Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Vũng Thơm... miền cổ tích

Cao Thành Long-NT - 09:33, 26/04/2022

Vũng Thơm là tên gọi xưa chỉ dải giồng cát từ ngã ba An Trạch và bao trọn 2 xã Phú Tâm, Phú Tân của huyện Châu Thành (Sóc Trăng). Tên gọi này bắt nguồn từ tiếng Khmer – Kompong Thum (thom), có nghĩa “cảng lớn”?! Ai ngờ được cả một vùng giồng cát này xưa kia là “cảng lớn”? Nhưng “thương hải hoá tang điền” xưa nay cũng đâu là chuyện hiếm!?

Khu vườn tượng 12 con giáp
Khu vườn tượng 12 con giáp

Câu chuyện cổ tích “chiếc ghe chìm”

Câu chuyện cổ tích không chỉ lý giải về Lễ Thac Kôn (lễ cúng dừa), mà còn giải thích những địa danh ở vùng đất này.

Chuyện rằng: Khi xưa, có một ghe buôn từ phương xa đến vùng đất này trao đổi hàng hoá. Vì đường xa nên chủ ghe làm phép thuật và dặn tất cả mọi người trên ghe, dù có nghe bất kỳ tiếng động gì cũng không được mở mắt ra nhìn. Chiếc ghe bay lướt trên không trung mỗi lúc một nhanh, tiếng gió rít bên tai làm nhiều người kinh sợ. Một người đi theo ghe buôn vì quá tò mò nên hé mắt nhìn lén? Thấy chiếc che đang lao vun vút xuyên qua những đám mây, người này hoảng sợ hét lên một tiếng rồi nhắm mắt lại nhưng đã không còn kịp nữa...

Lễ hội Thac Kôn có tục lệ cúng những bình bông làm từ trái dừa. Ảnh: TL
Lễ hội Thac Kôn có tục lệ cúng những bình bông làm từ trái dừa. Ảnh: TL

Chiếc ghe rớt xuống và chìm nghỉm, hàng hoá và vật dụng trên ghe trôi tứ tán theo dòng nước. Chiếc cồng vàng 8 núm chìm tại nơi này, ngày nay mỗi năm tổ chức Hội Thac Kôn. Một chiếc lu đồng trôi xa hơn về phía Sóc Vồ mà điểm hiện tại là ngay tại “Chùa lu đồng”. Một tượng Phật thì lại rớt trước khi chiếc ghe chìm nên ở trên dấu tích của chiếc ghe xưa chìm. Ở đây, hiện nay bà con trong Sóc đã dựng một sala cùng một ngôi miếu nhỏ để ghi nhớ tích xưa.

Lục Gru Ta Sen, Trưởng Ban quản trị Hội miếu, đã cho chúng tôi xem một vỏ ốc biển lớn đã hoá thạch mà ông nhặt được vào những năm 80 của thế kỷ XX, khi đi làm thuỷ lợi nội đồng ở xứ này.

Ông kể: Thời đó một kênh thuỷ lợi nhỏ đào xuống tầm 4 lớp leng. Khi đào tới lớp leng thứ 3, thì anh em đều thấy trong lớp này toàn là cát, vỏ sò, vỏ ốc... Hồi đó cũng nhiều người lấy những vỏ ốc biển lớn và đẹp về trưng trong nhà.

Với vẻ phấn khích ông cười tươi và tâm sự cùng chúng tôi: Trước đó, cũng có nghe chuyện ông bà kể rằng, xứ này xưa từng là biển thì tụi tui đâu có tin?! Tới chừng cầm trên tay vỏ con ốc biển đã hoá đá, thì lúc đó mới thực sự tin rằng, câu chuyện mà ông, bà mình kể là có lý!!!

Chùa Prés On Prés Buôl Prés Phék (Chùa Bốn Mặt)
Chùa Prés On Prés Buôl Prés Phék (Chùa Bốn Mặt)

“Thần Bốn mặt” và Giếng Tiên ...

Bảng lưu niệm đặt phía sau chính điện tên chùa và cổ tích ghi rằng: “Quá khứ qua đi, ở Sóc Ba Rai, vùng đất chiến thắng tất cả các kẻ thù mới có hiện tượng lạ xuất hiện, tượng phật bằng đá kim cương bảy màu nổi lên ở nơi này vào năm 1537-PL 2081. Mới đặt tên là: Chùa Prés On Prés Buôl Prés Phék. Cứ nối tiếp từ đó đến nay”.

Còn trong dân gian thì xưa nay, vẫn thường quen gọi tên chùa gọn hơn và ấn tượng hơn là “Chùa Bốn Mặt”. Lục Gru Ta Yên và Lục Ta Sen dẫn chúng tôi vào viếng “Thần Bốn Mặt” được đặt trong chánh điện. Quan sát pho tượng thần, tôi có cảm nhận sơ khởi rằng, đây là một hiện vật thuộc di chỉ văn hoá Óc Eo mà xa xưa, trải dài suốt dọc Hậu Giang-Tiền Giang. Một vị thần trong huyền thoại Hindu-Kabâl Maha-Prum, do thua trí Thomabal đã tự cắt đầu, làm nên truyền thuyết về lễ Chôl Chhnăm Thmây.

