Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thể thao - Giải trí

Tu lu - trò chơi dân gian của dân tộc Mông

Nga Anh (T/h) - 11:19, 13/07/2021

Từ lâu nay, khi tết đến xuân về, đồng bào dân tộc Mông lại tổ chức nhiều trò chơi dân gian như: Ném pao, đẩy gậy, rồng ấp trứng, bắn nỏ... Đặc biệt, là trò chơi tu lu thu hút đông đảo người dân tham gia, được lưu truyền gìn giữ như một nét văn hóa riêng của đồng bào dân tộc Mông.

Trẻ em dân tộc Mông chơi tu lu
Trẻ em dân tộc Mông chơi tu lu (Ảnh TL)

Con tu lu đã gắn liền với tuổi thơ mỗi người dân tộc Mông, khi 5- 6 tuổi, những đứa trẻ Mông đã được bố mẹ, ông bà làm cho tu lu để chơi cùng bạn bè.

Trò chơi tu lu đòi hỏi người chơi không những phải có thể lực tốt mà còn phải có sự khéo léo, phán đoán chính xác. Do khi chơi tu lu thường va đập mạnh, nên người chơi thường chọn những loại gỗ cứng, dẻo như: Nghiến, đinh, sến... để làm tu lu. Sau khi chọn được gỗ sẽ đẽo gọt tạo thành hình dạng con quay có hai đầu, đầu nhọn đóng một chiếc đinh cứng làm điểm quay, đầu còn lại được gọt bằng làm điểm đánh của những người chơi khác.

Con tu lu
Con tu lu

Con tu lu được đẽo gọt to, nhỏ khác nhau để phù hợp với thể lực của từng người chơi, trung bình nặng từ 300g - 500g. Dây quay tu lu trong tiếng Mông gọi là lua, được se bằng sợi lanh, dài hơn 1 mét, nối với một đoạn gậy (tiếng Mông gọi là pa) làm bằng cành cây cứng, hay cành trúc thẳng, nhỏ, cỡ bằng ngón tay cái, dài khoảng 40-60 cm. Để có lực quay tốt nhất, dây quay phải đảm bảo độ dài, chắc và phải mềm, đầu dây cuốn vào con tu lu được buộc vào một chiếc lông gà trống dài khoảng 10- 15 cm, khi cuốn vào quay, lông gà thấm nước tăng độ dính bám (ma sát) vào tu lu, không trơn trượt khi cầm trên tay. Sân chơi tu lu thường là một bãi đất rộng, mặt sân bằng phẳng, xung quanh rộng rãi, đảm bảo an toàn cho cuộc chơi và đủ rộng cho người xem đến cổ vũ.

Trước đây, tu lu được chơi khá phổ biến, nhưng lối chơi đơn giản, thường chia ra làm 2 đội, mỗi đội từ 3 - 5 người chơi. Trò chơi tu lu có nhiều cách chơi và hình thức thi khác nhau tùy vào mỗi vùng, song phổ biến vẫn là thi biểu diễn và thi chọi quay... Phần thi biểu diễn tu lu, thường chọn ra 2 đội chơi, mỗi đội 3 - 5 người, lần lượt từng người tham gia cuộc thi biểu diễn quay tu lu xuống sân chơi, tu lu đội nào quay được nhiều thời gian nhất sẽ là đội thắng cuộc. Còn để thể hiện được tài năng thực sự của người chơi, sẽ là phần thi chọi tu lu. Phần thi này có hai cách chơi là chọi tu lu tĩnh (tiếng Mông gọi là tàu tùa) và chọi tu lu động (tàu lua).

