đã nói là làm” khi lựa chọn Việt Nam

Thủ tướng khẳng định cam kết mạnh mẽ về môi trường đầu tư, mong các nhà đầu tư “đã nói là làm” khi lựa chọn Việt Nam

Phát biểu tại Diễn đàn Đầu tư Đà Nẵng, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ cam kết mạnh mẽ về xây dựng môi trường đầu tư lành mạnh, bình đẳng và minh bạch, công khai, đề nghị các doanh nghiệp, các nhà đầu tư đầu tư nhiều hơn nữa vào Việt Nam và Đà Nẵng trên tinh thần “chân thành, tin cậy và trách nhiệm”, “đã nói là làm, đã làm là hiệu quả”, luôn “tự hào và vinh dự” khi lựa chọn Việt Nam làm địa điểm đầu tư, cùng nhau chiến thắng, “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.
Ủy ban Dân tộc gặp mặt cán bộ hưu trí năm 2022

Ủy ban Dân tộc gặp mặt cán bộ hưu trí năm 2022

Tin tức - Hoàng Quý - Tuấn Ninh - 23:24, 25/06/2022
Ngày 25/6, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã diễn ra Chương trình gặp mặt cán bộ hưu trí UBDT đang sinh sống tại TP. Hà Nội. Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh và nguyên Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Thường trực UBDT Bế Trường Thành - Trưởng Ban Liên lạc cán bộ hưu trí UBDT đồng chủ trì buổi gặp mặt.
Thứ Trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh dự lễ Phát động Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” tại Quảng Ngãi

Thứ Trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh dự lễ Phát động Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” tại Quảng Ngãi

Tin tức - L.Phương - H. Đại - 23:14, 25/06/2022
Sáng ngày 25/6, tại huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tổ chức phát động Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” năm 2022 cấp Trung ương. Quảng Ngãi là điểm chính ra quân trong 4 điểm Quảng Ngãi, Lai Châu, Sóc Trăng và Kon Tum.
Chương trình Lễ hội Trải nghiệm mùa Hè tại huyện Si Ma Cai diễn ra đến hết ngày 29/6

Chương trình Lễ hội Trải nghiệm mùa Hè tại huyện Si Ma Cai diễn ra đến hết ngày 29/6

Sắc màu 54 - Hoàng Sáo - 21:26, 25/06/2022
Sáng ngày 25/6, tại thôn Sín Chải, UBND xã Bản Mế, huyện Si Ma Cai (Lào Cai) tổ chức Khai mạc Chương trình Lễ hội Trải nghiệm mùa hè lần thứ nhất - năm 2022. Lễ hội diễn ra đến hết ngày 29/6. Tại Lễ hội nhiều hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể thao truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc đã diễn ra, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” tại tỉnh Kon Tum

Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” tại tỉnh Kon Tum

Tin tức - Diệp Hoàng - 21:21, 25/06/2022
Ngày 25/6, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Kon Tum đã tổ chức chương trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” tại xã biên giới Mô Rai, huyện Sa Thầy với nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa, sáng tạo. Đây là 1 trong 4 điểm được Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam lựa chọn tổ chức Lễ phát động Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” năm 2022 cấp Trung ương.
Thử nghiệm đăng ký tuyển sinh trực tuyến vào các lớp đầu cấp năm học 2022-2023

Thử nghiệm đăng ký tuyển sinh trực tuyến vào các lớp đầu cấp năm học 2022-2023

Giáo dục - T.Hợp - 19:06, 25/06/2022
Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hà Nội có văn bản gửi các phòng GDĐT và các đơn vị trường học về việc thực hiện công tác tuyển sinh trực tuyến vào các trường mầm non, lớp 1 và lớp 6 năm học 2022-2023.
Tầm quan trọng của Vitamin B5 với cơ thể con người

Tầm quan trọng của Vitamin B5 với cơ thể con người

Vitamin B5 còn được gọi là axit pantothenic, là một loại vitamin vô cùng cần thiết đối với sức khỏe chúng ta. Vitamin B5 đóng một vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa năng lượng, cân bằng lượng đường trong máu, giảm cholesterol xấu, hạ huyết áp... Khi thiếu hụt vitamin B5, cơ thể sẽ dễ bị mệt mỏi, mất ngủ, tê tay chân, dễ bị đau dạ dày…
Ngày 25/6: Việt Nam có 657 ca mắc mới COVID-19

Ngày 25/6: Việt Nam có 657 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - BĐT - 18:00, 25/06/2022
Ngày 25/6, Việt Nam có 657 ca mắc mới COVID-19 tại 36 tỉnh, thành phố trong đó có 512 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 5.239 ca COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Gia Lai: Tổ chức Chiến dịch thanh niên tình nguyện

Gia Lai: Tổ chức Chiến dịch thanh niên tình nguyện "Kỳ nghỉ hồng"

Xã hội - Ngọc Thu - 17:43, 25/06/2022
Ngày 25/6, tại làng Mun, thị trấn Ia Ly, huyện Chư Păh (Gia Lai), Huyện Đoàn Chư Păh phối hợp Đoàn Thanh niên Công ty TNHH một thành viên Cao su Chư Păh, Chi đoàn Điện lực huyện Chư Păh tổ chức chiến dịch thanh niên tình nguyện “Kỳ nghỉ hồng” và hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2022.
Giai đoạn 2021 - 2025: Nghệ An phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo DTTS trên 3% mỗi năm

Giai đoạn 2021 - 2025: Nghệ An phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo DTTS trên 3% mỗi năm

Trang địa phương - An Yên - 17:39, 25/06/2022
Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh Nghệ An khóa XVIII, nhiệm kỳ 2021 - 2026 vừa thông qua Nghị quyết, kế hoạch phân bổ vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh là hơn 918,868 tỷ đồng; riêng trong năm 2022 là hơn 404 tỷ đồng.
Đột kích 2 quán Bar, phát hiện 44 đối tượng dương tính ma túy

Đột kích 2 quán Bar, phát hiện 44 đối tượng dương tính ma túy

Pháp luật - Hoàng Thùy - 17:33, 25/06/2022
Ngày 25/6, Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết, Phòng Cảnh sát hình sự và Phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh đã đột kích 2 quán Bar lớn ở Tp. Buôn Ma Thuột phát hiện 44 đối tượng dương tính với chất ma túy, thu giữ một khẩu súng và 25 viên đạn.
Thủ tướng dự Diễn đàn đầu tư Đà Nẵng: 7 dự án động lực, trọng điểm kêu gọi đầu tư

Thủ tướng dự Diễn đàn đầu tư Đà Nẵng: 7 dự án động lực, trọng điểm kêu gọi đầu tư

Thời sự - PV - 16:19, 25/06/2022
Chiều ngày 25/6, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Diễn đàn đầu tư Đà Nẵng năm 2022 do thành phố Đà Nẵng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối với các bộ, cơ quan liên quan tổ chức. Tại sự kiện này, Đà Nẵng công bố 7 dự án động lực, trọng điểm kêu gọi đầu tư.