Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

“Vàng xanh” trên đỉnh Phàn Liên San

Thuỳ Anh - 08:01, 14/10/2022

Ở độ cao trên 2.000 mét so với mực nước biển, vùng chè Shan Tuyết cổ thụ trên dãy núi Phàn Liên San (thuộc địa phận huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) đến nay còn khoảng 6.000 gốc chè cổ thụ mọc phân tán. Huyện Phong Thổ đã xác định chọn làm giống cây chủ lực phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo cho bà con nơi đây.

Những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi trên núi Phàn Liên San (ảnh: Trần Chính)
Những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi trên núi Phàn Liên San (ảnh: Trần Chính)

Vùng chè Shan Tuyết cổ thụ

Cách trung tâm xã Mồ Sì San khoảng 15km, từ chân dãy núi Phàn Liên San, men theo con đường mòn dốc bậc thang vắt ngang dãy núi, dẫn chúng tôi lên tới vùng chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Ở đây, những cây chè hoang cao vút và những bụi thảo quả làm thành những tán rừng rậm rạp, những con suối nhỏ trong vắt, những ngôi nhà gỗ thấp thoáng của các gia đình người Dao sống rải rác ở vùng chân núi.

Theo chân người dân đi rừng hái chè “chuyên nghiệp”, chúng tôi cũng mất chừng 5 giờ đồng hồ leo từ chân túi mới lên đến đỉnh Phàn Liên San. Con đường đi hái chè là một hành trình khá gian nan, người dân phải dậy từ khi mặt trời còn chưa ló rạng, họ mất khảng 4 giờ đồng hồ băng qua những rừng nứa, rừng tre mới lên tới vùng chè Shan Tuyết cổ thụ. “Mỗi lần đi hái chè mất đến cả ngày đường, chúng tôi phải mang theo cơm đùm, cơm nắm để ăn trong rừng” ông Tẩn Chin Hồi người Dao ở bản Tô Y Phìn nói.

Người dân xã Mồ Sì San thu hái chè (ảnh: Trần Chính)
Người dân xã Mồ Sì San thu hái chè (ảnh: Trần Chính)

Những cây chè hoang có thân to xù xì, bám đầy rêu mốc của thời gian, thân cây cao lên đến hơn 10 mét. Những gốc chè bé nhất có đường kính khoảng 30cm, cây lớn nhất cũng phải hai vòng tay người ôm không hết; lá chè đanh, bóng và khá to.

Mỗi lần đi rừng, họ không quên hái lá chè, mang về sao thô bằng chảo gang, rồi cho vào ống nứa, treo lên gác bếp dùng dần. “Từ đời các cụ nhà tôi đã làm chè ống lam, đó là một cách bảo quản chè khỏi bị mốc và để được lâu hơn”, ông Hồi vui vẻ nói.

Cây chè Shan Tuyết cổ thụ đã có mặt ở vùng núi này từ bao giờ không ai biết rõ, nhưng thói quen uống trà thay nước của bà con nơi đây đã hình thành từ bao đời nay. Trà đã hiện diện trong đời sống như một nét văn hoá của người dân nơi này, với họ cây chè trên núi cao kia gắn liền với những kỷ niệm của cha ông, là một phần của hiện tại và là chìa khoá của tương lai.

Tách trà đã là đầu câu chuyện của người Dao ở dãy Phàn Liên San. Ở Mồ Sì San, khách đến chơi nhà luôn được mời một tách trà “ống lam” pha với nước suối thơm mát. Mặc dù chè chỉ được sao thô thủ công đơn giản, nhưng loại trà này gần như không có vị chát, mà lại có hương thơm thanh mát cùng vị ngọt nhẹ.

Bê tách trà xanh trong vắt mời chúng tôi, bà Phàn Tả Mẩy, thôn Mồ Sì San nói, “Đồng bào Dao chúng tôi uống nó mỗi ngày, khi nhà có khách và trong tất cả các lễ của gia đình. Cây chè cùng với thảo quả là nguồn thu nhập chính cho người dân chúng tôi”.

Hằng ngày bà con nhân dân trong xã thu hái lá chè bán lại cho Hợp tác xã (HTX) Biên Cương. Họ chế biến thành 4 thành phẩm chính là Trà xanh, Bạch trà, Hồng trà và Hoàng trà. HTX này có xưởng sản xuất đặt ngay dưới chân núi, cách UBND xã Mồ Sì San không xa.

