Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

40 năm miệt mài bảo tồn chữ Thái cổ

Kim Anh - 13:22, 16/12/2021

Với mong muốn gìn giữ bản sắc văn hóa của cha ông, ông Hà Văn Khay (61 tuổi), dân tộc Thái đã có hơn 40 năm miệt mài sưu tầm chữ Thái cổ và truyền lại cho thế hệ sau.

 Ông Hà Văn Khay, Người có uy tín xóm Păm Pà, xã Nà Phòn, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình
Ông Hà Văn Khay, Người có uy tín xóm Păm Pà, xã Nà Phòn, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình

Từ đam mê, trân trọng bản sắc dân tộc 

Trong căn nhà sàn nhỏ nằm tại xóm Xăm Pà, xã Nà Phòn, huyện Mai Châu (Hòa Bình); ông Hà Văn Khay, Người có uy tín xóm Xăm Pà đang tỷ mẩn sắp xếp lại những cuốn sách, tư liệu về chữ viết của người Thái.

Ông Khay kể, chữ Thái cổ chính là di sản tinh thần, kết tinh trí tuệ của tổ tiên để lại, lưu giữ trong các sách cổ ghi chép về văn học, lịch sử, phong tục, tập quán, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc nơi đây.

Thời thanh niên, ông được nghe các cụ, già làng trong xóm trao đổi, nói chuyện về chữ viết Thái. Lúc bấy giờ, với sự tò mò, ham hiểu biết; ông bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về những nét đặc trưng của chữ Thái cổ.

Càng đọc càng hiểu, ông càng say mê hơn nét đặc sắc văn hóa của ông cha gửi gắm phía sau những con chữ. Đó là những làn điệu dân ca, bài hát giao duyên tình tứ, kho tàng thành ngữ tục ngữ rất cô đọng mà thắm đượm triết lý nhân sinh, hiện lên một cộng đồng người Thái xưa có đời sống tinh thần phong phú.

Để có thể đọc thông, viết thạo tiếng Thái cổ, ông tìm gặp những người Thái, những già làng trong xóm biết tiếng mẹ đẻ và xin theo học. Cho đến khi nắm được phương pháp cơ bản, ông đã có thể đọc sách mọi lúc mọi nơi - tự học, tự nghiên cứu.

Ông Khay cho biết, chữ Thái cổ rất khó để hiểu. Một chữ phải đọc thành ba tiếng, liền với chữ thứ hai, và ghép thành cả câu có nghĩa thì mới hiểu được. Một chữ có thể có nhiều nghĩa nên rất khó nhớ, khiến người ta phải xem đi xem lại nhiều lần.

Giờ đây, căn nhà sàn nhỏ 3 gian của ông lưu giữ rất nhiều loại sách, tư liệu quý về chữ Thái cổ. Hễ nghe ở bản làng nào có những bản chữ Thái cổ, có người còn biết những nghi lễ của tổ tiên xa xưa, là ông tìm đến. Đến nay, ông sưu tầm nhiều về sách mo, các bản chữ cổ, những phong tục, tập quán của người Thái; ca dao, tục ngữ đã và đang dần mai một theo thời gian.

Hằng ngày, có thời gian rảnh rỗi, ai có nhu cầu học về chữ Thái cổ ông đều tận tình hướng dẫn chỉ bảo (Trong ảnh: Ông Khay đang dạy chữ Thái cổ cho các cháu)
Hằng ngày, có thời gian rảnh rỗi, ai có nhu cầu học về chữ Thái cổ ông đều tận tình hướng dẫn chỉ bảo (Trong ảnh: Ông Khay đang dạy chữ Thái cổ cho các cháu)

Nỗ lực để truyền lại cho thế hệ sau

Ông Khay luôn mong muốn, ai là người dân tộc Thái phải biết nói tiếng Thái, biết múa xòe, hiểu được cái nguồn, cái gốc của dân tộc mình.

“Mình là người Thái mà chỉ biết nói mà lại không biết viết, trong khi đó sử sách, những câu ca thành ngữ, tục ngữ từ các cuốn văn tự cổ đều bằng tiếng Thái. Nếu mọi người không học, không truyền dạy cho con cháu thì chữ viết sẽ bị mai một dần”, ông Khay trăn trở.