Thi chọi tu lu
Thi chọi tu lu

Hiện nay, thi đấu tu lu thường chơi theo hình thức chọi tu lu động, hình thức này chia ra làm hai đội, khi chơi cử nhóm trưởng rút thăm xem ai được quyền ưu tiên. Đội ưu tiên là đội được dùng tu lu để chọi trước, đội còn lại phải quay tu lu để đội bạn đánh. Theo hình thức thi đấu 3 vòng, trước tiên phải kẻ 1 vòng tròn có đường kính 50 cm để quay tu lu vào trong vòng tròn. Mỗi vòng thi sẽ cách nhau khoảng 2-3 m. Vòng thứ nhất con tu lu được quay sẽ cách vạch của đội bạn đánh khoảng 3 mét (gọi là pà); vòng 2 cách khoảng 6 mét (gọi là cầu); vòng 3 cách khoảng 9 mét (gọi là ma). Vòng 3 sẽ là vòng thử thách và được chú ý nhiều nhất, bởi vòng này cần sự khéo léo cùng với sức mạnh, độ phán đoán chính xác của người chơi để đánh trúng tu lu của đội bạn. Nếu người chơi ai chọi đánh trúng tu lu của đội bạn thì được tính điểm và thi tiếp ở cự ly dài hơn, nếu chọi 3 lần không trúng thì không có điểm, ngược lại, sẽ phải quay tu lu để đội bạn đánh. Cứ như vậy, đội nào nhiều điểm hơn sẽ là đội thắng cuộc.

Động tác ném tu lu phải mạnh, dứt khoát
Động tác ném tu lu phải mạnh, dứt khoát

Trò chơi tu lu không phân biệt tuổi tác, tuy nhiên khi đã vào thi đấu thì thường chọn những người có sức khỏe và có nhiều kinh nghiệm để chơi. Còn bình thường khi chơi giao lưu thì già trẻ, lớn bé đều có thể tham gia chơi đánh tu lu trong tiếng hò reo cổ vũ của người xem.

Ngày nay, đánh tu lu của đồng bào dân tộc Mông đã và đang trở thành trò chơi được nhiều người yêu thích, thu hút đông đảo các dân tộc khác đến xem và tìm hiểu. Song để gìn giữ và phát huy những giá trị mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc Mông, rất mong các cấp, các ngành quan tâm để trò chơi tu lu trở thành môn thể thao thi đấu trong các ngày hội văn hóa, góp phần xây dựng tình đoàn kết giữa các dân tộc.

Tin nổi bật trang chủ
Hỗ trợ gia đình nạn nhân người Việt bị sát hại ở Osaka, Nhật Bản

Hỗ trợ gia đình nạn nhân người Việt bị sát hại ở Osaka, Nhật Bản

Nhìn ra thế giới - PV - 20:41, 05/08/2021
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka đã liên hệ, thông tin sơ bộ và gửi lời chia buồn tới gia đình nạn nhân, khẳng định sẽ tiếp tục theo sát vụ việc, hỗ trợ gia đình trong các vấn đề hậu sự.
UNESCO phát động chiến dịch truyền thông “Vì bức tranh tương lai có trẻ em gái”

UNESCO phát động chiến dịch truyền thông “Vì bức tranh tương lai có trẻ em gái”

Giáo dục - T.Hợp - 20:33, 05/08/2021
Trong tháng 8 và tháng 9/2021, Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) phát động chiến dịch truyền thông “Vì bức tranh tương lai có trẻ em gái” trên mạng xã hội, kêu gọi cộng đồng thúc đẩy giáo dục cho trẻ em gái vùng dân tộc thiểu số sau đại dịch bằng những câu chuyện truyền cảm hứng.
Cục An toàn thông tin: Hỗ trợ, đảm bảo an toàn, an ninh mạng cho các cơ quan báo chí

Cục An toàn thông tin: Hỗ trợ, đảm bảo an toàn, an ninh mạng cho các cơ quan báo chí