Bảo tồn vùng chè tự nhiên

Những năm gần đây, nhu cầu “thưởng” trà của ngày càng khắt khe và tinh tế hơn. Người tiêu dùng mặc nhiên đặt ra những yêu cầu cao về chất lượng nguồn gốc cây chè, đặc biệt ưu tiên những giống chè tự nhiên nhiều năm tuổi. Do đó chè Shan Tuyết của vùng núi cao Phàn Liên San cũng đặc biệt được chú ý.

Tuy nhiên, những cây chè này là giống chè tự nhiên chưa được nghiên cứu và đánh giá bài bản về góc độ khoa học, các dược chất quý cũng như giá trị kinh tế, văn hóa. “Trước đây, người dân chúng tôi thường hái lá chè không sơ chế mà bán thẳng cho thương lái, họ nói người Trung Quốc rất thích loại chè này”, bà Phàn Tả Mẩy chia sẻ.

Trước tình hình đó, huyện Phong Thổ đã khảo sát và kiểm đếm số lượng cây chè còn lại trên địa bàn. Đến nay có khoảng 6 nghìn gốc chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi nằm rải rác ở các xã: Sì Lở Lầu, Mồ Sì San, Pa Vây Sử, Hoang Thèn, Tung Qua Lìn và Dào San. Số lượng tập trung nhiều nhất ở xã Mồ Sì San vào khoảng hơn 2 nghìn cây.

Những búp và lá chè non (ảnh: Trần Chính)
Những búp chè non (ảnh: Trần Chính)

Phần lớn diện tích đất rừng có cây chè cổ thụ đang thuộc sự quản lý của Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Phong Thổ. Về cơ bản các diện tích này đã được giao cho bà con nông dân các xã trên địa bàn được phép bảo vệ và khai thác cây lâm sản phụ dưới tán rừng (bao gồm cả cây thảo quả và cây chè cổ thụ). Đồng thời, kết quả phân tích lá chè ở Viện nghiên cứu chè Miền Bắc cho biết nhiều thành phần dược lý quý hiếm có trong lá chè này.

Do đó, huyện Phong Thổ đã lên phương án liên kết về việc giữ gìn bảo tồn và phát triển cây chè trên địa bàn. Phương án liên kết ba bên được hình thành giữa Nhà nước, nhà đầu tư chính là HTX Biên Cương và người dân; trên tinh thần lấy người dân làm chủ thể chính để phát triển, Nhà nước chủ trì phương án liên kết, nhà đầu tư định hướng phát triển thương hiệu và ổn định thị trường đầu ra.

Ông Tẩn Chin Lùng, chủ tịch xã Mồ Sì San (huyện Phong Thổ, Lai Châu) chia sẻ, “Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch liên kết đầu tư và bảo tồn thương hiệu chè cổ, tuyên truyền vận động bà con cùng ký cam kết không chặt phá rừng chè, cùng nhà đầu tư hướng dẫn bà con cách thu hái lá chè đảm bảo đúng phương pháp”.

HTX Biên Cương cùng các chuyên gia, hướng dẫn người dân thực hiện thu hái, sơ chế đúng phương pháp hữu cơ. Cùng với đó, HTX Biên cương xây dựng lắp đặt hệ thống máy móc dây chuyền chế biến hiện đại để tạo ra đa dạng sản phẩm trà hơn tới tay nhiều tiêu dùng; bảo đảm tính đồng nhất về chất lượng, thương hiệu của sản phẩm chè Shan tuyết tự nhiên.

Sản phẩm Trà Xanh, Hồng trà, Hoàng trà của HTX Biên Cương đã được tỉnh Lai Châu chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh
Sản phẩm Trà Xanh, Hồng trà, Hoàng trà của HTX Biên Cương đã được tỉnh Lai Châu chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh

HTX Biên Cương đã kết hợp với chính quyền xã thực hiện nhân giống thử nghiệm cây chè Shan Tuyết này ngay trên địa phận xã, hiện nay diện tích nhân giống khoảng trên 4 héc ta. “Chúng tôi thực hiện ngay trên dãy núi này để đảm bảo cây chè sau khi nhân giống vẫn giữ được nguồn gen và đảm bảo phát triển tốt do phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng”, ông Trần Văn Chính, thành viên hội đồng quản trị HTX Biên Cương cho biết.