Khác với chữ Thái Việt Nam chuẩn hiện nay được mã hóa, có thể sử dụng trên máy vi tính, thuận lợi cho công tác in ấn, xuất bản và giảng dạy, chữ Thái cổ lại có các nét chữ hoàn toàn riêng và chỉ có thể chép bằng tay. Bởi vậy, hiện nay, số lượng người biết viết chữ Thái tại huyện Mai Châu chỉ còn lại rất ít.

Những lúc rảnh rỗi, ông thường xuyên dịch, chuyển đổi những cuốn sách từ chữ Thái cổ sang tiếng phổ thông. Theo ông, với phương pháp này, với những ai có nhu cầu học chữ Thái cổ sẽ cảm thấy thuận tiện và dễ dàng hơn.

Những tài liệu do ông Khay sưu tầm lại
Những tài liệu do ông Khay sưu tầm lại

Trong làng, ông Khay là một trong số ít người còn viết và hiểu được chữ Thái cổ. Bởi vậy, hễ ai có nhờ ông dịch những cuốn gia phả, những văn tự cổ ông đều sẵn sàng giúp đỡ. Nhiều bạn học sinh, thế hệ trẻ hiện nay muốn tìm hiểu về chữ Thái cổ, ông đều ân cần chỉ bảo hướng dẫn.

Ông Hà Văn Quân, Chủ tịch UBND xã Nà Phòn cho biết, ông Hà Văn Khay là một trong số ít già làng trong xã hiện nay có những đóng góp trong việc giữ gìn, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

“Huyện Mai Châu có 98% là đồng bào dân tộc Thái, tuy nhiên hiện nay số người biết đến chữ Thái cổ còn rất ít. Những già làng như ông Khay cần được biểu dương để các thế hệ noi theo. Ông luôn tích cực tham gia các hoạt động trong xã, là Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Nà Phòn, Người có uy tín; giữ gìn bản sắc văn hóa chữ Thái cổ, truyền lại cho bà con nhân dân, các thế hệ trẻ”, ông Quân nói.

Chữ Thái cổ là chìa khóa để mở cửa kho văn hóa của quý báu của dân tộc Thái. Cuộc sống hiện đại ngày càng phát triển, những giá trị truyền thống của ông cha để lại có nguy cơ ngày càng bị mai một. Bởi lẽ đó, ông Khay luôn ấp ủ mong muốn có thể mở lớp dạy chữ Thái cổ cho thế hệ trẻ ngày nay, để lưu giữ và phát huy những truyền thống của dân tộc.

Tin cùng chuyên mục
Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Tuyên Quang

Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Tuyên Quang

Sáng 17/5, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Tuyên Quang. Đoàn đại biểu gồm có 43 vị là Người có uy tín tiêu biểu do Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thế Giang làm Trưởng đoàn. Cùng tham dự buổi gặp mặt có Thứ trưởng, Phó chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh.
Tin nổi bật trang chủ
Nguyễn Ái Quốc với tờ báo cách mạng đầu tiên Le Paria

Nguyễn Ái Quốc với tờ báo cách mạng đầu tiên Le Paria

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Học tập lãnh tụ cách mạng thiên tài của giai cấp vô sản V.I. Lenin với việc sử dụng báo chí như một vũ khí mạnh mẽ, sắc bén trong đấu tranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu sự nghiệp cứu dân, cứu nước của mình bằng hoạt động báo chí và báo Le Paria ( Người cùng khổ) mà Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập đã ghi lại dấu ấn lịch sử này.
Los Angeles kỳ vọng tăng cường hợp tác với Việt Nam

Los Angeles kỳ vọng tăng cường hợp tác với Việt Nam

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Chiều 17/5 (giờ địa phương), tại TP. San Francisco, Hoa Kỳ, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp bà Nina Hachigian, Phó Thị trưởng TP. Los Angeles.
Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Singapore

Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Singapore

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Từ ngày 18-20/5/2022, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Singapore Tan Chuan-Jin thăm chính thức Việt Nam theo lời mời của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam và Singapore đang ở giai đoạn phát triển rất tốt đẹp, tin cậy chính trị gia tăng, hợp tác trên các lĩnh vực tiếp tục đạt được những kết quả cụ thể, trong đó có sự hợp tác chặt chẽ giữa Quốc hội hai nước.
Quán triệt, triển khai Nghị quyết của Bộ Chính trị về quy hoạch, phát triển đô thị

Quán triệt, triển khai Nghị quyết của Bộ Chính trị về quy hoạch, phát triển đô thị

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 18/5, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/1/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Vay tiền thông minh - bí quyết của người làm chủ “túi tiền”

Vay tiền thông minh - bí quyết của người làm chủ “túi tiền”

Kinh tế - PVCĐ - 3 giờ trước
Thực tế cho thấy những cá nhân có kinh tế vững lại càng tích cực vay tiền. Điều làm nên sự khác biệt ở đây là, cần xem xét kỹ một số các tiêu chí quan trọng trước khi bạn lựa chọn đăng ký khoản vay.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về cuộc họp của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh với Vụ Hợp tác Quốc tế; chuyến công tác của Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh khảo sát, lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư của đồng bào các DTTS tại xã Tri Lễ, huyện Quế Phong (Nghệ An) về việc hoàn thiện Đề án “Xác định thành phần, tên gọi một số dân tộc và xây dựng danh mục các dân tộc Việt Nam” và một số tin tức nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu 2 bài viết: “Trên vùng mây trắng Chư Tan Kra” của tác giả Tiêu Dao- Bảo Anh và bài viết “Thổ cẩm kể chuyện” của tác giả Hồng Minh.

"Điểm tựa" của đồng bào DTTS ở Minh Hóa

Người có uy tín - Nông Hồng - 3 giờ trước
Nhiều năm qua, đội ngũ những Người có uy tín ở Minh Hóa (Quảng Bình) luôn thể hiện tốt vai trò là cầu nối giữa Đảng, chính quyền và đồng bào DTTS. Họ được đồng bào tin yêu, kính trọng và là điểm tựa vững chắc cho đồng bào DTTS.
Thế giới có hơn 523 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 523 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Tính đến sáng 18/5, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 523.689.665 ca nhiễm và 6.292.107 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 777.425 ca nhiễm mới và 1.314 ca tử vong vì dịch bệnh. Trong đó, CHDCND Triều Tiên có số ca mắc mới nhiều nhất với 269.510 ca, trong khi Đức ghi nhận 176 ca tử vong vì dịch bệnh nhiều nhất thế giới.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 17/5: Đoàn Việt Nam cán mốc 100 Huy chương Vàng

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 17/5: Đoàn Việt Nam cán mốc 100 Huy chương Vàng

Thể thao - Giải trí - Việt Hùng - 11 giờ trước
Đoàn thể thao Việt Nam vượt qua con số 100 Huy chương Vàng (HCV). Tiếp tục đứng thứ nhất toàn đoàn. Tổng số HCV của đoàn thể thao Việt Nam sấp xỉ bằng tổng số HCV của các đoàn đứng thứ 2, thứ 3 và thứ 4 cộng lại.
Thủ tướng Phạm Minh Chính trao đổi với các tập đoàn hàng đầu trên sàn chứng khoán New York

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao đổi với các tập đoàn hàng đầu trên sàn chứng khoán New York

Thời sự - PV - 23:52, 17/05/2022
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chia sẻ nhiều nội dung quan trọng khi trả lời các câu hỏi của một số tập đoàn, quỹ đầu tư hàng đầu đang niêm yết tại Sàn giao dịch chứng khoán New York - sở giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới về giá trị vốn hóa thị trường.
Chủ tịch Quốc hội thăm trường Dân tộc nội trú Champasak của Lào

Chủ tịch Quốc hội thăm trường Dân tộc nội trú Champasak của Lào

Tin tức - PV - 23:38, 17/05/2022
Chủ tịch Quốc hội mong muốn nhà trường và đất nước Lào nói chung tiếp tục quan tâm giáo dục để các thế hệ trẻ mãi mãi về sau luôn trân quý, gìn giữ và phát huy mối quan hệ đặc biệt Việt-Lào.