Ta Yên và Ta Sen cũng kể về sự tích Giếng tiên ông-tiên bà ở đây. Giếng Tiên Ông nằm cạnh Chùa Prés On Prés Buôl Prés Phék (Chùa Bốn Mặt). Giếng rộng nhưng “cạn xìu” vì theo sự tích thì các tiên ông vì cả tin nên bị lừa, bỏ bê việc đào giếng.

Con đường được cho là theo truyền thuyết, do các ông bò sang thám thính phía bên giếng của các bà mà tạo thành. Ảnh TL
Con đường được cho là theo truyền thuyết, do các tiên ông bò sang thám thính phía bên giếng của các tiên bà mà tạo thành. Ảnh TL

Ta Yên nhắc rằng: Cần nhớ là không có chuyện các tiên bà cởi trần đào giếng. Cái chính là “chuyện tung tin để những tiên ông tò mò”. Còn với các tiên ông thì việc nhìn trộm cũng nào hay ho gì nên mới phải lén lút bò qua bên giếng tiên bà... Khi biết mình bị lừa thì dù có gặp nhau thì cũng nào dám nói thật. Chính vậy mới có chuyện “đường mà các tiên ông bò đi-bò về sâu thành một con mương”. 

Sự tích này kể lại để đề cao những người phụ nữ khôn khéo, thông minh, biết “chuyển bại thành thắng” nhờ hiểu rõ đối thủ.

...vài câu chuyện khác

Tín ngưỡng văn hoá dân gian của người Khmer Nam bộ khởi nguồn từ Hindu Giáo và ở Vũng Thơm điều này được thể hiện rất đậm nét. Ở di tích Phật Nổi, bức tượng được thờ trong miễu là hình dạng của một vị thần với 4 tay, mỗi tay cầm một món binh khí. Chiếc Cồng Vàng 8 núm đã trở thành Neak Ta bảo hộ cho vùng đất này với “Lễ cúng dừa”- một nghi thức lễ cầu mùa nay đã vang tiếng cả vùng Tây Nam Bộ.

Vẫn còn rất nhiều sự tích thật hay ở vùng đất này, nhưng người viết xin tạm dừng ở đây và mạo muội lý giải - tại sao Kompong Thum (thom)? Đây là cách phối hợp khi Việt hoá địa danh có gốc ngôn ngữ Khmer, một phần dịch nghĩa và một phần Việt hoá ngữ âm. Kompong - vũng (dịch nghĩa), thum (thom)-thơm (Việt hoá ngữ âm). Và nếu sát nghĩa hơn nữa như ngày nay thì phải là “cảng lớn”.

Tin cùng chuyên mục
Quảng Ngãi: Nông dân Bình Khương dang dở giấc mơ “vàng trắng”

Quảng Ngãi: Nông dân Bình Khương dang dở giấc mơ “vàng trắng”

Hơn 20 năm trước, cây cao su chính thức được trồng trên các xã Bình Khương, Bình Minh, Bình Nguyên, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi)... Những tưởng loại cây công nghiệp được ví như “vàng trắng” thời bấy giờ sẽ giúp nông dân có được cuộc sống tốt hơn. Thế nhưng, tất cả đều vỡ mộng vì nhiều lý do. Người nông dân đành gác lại giấc mơ “vàng trắng” để chuyển sang cây trồng khác để mưu sinh.
Tin nổi bật trang chủ
Tháo gỡ nút thắt, tạo động lực để phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ

Tháo gỡ nút thắt, tạo động lực để phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ

Kinh tế - Khánh Ngân - 12 phút trước
Sáng 9/8, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị tổ chức diễn đàn Khuyến nông và Nông nghiệp với chủ đề: “Giải pháp phát triển vùng nguyên liệu gỗ phục vụ ngành công nghiệp chế biến, xuất khẩu”
Cứu thành công tàu cá và 2 ngư dân trôi dạt trên biển

Cứu thành công tàu cá và 2 ngư dân trôi dạt trên biển

Xã hội - Khánh Ngân - 14 phút trước
Trưa 9/8, tàu số hiệu 366 của Bộ Tư lệnh Vùng 3 Hải quân đã bàn giao 2 ngư dân gặp nạn trên biển cho Đồn Biên phòng Lý Sơn (Quảng Ngãi) trong tình trạng sức khỏe ổn định.
Quả bầu khô trong đời sống đồng bào Gia Rai, Ba Na