Cây chủ lực xoá đói giảm nghèo 

Xã Mồ Sì San là một trong những xã nghèo của huyện Phong Thổ, toàn xã có khoảng hơn 300 hộ dân, trong đó chiếm đến trên 90% là đồng bào người Dao; toàn xã hiện vẫn còn khoảng 78% hộ nghèo.

Từ năm 2018 trở lại đây, người dân trong vùng không còn hái chè bán lá cho thương lái nữa, mà đã cùng chính quyền cam kết hái chè theo vụ và bảo vệ rừng chè được gọi là “vàng xanh” trên đỉnh Phàn Liên San.

Cứ từ tháng 3 đến tháng 6 hàng năm là vào vụ hái chè, bà con nơi đây lại tập trung cùng nhau hái chè, cùng với HTX Biên Cương tham gia chế biến chè, từ đó có thu nhập ổn định hơn. “Trừ hết mọi chi phí đi, mỗi năm chúng tôi cũng để ra được khoảng 30 triệu đồng”, bà Mẩy chia sẻ.

Ông Tẩn Chin Lùng, chủ tịch xã Mồ Sì San cho biết, “thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn 1 từ năm 2021-2025 theo Quyết định 1719/QĐ-TTg năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ, chính quyền xã Mồ Sì San đã chọn cây chè Shan Tuyết là giống cây chủ lực phát triển kinh tế trong thời gian tới để tận dụng và phát huy những lợi thế của địa phương.

Vườn ươm giống chè ở Mồ Sì San
Vườn ươm giống chè ở Mồ Sì San

Một mặt chúng tôi xây dựng kế hoạch bảo tồn và nhân vùng chè cổ thụ; một mặt chúng tôi tận dụng lợi thế địa hình khí hậu của địa phương để khai thác du lịch sinh thái. Mục tiêu hết năm 2022 toàn xã giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống thêm 5% nữa. Chúng tôi luôn mong tìm được hướng đi đúng giúp bà con thoát nghèo”.

Theo Nghị quyết Đảng bộ, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu đã xác định đây là cây trồng giúp đồng bào xóa đói giảm nghèo, do đó đã ban hành Đề án “Bảo tồn và phát triển vùng chè cổ thụ trên địa bàn huyện Phong Thổ”. Dự kiến giai đoạn 2021 - 2025, Phong Thổ sẽ trồng mới bổ sung 120 ha chè ở các xã Sì Lở Lầu, Mồ Sì San, Pa Vây Sử, Hoang Thèn, Tung Qua Lìn và Dào San. Khi thu nhập đảm bảo, đồng bào sẽ có trách nhiệm hơn trong việc bảo tồn, thu hái, chế biến, từ đó cùng làm ra những sản phẩm chè Shan tuyết đặc sắc.

Nhấp tách trà Shan Tuyết của đỉnh Phàn Liên San trong tiết trời lành lạnh đầu Đông của núi rừng Tây Bắc, chúng tôi cảm nhận được vị thanh mà đậm trong hương trà, mỗi chén trà hội tụ đủ tinhh hoa của trời, đất và văn hóa người miền núi.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đoàn kết, tương thân tương ái - nền tảng để làng Wâu phát triển

Đoàn kết, tương thân tương ái - nền tảng để làng Wâu phát triển

Từ chủ trương tuyên truyền vận động các hộ đồng bào DTTS phát huy tinh thần đoàn kết gắn bó, “tương thân tương ái”, thay đổi nếp nghĩ, cách làm, tích cực học hỏi, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất để nâng cao thu nhập..., làng Wâu, xã Chư Á, (TP. Pleiku) đã từng bước đổi thay, cuộc sống no ấm đang dần hiện hữu trong những nếp nhà của người Ba Na nơi đây.
Tin nổi bật trang chủ
Sơn La: Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý từ Chương trình MTQG

Sơn La: Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý từ Chương trình MTQG

