Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thể thao - Giải trí

Tu lu - trò chơi dân gian của dân tộc Mông

Nga Anh (T/h) - 11:19, 13/07/2021

Từ lâu nay, khi tết đến xuân về, đồng bào dân tộc Mông lại tổ chức nhiều trò chơi dân gian như: Ném pao, đẩy gậy, rồng ấp trứng, bắn nỏ... Đặc biệt, là trò chơi tu lu thu hút đông đảo người dân tham gia, được lưu truyền gìn giữ như một nét văn hóa riêng của đồng bào dân tộc Mông.

Trẻ em dân tộc Mông chơi tu lu
Trẻ em dân tộc Mông chơi tu lu (Ảnh TL)

Con tu lu đã gắn liền với tuổi thơ mỗi người dân tộc Mông, khi 5- 6 tuổi, những đứa trẻ Mông đã được bố mẹ, ông bà làm cho tu lu để chơi cùng bạn bè.

Trò chơi tu lu đòi hỏi người chơi không những phải có thể lực tốt mà còn phải có sự khéo léo, phán đoán chính xác. Do khi chơi tu lu thường va đập mạnh, nên người chơi thường chọn những loại gỗ cứng, dẻo như: Nghiến, đinh, sến... để làm tu lu. Sau khi chọn được gỗ sẽ đẽo gọt tạo thành hình dạng con quay có hai đầu, đầu nhọn đóng một chiếc đinh cứng làm điểm quay, đầu còn lại được gọt bằng làm điểm đánh của những người chơi khác.

Con tu lu
Con tu lu

Con tu lu được đẽo gọt to, nhỏ khác nhau để phù hợp với thể lực của từng người chơi, trung bình nặng từ 300g - 500g. Dây quay tu lu trong tiếng Mông gọi là lua, được se bằng sợi lanh, dài hơn 1 mét, nối với một đoạn gậy (tiếng Mông gọi là pa) làm bằng cành cây cứng, hay cành trúc thẳng, nhỏ, cỡ bằng ngón tay cái, dài khoảng 40-60 cm. Để có lực quay tốt nhất, dây quay phải đảm bảo độ dài, chắc và phải mềm, đầu dây cuốn vào con tu lu được buộc vào một chiếc lông gà trống dài khoảng 10- 15 cm, khi cuốn vào quay, lông gà thấm nước tăng độ dính bám (ma sát) vào tu lu, không trơn trượt khi cầm trên tay. Sân chơi tu lu thường là một bãi đất rộng, mặt sân bằng phẳng, xung quanh rộng rãi, đảm bảo an toàn cho cuộc chơi và đủ rộng cho người xem đến cổ vũ.

Trước đây, tu lu được chơi khá phổ biến, nhưng lối chơi đơn giản, thường chia ra làm 2 đội, mỗi đội từ 3 - 5 người chơi. Trò chơi tu lu có nhiều cách chơi và hình thức thi khác nhau tùy vào mỗi vùng, song phổ biến vẫn là thi biểu diễn và thi chọi quay... Phần thi biểu diễn tu lu, thường chọn ra 2 đội chơi, mỗi đội 3 - 5 người, lần lượt từng người tham gia cuộc thi biểu diễn quay tu lu xuống sân chơi, tu lu đội nào quay được nhiều thời gian nhất sẽ là đội thắng cuộc. Còn để thể hiện được tài năng thực sự của người chơi, sẽ là phần thi chọi tu lu. Phần thi này có hai cách chơi là chọi tu lu tĩnh (tiếng Mông gọi là tàu tùa) và chọi tu lu động (tàu lua).

Thi chọi tu lu
Thi chọi tu lu

Hiện nay, thi đấu tu lu thường chơi theo hình thức chọi tu lu động, hình thức này chia ra làm hai đội, khi chơi cử nhóm trưởng rút thăm xem ai được quyền ưu tiên. Đội ưu tiên là đội được dùng tu lu để chọi trước, đội còn lại phải quay tu lu để đội bạn đánh. Theo hình thức thi đấu 3 vòng, trước tiên phải kẻ 1 vòng tròn có đường kính 50 cm để quay tu lu vào trong vòng tròn. Mỗi vòng thi sẽ cách nhau khoảng 2-3 m. Vòng thứ nhất con tu lu được quay sẽ cách vạch của đội bạn đánh khoảng 3 mét (gọi là pà); vòng 2 cách khoảng 6 mét (gọi là cầu); vòng 3 cách khoảng 9 mét (gọi là ma). Vòng 3 sẽ là vòng thử thách và được chú ý nhiều nhất, bởi vòng này cần sự khéo léo cùng với sức mạnh, độ phán đoán chính xác của người chơi để đánh trúng tu lu của đội bạn. Nếu người chơi ai chọi đánh trúng tu lu của đội bạn thì được tính điểm và thi tiếp ở cự ly dài hơn, nếu chọi 3 lần không trúng thì không có điểm, ngược lại, sẽ phải quay tu lu để đội bạn đánh. Cứ như vậy, đội nào nhiều điểm hơn sẽ là đội thắng cuộc.