Quả bầu khô trong đời sống đồng bào Gia Rai, Ba Na

Sắc màu 54 - Ngọc Thu - 15 phút trước
Những quả bầu khô đen nhánh với đủ hình dáng khác nhau đã gắn bó với đồng bào Gia Rai và Ba Na tự ngàn xưa cho đến bây giời.
Bộ Y tế khuyến cáo về việc phòng, chống bệnh cúm mùa

Bộ Y tế khuyến cáo về việc phòng, chống bệnh cúm mùa

Sức khỏe - Như Ý - 24 phút trước
Hiện nay đang là thời điểm giao mùa, thuận lợi cho các mầm bệnh đường hô hấp phát triển, do đó nhiều người mắc bệnh viêm đường hô hấp, đặc biệt là bệnh cúm mùa (bao gồm cả cúm A). Triệu chứng của bệnh cúm mùa rất khó phân biệt với các bệnh đường hô hấp khác, việc chẩn đoán và điều trị phải tuân thủ theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Ban Chỉ đạo Trung ương hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực

Ban Chỉ đạo Trung ương hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực

Tin tức - PV - 28 phút trước
Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (sau đây gọi là Ban Chỉ đạo Trung ương) đã có hướng dẫn một số nội dung về công tác phòng, chống tiêu cực (Hướng dẫn số 25-HD/BCĐTW ngày 1/8/2022).
Dân tộc Cơ Ho

Dân tộc Cơ Ho

Dân tộc Cơ Ho với số dân trên 200.000 người, cư trú chủ yếu ở tỉnh Lâm Đồng. Người Cơ Ho có các nhóm địa phương: Xrê, Nộp (Tu nốp), Cơ Dòn, Chil, Lát (Lách), Tơ Ring (Tring). Hiện nay, đồng bào Cơ Ho cũng đã biết tận dụng và phát huy lợi thế du lịch văn hóa để cải thiện sinh kế. Qua đó làm phong phú sản phẩm du lịch của địa phương và góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng Cơ Ho. Vì thế đời sống của đồng bào ngày càng ấm no, phát triển.
Khi trẻ em gái và phụ nữ DTTS được tiếp cận giáo dục

Khi trẻ em gái và phụ nữ DTTS được tiếp cận giáo dục

Xã hội - Hồng Minh - 1 giờ trước
Một phụ nữ Tày từng đi bộ 40km đến trường giờ đây đã là một nữ doanh nhân thành đạt. Một cô giái dân tộc Xtiêng đã gạt đi những lời ngăn cản từ hàng xóm láng giềng và hoàn thành ước mơ trở thành nhiếp ảnh gia… Đó là một vài câu chuyện đời thực trong số rất nhiều câu chuyện khẳng định tầm quan trọng của giáo dục tới trẻ em gái DTTS. Và Dự án “Chúng tôi Có thể - Hướng tới Mức sống và Giáo dục tốt hơn” chính là nguồn năng lượng tiếp sức cho những giấc mơ đó.
Việt Nam dự kiến chi ngân sách mua sách giáo khoa cho học sinh mượn từ năm học 2022 – 2023

Việt Nam dự kiến chi ngân sách mua sách giáo khoa cho học sinh mượn từ năm học 2022 – 2023

Giáo dục - T.Hợp - 1 giờ trước
Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 236/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tại cuộc họp về học phí phổ thông và sách giáo khoa.
Điện Biên: Sôi nổi Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc tại cực Tây biên giới Sín Thầu

Điện Biên: Sôi nổi Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ Quốc tại cực Tây biên giới Sín Thầu

Tin địa phương - Hoàng Khánh - 1 giờ trước
Sáng 9/8, tại xã biên giới Sín Thầu, huyện Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) diễn ra Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022. Đây là một trong 20 xã điểm của toàn quốc thực hiện tổ chức ngày hội trong năm nay theo sự tham mưu của Bộ Công an với Đảng, Chính phủ thực hiện theo Chỉ thị 09 của Ban Bí thư và Quyết định 521 của Thủ tướng Chính phủ.
“Chuyển đổi số quốc gia là công việc rất lớn, rất chiến lược, nhưng phải bắt đầu bằng những hành động cụ thể”

“Chuyển đổi số quốc gia là công việc rất lớn, rất chiến lược, nhưng phải bắt đầu bằng những hành động cụ thể”

Thời sự - Huyền Hồng - 1 giờ trước
Đó là ý kiến phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số tại Hội nghị sơ kết 6 tháng năm 2022 thực hiện Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06), tổ chức sáng 9/8, tại trụ sở Chính phủ.
Phong tục đón Rằm tháng 7 của người dân các nước Châu Á

Phong tục đón Rằm tháng 7 của người dân các nước Châu Á

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Rằm tháng 7 hay còn gọi là Vu Lan năm nay rơi vào ngày 12/8 (dương lịch). Người dân Châu Á tổ chức nhiều lễ hội lớn nhỏ để cầu phúc, cầu bình an.