Công tác Dân tộc - V.Minh - 1 giờ trước
Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và khả năng tiếp cận và thụ hưởng trợ giúp pháp lý (TGPL), là những mục tiêu của Tiểu dự án 1, thuộc Dự án 10 của Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: 2021 - 2025. Để đạt mục tiêu này, tỉnh Sơn La đã và đang tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền đưa kiến thức pháp luật đến với đồng bào; đồng thời giúp đồng bào nắm được quyền lợi của mình, vừa góp phần thực hiện thắng lợi Chương trình MTQG.
Thủ tướng định hướng

Thủ tướng định hướng "tư duy mới, đột phá mới, giá trị mới" cho phát triển Đông Nam Bộ

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Định hướng nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã dành nhiều thời gian phân tích sâu về "tư duy mới, đột phá mới, giá trị mới" giúp khu vực Đông Nam Bộ phát triển mạnh mẽ.
7 dự báo xu hướng du lịch cho năm 2023

7 dự báo xu hướng du lịch cho năm 2023

Du lịch - PV - 4 giờ trước
Mọi người trên khắp thế giới đang cảm thấy lạc quan hơn rất nhiều về du lịch năm 2023 so với 2022, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Mới đây Booking.com đã ủy nhiệm thực hiện một nghiên cứu chuyên ngành và đưa ra 7 dự đoán về xu hướng du lịch cho 2023.
Hội sách Quảng Ninh năm 2022: “Khai mỏ trí thức - Tiếp lửa tương lai”

Hội sách Quảng Ninh năm 2022: “Khai mỏ trí thức - Tiếp lửa tương lai”

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 5 giờ trước
Từ ngày 24 - 27/11, tại hai không gian Thư viện tỉnh và Quảng trường 30/10 đã diễn ra Hội sách Quảng Ninh năm 2022 với chủ đề “Khai mỏ tri thức - Tiếp lửa tương lai”. Hội sách đã thu hút đông đảo bạn đọc tham gia góp phần thúc đẩy văn hóa đọc ở Quảng Ninh.
Gia Lai: Trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai lớp học cồng chiêng và múa xoang

Gia Lai: Trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai lớp học cồng chiêng và múa xoang

Tin địa phương - Ngọc Thu - 5 giờ trước
Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện Đak Đoa (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện đã tổng kết lớp học cồng chiêng và múa xoang, trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai của Trường Tiểu học số 1 xã Ia Băng.
Bánh uôi – hương vị tình yêu của người Mường Hoà Bình

Bánh uôi – hương vị tình yêu của người Mường Hoà Bình

Bánh uôi là đặc sản của người Mường ở Hòa Bình. Bánh có rất nhiều tên gọi khá hay, ý nghĩa và mĩ miều khác như bánh tình yêu, bánh cặp, bánh vợ chồng hay bánh đoàn kết... Bánh uôi chính là niềm tự hào của người Mường, là một nét độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực của một miền sơn cước mỗi dịp Tết đến Xuân về.
Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 26/11/2022

Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 26/11/2022

Thể thao - B. Ngân - 6 giờ trước
Ngày 26/11/2022, vòng bảng World Cup 2022 diễn ra 4 trận đấu ở các bảng B, C và D.
GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới

GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới

Kinh tế - PV - 7 giờ trước
Trong giai đoạn 2006-2021, GDP bình quân đầu người của Việt Nam theo USD giá hiện hành đã tăng gần 371% (tăng gần 5 lần).

"Chuyện tình Pha Dua" ở vùng cao xứ Thanh

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm - 8 giờ trước
Tối 25/11, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa phối hợp với huyện Quan Sơn tổ chức Lễ khai mạc Liên hoan văn nghệ dân gian “Chuyện tình Pha Dua” - Phiên chợ vùng cao của đồng bào DTTS 11 huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa năm 2022.
Đắk Lắk: Liên hoan văn hóa cồng chiêng để lại những ấn tượng đẹp

Đắk Lắk: Liên hoan văn hóa cồng chiêng để lại những ấn tượng đẹp

Sắc màu 54 - Lê Hường - 8 giờ trước
Tối 25/11 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Bế mạc Liên hoan văn hóa cồng chiêng lần thứ II, năm 2022 tại Trung tâm văn hóa tỉnh.
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới

Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Ðảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9/11/2022, Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Nghị quyết.