Động tác ném tu lu phải mạnh, dứt khoát
Động tác ném tu lu phải mạnh, dứt khoát

Trò chơi tu lu không phân biệt tuổi tác, tuy nhiên khi đã vào thi đấu thì thường chọn những người có sức khỏe và có nhiều kinh nghiệm để chơi. Còn bình thường khi chơi giao lưu thì già trẻ, lớn bé đều có thể tham gia chơi đánh tu lu trong tiếng hò reo cổ vũ của người xem.

Ngày nay, đánh tu lu của đồng bào dân tộc Mông đã và đang trở thành trò chơi được nhiều người yêu thích, thu hút đông đảo các dân tộc khác đến xem và tìm hiểu. Song để gìn giữ và phát huy những giá trị mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc Mông, rất mong các cấp, các ngành quan tâm để trò chơi tu lu trở thành môn thể thao thi đấu trong các ngày hội văn hóa, góp phần xây dựng tình đoàn kết giữa các dân tộc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Đắk Nông: Tổ chức lớp tập huấn Hướng dẫn quy trình, phương pháp kiểm tra, giám sát hoạt động nhận ủy thác cho vay

Đắk Nông: Tổ chức lớp tập huấn Hướng dẫn quy trình, phương pháp kiểm tra, giám sát hoạt động nhận ủy thác cho vay

Tin tức - Anh Đức - 14 phút trước
Vừa qua, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) chi nhánh tỉnh Đắk Nông đã tổ chức lớp tập huấn hướng dẫn quy trình, phương pháp kiểm tra, giám sát hoạt động nhận ủy thác cho vay theo văn bản số 10566/HD-NHCS ngày 29/12/2022 của Tổng Giám đốc NHCSXH Trung ương về Hướng dẫn Quy trình, phương pháp kiểm tra, giám sát hoạt động nhận ủy thác cho vay. Tham dự có 135 học viên/8 huyện/thành phố.
Kon Tum: Trao giải Cuộc thi viết “Biên giới tỉnh Kon Tum và 60 năm truyền thống Bộ đội Biên phòng tỉnh”

Kon Tum: Trao giải Cuộc thi viết “Biên giới tỉnh Kon Tum và 60 năm truyền thống Bộ đội Biên phòng tỉnh”

Trang địa phương - Ngọc Chí - 16 phút trước
Sáng ngày 2/10/2023, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh phối hợp tổ chức tổng kết và trao giải Cuộc thi viết tìm hiểu về Biên giới tỉnh Kon Tum và 60 năm truyền thống Bộ đội Biên phòng tỉnh (8/10/1963 - 8/10/2023).
Khởi sắc trên vùng biên A Vao

Khởi sắc trên vùng biên A Vao

Kinh tế - Tiêu Dao - 17 phút trước
Chúng tôi đến A Vao vào một buổi chiều Thu. Bắt gặp ở đây một màu xanh bạt ngàn của những đồi sắn, chuối; những con đường bê tông phẳng phiêu chạy đến từng thôn xóm... Sức sống mới đang hiển hiện trên vùng biên viễn vốn nhiều khó khăn cách trở ngày nào.
Sức bật Sông Mã

Sức bật Sông Mã

Xã hội - Nguyễn Vũ Điền - 1 giờ trước
Hôm nay, khi trở lại huyện Sông Mã, tôi thực sự ngỡ ngàng bởi những gì hiện lên trước mắt. Một Sông Mã năng động, trẻ trung và ngời ngời sức sống. Con đường từ TP. Sơn La vào huyện được mở rộng, mặt đường được trải nhựa phẳng lỳ. Chuyến xe vào huyện cho tôi cảm giác như đang đi trên những con đường giữa trung du Bắc bộ.
Vườn tái chế rác thải NNC - Thông điệp ý nghĩa từ những người khuyết tật