Tin tức - Như Ý - 19:51, 05/08/2021
Cục An toàn thông tin-Bộ Thông tin và Truyền thông vừa ban hành văn bản số 1039 gửi đến các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương về việc hỗ trợ, đảm bảo an toàn, an ninh mạng cho các cơ quan báo chí.
Công bố thủ tục hành chính hỗ trợ hướng dẫn viên du lịch bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Công bố thủ tục hành chính hỗ trợ hướng dẫn viên du lịch bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Du lịch - T.Hợp - 19:13, 05/08/2021
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã ban hành Quyết định số 2222/QĐ-BVHTTDL về việc công bố thủ tục hành chính hỗ trợ hướng dẫn viên du lịch bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19.
Tối 5/8, Cả nước có thêm 3.301 ca nhiễm mới COVID-19 và có 3.708 bệnh nhân khỏi bệnh

Tối 5/8, Cả nước có thêm 3.301 ca nhiễm mới COVID-19 và có 3.708 bệnh nhân khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:30, 05/08/2021
Tối 5/8, trên Hệ thống Quốc gia quản lý ca bệnh COVID-19 ghi nhận 3.301 ca nhiễm mới và có 3.708 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Chiều 26/7, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết bầu đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, đại biểu Quốc hội khóa XV làm Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tuyên thệ và phát biểu nhậm chức sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết.
Quảng Trị: Thêm hai trường hợp dương tính với SARS – CoV 2

Quảng Trị: Thêm hai trường hợp dương tính với SARS – CoV 2

Tin địa phương - Khánh Ngân - 18:17, 05/08/2021
Ngày 5/8, Ban chỉ đạo phòng chống dịch covid -19 tỉnh Quảng Trị vừa có thông báo về hai trường hợp dương tính với SARS – CoV 2 sau trở về từ tỉnh Bình Dương bằng xe máy. Đó là vợ chồng anh H.A.M.N. (27 tuổi) và chị H.T.S (25 tuổi; cùng ngụ tại xã Ba Lòng, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị).
Đội tuyển Việt Nam hội quân, chuẩn bị Vòng loại cuối World Cup

Đội tuyển Việt Nam hội quân, chuẩn bị Vòng loại cuối World Cup

Thể thao - PV - 18:14, 05/08/2021
Ngày 5/8, đội tuyển Việt Nam chính thức hội quân trở lại để chuẩn bị tham dự Vòng loại cuối FIFA World Cup 2022 khu vực châu Á.
Những ngày cách ly

Những ngày cách ly

Phóng sự - H’Yuên - 18:12, 05/08/2021
Đại dịch Covid-19 trở lại thung lũng Ayun Pa (Gia Lai) và các huyện lân cận khiến tôi và một số anh chị đồng nghiệp không thoát diện phân loại hạng F, bởi vô tình thành F2 nên phải thực hiện biện pháp cách ly tại nhà theo quy định.
VINAMILK trao tặng món quà sức khoẻ đến 10. 000 cán bộ y tế tuyến đầu tại nhiều bệnh viện trên cả nước

VINAMILK trao tặng món quà sức khoẻ đến 10. 000 cán bộ y tế tuyến đầu tại nhiều bệnh viện trên cả nước

Xã hội - PVCĐ - 18:06, 05/08/2021
Chung vai sát cánh cùng cả nước trong những ngày chống dịch cao điểm, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã tiếp tục hành trình trao tặng hàng trăm ngàn sản phẩm dinh dưỡng thiết yếu đến lực lượng y tế tuyến đầu chống dịch tại 50 bệnh viện điều trị, bệnh viện thu dung và các khu cách ly trên cả nước.
Mèo Vạc (Hà Giang): Tập trung dập dịch viêm da nổi cục cho trâu, bò

Mèo Vạc (Hà Giang): Tập trung dập dịch viêm da nổi cục cho trâu, bò

Bạn của nhà nông - Văn Hoa - 18:05, 05/08/2021
Thời gian gần đây, tình trạng dịch viêm da nổi cục (VDNC) trên đàn gia súc tại địa bàn huyện Mèo Vạc (Hà Giang) diễn biến khá phức tạp, hiện các địa phương, cán bộ chuyên ngành đang tập trung hỗ trợ, khuyến cáo nông dân thực hiện nhiều giải pháp phòng ngừa dịch bệnh, giảm thiệt hại.