Vườn tái chế rác thải NNC - Thông điệp ý nghĩa từ những người khuyết tật

Xã hội - T.Nhân-T.Quỳnh - 1 giờ trước
Vườn tái chế rác thải NNC, do bà Nguyễn Thị Thanh Nga, Chi hội trưởng Chi hội khuyết tật Nguyễn Nga lập nên từ năm 2021, tại thôn Long Mỹ, xã Phước Mỹ, TP.Quy Nhơn (Bình Định). Nơi đây, được xem như là mái nhà thứ hai của những người khuyết tật và họ được thoả sức sáng tạo ra những sản phẩm độc đáo, hữu ích. Nhờ đó, họ cảm thấy được tiếp thêm động lực sống, bớt tự ti với những khuyết tật mà mình đang mang. Đặc biệt, công việc của họ góp một phần không nhỏ trong việc bảo vệ môi trường.
Mường Lò - Tinh hoa miền di sản

Mường Lò - Tinh hoa miền di sản

Bất cứ ai đến với Nghĩa Lộ - Mường Lò thời điểm này sẽ được thăng hoa cảm xúc trước vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên và những thảm vàng lúa chín; được chiêm ngưỡng vẻ đẹp duyên dáng yêu kiều của các cô gái Thái; được hòa mình trong vòng những Xòe bất tận để cảm nhận tự trái tim những giá trị văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, với bao cung bậc cảm xúc đắm say và giá trị nhân văn sâu sắc đã và đang trường tồn, lan tỏa của Nghệ thuật Xòe Thái - tinh hoa miền di sản Mường Lò, Nghĩa Lộ.
Hải quan Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị và Triển lãm Công nghệ của WCO năm 2023

Hải quan Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị và Triển lãm Công nghệ của WCO năm 2023

Tin tức - Trường An - 1 giờ trước
Theo đề nghị của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) và trên cơ sở phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, Tổng cục Hải quan sẽ phối hợp với WCO đăng cai tổ chức Hội nghị và Triển lãm Công nghệ năm 2023 của WCO. Hội nghị và Triển lãm diễn ra từ ngày 10 - 12/10/2023, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.
Quảng Ninh: Khai trương siêu du thuyền trên Vịnh Hạ Long

Quảng Ninh: Khai trương siêu du thuyền trên Vịnh Hạ Long

Du lịch - Thiên An - 1 giờ trước
Ngày 1/10, tại Cảng tàu khách quốc tế Tuần Châu, Công ty CP Tập đoàn Halo Eco đã tổ chức Lễ khai trương siêu du thuyền 6 sao Catherine.
Chủ động ứng phó với triều cường gây ngập úng

Chủ động ứng phó với triều cường gây ngập úng

Tin tức - Trương Vui - 1 giờ trước
Trước cảnh báo nhiều nơi ở Nam Bộ có nguy cơ ngập úng nghiêm trọng do mưa dông kết hợp triều cường, Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về Phòng, chống thiên tai đề nghị cần theo dõi chặt chẽ, cập nhật thường xuyên các bản tin cảnh báo, dự báo diễn biến triều cường, nguy cơ ngập lụt, sạt lở để người dân chủ động ứng phó.
Thủ đoạn xuyên tạc về quyền con người trong bảo vệ môi trường

Thủ đoạn xuyên tạc về quyền con người trong bảo vệ môi trường

Chống diễn biến hòa bình - PV - 7 giờ trước
Ngày 28/9 vừa qua, TAND TP Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm, tuyên phạt bị cáo Hoàng Thị Minh Hồng (SN 1972) 3 năm tù về tội “Trốn thuế”, phạt bổ sung 100 triệu đồng. Quá trình xét xử tại toà đảm bảo công khai, dân chủ theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, thế nhưng với mưu đồ chống phá, các thế lực thù địch, phản động lại tìm cách xuyên tạc, “bẻ lái” vụ việc sang chiều hướng tiêu cực, lấy cớ vu cáo Đảng, Nhà nước, bôi nhọ các cơ quan tiến hành tố tụng.
Khai mạc Tuần Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng năm 2023

Khai mạc Tuần Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng năm 2023

Tin tức - Thanh Nguyên - 23:06, 01/10/2023
Tối 30/9, tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, thành phố Cao Bằng (tỉnh Cao Bằng), đã diễn ra Chương trình khai mạc Tuần Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VH, TT&DL) tỉnh Cao Bằng năm 2023 và đón Bằng chứng nhận danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO non nước Cao Bằng sau kỳ tái thẩm định lần thứ Nhất.